Nội dung Vật lý lớp 12

Tìm công su t Pm ch... Tìm Um ch và ϕ... Nhà máy th y đi n: thác nư c cao h, làm quay tuabin nư c và roto c ampđ... Chùm sáng tr ng qua LK: kh o sát chùm tia ló?... Cho bi t UAK và v0max

Nội dung Vật lý 12

Ph n1 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V DAO Đ NG ĐI U HÒA C A CON L C

LÒ XO 15

Ch đ 1 Liên h gi a l c tác d ng, đ giãn và đ c ng c a lò xo 15

1.Cho bi t l c kéo F , đ c ng k: tìm đ giãn ∆l0, tìm l 15

2.C t lò xo thành n ph n b ng nhau ( ho c hai ph n không b ng nhau): tìm đ c ng c a m i ph n 15

Ch đ 2 Vi t phương trình dao đ ng đi u hòa c a con l c lò xo 15

Ch đ 3 Ch ng minh m t h cơ h c dao đ ng đi u hòa 16

1.Phương pháp đ ng l c h c 16

2.Phương pháp đ nh lu t b o toàn năng lư ng 16

Ch đ 4 V n d ng đ nh lu t b o toàn cơ năng đ tìm v n t c 16

Ch đ 5 Tìm bi u th c đ ng năng và th năng theo th i gian 17

Ch đ 6 Tìm l c tác d ng c c đ i và c c ti u c a lò xo lên giá treo hay giá đ 17

1.Trư ng h p lò xo n m ngang 17

2.Trư ng h p lò xo treo th ng đ ng 17

3.Chú ý 17

Ch đ 7 H hai lò xo ghép n i ti p: tìm đ c ng kh , t đó suy ra chu kỳ T 18

Ch đ 8 H hai lò xo ghép song song: tìm đ c ng kh , t đó suy ra chu kỳ T 18

Ch đ 9 H hai lò xo ghép xung đ i: tìm đ c ng kh , t đó suy ra chu kỳ T 18

Ch đ 10 Con l c liên k t v i ròng r c( không kh i lư ng): ch ng minh r ng h dao đ ng đi u hòa, t đó suy ra chu kỳ T 19

1.Hòn bi n i v i lò xo b ng dây nh v t qua ròng r c 19

2.Hòn bi n i v i ròng r c di đ ng, hòn bi n i vào dây v t qua ròng r c 19

3.Lò xo n i vào tr c ròng r c di đ ng, hòn bi n i vào hai lò xo nh dây v t qua ròng r c 19

Ch đ 11.L c h i ph c gây ra dao đ ng đi u hòa không ph i là l c đàn h i như: l c

đ y Acximet, l c ma sát, áp l c th y t nh, áp l c c a ch t khí : ch ng minh

h dao đ ng đi u hòa 20

1.F là l c đ y Acximet 20

2.F là l c ma sát 20

3.Áp l c th y t nh 21

4.F là l c c a ch t khí 21

Ph n2 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V DAO Đ NG ĐI U HÒA C A CON L C ĐƠN 22 Ch đ 1 Vi t phương trình dao đ ng đi u hòa c a con l c đơn 22

Ch đ 2 Xác đ nh đ bi n thiên nh chu kỳ ∆T khi bi t đ bi n thiên nh gia t c tr ng trư ng ∆g, đ bi n thiên chi u dài ∆l 22

Ch đ 3 Xác đ nh đ bi n thiên nh chu kỳ ∆T khi bi t nhi t đ bi n thiên nh ∆t; khi đưa lên đ cao h; xu ng đ sâu h so v i m t bi n 23

1 Khi bi t nhi t đ bi n thiên nh ∆t 23

2 Khi đưa con l c đơn lên đ cao h so v i m t bi n 23

3 Khi đưa con l c đơn xu ng đ sâu h so v i m t bi n 23

Ch đ 4 Con l c đơn ch u nhi u y u t nh hư ng đ bi n thiên c a chu kỳ: tìm đi u ki n đ chu kỳ không đ i 24

1.Đi u ki n đ chu kỳ không đ i 24

2.Ví d :Con l c đơn ch u nh hư ng b i y u t nhi t đ và y u t đ cao 24

Ch đ 5 Con l c trong đ ng h gõ giây đư c xem như là con l c đơn: tìm đ nhanh hay ch m c a đ ng h trong m t ngày đêm 24

Ch đ 6 Con l c đơn ch u tác d ng thêm b i m t ngo i l c F không đ i: Xác đ nh chu kỳ dao đ ng m i T 25

1.F là l c hút c a nam châm 25

2.F là l c tương tác Coulomb 25

3.F là l c đi n trư ng 25

4.F là l c đ y Acsimet 26

5.F là l c n m ngang 26

Ch đ 7 Con l c đơn treo vào m t v t ( như ôtô, thang máy ) đang chuy n đ ng v i gia t c a: xác đ nh chu kỳ m i T 26

1.Con l c đơn treo vào tr n c a thang máy ( chuy n đ ng th ng đ ng ) v i gia t ca 27

2.Con l c đơn treo vào tr n c a xe ôtô đang chuy n đ ng ngang v i gia t c a 27

3.Con l c đơn treo vào tr n c a xe ôtô đang chuy n đ ng trên m t ph ng

nghiêng m t góc α: 28

Ch đ 8 Xác đ nh đ ng năng Eđ th năng Et , cơ năng c a con l c đơn khi v trí có góc l ch β 29

Ch đ 9 Xác đ nh v n t c dài v và l c căng dây T t i v trí h p v i phương th ng đ ng m t góc β 29

