Tieu luan Lê nin về xây dựng đảng

Học thuyết về xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhâncủa V.I.Lênin chính là sự kế thừa, vận dụng những tư tưởng cơ bảncủa C.Mác và Ph.Ăngghen về Đảng Cộng sản; đồng thời có sự bổsu

MỞ ĐẦU

V.I.Lênin vị lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân và nhândân lao động Nga, người thầy vĩ đại của phong trào cộng sản và côngnhân quốc tế Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình,V.I.Lênin đã phấn đấu không mệt mỏi vì sự nghiệp giải phóng giaicấp công nhân, nhân dân lao động Nga và phong trào cộng sản, côngnhân quốc tế V.I.Lênin không những đã bảo vệ thành công lý luậnchủ nghĩa xã hội của C.Mác và Ph.Ăngghen trong điều kiện mới, màcòn là người đầu tiên đưa lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học củaC.Mác và Ph.Ăngghen trở thành hiện thực trên đất nước Nga, mở ramột thời đại mới cho nhân loại, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bảnlên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Những di sản tưtưởng mà V.I.Lênin để lại cho phong trào cộng sản và công nhânquốc tế là cả một kho tàng lý luận có giá trị to lớn trong nhiều lĩnhvực Một trong những lĩnh vực mà V.I.Lênin có sự cống hiến nhiềunhất cả về mặt lý luận và thực tiễn đó lĩnh vực xây dựng Đảng kiểumới của giai cấp công nhân

Học thuyết về xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhâncủa V.I.Lênin chính là sự kế thừa, vận dụng những tư tưởng cơ bảncủa C.Mác và Ph.Ăngghen về Đảng Cộng sản; đồng thời có sự bổsung, phát triển hoàn chỉnh những đặc trưng, nguyên tắc tổ chức vàhoạt động của Đảng Cộng sản trong điều kiện mới Chính vì vậy, việcnghiên cứu nắm vững những tư tưởng về Đảng kiểu mới của giai cấpcông nhân của V.I.Lênin có ý nghĩa rất quan trọng, giúp cho các ĐảngCộng sản nói chung, Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng xác định đúngđắn phương hướng, nội dung, biện pháp xây dựng Đảng, làm cho Đảngthực sự vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức đáp ứng yêucầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới

1 Tư tưởng cơ bản của V.I.Lênin về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

1.1 Tính tất yếu phải thành lập Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

Khi C.Mác và Ph.Ăngghen còn sống, bằng uy tín và sự tích cựchoạt động thực tiễn của mình trong phong trào công nhân, C.Mác vàPh.Ăngghen đã có công lao to lớn trong việc đưa lý luận chủ nghĩa xãhội vào phong trào công nhân, dẫn đến sự ra đời hàng loạt các Đảng dânchủ xã hội - Đảng cách mạng của giai cấp công nhân Đó là những chínhđảng Mác xít của giai cấp công nhân; là lãnh tụ chính trị, bộ tham mưuchiến đấu của giai cấp, mang bản chất của giai cấp công nhân

Trong những năm cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa

tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, giai đoạn mà cách mạng

vô sản đã trở thành trực tiếp Giai đoạn này, giai cấp công nhân cũng đãlớn mạnh về số lượng, về tổ chức và về chính trị; ý thức giác ngộ giai cấp

và vai trò của các Đảng Cộng sản cũng được nâng cao Trước tình hình

ấy, chủ nghĩa đế quốc đã tăng cường việc tuyên truyền hệ tư tưởng tư sản,tìm cách chia rẽ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phát triển chủnghĩa cơ hội trong hàng ngũ những người dân chủ xã hội

Tháng 7 năm 1889, Quốc tế II được thành lập Trong giai đoạnkhi Ph.Ăngghen còn sống và lãnh đạo, bằng uy tín và sự cương quyếtđấu tranh chống xu hướng cải lương, thoả hiệp, cơ hội xuất hiện trongnội bộ quốc tế II, Ph.Ăngghen đã làm cho Quốc tế II ổn định, giữ vững

là một tổ chức cộng sản chân chính Sau khi Ph.Ăngghen mất (1895),bọn cơ hội xét lại trong Quốc tế II đứng đầu là Bécstanh đã phản bội lạichủ nghĩa Mác Bécstanh đã phủ nhận khả năng đem lại cho chủ nghiã xãhội một cơ sở khoa học và khả năng cách mạng; phủ nhận tình trạng bầncùng hoá, tình trạng mâu thuẫn ngày càng tăng trong lòng chủ nghĩa tưbản, bác bỏ chuyên chính vô sản, lý luận về đấu tranh giai cấp Bằng

