BÁO CÁO RÊU, QUYẾT, HẠT TRẦN

NGÀNH DƯƠNG XỈ Là một ngành lớn, có thể bào tử là cây trưởng thành rất phát triển và đa dạng, gồm những cây thân gỗ hay thân cỏ. Lá đa dạng, chia thùy nhiều lần, có khi lá kép lông chim. Có nguồn gốc từ cành kiểu Rhynia. Hệ thống dẫn tiến hóa, từ kiểu trụ dẫn ngsinh→ dạng hình trụ, hình lưới. Túi bào tử nằm ở đầu cành(dạng ngthuỷ), còn lại nằm ở mặt dưới của lá sinh trưởng. Cấu tạo túi bào tử tiến hóa, có vách dày gồm nhiều lớp tb, tới chỗ túi bào tử nhỏ, vách mỏng chỉ có 1 lớp tb và bộ phận phát tán bào tử(vòng cơ). Bào tử có thể giống nhau hoặc khác nhau, nảy mầm thành thể giao tử (nguyên tản) lưỡng hoặc phân tính. Thể giao tử này tiêu giảm hơn so với thể bào tử. Bắt nguồn từ Quyết trần phát triển theo hướng lá to. Phân loại ngành Dương xỉ rất phức tạp và khác nhau

Dương xỉ

Cấu tạo túi bào tử tiến hóa, có vách dày gồm nhiều lớp tb, tới chỗ túi bào tử nhỏ, vách mỏng chỉ có

1 lớp tb và bộ phận phát tán bào tử(vòng cơ) Bào tử

có thể giống nhau hoặc khác nhau, nảy mầm thành thể giao tử (nguyên tản) lưỡng hoặc phân tính Thể giao tử này tiêu giảm hơn so với thể bào tử

Bắt nguồn từ Quyết trần phát triển theo hướng lá to

Phân loại ngành Dương xỉ rất phức tạp và khác nhau

2.5.1 LỚP LƯỠI RẮN

Chỉ có 1 bộ Lưỡi rắn với 1 họ Lưỡi rắn

Cây nhỏ, rễ ngắn bò trên mặt đất Lá gồm 2 phần: phần mang túi bào tử tập hợp thành bông và phần không sinh sản hình phiến, có màu lục

Túi bào tử không cuống, vách dày gồm nhiều lớp tb, không có vòng cơ Bào tử giống nhau

Hiện có 3 chi: Lưỡi rắn Quản trọng, Âm địa

A Cây Lưỡi rắn B Cây Móng ngựa

cây lưỡi rắn

2.5.2 LỚP TÒA SEN

Gồm 1 bộ Tòa sen, 1 họ Tòa sen

Cây có kích thước khác nhau Nhiều lá khi rất lớn, kép lông chim 1-2 lần, gốc lá thường phồng lên

Lá non cuộn tròn Túi bào tử xếp sít nhau thành ổ ở mặt dưới lá Vách túi bào tử dày, có vòng cơ thô sơ Bào tử giống nhau

Họ có 6 chi, có 2 chi ở VN

2.5.2 LỚP TÒA SEN

Móng ngựa: thân rễ đứng, nửa hình cầu Lá rất

to, dài 1,5m, kép lông chim, gốc cuống lá phồng nạc dạng củ trong như móng ngựa, do toàn bộ củ nổi lên mặt đất giống như tòa sen của Đức Phật Mọc phổ

biến ở khe suối, cây có dáng đẹp, trồng làm cảnh; thân

rễ ăn được hay dùng để chăn nuôi

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

Cây thân cỏ, một số ít thân gỗ hoặc thân leo

Cây có thể sống trên mặt đất, ở nước hay bì sinh trẹn các cây gỗ khác

Có thân rễ nằm ngang hay thẳng đứng mang lá lớn, hình dạng khác nhau, đa số xẻ lông chim nhiều

lần, ít truồng hợp có lá nguyên

Lá non bao giờ cũng cuộn tròn ở đầu

Túi bào tử có vách mỏng gồm 1 lớp tb và thường

có vòng cơ Bào tử giống nhau hay khác nhau

CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA DƯƠNG XỈ

3

4 5

6

cũng thay đổi trong các họ, các chi: vòng đầy đủ hay không, nằm dọc, nằm chéo qua chân hay nằm ngang qua đỉnh hoặc ở vùng giữa túi.