1.V n t c dài v t i C 29

2.L c căng dây T t i C 29

3.H q a: v n t c và l c căng dây c c đ i và c c ti u 30

Ch đ 10 Xác đ nh biên đ góc α m i khi gia t c tr ng trư ng thay đ i t g sang g 30 Ch đ 11 Xác đ nh chu kỳ và biên đ c a con l c đơn vư ng đinh (hay v t c n) khi đi qua v trí cân b ng 30

1.Tìm chu kỳ T 30

2.Tìm biên đ m i sau khi vư ng đinh 31

Ch đ 12 Xác đ nh th i gian đ hai con l c đơn tr l i v trí trùng phùng (cùng qua v trí cân b ng, chuy n đ ng cùng chi u) 31

Ch đ 13 Con l c đơn dao đ ng thì b dây đ t:kh o sát chuy n đ ng c a hòn bi sau khi dây đ t? 31

1.Trư ng h p dây đ t khi đi qua v trí cân b ng O 31

2.Trư ng h p dây đ t khi đi qua v trí có li giác α 32

Ch đ 14 Con l c đơn có hòn bi va ch m đàn h i v i m t v t đang đ ng yên: xác đ nh v n t c c a viên bi sau va ch m? 32

Ph n3 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V DAO Đ NG T T D N VÀ C NG HƯ NG CƠ H C 33 Ch đ 1 Con l c lò xo dao đ ng t t d n: biên đ gi m d n theo c p s nhân lùi vô h ng, tìm công b i q 33

Ch đ 2 Con l c lò đơn đ ng t t d n: biên đ góc gi m d n theo c p s nhân lùi vô h ng, tìm công b i q Năng lư ng cung c p đ duy trì dao đ ng 33

Ch đ 3 H dao đ ng cư ng b c b kích thích b i m t ngo i l c tu n hoàn: tìm đi u ki n đ có hi n tư ng c ng hư ng 34

Ph n 4 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V S TRUY N SÓNG CƠ H C, GIAO THOA SÓNG, SÓNG D NG, SÓNG ÂM 35 Ch đ 1 Tìm đ l ch pha gi a hai đi m cách nhau d trên m t phương truy n sóng? Tìm bư c sóng khi bi t đ l ch pha và gi i h n c a bư c sóng,( t n s , v n t c truy n sóng) Vi t phương trình sóng t i m t đi m 35

1.Tìm đ l ch pha gi a hai đi m cách nhau d trên m t phương truy n sóng 35

2.Tìm bư c sóng khi bi t đ l ch pha và gi i h n c a bư c sóng,( t n s , v n

t c truy n sóng) 35

3.Vi t phương trình sóng t i m t đi m trên phương truy n sóng 35

4.V n t c dao đ ng c a sóng 35

Ch đ 2 V đ th bi u di n quá trình truy n sóng theo th i gian và theo không gian 36 1.V đ th bi u di n qúa trình truy n sóng theo th i gian 36

2.V đ th bi u di n qúa trình truy n sóng theo không gian ( d ng c a môi trư ng ) 36

Ch đ 3 Xác đ nh tính ch t sóng t i m t đi m M trên mi n giao thoa 36

Ch đ 4 Vi t phương trình sóng t i đi m M trên mi n giao thoa 37

Ch đ 5 Xác đ nh s đư ng dao đ ng c c đ i và c c ti u trên mi n giao thoa 37

Ch đ 6 Xác đ nh đi m dao đ ng v i biên đ c c đ i ( đi m b ng) và s đi m dao đ ng v i biên đ c c ti u ( đi m nút) trên đo n S1 S2 38

Ch đ 7.Tìm qũy tích nh ng đi m dao đ ng cùng pha (hay ngư c pha) v i hai ngu n S1, S2 38

Ch đ 8.Vi t bi u th c sóng d ng trên dây đàn h i 38

Ch đ 9.Đi u ki n đ có hi n tư ng sóng d ng, t đó suy ra s b ng và s nút sóng 39 1.Hai đ u môi trư ng ( dây hay c t không khí) là c đ nh 39

2.M t đ u môi trư ng ( dây hay c t không khí) là c đ nh, đ u kia t do 39

3.Hai đ u môi trư ng ( dây hay c t không khí) là t do 40

Ch đ 10.Xác đ nh cư ng đ âm (I) khi bi t m c cư ng đ âm t i đi m Xác đ nh công su t c a ngu n âm? Đ to c a âm 40

1.Xác đ nh cư ng đ âm (I) khi bi t m c cư ng đ âm t i đi m 40

2.Xác đ nh công su t c a ngu n âm t i m t đi m: 40

3.Đ to c a âm: 41

Ph n5 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V M CH ĐI N XOAY CHI U KHÔNG PHÂN NHÁNH (RLC) 42 Ch đ 1 T o ra dòng đi n xoay chi u b ng cách cho khung dây quay đ u trong t trư ng, xác đ nh su t đi n đ ng c m ng e(t)? Suy ra bi u th c cư ng đ dòng đi n i(t) và hi u đi n th u(t) 42

Ch đ 2 Đo n m ch RLC: cho bi t i(t) = I0 sin(ωt), vi t bi u th c hi u đi n th u(t) Tìm công su t Pm ch 42

Ch đ 3 Đo n m ch RLC: cho bi t u(t) = U0 sin(ωt), vi t bi u th c cư ng đ dòng đi n i(t) Suy ra bi u th c uR (t)?uL(t)?uC (t)? 42