thủ đoạn “tự do phê bình”, chủ nghĩa cơ hội đã xuyên tạc, phủ nhận chủnghiã Mác, truyền bá những tư tưởng tư sản vào phong trào công nhân

và các Đảng dân chủ - xã hội ở Tây Âu, làm lũng đoạn phong trào côngnhân, biến các Đảng dân chủ - xã hội ở Tây Âu thành những đảng cơ hộicải lương, xa rời bản chất của giai cấp công nhân và trở thành tay sai củagiai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản Trong những điều kiện như vậy,V.I.Lênin đã đấu tranh kiên quyết với chủ nghĩa cơ hội, bảo vệ sự trongsáng của chủ nghĩa Mác Đồng thời, V.I.Lênin cũng khẳng định cần cómột đảng kiểu mới, một đảng chiến đấu cách mạng đủ sức lãnh đạo nhândân lao động giành chính quyền, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới -

xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Người chỉ rõ: Trong điềukiện chủ nghĩa đế quốc và trong điều kiện cách mạng vô sản đang chínmuồi ở nhiều nước, cần phải có một đảng kiểu mới, thực sự cách mạng,thực sự cộng sản, đảng đó phải thay thế cho những đảng kiểu cũ - cácđảng nghị viện của Châu Âu

Cũng trong thời gian đó, ở nước Nga diễn ra cuộc khủng hoảngcách mạng ngày càng sâu sắc và gay gắt; phong trào cách mạng chốngchế độ địa chủ - chuyên chế ngày càng mang tính quần chúng Nhữngcuộc biểu tình và bãi công của công nhân ở Pêtécbua, Rô- xtốp trên sôngĐôn, Ba- tum vào tháng 2 và tháng 3 năm 1902, những cuộc biểu tìnhngày 1 tháng 5 ở Xa- ra- tốp, Vin-nô, Ba- cu, Ni- giơ- ni, Nốp- gô- rốt vànhững thành phố khác chứng tỏ rằng tính tích cực và sự trưởng thành vềchính trị của giai cấp công nhân - đội tiền phong trong cuộc đấu tranhcủa toàn dân chống chế độ chuyên chế Nga Hoàng đã tăng lên Cùng vớicuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, nông dân các tỉnh Khác- cốp,Pôn- ta- va, Xa- ra- tốp nổi dậy chống lại bọn địa chủ; “những cuộc nổiloạn vì ruộng đất” cũng lan sang nhiều địa phương khác, những cuộc đấutranh của nông dân Gu- ri- a đã tỏ ra rất ngoan cường và có tổ chức

Do yêu cầu khách quan của phong trào công nhân Nga, nhiều tổchức chính trị của giai cấp công nhân Nga được thành lập Năm 1895,V.I.Lênin đã tổ chức thống nhất các tổ chức Mác xít ở Pêtécpua lập ra

“Hội liên hợp giải phóng giai cấp công nhân”, song tổ chức này bị chínhphủ Nga hoàng đàn áp, V.I.Lênin và những người lãnh đạo của “Hội liênhợp” bị bắt và bị đưa đi đày ở Xibêri Ban lãnh đạo mới của hội đượcthành lập do Máctưnốp đứng đầu, theo đuổi một đường lối chính trị sailầm cải lương, cơ hội Cũng trong thời gian đó, trong các nhóm Mác xít

ở Nga xuất hiện phái “kinh tế” Theo V.I.Lênin, phái “kinh tế”, thực chất

là bọn cơ hội xét lại, theo đuôi chủ nghĩa cơ hội Bécstanh; chúng tìmmọi cách để xuyên tạc, phủ nhận chủ nghĩa Mác trong phong trào côngnhân Nga, mục đích ngăn cản phong trào đấu tranh tự giác của phongtrào công nhân và sự ra đời của chính đảng Mác xít chân chính ở Nga.Mùa xuân năm 1898, một số nhóm Mác xít đã nhóm họp ở Minxcơ, tiếnhành Đại hội lần thứ nhất, tuyên bố thành lập Đảng Công nhân dân chủ