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈNguyên tản của dương xỉ ở cạn là 1 bản mỏng màu lục, hình tim, ở mặt dưới có rễ giả, vì vậy chúng

có thể tự dưỡng thực

Túi tinh hình cầu nằm ở phần cuối nguyên tản.Túi noãn hình chai có phần bụng nằm trong mô của nguyên tản, phần cổ trồi ra ngoài

Cả túi tinh và noãn đều ở mặt dưới của nguyên tản Tinh trùng xoắn có 1 chùm roi

Thụ tinh nhờ nước Hợp tử→phôi→nguyên tản→cây con

Dương xỉ

Dương xỉ

cây tổ chim

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

 Một số đại diện:

Rau dớn: thân rễ bao phủ bởi lông màu hung, lá già

xẻ thùy lông chim 2 lần Ổ túi bào tử dài, nằm trên các gân con Mọc phổ biến ở ven suối, râm mát…dùng làm rau ăn

Cốt cắn hay củ khát nước: thân rễ bò mang nhiều

củ hình trứng, chứa nhiều nước; lá xẻ lông chim Ổ túi hình thận, nằm ở mặt dưới của thùy lá, có áo

Củ dùng để ăn tươi cho mát

rau dớn cốt cắn

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

 Một số đại diện:

Cốt toái bổ hay tắc kè đá: thân rễ dẹt, mọng nước, phủ lông dạng vảy màu nâu sét Lá có 2 loại:

Lá hứng mùm và lá sinh dưỡng mang túi bào tử ở mặt

dưới Thân rễ dùng để làm thuốc

Bòng bong: lá có cuống dài, dễ lẫn với thân leo, xẻ lông chim 2-3 lần, ổ túi ở mép lá Cây mọc ở ven đồi

cốt toái bổ bòng bong

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

 Một số đại diện:

Cu li:thân rễ có nhiều lông có màu vàng bao phủ, người ta dùng lông này để cầm máu vết thương Thân rễ dùng làm thuốc

Ráng:thân rễ cứng, dày Lá lớn hình lông chim, lá chét nhiều, hình mũi giáo và mang nhiều ổ túi ở mặt dưới Thường mọc các bãi lầy ven biển Lá dùng làm chổi và lợp nhà

cu li Ráng

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

 Một số đại diện:

Guột: lá to, cứng chia thành 3-4 nhánh, có cuống dài, nhẵn, dai Cây chịu hạn tốt Cuống lá dùng để đan rổ, rế hoặc dây buộc…

Các túi bào tử nằm trong 1 khoang kín gọi là quản bào tử, vách quả bào tử tương đương với áo cổ

Nguyên tản đực rất tiêu giảm

Guột

2.5.3 LỚP DƯƠNG XỈ

 Nhóm dương xỉ ở nước có 2 bộ khác nhau, nước ta

có 4 loài:

Rau bợ: thân bò, lá có cuống dài, phiến lá chia 4

thùy xếp hình chữ thập Quả bào tử có kích thước

và hình dáng giống như hạt đậu xanh, nằn trên 1

cuống ngắn, mọc trên cuống lá Quả bào tử có nhiều

ô, chứa các túi bào tử lớn và túi bào tử bé Mọc phổ biến ở đất ẩm, cây dùng để chữa bạch đới, sỏi thận

Rau bợ

Bèo hoa dâu: cây nhỏ, nổi trên mặt nước, có rễ thật

Lá xếp 2 dãy sít nhau Trong khoang lá có vk lam cộng sinh có khả năng cố định nito tự do→làm

phân bón, thức ăn cho đv và chống bốc hơi nước, chống cỏ dại,… là nguồn phân bón tốt và dễ gây

trồng

Bèo vảy ốc

Bèo ong

Bèo hoa dâu