Ch đ 4 Xác đ nh đ l ch pha gi a hai hđt t c th i u1 và u2 c a hai đo n m ch

khác nhau trên cùng m t dòng đi n xoay chi u không phân nhánh? Cách v n

d ng? 43

Ch đ 5 .Đo n m ch RLC, cho bi t U, R: tìm h th c L, C, ω đ : cư ng đ dòng đi n qua đo n m ch c c đ i, hi u đi n th và cư ng đ dòng đi n cùng pha, công su t tiêu th trên đo n m ch đ t c c đ i 43

1.Cư ng đ dòng đi n qua đo n m ch đ t c c đ i 43

2.Hi u đi n th cùng pha v i cư ng đ dòng đi n 44

3.Công su t tiêu th trên đo n m ch c c đ i 44

4.K t lu n 44

Ch đ 6 .Đo n m ch RLC, ghép thêm m t t C :tìm C đ : cư ng đ dòng đi n qua đo n m ch c c đ i, hi u đi n th và cư ng đ dòng đi n cùng pha, công su t tiêu th trên đo n m ch đ t c c đ i 44

Ch đ 7 .Đo n m ch RLC: Cho bi t UR , UL , UC : tìm U và đ l ch pha ϕu/i 45

Ch đ 8.Cu n dây (RL) m c n i ti p v i t C: cho bi t hi u đi n th U1 ( cu n dây) và UC Tìm Um ch và ϕ 45

Ch đ 9 Cho m chRLC: Bi t U, ω, tìm L, hayC, hayR đ công su t tiêu th trên đo n m ch c c đ i 45

1.Tìm L hay C đ công su t tiêu th trên đo n m ch c c đ i 46

2.Tìm R đ công su t tiêu th trên đo n m ch c c đ i 46

Ch đ 10 .Đo n m ch RLC: Cho bi t U, R, f: tìm L ( hay C) đ UL (hay UC ) đ t giá tr c c đ i? 46

1.Tìm L đ hi u th hi u d ng hai đ u cu n c m c c đ i 47

2.Tìm C đ hi u th hi u d ng hai đ u t đi n c c đ i 48

Ch đ 11 .Đo n m ch RLC: Cho bi t U, R, L, C: tìm f ( hay ω) đ UR , UL hay UC đ t giá tr c c đ i? 49

1.Tìm f ( hay ω) đ hi u th hi u d ng hai đ u đi n tr c c đ i 49

2.Tìm f ( hay ω) đ hi u th hi u d ng hai đ u cu n c m c c đ i 49

3.Tìm f ( hay ω) đ hi u th hi u d ng hai đ u t đi n c c đ i 49

Ch đ 12 Cho bi t đ th i(t) và u(t), ho c bi t gi n đ vectơ hi u đi n th : xác đ nh các đ c đi m c a m ch đi n? 50

1.Cho bi t đ th i(t) và u(t): tìm đ l ch pha ϕu/i 50

2.Cho bi t gi n đ vectơ hi u đi n th : v sơ đ đo n m ch? Tìm Um ch 51

Ch đ 13 Tác d ng nhi t c a dòng đi n xoay chi u: tính nhi t lư ng t a ra trên đo n m ch? 51

Ch đ 14 Tác d ng hóa h c c a dòng đi n xoay chi u: tính đi n lư ng chuy n quabình đi n phân theo m t chi u? Tính th tích khí Hiđrô và Oxy xu t hi n các

đi n c c? 51

1.Tính đi n lư ng chuy n qua bình đi n phân theo m t chi u ( trong 1 chu kỳ

T , trong t) 51

2.Tính th tích khí Hiđrô và Oxy xu t hi n các đi n c c trong th i gian t(s) 52

Ch đ 15 Tác d ng t c a dòng đi n xoay chi u và tác d ng c a t trư ng lên dòng

đi n xoay chi u? 52

1.Nam châm đi n dùng dòng đi n xoay chi u ( t n s f ) đ t g n dây thép căng

ngang Xác đ nh t n s rung f c a dây thép 52

2.Dây d n th ng căng ngang mang dòng đi n xoay chi u đ t trong t trư ng

có c m ng t B không đ i ( vuông góc v i dây): xác đ nh t n s rung

c a dây f 52

Ph n6 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V MÁY PHÁT ĐI N XOAY CHI U, BI N

TH , TRUY N T I ĐI N NĂNG 53

Ch đ 1 Xác đ nh t n s f c a dòng đi n xoay chi u t o b i máy phát đi n xoay

chi u 1 pha 53

1.Trư ng h p roto c a mpđ có p c p c c, t n s vòng là n 53

2.Trư ng h p bi t su t đi n đ ng xoay chi u ( E hay Eo ) 53

Ch đ 2 Nhà máy th y đi n: thác nư c cao h, làm quay tuabin nư c và roto c ampđ Tìm công su t P c a máy phát đi n? 53

Ch đ 3 M ch đi n xoay chi u ba pha m c theo sơ đ hình Υ: tìm cư ng đ dòngtrung hòa khi t i đ i x ng? Tính hi u đi n th Ud ( theo Up )? Tính Pt (các t i) 53

Ch đ 4 Máy bi n th : cho U1 , I1: tìm U2, I2 54

1.Trư ng h p các đi n tr c a cu n sơ c p và th c p b ng 0, cu n th c p h 54

2.Trư ng h p các đi n tr c a cu n sơ c p và th c p b ng 0, cu n th c p có t i 54

3.Trư ng h p các đi n tr c a cu n sơ c p và th c p khác 0: 55

Ch đ 5.Truy n t i đi n năng trên dây d n: xác đ nh các đ i lư ng trong quá trìnhtruy n t i 55