xã hội Nga, bầu Ban chấp hành Trung ương nhưng chưa thông qua đượcCương lĩnh và Điều lệ Đảng do sự chống phá của bọn cơ hội xét lại trongnhững người dân chủ xã hội Phái “kinh tế” đã tuyên truyền tư tưởng chủnghĩa cơ hội Bécstanh vào phong trào công nhân và các nhóm Mác xít ởNga Chúng sùng bái tính tự phát của phong trào công nhân, khuyên giaicấp công nhân Nga chỉ nên dừng lại ở đấu tranh kinh tế trong khuôn khổhiến pháp nhà nước quy định, không cần phải tiến hành cách mạng vôsản lật đổ chế độ chuyên chế Nga Hoàng Phái “kinh tế” cũng cổ cũ vàbảo vệ cho lối làm việc “thủ công nghiệp” trong Đảng Công nhân dânchủ xã hội Nga, tìm cách hạ thấp tính tiền phong của Đảng xuống nganghành những tổ chức quần chúng của giai cấp công nhân Sự chống phácủa phái “kinh tế” trong hàng ngũ những người dân chủ xã hội Nga, đãlàm phân tán về tư tưởng, tan rã về tổ chức trong Đảng dân chủ xã hộiNga

Trước tình hình đó V.I.Lênin đã khái quát thực trạng phong tràodân chủ xã hội Nga lúc bấy giờ như sau: “Chủ nghĩa xã hội khoa họckhông còn là một học thuyết cách mạng hoàn chỉnh nữa, nó đã trở thànhmột sự hỗn hợp, trong đó người ta “tha hồ” pha thêm vào những điều vô

bổ của bất cứ quyển sách giáo khoa mới nào của Đức; khẩu hiệu “đấutranh giai cấp” không còn thúc đẩy người ta hành động ngày một rộngthêm, ngày một kiên quyết thêm, mà lại được dùng để xoa dịu, vì “đấutranh kinh tế không thể nào tách ra khỏi cuộc đấu tranh chính trị được”;quan niệm về đảng không phải là lời kêu gọi thành lập ra một tổ chứcchiến đấu của những người cách mạng, mà lại biện hộ cho một thứ “chủnghĩa quan liêu cách mạng” và một khuynh hướng chơi cái trò nhữnghình thức dân chủ”1

Tình hình đó đặt ra vấn đề cấp bách cho phong trào công nhânNga là phải thành lập một Đảng tập trung thống nhất trên toàn lãnh thổnước Nga, chấm dứt tình trạng phân tán về tư tưởng, tan rã về tổ chứctrong phong trào công nhân Nga Theo V.I.Lênin đó phải là Đảng kiểumới của giai cấp công nhân, một đảng thực sự đại biểu cho lợi ích củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga Đảng đó phải độc lập vềchính trị, tư tưởng và tổ chức so với các Đảng Dân chủ xã hội kiểu cũ -các đảng dân chủ cải lương cơ hội ở Châu Âu lúc đó

Không những luận giải, chỉ ra sự cần thiết phải xây dựng một đảngcách mạng chân chính của giai cấp công nhân, V.I.Lênin còn kiên quyết đấutranh chống phái “kinh tế” ở Nga, chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chứccho sự ra đời của Đảng Bôn sê vích - Đảng Cộng sản Nga Việc thành lậpĐảng Bôn sê vích Nga đã đánh dấu sự mở đầu của một giai đoạn mới trong

sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Đảng Bôn sêvích Nga đã trở thành mẫu mực để xây dựng các Đảng Cộng sản của giaicấp công nhân thế giới V.I.Lênin luôn luôn nhấn mạnh vai trò quyết định

1 V.I.Lênin TT, Tập 6, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1975, tr 233.

của Đảng Cộng sản đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân, coi

đó là đòn bẩy mạnh mẽ có khả năng “đảo lộn nước Nga”

1.2 Tư tưởng cơ bản của V.I.Lênin về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân

1.2.1 Chủ nghĩa Mác là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng

Đây là nội dung hết sức quan trọng Nó là một trong những cơ

sở để phân biệt Đảng Mác xít với những đảng khác, là nội dung cơ bảnxác định bản chất giai cấp công nhân của Đảng

