1. Mở bài: Tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác. Khái quát nghệ thuật và nội dung của bài thơ Giới thiệu đoạn thơ Chép lại đoạn thơ. VD: Bài thơ ngắn gọn, hàm súc, bộc lộ tinh tế của nhà thơ trước sự chuyển mình của thiên nhiên đất trời chớm thu. Với sự cảm nhận ấy, nhà thơ đã vẽ lên bức tranh mùa thu tĩnh lặng với các sự vật đang chuyển mình vào thu một cách nhẹ nhàng, chủ động. ( Chép lại khổ thơ )
Trang 1Phân tích khổ thơ thứ hai của bài thơ.
1 Mở bài:
- Tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác
- Khái quát nghệ thuật và nội dung của bài thơ - Giới thiệu đoạn thơ - Chép lại đoạn thơ
VD: Bài thơ ngắn gọn, hàm súc, bộc lộ tinh tế của nhà thơ trước sự chuyển mình của thiên nhiên đất trời chớm thu Với sự cảm nhận ấy, nhà thơ đã vẽ lên bức tranh mùa thu tĩnh lặng với các sự vật đang chuyển mình vào thu một cách nhẹ nhàng, chủ động
( Chép lại khổ thơ )
2 Thân bài:
a Khái quát: Đây là khổ thơp thứ hai của bài thơ Nếu khổ trước là sự
cảm nhận mơ hồ về đất trời chớm thu thì đến khổ thơ này sự chuyển mình của vạn vật sang thu trở nên rõ ràng cụ thể hơn
b Phân tích: Bắt gặp những tín hiệu của mùa thu nhà thơ giật mình ngỡ
ngàng, sửng sốt để rồi lắng lại, quan sát, cảm nhận cảm giác "sang thu"
kia là thực hay là ảo giác Thiên nhiên được mở rộng hơn, nhiều tầng bậc hơn Bức tranh từ những gì vô hình như hương ổi, gió se chuyển sang nét hữu hình, cụ thể Từ một không gian nhỏ hẹp nơi ngõ nhỏ
chuyển sang một không gian vừa dài rộng, vừa cao vời Hai câu thơ mở đầu có cấu trúc sóng đôi chặt chẽ và đẹp như trong thơ cổ điển:
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
- Sự vật ở thời điểm giao mùa hạ - thu đã có sự chuyển đổi Dòng sông không cuồn cuộn, dữ dội như những ngày mưa lũ mùa hạ mà phẳng lặng, êm ả dềnh dàng Sông đang lắng lại, đang trầm xuống trong lững
lờ như đang ngẫm nghĩ, suy tư Sông hiền hòa như nét dịu dàng vốn có của mùa thu
Trang 2- Tương phản với sụng, chim lại "bắt đầu vội vó" Hơi thu lạnh làm cho
chỳng chuẩn bị cho chuyến bay trỏnh rột "Con sụng" và "cỏnh chim",
"dềnh dàng" và "vội vó" là hai nột đối lập nhưng làm thờm sinh động thờm cảnh sang thu của thiờn nhiờn đất trời Nột đặc biệt khỏc trong hỡnh
ảnh này là sự "bắt đầu vội vó" của chim Chỉ mới "bắt đầu" thụi chứ chưa phải "vội vó" Phải tinh tế lắm mới nhận ra sự bắt đầu này trong
những cỏnh chim bay
Dự cú sự "vội vó" của chim thỡ khụng khớ thu vẫn là khụng khớ thư thỏi,
lắng đọng, chậm rói, lõng lõng
Thu mới chớm rất nhẹ, rất dịu, rất ờm, mơ hồ như cả đỏt trời rựng mỡnh thay ỏo mới Cú nhiều nhà thơ đó tả cảnh về mựa thu:
Với Nguyễn Khuyến: Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao
Với Lưu Trọng Lư thỡ: Con lai vàng ngơ ngỏc
Đạp trờn lỏ vàng khụ
Nguyễn Đỡnh Thi lại tinh tế trong cảm nhận:
Sau lưng thềm lắng lỏ rơi đầy
Cũn Hữu Thỉnh lại điểm vào bức tranh thu một chỳt mõy vương lại của
hạ
Vắt nửa mỡnh sang thu
"Vắt nửa mỡnh" - cỏch diễn đạt sỏng tạo này là sản phẩm trớ tưởng tượng
độc đỏo của nhà thơ Đỏm mõy như dải lụa, như tấm khăn voan của người thiếu nữ buụng nơi trờn bầu trời nửa đó nghiờng về mựa thu Hỡnh ảnh đỏm mõy là thực nhưng cỏi ranh giới giữa hai mựa là hư Nú là sản phẩm của trớ tưởng tượng độc đỏo của nhà thơ Đỏm mõy ấy cú một nửa rực nắng mựa hố, nhưng nửa kia đó dịu mỏt một sắc thu……Hay núi cỏch khỏc đám mây mựa hạ đó trắng hơn, xốp hơn, bồng bềnh trụi giữa khụng gian cao xanh dịu mỏt như cũn vấn vương, bịn rịn chưa nỡ từ biệt
hạ nhưng đó vươn mỡnh đún thu để trở thành nhịp cầu nối duyờn dỏng
Trang 3ân tình giữa đôi bờ cuối hạ - đầu thu Cái tài của Hữu Thỉnh là dùng không gian vẽ thời gian và mùa thu được quan sát và cảm nhận bằng cả tâm hồn… Thu chớm đến, rất nhẹ, rất dịu, rất êm, mơ hồ như cả đất trời rùng mình thay áo mới mà đám mây chính là nhịp cầu của sự giao mùa ấy
c Đánh giá nâng cao: Hữu Thỉnh rất tinh tế khi lựa chọn những hình
ảnh miêu tả cảnh đất trời sang thu Tất cả đều ở trạng thái ngập ngừng
nhưng là sự ngập ngừng đầy chủ động Sông được lúc, chim bắt đầu, đám mây vắt nửa mình… với cách diễn đạt này hình ảnh của sự vật
không chỉ hiện lên ở hiện tại mà còn dẫn người đọc liên tưởng đến quá khứ của chúng Đó là một quá khứ đầy sôi nổi khiến cho cả không gian dâng lên ngập tràn một niềm tiếc nuối những gì đã qua…
3 Kết bài:
………