Ch đ 6.Xác đ nh hi u su t truy n t i đi n năng trên dây? 55

Ph n7 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V DAO Đ NG ĐI N T DO TRONG

Ch đ 3 Cách áp d ng đ nh lu t b o toàn năng lư ng trong m ch dao đ ng LC 58

1.Bi t Q0 ( hay U0 ) tìm biên đ I0 58

2.Bi t Q0 ( hay U0 )và q ( hay u), tìm i lúc đó 58

Ch đ 4 Dao đ ng đi n t do trong m ch LC, bi t Q0 và I0:tìm chu kỳ dao đ ng riêng c a m ch LC 59

Ch đ 5 M ch LC l i vào c a máy thu vô tuy n đi n b t sóng đi n t có t n s f (hay bư c sóng λ).Tìm L( hay C) 59

1.Bi t f ( sóng) tìm L và C 59

2.Bi t λ( sóng) tìm L và C 59

Ch đ 6 M ch LC l i vào c a máy thu vô tuy n có t đi n có đi n dung bi n thiên Cmax ÷ Cmin tương ng góc xoay bi n thiên 00 ÷ 1800 : xác đ nh góc xoay ∆α đ thu đư c b c x có bư c sóng λ? 59

Ch đ 7 M ch LC l i vào c a máy thu vô tuy n có t xoay bi n thiên Cmax ÷ Cmin : tìm d i bư c sóng hay d i t n s mà máy thu đư c? 60

Ph n8 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V PH N X ÁNH SÁNG C A GƯƠNG PH NG VÀ GƯƠNG C U 61 Ch đ 1 Cách v tia ph n x trên gương ph ng ng v i m t tia t i đã cho ? 61

Ch đ 2 Cách nh n bi t tính ch t "th t - o" c a v t hay nh( d a vào các chùm sáng) 61

Ch đ 3 Gương ph ng quay m t góc α (quanh tr c vuông góc m t ph ng t i): tìm góc quay c a tia ph n x ? 61

1.Cho tia t i c đ nh, xác đ nh chi u quay c a tia ph n x 61

2.Cho bi t SI = R, xác đ nh quãng đư ng đi c a nh S 61

3.Gương quay đ u v i v n t c góc ω: tìm v n t c dài c a nh 62

Ch đ 4 Xác đ nh nh t o b i m t h gương có m t ph n x hư ng vào nhau 62

Ch đ 5 Cách v n d ng công th c c a gương c u 63

1.Cho bi t d và AB: tìm d và đ cao nh A B 63

2.Cho bi t d và A B : tìm d và đ cao v t AB 63

3.Cho bi t v trí v t d và nh d xác đ nh tiêu c f 63

4.Chú ý 63

Ch đ 6 Tìm chi u và đ d i c a màn nh khi bi t chi u và đ d i c a v t H q a? 64 1.Tìm chi u và đ d i c a màn nh khi bi t chi u và đ d i c a v t 64

2.H q a 64

Ch đ 7 Cho bi t tiêu c f và m t đi u ki n nào đó v nh, v t: xác đ nh v trí v t dvà v trí nh d 64

1.Cho bi t đ phóng đ i k và f 64

2.Cho bi t kho ng cách l = AA 64

Ch đ 8 Xác đ nh th trư ng c a gương ( gương c u l i hay gương ph ng) 65

Ch đ 9 Gương c u lõm dùng trong đèn chi u: tìm h th c liên h gi a v t sáng tròn trên màn ( ch n chùm tia ph n x ) và kích thư c c a m t gương 65

Ch đ 10 Xác đ nh nh c a v t t o b i h "gương c u - gương ph ng" 65

1.Trư ng h p gương ph ng vuông góc v i tr c chính 66

2.Trư ng h p gương ph ng nghiêng m t góc 450 so v i tr c chính 66

Ch đ 11 Xác đ nh nh c a v t t o b i h "gương c u - gương c u" 66

Ch đ 12 Xác đ nh nh c a v t AB xa vô cùng t o b i gương c u lõm 67

Ph n9 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V KHÚC X ÁNH SÁNG, LƯ NG CH T PH NG ( LCP), B NG M T SONG SONG (BMSS), LĂNG KÍNH (LK) 69 Ch đ 1 Kh o sát đư ng truy n c a tia sáng đơn s c khi đi t môi trư ng chi t quang kém sang môi trư ng chi t quang hơn? 69

Ch đ 2 Kh o sát đư ng truy n c a tia sáng đơn s c khi đi t môi trư ng chi t quang hơn sang môi trư ng chi t quang kém? 69

Ch đ 3 Cách v tia khúc x ( ng v i tia t i đã cho) qua m t ph ng phân cách gi a hai môi trư ng b ng phương pháp hình h c? 70