Trước hết V.I.Lênin khẳng định: Cơ sở tư tưởng của Đảng Cộngsản là học thuyết Mác Đó chính là cơ sở tư tưởng để thành lập Đảng, đểđoàn kết những người cộng sản, là cơ sở đề ra cương lĩnh, chiến lược,sách lược của Đảng

Chủ nghĩa Mác là hệ thống lý luận cách mạng hình thành trên cơ

sở vật chất là giai cấp công nhân và phong trào công nhân, là kết tinh trítuệ của loài người, là kết quả có tính quy luật của sự phát triển những tưtưởng tiên tiến của nhân loại Vì vậy, chủ nghĩa Mác là sự thể hiện khoahọc lợi ích căn bản của giai cấp công nhân V.I.Lênin viết: “Chủ nghĩaMác là lý luận của phong trào giải phóng của giai cấp vô sản”2 và đươngnhiên nó tất yếu phải trở thành hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản.V.I.Lênin đã chứng minh rằng: Nắm được lý luận cách mạng thì giai cấp

vô sản và đội tiên phong của nó có được vũ khí tư tưởng mạnh mẽ nhất,còn bản thân lý luận thì thông qua họ sẽ trở thành sức mạnh vật chất to

lớn Trong tác phẩm'' Làm gì?'' viết năm 1902, V.I.Lênin khẳng định:

“Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cáchmạng”3 “chỉ Đảng nào có được một lý luận tiên phong hướng dẫn thìmới có khả năng làm tròn vai trò chiến sỹ tiên phong”4 Và V.I.Lênin

2 V.I.Lênin TT, Tập 26, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1980, tr281

3 V.I.Lênin TT, Tập 6, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1978, tr 30

4 V.I.Lênin TT, Tập 6, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1978, tr 32

tuyên bố dứt khoát: Chủ nghĩa Mác là hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản.Tiêu chuẩn đầu tiên của người đảng viên cộng sản là giác ngộ lý tưởngcộng sản, thừa nhận chủ nghĩa Mác và có trình độ nhất định về chủ nghĩa

Mác Trong tác phẩm ''Làm gì?'', V.I.Lênin đã vạch trần luận điệu phản

động và phản bội chủ nghĩa Mác của cái gọi là ''chủ nghĩa Kinh tế'' dobọn xét lại chủ nghĩa Mác trong các Đảng dân chủ - xã hội ở Tây Âu đưa

ra, góp phần củng cố khối đoàn kết thống nhất phong trào công nhân trên

cơ sở kiên định chủ nghĩa Mác

Chủ nghĩa Mác là cơ sở tư tưởng của Đảng Cộng sản, còn đượcquy định bởi quy luật ra đời của Đảng Đảng Cộng sản là sản phẩm của

sự kết hợp chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân Bản thân quy luật

ra đời của Đảng Cộng sản, tự nó đã nói lên tính tất yếu của việc ĐảngCộng sản phải lấy chủ nghĩa Mác làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ namcho hành động của mình Đây là tiêu chuẩn cơ bản để xem xét một đảng

có phải là chính đảng Mác xít hay không và là tiêu chuẩn hàng đầu đểxác định bản chất giai cấp công nhân của Đảng Chủ nghĩa Mác với vaitrò cải tạo thế giới chỉ phát huy được tác dụng khi các chính Đảng cáchmạng của giai cấp công nhân ở từng nước có khả năng nắm được và vậndụng một cách sáng tạo vào điều kiện cụ thể của nước mình Do đó, mỗiĐảng Cộng sản phải hiểu sâu và đầy đủ tình hình kinh tế, chính trị xãhội, phải nghiên cứu nắm vững những đặc điểm của dân tộc, của đấtnước mình để vận dụng đúng đắn chủ nghĩa Mác, tìm ra đuợc những giảipháp cách mạng và khoa học phù hợp với điều kiện cụ thể của từngnước Có như vậy, nền tảng của sự thống nhất tư tưởng của Đảng mớiđược bảo đảm thật sự thống nhất

Khẳng định chủ nghĩa Mác là nền tảng tư tưởng, kim chỉ namcho hành động, như vậy, trước hết Đảng phải trung thành, nắm vữngbản chất cách mạng và khoa học, không bớt xén, máy móc giáo điều,vận dụng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của

thực tiễn Đồng thời, Đảng phải thường xuyên nghiên cứu lý luận,tổng kết thực tiễn để bổ sung phát triển lý luận, làm cơ sở vận dụngvào tiếp tục chỉ đạo, giải quyết những vấn đề của thực tiễn vì thực tiễnluôn luôn vận động biến đổi.

1.2.2 Đảng là một bộ phận của giai cấp công nhân, là đội tiên phong chính trị có tổ chức và là tổ chức chặt chẽ nhất, giác ngộ nhất của giai cấp công nhân

Đây là luận điểm cơ bản, luận điểm gốc, là nguyên tắc cơ bảnnhất trong xây dựng đảng Nó xác định bản chất giai cấp công nhân củaĐảng, xác định tính tiền phong của Đảng, xác định vị trí của Đảng trong

xã hội, là cơ sở để xác định những nguyên tắc khác

Tư tưởng về bản chất giai cấp công nhân và tính tiền phong của

Đảng đã được C.Mác và Ph.Ăngghen nêu lên ngay từ tác phẩm "Tuyên

ngôn của Đảng cộng sản" Cụ thể, trong tác phẩm của mình, C.Mác và

Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: Đảng Cộng sản là một bộ phận gắn liền với giai cấp,mang bản chất giai cấp công nhân, lợi ích của Đảng thống nhất với lợi íchgiai cấp và “Họ tuyệt nhiên không có một lợi ích nào tách khỏi lợi ích củatoàn thể giai cấp vô sản”5 Tuy nhiên, theo Mác và Ph.Ăngghen: “nhữngngười cộng sản là bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân ở tất

cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên Về mặt lýluận, họ hơn bộ phận còn lại của giai cấp vô sản ở chỗ là họ hiểu rõ nhữngđiều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản”6 Kế thừa tưtưởng của C.Mác và Ăngghen, V.I.Lênin khẳng định: “Đảng Cộng sản làđội tiên phong, là người lãnh đạo quảng đại quần chúng giai cấp côngnhân, toàn thể (hay hầu như toàn thể) giai cấp này hành động dưới sự kiểmsoát và lãnh đạo của các tổ chức Đảng nhưng họ không gia nhập tất cả vàkhông được gia nhập tất cả vào Đảng”7

5 C Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr 614

6 C Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr 614-615

7 V.I.Lênin TT, Tập 7, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1979, tr352

Như vậy, theo V.I.Lênin, Đảng là của giai cấp, Đảng gắn liềnkhông tách rời giai cấp nhưng Đảng không phải là toàn bộ giai cấp,không được lẫn lộn giữa Đảng với giai cấp Sở dĩ V.I.Lênin khẳng địnhnhư vậy bởi vì, ở thời điểm bấy giờ những phần tử xét lại chủ nghĩa Máctrong Quốc tế II và trong Đảng Công nhân dân chủ - xã hội Nga muốnbiến Đảng thành một câu lạc bộ tranh cãi suông và đánh đồng giữa Đảngvới toàn bộ giai cấp công nhân để làm cho Đảng mất sức chiến đấu, mấtvai trò tiên phong lãnh đạo Chính vì vậy, V.I.Lênin chỉ rõ: Đảng là độitiên phong của giai cấp công nhân, Đảng chỉ kết nạp vào đội ngũ củamình những người tiên tiến nhất, triệt để cách mạng nhất trong giai cấpcông nhân và nhân dân lao động, chứ không thể ''càng mở rộng chonhiều người được mang danh hiệu là đảng viên thì càng tốt'' như Máctốp

và phái Men sê vích chủ trương V.I.Lênin khẳng định: Đối với ngườiđảng viên của Đảng Cộng sản không thể ''chỉ cần giúp đỡ Đảng là đủ''

mà ''đảng viên nhất thiết phải tham gia sinh hoạt trong một tổ chứcĐảng'' Đảng không phải là một tổng số đơn giản như trong số học mà làtổng hợp các tổ chức gắn với nhau thành một khối, có nghĩa là Đảng phảiđược tổ chức thành một chỉnh thể thống nhất, có Cương lĩnh, Điều lệthống nhất và kỷ luật chặt chẽ từ trung ương đến các chi bộ cơ sở.V.I.Lênin còn chỉ rõ: Đảng không phải là một tổ chức duy nhất của giaicấp công nhân, mà là tổ chức chặt chẽ nhất, là người lãnh đạo các tổchức khác của giai cấp công nhân Đảng là của giai cấp, bởi vậy hầu nhưtoàn bộ giai cấp cần phải hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Đảngphải được tổ chức chặt chẽ để bảo đảm là một đội ngũ thống nhất ý chí

và hành động có kỷ luật nghiêm minh

Tăng cường bản chất giai cấp công nhân có ý nghĩa vô cùngquan trọng Đó là vấn đề liên quan trực tiếp đến năng lực lãnh đạo và sứcchiến đấu của Đảng Cộng sản, đến sự tồn vong của chế độ Vì vậy, giữvững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng là biện pháp

cơ bản và cấp bách để khắc phục có hiệu quả mặt trái của cơ chế thịtrường, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, để đội ngũ cán bộ đảngviên có bản lĩnh chính trị vững vàng, không bị sa ngã trước những cám

dỗ của đời thường và sự lôi kéo, mua chuộc của kẻ thù

Tính tiền phong của Đảng có mối quan hệ mật thiết với vai tròlãnh đạo của Đảng Nếu tính tiền phong không được củng cố, giữ vững

và tăng cường sẽ dẫn đến Đảng mất vai trò lãnh đạo Vì vậy, phải chăm

lo xây dựng Đảng vững mạnh, thực sự tiên phong về chính trị, tư tưởng

và tổ chức, để Đảng mãi luôn là "hiện thân của trí tuệ, lương tâm, danh

dự của thời đại chúng ta"

1.2.3 Khi có chính quyền, Đảng là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị của chủ nghĩa xã hội và là một bộ phận của hệ thống đó

Để chuẩn bị cơ sở lý luận cho giai cấp vô sản giành chính quyền

từ tay giai cấp tư sản, tháng 8 năm 1917, V.I.Lênin viết Tác phẩm ''Nhà

nước và Cách mạng'', trong đó ông chỉ rõ: Học thuyết đấu tranh giai cấp

của C.Mác vận dụng vào vấn đề nhà nước và vấn đề cách mạng, tất yếuphải đưa đến chỗ thừa nhận sự thống trị về chính trị của giai cấp vô sản.Giai cấp vô sản cần có chính quyền nhà nước, cần có tổ chức sức mạnhtập trung, cần có tổ chức bạo lực để trấn áp sự phản kháng của bọn bóclột và lãnh đạo quảng đại quần chúng nhân dân trong công cuộc tổ chứcxây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Và V.I.Lênin khẳng định: ĐảngCộng sản cần đủ sức nắm chính quyền và dẫn dắt toàn dân tiến lên chủnghĩa xã hội, đủ sức tổ chức và lãnh đạo một chế độ mới, đủ sức làmthầy, làm người dẫn đường, làm lãnh tụ của tất cả những người lao động

bị bóc lột để giúp họ tổ chức đời sống xã hội mà không cần giai cấp tưsản và chống lại giai cấp tư sản

Khi đã giành được chính quyền, theo V.I.Lênin cuộc đấu tranhgiai cấp chưa chấm dứt mà tiếp tục diễn ra với những hình thức vàphương pháp đấu tranh mới Để phối hợp hành động và hướng hoạt

động của cả hệ thống chính trị vào xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội và chủ nghĩa cộng sản, Người chỉ rõ: “Về nguyên tắc, Đảng Cộngsản phải giữ vai trò lãnh đạo, đó là điều không phải ngờ gì nữa”8 Vìtrong hệ thống chính trị của xã hội xã hội chủ nghĩa, chỉ có Đảng Cộngsản mới có đủ phẩm chất chính trị và năng lực xứng đáng là người lãnhđạo Mặt khác, có thực hiện được vai trò hạt nhân lãnh đạo thì Đảngmới xứng đáng là đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấpcông nhân Sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện tiên quyết bảo đảm chocông cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội thành công Buông lỏng sự lãnhđạo của Đảng là sai lầm về nguyên tắc, là thủ tiêu sức mạnh của nhànước và của cả hệ thống chính trị, là mở đường cho những phần tử phảnđộng cướp chính quyền, đưa đất nước trở lại con đuờng phát triển tưbản chủ nghĩa Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo của mình bằng đườnglối và các chính sách của Đảng; bằng lãnh đạo biến các chủ trươngchính sách lớn của Đảng thành pháp luật và pháp quy của nhà nước, chomọi người dân thi hành; bằng lãnh đạo xây dựng tổ chức bộ máy và giớithiệu cán bộ vào vị trí quan trọng của cơ quan nhà nước và giáo dục cán

bộ đảng viên của Đảng, giữ gìn phẩm chất cách mạng hết lòng hết sứcphục vụ nhân dân; tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật nhànước; bằng việc xây dựng các tổ chức quần chúng, động viên giáo dụcquần chúng vừa thực hiện các chủ trương chính sách và pháp luật củanhà nước, vừa kiểm tra đôn đốc góp ý kiến xây dựng với các cơ quannhà nước Đảng còn lãnh đạo phối hợp thống nhất giữa các tổ chứctrong hệ thống chính trị và tiến hành công tác kiểm tra Đảng ý thức rõràng trong xã hội xã hội chủ nghĩa, sự lãnh đạo của Đảng luôn gắn liềnvới việc phát huy hiệu lực quản lý của nhà nước và vai trò của các tổchức quần chúng, nhằm làm cho các tổ chức ấy vững mạnh, đều pháthuy được vai trò, hiệu lực của mình Không được lẫn lộn giữa hai chức

8 V.I.Lênin TT, Tập 33, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1976, tr453

năng lãnh đạo và tổ chức quản lý, không biến Đảng thành Nhà nước,đứng trên Nhà nước Nếu không phân định rõ sẽ làm suy yếu cả hai dẫnđến nguy cơ mất Đảng, mất chế độ Vì vậy, cần khắc phục tình trạnglẫn lộn công việc của Đảng với công việc của Nhà nước, tổ chức Đảngbao biện làm thay chức năng của cơ quan nhà nước và tổ chức quầnchúng, đồng thời cũng phải chống lại những khuynh hướng coi nhẹbuông lỏng vai trò lãnh đạo của Đảng Phải thường xuyên chăm lo xâydựng Đảng vững mạnh ngang tầm nhiệm vụ chính trị của một Đảng cầmquyền Xây dựng Đảng phải kết hợp chặt chẽ với xây dựng chính quyềnNhà nước, công tác đảng viên với công tác cán bộ.

1.2.4 Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản trong xây dựng, tổ chức sinh hoạt và họat động của Đảng

Trong những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của V.I.Lênin,nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản trong xây dựng

tổ chức và hoạt động của Đảng Việc xác lập được nguyên tắc tập trungdân chủ là thắng lợi lớn nhất của V.I.Lênin và những người Bôn sê víchtrong cuộc đấu tranh với Máctốp và những người Men sê vích chủ trươngkhông cần phải có một hệ thống những ban, những cấp bậc trong Đảng;không cần phải có nguyên tắc nào về bộ phận phải phục tùng toàn thể;không cần có một quy định nào có tính chất ''quan liêu và hình thức'' Họbênh vực chế độ tự trị, chống lại chế độ tập trung, họ từ chối không chịuphục tùng sự lãnh đạo của Trung ương Đảng

V.I.Lênin và những người Bôn sê vích, đã lên án mạnh mẽ tưtưởng tự trị của những người Men sê vích và chỉ rõ: “Từ chối khôngchịu sự lãnh đạo của các cơ quan trung ương tức là từ chối khôngmuốn làm người đảng viên tức là phá hoại Đảng”9 V.I.Lênin khẳngđịnh: “Trước kia, Đảng ta chưa phải là một khối chính thức có tổ chức,

mà chỉ là tổng số những nhóm riêng biệt và do đó giữa các nhóm ấy

9 V.I.Lênin TT, Tập 8, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1978, tr 424

không thể có những quan hệ nào khác, ngoài sự tác động về tư tưởng.Hiện nay, chúng ta đã trở thành một Đảng có tổ chức, điều đó có nghĩa

là chúng ta đã tạo ra một quyền lực, biến uy tín về tư tưởng thành uytín về quyền lực, khiến cấp dưới phải phục tùng cấp trên của Đảng”10.Năm 1919, khi Quốc tế III được thành lập, V.I.Lênin khẳng định: “CácĐảng gia nhập Quốc tế Cộng sản phải được tổ chức theo nguyên tắctập trung dân chủ”11 và phải lấy tên là Đảng Cộng sản của nước đó.Tên gọi là Đảng Cộng sản cùng với nguyên tắc tập trung dân chủchính là sự phân biệt rõ ràng sự khác nhau giữa các Đảng Cộng sảnvới những Đảng dân chủ - xã hội cũ và những Đảng xã hội chủ nghĩa

đã phản bội lá cờ của giai cấp công nhân Trong tác phẩm ''Làm gì?''; ''Một bước tiến, hai bước lùi'' V.I.Lênin đã diễn giải một cách rõ

ràng về nguyên tắc tập trung dân chủ Bản chất của nguyên tắc này là

sự thống nhất hữu cơ giữa dân chủ và tập trung vốn có trong bản chấtcủa giai cấp công nhân, bắt nguồn từ nền sản xuất đại công nghiệp

Tháng 7 năm 1905, trong lời tựa cuốn ''Công nhân nói về sự chia rẽ

trong Đảng'', Người cho rằng, nguyên tắc tập trung dân chủ trước hết

là: Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên Cơ quan tốicao của Đảng là Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Nghị quyết củaĐảng có tính chất quyết định cuối cùng và mọi đảng viên phải có tráchnhiệm nghiêm chỉnh thực hiện

V.I.Lênin chỉ rõ, nguyên tắc tập trung dân chủ bảo đảm choĐảng thống nhất về quan điểm, mục tiêu lý tưởng, đường lối chínhsách, ý chí hành động; bảo đảm đảng lãnh đạo thông suốt từ trên xuốngdưới, phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức Đảng và đảng viên trên cơ sởđường lối đã được toàn Đảng nhất trí thông qua Tập trung dân chủ dẫntới tập trung thống nhất, nhưng tập trung trên cơ sở dân chủ, mọi quyếtđịnh đều phải được thảo luận trên cơ sở dân chủ Tập trung dân chủ

10 V.I.Lênin TT, Tập 8, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva,1978, tr 424

11 V.I.Lênin TT, Tập 36, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1978, tr 185

hoàn toàn khác với tập trung quan liêu, độc đoán V.I.Lênin cho rằng,không có gì sai lầm bằng việc lẫn lộn chế độ tập trung dân chủ với chủnghĩa quan liêu và với lối dập khuôn máy móc Trong nguyên tắc tậptrung dân chủ, tập trung và dân chủ tác động biện chứng qua lại là nhânquả của nhau Khi tập trung trên cơ sở mở rộng dân chủ thì trở thànhnhu cầu của dân chủ, thúc đẩy dân chủ phát triển cả bề rộng và chiềusâu Dân chủ hướng tới tập trung, phát huy được trí tuệ, sức mạnh sángtạo của mỗi người trở thành ý chí chung, tạo nên sức mạnh của tập thể.Nếu tập trung không trên cơ sở dân chủ thì trở thành độc đoán, quanliêu bóp nghẹt dân chủ Dân chủ mà kém tập trung sẽ trở thành vô chínhphủ, vô tổ chức kỷ luật, bè cánh mất đoàn kết Người nhấn mạnh: “Cầnphải hiểu rõ rằng chế độ tập trung dân chủ, một mặt thật khác xa chế độtập trung quan liêu chủ nghĩa và mặt khác, thật khác xa chủ nghĩa vôchính phủ”12 Cả hai thái cực tập trung quan liêu và dân chủ vô tổ chứcđều dẫn tới sự tan rã của Đảng Do đó, tập trung phải trên nền dân chủ

và dân chủ phải được sự chỉ đạo tập trung

Những người cộng sản Liên Xô trước đây đã không thực hiện tốtnguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng tổ chức sinh hoạt và hoạtđộng của Đảng để cho bệnh quan liêu ngày càng trầm trọng Đó là mộttrong những nguyên nhân dẫn đến việc Đảng Cộng sản Liên Xô mấtquyền lãnh đạo đất nước vào năm 1991

Nắm vững nguyên tắc tập trung dân chủ không bao giờ đượctách rời hai thành tố tập trung và dân chủ vì nó là một thể thống nhất.Phủ nhận xa rời nguyên tắc là phản bội Đảng Nguyên tắc này phải đượcthực hiện cả ở trong Nhà nước và các đoàn thể xã hội Các đảng viên và

tổ chức Đảng thực hiện nguyên tắc phải chú ý đến mặt phục phục tùng

kỷ luật, chống mọi biểu hiện tập trung quan liêu, chuyên quyền độcđoán, dân chủ hình thức, dân chủ quá trớn, phân tán, cục bộ địa phương

12 V.I.Lênin TT, Tập 36, Nxb Tiến bộ, Mát xcơva, 1978, tr 207