1.Cách v tia khúc x 70

2.Cách v tia t i gi i h n toàn ph n 70

Ch đ 4 Xác đ nh nh c a m t v t qua LCP ? 70

Ch đ 5 Xác đ nh nh c a m t v t qua BMSS ? 71

1.Đ d i nh 71

2.Đ d i ngang c a tia sáng 71

Ch đ 6 Xác đ nh nh c a m t v t qua h LCP- gương ph ng ? 71

1.V t A - LCP - Gương ph ng 71

2.V t A n m gi a LCP- Gương ph ng 72

Ch đ 7 Xác đ nh nh c a m t v t qua h LCP- gương c u ? 72

Ch đ 8 Xác đ nh nh c a m t v t qua h nhi u BMSS ghép sát nhau? 72

Ch đ 9 Xác đ nh nh c a m t v t qua h nhi u BMSS - gương ph ng ghép song song? 73

1.V t S - BMSS - Gương ph ng 73

2.V t S n m gi a BMSS - Gương ph ng 73

Ch đ 10 Xác đ nh nh c a m t v t qua h nhi u BMSS - gương c u? 73

Ch đ 11 Cho lăng kính (A,n) và góc t i i1 c a chùm sáng: xác đ nh góc l ch D? 74

Ch đ 12 Cho lăng kính (A,n) xác đ nh i1 đ D = min? 74

1.Cho A,n: xác đ nh i1 đ D = min,Dmin ? 74

2.Cho Avà Dmin : xác đ nh n? 74

3.Chú ý: 75

Ch đ 13 Xác đ nh đi u ki n đ có tia ló ra kh i LK? 75

1.Đi u ki n v góc chi c quang 75

1.Đi u ki n v góc t i 75

Ph n10 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V TH U KÍNH VÀ H QUANG H C Đ NG TR C V I TH U KÍNH 76 Ch đ 1 Xác đ nh lo i th u kính ? 76

1.Căn c vào s liên h v tính ch t, v trí, đ l n gi a v t - nh 76

2.Căn c vào đư ng truy n c a tia sáng qua th u kính 76

3.Căn c vào công th c c a th u kính 76

Ch đ 2 Xác đ nh đ t c a th u kính khi bi t tiêu c , hay chi c su t c a môi trư ng làm th u kính và bán kính c a các m t cong 76

1.Khi bi t tiêu c f 76

2.Khi bi t chi c su t c a môi trư ng làm th u kính và bán kính c a các m t cong 76 Ch đ 3 Cho bi t tiêu c f và m t đi u ki n nào đó v nh, v t: xác đ nh v trí v t d và v trí nh d 77

1.Cho bi t đ phóng đ i k và f 77

2.Cho bi t kho ng cách l = AA 77

Ch đ 4 Xác đ nh nh c a m t v t AB xa vô c c 77

Ch đ 5 Xác đ nh nh c a m t v t AB xa vô c c 77

1.Cho bi t kho ng cách "v t - nh" L, xác đ nh hai v trí đ t th u kính 78

2.Cho bi t kho ng cách "v t - nh" L, và kho ng cách gi a hai v trí, tìm f 78

Ch đ 6 V t hay th u kính di chuy n, tìm chi u di chuy n c a nh 78

1.Th u kính (O) c đ nh: d i v t g n ( hay xa) th u kính, tìm chi u chuy n d i c a nh 78

2.V t AB c đ nh, cho nh A B trên màn, d i th u kính h i t , tìm chi u chuy n d i c a màn 78

Ch đ 8 Liên h gi a kích thư c v t sáng tròn trên màn( ch n chùm ló) và kích thư c c a m t th u kính 79

Ch đ 9 H nhi u th u kính m ng ghép đ ng tr c v i nhau, tìm tiêu c c a h 79

Ch đ 10 Xác đ nh nh c a m t v t qua h " th u kính- LCP" 79

1.Trư ng h p: AB - TK - LCP 79

2.Trư ng h p: AB - LCP - TK 80

Ch đ 11 Xác đ nh nh c a m t v t qua h " th u kính- BMSS" 80

1.Trư ng h p: AB - TK - BMSS 80

2.Trư ng h p: AB - LCP - TK 81

Ch đ 12 Xác đ nh nh c a m t v t qua h hai th u kính ghép đ ng tr c 81

Ch đ 13 Hai th u kính đ ng tr c tách r i nhau: xác đ nh gi i h n c a a = O1 O2 ( ho c d1 = O1 A) đ nh A2B2 nghi m đúng m t đi u ki n nào đó ( như nh th t, nh o, cùng ch u hay ngư c chi u v i v t AB) 82

1.Trư ng h p A2B2 là th t ( hay o ) 82

2.Trư ng h p A2 B2 cùng chi u hay ngư c chi u v i v t 82

Ch đ 14 Hai th u kính đ ng tr c tách r i nhau: xác đ nh kho ng cách a = O1 O2 đ nh cu i cùng không ph thu c vào v trí v t AB 82

Ch đ 15 Xác đ nh nh c a v t cho b i h "th u kính - gương ph ng" 83

1.Trư ng h p gương ph ng vuông góc v i tr c chính 83

2.Trư ng h p gương ph ng nghiêng m t góc 450 so v i tr c chính 83

3.Trư ng h p gương ph ng ghép xác th u kính ( hay th u kính m b c) 84

4.Trư ng h p v t AB đ t trong kho ng gi a th u kính và gương ph ng 84

Ch đ 16 Xác đ nh nh c a v t cho b i h "th u kính - gương c u" 84

1.Trư ng h p v t AB đ t trư c h " th u kính- gương c u" 85

2.Trư ng h p h "th u kính- gương c u" ghép sát nhau 85

3.Trư ng h p v t AB đ t gi a th u kính và gương c u: 85

Ph n11 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V M T VÀ CÁC D NG C QUANG H C B TR CHO M T 89 Ch đ 1 Máy nh: cho bi t gi i h n kho ng đ t phim, tìm gi i h n đ t v t? 89

Ch đ 2 Máy nh ch p nh c a m t v t chuy n đ ng vuông góc v i tr c chính Tính kho ng th i gian t i đa m c a s p c a ng kính đ nh không b nhoè 89

Ch đ 3 M t c n th : xác đ nh đ t c a kính ch a m t? Tìm đi m c c c n m i ξc khi đeo kính ch a? 89

Ch đ 4 M t vi n th : xác đ nh đ t c a kính ch a m t? Tìm đi m c c c n m i ξc khi đeo kính ch a? 90

Ch đ 5 Kính lúp: xác đ nh ph m vi ng m ch ng và đ b i giác Xác đ nh kích thư c nh nh t c a v t ABmin mà m t phân bi t đư c qua kính lúp 90

1.Xác đ nh ph m vi ng m ch ng c a kính lúp 90

2.Xác đ nh đ b i giác c a kính lúp 91

3.Xác đ nh kích thư c nh nh t c a v t ABmin mà m t phân bi t đư c qua kính lúp 92

Ch đ 6 Kính hi n vi: xác đ nh ph m vi ng m ch ng và đ b i giác Xác đ nh kích thư c nh nh t c a v t ABmin mà m t phân bi t đư c qua kính hi n vi 92

1.Xác đ nh ph m vi ng m ch ng c a kính hi n vi 92

2.Xác đ nh đ b i giác c a kính hi n vi 93

3.Xác đ nh kích thư c nh nh t c a v t ABmin mà m t phân bi t đư c qua kính hi n vi 93

Ch đ 7 Kính thiên văn: xác đ nh ph m vi ng m ch ng và đ b i giác? 94

1.Xác đ nh ph m vi ng m ch ng c a kính thiên văn 94

2.Xác đ nh đ b i giác c a kính thiên văn 94

Ph n12 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V HI N TƯ NG TÁN S C ÁNH SÁNG 95 Ch đ 1 S tán s c chùm sáng tr ng qua m t phân cách gi a hai môi trư ng: kh o sát chùm khúc x ? Tính góc l ch b i hai tia khúc x đơn s c? 95

Ch đ 2 Chùm sáng tr ng qua LK: kh o sát chùm tia ló? 95

Ch đ 3 Xác đ nh góc h p b i hai tia ló ( đ , tím)c a chùm c u v ng ra kh i LK Tính b r ng quang ph trên màn? 95

Ch đ 4 Chùm tia t i song song có b r ng a ch a hai b t x truy n qua BMSS: kh o sát chùm tia ló? Tính b r ng c c đ i amax đ hai chùm tia ló tách r i nhau? 95 Ph n13 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V GIAO THOA SÓNG ÁNH SÁNG 97 Ch đ 1 Xác đ nh bư c sóng λ khi bi t kho ng vân i, a,, D 97

Ch đ 2 Xác đ nh tính ch t sáng (t i) và tìm b c giao thoa ng v i m i đi m trên màn? 97

Ch đ 3 Tìm s vân sáng và vân t i quang sát đư c trên mi n giao thoa 97

Ch đ 4 Trư ng h p ngu n phát hai ánh sáng đơn s c Tìm v trí trên màn đó có s trùng nhau c a hai vân sáng thu c hai h đơn s c? 98

Ch đ 5 Trư ng h p giao thoa ánh sáng tr ng: tìm đ r ng quang ph , xác đ nh ánh sáng cho vân t i ( sáng) t i m t đi m (xM ) ? 98

1.Xác đ nh đ r ng quang ph 98

2.Xác đ nh ánh sáng cho vân t i ( sáng) t i m t đi m (xM ) 98

Ch đ 6 Thí nghi m giao thoa v i ánh sáng th c hi n trong môi trư ng có chi c su t n > 1 Tìm kho ng vân m i i ? H vân thay đ i th nào? 98

Ch đ 7 Thí nghi m Young: đ t b n m t song song (e,n) trư c khe S1 ( ho c S2 ) Tìm chi u và đ d ch chuy n c a h vân trung tâm 98

Ch đ 8 Thí nghi m Young: Khi ngu n sáng di chuy n m t đo n y = SS Tìm

chi u, đ chuy n d i c a h vân( vân trung tâm)? 99

Ch đ 9.Ngu n sáng S chuy n đ ng v i vân t c v theo phương song song v i S1S2 : tìm t n s su t hi n vân sáng t i vân trung tâm O? 99

Ch đ 10.Tìm kho ng cách a = S1 S2 và b r ng mi n giao thoa trên m t s d ng c giao thoa? 99

1.Khe Young 99

2.Lư ng lăng kính Frexnen 100

3.Hai n a th u kính Billet 100

4.Gương Frexnen 100

Ph n14 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V TIA RƠNGHEN 101 Ch đ 1 Tia Rơnghen: Cho bi t v n t c v c a electron đ p vào đ i catot: tìm UAK 101 Ch đ 2 Tia Rơnghen: Cho bi t v n t c v c a electron đ p vào đ i catot ho t UAK : tìm t n s c c đ i Fmax hay bư c sóng λmin ? 101

Ch đ 3 Tính lưu lư ng dòng nư c làm ngu i đ i catot c a ng Rơnghen: 101

Ph n15 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V HI N TƯ NG QUANG ĐI N 103 Ch đ 1 Cho bi t gi i h n quang đi n (λ0 ) Tìm công thoát A ( theo đơn v eV )? 103 Ch đ 2 Cho bi t hi u đi n th hãm Uh Tìm đ ng năng ban đ u c c đ i (Eđmax) hay v n t c ban đ u c c đ i( v0max), hay tìm công thoát A? 103

1.Cho Uh : tìm Eđmax hay v0max 103

2.Cho Uh và λ (kích thích): tìm công thoát A: 103

Ch đ 3 Cho bi t v0max c a electron quang đi n và λ( kích thích): tìm gi i h n quang đi n λ0 ? 103

Ch đ 4 Cho bi t công thoát A (hay gi i h n quang đi n λ0 ) và λ( kích thích): Tìm v0max ? 103

Ch đ 5 Cho bi t UAK và v0max Tính v n t c c a electron khi t i An t ? 104

Ch đ 6 Cho bi t v0max và A.Tìm đi u ki n c a hi u đi n th UAK đ không có dòng quang đi n (I = 0) ho c không có m t electron nào t i An t? 104

Ch đ 7 Cho bi t cư ng đ dòng quang đi n b o hoà (Ibh ) và công su t c a ngu n sáng Tính hi u su t lư ng t ? 104

Ch đ 8 Chi u m t chùm sáng kích thích có bư c sóng λ vào m t q a c u cô l p v đi n Xác đ nh đi n th c c đ i c a q a c u N i qu c u v i m t đi n tr R sau đó n i đ t Xác đ nh cư ng đ dòng qua R 105

1.Chi u m t chùm sáng kích thích có bư c sóng λ vào m t q a c u cô l p v đi n Xác đ nh đi n th c c đ i c a q a c u: 105

2.N i qu c u v i m t đi n tr R sau đó n i đ t Xác đ nh cư ng đ dòng qua R:105

Ch đ 9 Cho λ kích thích, đi n trư ng c n Ec và bư c sóng gi i h n λ0 : tìm đo n

đư ng đi t i đa mà electron đi đư c 105

Ch đ 10 Cho λ kích thích, bư c sóng gi i h n λ0 và UAK : Tìm bán kính l n nh t c a vòng tròn trên m t An t mà các electron t Kat t đ p vào? 105

Ch đ 11 Cho λ kích thích, bư c sóng gi i h n λ0 , electron quang đi n bay ra theo phương vuông góc v i đi n trư ng (E) Kh o sát chuy n đ ng c a electron ?106 Ch đ 12 Cho λ kích thích, bư c sóng gi i h n λ0 , electron quang đi n bay ra theo phương vuông góc v i c m ng t c a tr trư ng đ u (B) Kh o sát chuy n đ ng c a electron ? 107

Ph n16 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V M U NGUYÊN T HIĐRÔ THEO BO 108 Ch đ 1 Xác đ nh v n t c và t n s f c a electron tr ng thái d ng th n c a nguyên t Hiđrô? 108

Ch đ 2 Xác đ nh bư c sóng c a photon do nguyên t Hiđrô phát ra khi nguyên t tr ng thái d ng có m c năng lư ng Em sang En ( < Em )? 108

Ch đ 3 Tìm bư c sóng c a các v ch quang ph khi bi t các bư c sóng c a các v ch lân c n? 108

Ch đ 4 Xác đ nh bư c sóng c c đ i (λmax ) và c c ti u (λmin ) c a các dãy Lyman, Banme, Pasen? 109

Ch đ 5 Xác đ nh qũy đ o d ng m i c a electron khi nguyên t nh n năng lư ng kích thích ε = hf ? 109

Ch đ 6 Tìm năng lư ng đ b c electron ra kh i nguyên t khi nó đang qũy đ o K ( ng v i năng lư ng E1 )? 109

Ph n17 PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V PHÓNG X VÀ PH N NG H T NHÂN 110 Ch đ 1 Ch t phóng x A X có s kh i A: tìm s nguyên t ( h t) có trong m(g) Z h t nhân đó? 110

Ch đ 2 Tìm s nguyên t N ( hay kh i lư ng m) còn l i, m t đi c a ch t phóng x sau th i gian t? 110

Ch đ 3 Tính kh i lư ng c a ch t phóng x khi bi t đ phóng x H? 110

Ch đ 4 Xác đ nh tu i c a m u v t c có ngu n g c là th c v t? 110

Ch đ 5 Xác đ nh tu i c a m u v t c có ngu n g c là khoáng ch t? 111

Ch đ 6 Xác đ nh năng lư ng liên k t h t nhân( năng lư ng t a ra khi phân rã m t h t nhân)? 111

Ch đ 7 Xác đ nh năng lư ng t a ra khi phân rã m(g) h t nhân A X? Z 111

Ch đ 8 Xác đ nh năng lư ng t a ( hay thu vào ) c a ph n ng h t nhân? 111

Ch đ 9 Xác đ nh năng lư ng t a khi t ng h p m(g) h t nhân nh (t các h t nhân

nh hơn)? 112

Ch đ 10 Cách v n d ng đ nh lu t b o toàn đ ng lư ng, năng lư ng? 112

1.Cách v n d ng đ nh lu t b o toàn đ ng lư ng: 112

2.Cách v n d ng đ nh lu t b o toàn năng lư ng: 113

Ch đ 11 Xác đ nh kh i lư ng riêng c a m t h t nhân nguyên t M t đ đi n tích c a h t nhân nguyên t ? 113

PH N 1

PHƯƠNG PHÁP GI I TOÁN V DAO Đ NG ĐI U HÒA C A CON L C LÒ XO

CH Đ 1.Liên h gi a l c tác d ng, đ giãn và đ c ng c a lò xo:

2

v1

+ Khi bi t x1 , v1: A = x2 +1

ω2

3.Áp d ng đ nh lu t II Newton: F = ma −kx = mx”, đưa v d ng phương trinh:⇔

x” + ω 2 x = 0 Nghi m c a phương trình vi phân có d ng: x = Asin(ωt + ϕ) T đó, ch

ng t

r ng v t dao đ ng đi u hòa theo th i gian

Cách 2: Phương pháp đ nh lu t b o toàn năng lư ng

1.Vi t bi u th c đ ng năng Eđ ( theo v) và th năng Et ( theo x), t đó suy ra bi u th c

3.T (∗) ta suy ra đư c phương trình:x” + ω 2 x = 0 Nghi m c a phương trình vi phân

có d ng: x = Asin(ωt + ϕ) T đó, ch ng t r ng v t dao đ ng đi u hòa theo th i gian

CH Đ 4.V n d ng đ nh lu t b o toàn cơ năng đ tìm v n t c:

Phương pháp:

Đ nh lu t b o toàn cơ năng:

1 1 1

E = Eđ + Et = mv 2 + kx2 = kA2 = Eđmax = Etmax (∗)

2 2 2

k 2 k

T (∗) ta đư c: v = (A − x2 ) hay v0max = A

m m

CH Đ 5.Tìm bi u th c đ ng năng và th năng theo th i gian:

v trí cân b ng: lò xo không b bi n d ng: ∆l = 0 → Fmin = 0

v trí biên: lò xo b bi n d ng c c đ i: x = ±A → Fmax = kA

CH Đ 7.H hai lò xo ghép n i ti p: tìm đ c ng kh , t đó suy ra chu kỳ T :Phương pháp:

CH Đ 10.Con l c liên k t v i ròng r c( không kh i lư ng): ch ng minh r ng h

dao đ ng đi u hòa, t đó suy ra chu kỳ T :

Nghi m c a phương trình vi phân có d ng: x = Asin(ωt +

ϕ) T đó, ch ng t r ng v t dao đ ng đi u hòa theo th i

2π

gian.Chu kỳ: T =

ω

D ng 2.Hòn bi n i v i ròng r c di đ ng, hòn bi n i vào dây v t qua ròng r c:

Khi v t n ng d ch chuy n m t đo n x thì lò xo bi n d ng m t đo n x

nghi m c a phương trình có d ng:x = Asin(ωt + ϕ), v y

h dao đ ng đi u hoà

v trí b t kỳ( li đ x) ngoài các l c cân b ng nói trên, h còn ch u tác d ng thêm các

l c:

L1 giãn thêm x1, xu t hi n thêm F1 , m d i x1

L2 giãn thêm x2, xu t hi n thêm F2 , m d i 2x2

V y: x = x1 + 2x2 (1)

Xét ròng r c: (F02 + F2) − 2(T0 + F1) = mRaR = 0 nên: F2 = 2F1 k2 x2 = 2k1 x1,⇔2k1

CH Đ 11.L c h i ph c gây ra dao đ ng đi u hòa không ph i là l c đàn h i như:

l c đ y Acximet, l c ma sát, áp l c th y t nh, áp l c c a ch t khí : ch ng minh h dao

V trí cân b ng: P = −(N01 + N02) và Fms01 = −Fms02

V trí b t kỳ ( li đ x):Ta có: P = −(N1 + N2 ) nhưng Fms1 = −Fms2

Ta đư c phương trình:x” + ω 2 x = 0, nghi m c a phương

trình có d ng:x = Asin(ωt+ϕ), v y h dao đ ng đi u hoà

CH Đ 2.Xác đ nh đ bi n thiên nh chu kỳ ∆T khi bi t đ bi n thiên nh gia t c

tr ng trư ng ∆g, đ bi n thiên chi u dài ∆l:

CH Đ 3.Xác đ nh đ bi n thiên nh chu kỳ ∆T khi bi t nhi t đ bi n thiên nh

∆t; khi đưa lên đ cao h; xu ng đ sâu h so v i m t bi n:

CH Đ 4.Con l c đơn ch u nhi u y u t nh hư ng đ bi n thiên c a chu kỳ: tìm

đi u ki n đ chu kỳ không đ i:

Phương pháp:

1.Đi u ki n đ chu kỳ không đ i:

Đi u ki n là:"Các y u t nh hư ng lên chu kỳ là ph i bù tr l n nhau"

ng v i chu kỳ T2: s dao đ ng trong m t ngày đêm: n = =

Tr ng l c bi u ki n là: P = P + q E g = g + (2)⇔m

qEx

Chi u (2) lên xx : g = g + ;

m

Phương pháp:

Trong h quy chi u g n li n v i đi m treo( thang máy, ôtô ) con l c đơn còn ch u tác

d ng thêm m t l c quán tính F = −ma V y tr ng l c bi u ki n P = P − ma hay gia t c

Đó là trư ng h p thang máy chuy n đ ng lên ch m d n đ u (v, a

cùng chi u) hay thang máy chuy n đ ng xu ng nhanh d n đ u

(v, a ngư c chi u)

b.Trư ng h p a hư ng lên: ax < 0 → ax = −|a|

máy chuy n đ ng xu ng ch m d n đ u (v, a cùng chi u)

2.Con l c đơn treo vào tr n c a xe ôtô đang chuy n đ ng ngang v i gia t c a:

Góc: β = P O P ng v i v trí cân b ng c a con l c đơn

F a

Ta có: tgβ = =

Chi u (*)/Ox: T sin β = ma cos α (1)

Chi u (*)/Oy: T cos β = mg − ma sin α (2)

CH Đ 8.Xác đ nh đ ng năng Eđ th năng Et , cơ năng c a con l c đơn khi v trí

•Đ ng năng Eđ: Ta có: E = Eđ + Et → Eđ = E − Et

Thay (1) , (2) vào ta đư c: Eđ = mgl(cos β − cos α) (3)

Đ t bi t: N u con l c dao đ ng bé: áp d ng công th c tính g n đúng: