Dạy con kiểu nhật giai đoạn 1 tuổi

TAI SAO CAN GIAO • Tang sohrc;mg kh6'p than kinh va tang cm'mg m1.1ch than kinh cho tre tnrO-c 3 tufii Tang sohrQ'I1g kh&p than kinh cua tre Trang nao b9 c6 cac te bao than kinh dam nhi�

\ '

T�ASOOl(S � KllA XU TB•

edg& b the lur& L.A.0 DQ.NQ • xA e¢1

cAc VIEC cAN LAM • ?

BU'cYC di khien nao tre phat tri�n linh hoi.tt

D�t ra mvc tieu va hoan thanh no

Nhc'r vi�c di Mng hai cMn, b9 niio con ngrr&i dii phat trifo m9t each linh ho�t Khi tre drrqc I tucii, be chuy�n tlr bo Mng Mn chan sang di Mng hai cMn, day la brr&c tien h6a d� tre tr<'r thanh m9t con ngrr&i hoan chinh Chinh vi v�y, tr9ng di�m trong giao dvc tre giai do�n nay la t�p luy�n d� tre dfrng vilng Mng hai cMn cua minh va c6 th� brr&c di Khi tre brr&c, vling VO niio tm&c tran cilng lam vi�c d� quyet djnh d9 m�nh va phrrOTig hrr&ng roi truyen thong tin Mn cac CO' HOTI nfra, khi brr&c di, tre se SIT dvng cac giac quan nhrr nhin, nghe, sc'r, nhc'r v�y t�o kich thich den vling tm&c tran nen c6 anh hrr<'rng rat l&n den si.r phat tri�n cua nao trong th&i kl nay

Tre se ghi nh6' va suy nghi rat nhieu nha vi� di bQ!

M�t khac, khi biet di, tre se gifr dm;rc tll' the keo ding c<)t song 6n djnh trong thCri gian dai

va 6n djnh dm;rc tU' the' ngoi, nen giai do;;tn nay tre se biet SIT dt,mg hai tay Tt'r giai do;;tn nay, bling each dung tay cua minh cam do v�t, roi dung chung d� chcri, tre c6 th� sIT d1,mg do v�t

ma minh muon va suy nghi den quy lu�t chcri Chllng ta hay cling d;;ty tre biet SIT d1,mg tay chan nhtr m9t phtrong ti�n M lam dfeu minh

sud1;1ng tay

va df:ing cu

Suy nghT, h:Jnh d¢ng

v:i ho:Jn th:Jnh!

TRERA T TH6NG

MINH Kha nang ciia tre thay d6i tuy vao cac kich thich

Cha m� luon mong muon con minh thong minh Tuy nhien, con cai hQc gi6i khong c6 nghia da la thien tai Trong qua trinh tm&ng thanh, dieu quan tr9ng doi v&i con ngll'<'ri khong chi la tri thi'.rc ma con ca tri tu� nfra Tri tu� la kha nang suy nghi d(\c lap, thOng cam v&i mQi ngIT<'ri, c6 tinh

xa hQi Ne'u c6 tri tu� at se c6 tri thi'.rc

Cu on sach nay se gi&i thi�u phIT011g phap giup tre tr& thanh thien tai v&i tri tu� phi thIT6ng Bi,m hay kien tri di'rng cho r3.ng "khong th@" va b6 CUQC Kha nang Cua tre Cao hOTI chUng ta tU'&ng rat nhieu

a cuon DQy con kiiu Nh¢t (giai doQn o tucSi), toi da de cap de'n vi�c kich thich kha nang cho tre 0 tucii, giup hinh thanh moi lien ke't (kh&p than kinh) gifra cac te' bao than kinh da dm7c hinh thanh tll' trong bao thai d@ t;;io nen cac m;;ich than kinh

Khi tre dm7c 1 tucii, can khuye'n khich tre thirc hi�n nhieu dieu m&i

V&i tre 1 tucii, dieu quan tr9ng la hQc dU'Q'C hanh d(\ng m&i va bat chm)'c theo

D@ lam dU'Q'C nhU' vay, chling ta can kich thich d@ tang so lll'Q'Ilg kh&p than kinh h011 nfra, tll' d6 tre c6 th@ sii- dv.ng tay, chan, mi�ng m(\t each thanh th;;io

V&i cuon sach nay, chling ta se ren luy�n cho vling v6 nao tm&c tran ciia tre b3.ng each hIT&ng dil.n tre di b3.ng hai chan Tll' 2.000.000 nam tm&c, t6 tien cua loai ngll'<'ri hi�n d;;ii (VU'Q'Il ngll'<'ri va ngll'<'ri nguyen thlly)

da biet SIT di.mg viing VO nao tnr&c tran nen nao b9 cua con ngm'ri da to Ien

con ngm'ri se "thong minh" hon neu ren luy�n viing VO nao tnr&c tr{m Bi;i.n c6 biet r�ng tre m&i sinh da c6 th� nMn di�n khu6n m�t ngm'ri?

thm'mg xuyen mang li;i.i nhi'eu kich thich cho tre d� khO'.i gQ'i nhi'eu hon nfra kha nang cua tre

GIAO DUC GIAI ?

Tai sao can giao due khi tre I tu bi? B�n c6 biet r�ng tri tu� cua ]oai ngtr<'ri phat triE!n khi c6 thi! dtmg th�ng vii di dm;rc b�ng hai chan khong? Doi v&:i tre cling v�y khi dtrQ'c 1 tu6i, tre Mt dau dtmg th�ng vii di dtrQ'c bing hai chan Vl the, can giao due d(lc bi�t doi v&:i nao b(l cua tre trong giai doan nay

?

ngfr ciing tang len nhanh chong Khac bi�t gifra con trai va con gai

Khi m&i sinh, tre chi biet nhfrng ph:in tmg hay con gQi la ph:in X<) nguyen thUy Sau khoang m9t nam, nao b9 cua tre da pbat tri@n ga'.p doi, n�ng khoang 9oog, cO' th@ cfing da cirng cap, biet dirng vfrng m9t minh sau khi trai qua giai do().n l�y roi bO

Khi biet di, ph().m vi ho().t d9ng cua tre cfi.ng m& r9ng, tre bil.t d'au hirng thu v&i m9i thfr xung quanh minh Luc nay, tre da bil.t d'au c6 nhfrng s& thich cua rieng minh va biit d'fiu xua'.t hi�n S\l' kbac nhau gifra con trai Va con gai

Con trai se c6 khuynh hrr&ng thich t\l' chO'i trong the gi&i cua minh, con con gai thich giao tiep v&i m9i ngm'ri Luc nay, tre vfin chrra th@ n6i tbanh cau nhrmg da c6 th@ n6i nhfrng tu dO'Il gian va biet cac d()ng tac chao Mi, von tu cua tre tang nhanh va chUng bil.t d'au htmg thU kham pba m9i th(r quanh minh

Giai do().n nay la giai do().n tre bil.t d'au c6 chinh kien va th@ hi�n r5 yeu ghet cua chinh minh Doi v&i nhfrng th fr tre khong thich hay khong muon, tre se luon mi�ng n6i "khong" Cho nen, ngay tu khi o tu6i, b().n phai cM y

kien tri giao tiep v&i tre

5 dlfu quyft Olnh <f4 gtjo dU{mg

tre c6 � nao thlfn �I

Khong so sanh con minh

Khong ph<li dua tre 1 tu6i nao

cung gi6ng nhau ma nguac I��

moi dua tre c6 s lf khac nhau rat

I on B�n khong duac sot ru¢t

khi con mlnh ·khong the lam

cai nay• hay "khong the lam cai

kia" Hay kien tri luy�n t� p cho

tre tCrng chut, tCrng chut m0t

Khong thay cloi

I/

Ne u b�n thay do i phuang phap d�y tre m0t each tuy ti�n se lam mat hung thu cua tre Cho nen, hay can nhAc va dua ra m6t phuang,Mp

Khong dUf1C that hli'a vm tre,

i 61: , · '• n o h� E>� s6ng c6 nguyen tAc,

6Tri nhat d!nh phai gia lc':li

�6itre

(

Kha nang cua tre 6'n hon muc chung ta ttJang Neu b�n khong giu vCtng l�p truc1ng

S - d bj re thuye phl)C E>oi khi b�n h a y la ba m� nghiem kh�c

TAI SAO TRE LAI C6 • •

? BINH?

c6 giai do�n btr6'ng binh

Ba nguyen nhan sinh ra btr6'ng binh

Khi tre hon 1 tu6i, nhieu cha m� phai doi di�n v&i giai do1;1n btr&ng binh cua con B1;1n hay phai doi di�n v&i nhfrng tinh huong nhtr: "Con di tam nhe?", "Khong", "Thay bim nao", "Khong" Neu 16.c d6 b1;1n bat ep tre thi.rc hi�n theo y minh, tre se kh6c to len dg phan khang Nhfrng tinh huong nhtr v�y khien khong it ba m� m�t moi

Tuy nhien, giai do1;1n btr&ng binh nay thi.rc ra la ket qua cua vi�c cha m�

da t1;10 ra mOi trm'mg dg tre c6 y muon phan khang ve van de nay, c6 ba nguyen nhan sau:

1 Vung VO nao tm&c tran phat trign chtra day du

2 Don thuan la do ich ky

Nguyen nhan 1: Vung VO nao lam vi�c kem t:;io nen phan (mg khien tre ci.r tuy�t nhi:rng di'eu m&i, nhi:rng di'eu tre kh6ng biet Biing each ren luy�n vilng VO nao tm&c tran theo phmmg phap cua cu on sach nay, dan dan chllng ta se giup tre cai thi�n Thi.re te, nhi:rng dt'.ra tre da UlrQ'C ren luy�n vilng VO nao tm&c tran ti'r khi 0 tu6i se kh6ng c6 giai do::in bir&ng binh nay

Nguyen nhan 2: Nhi:rng dt'.ra tre ich kY quan sat rat ky cha m� chllng

Neu chllng biet rling ct'.r nhong nheo, nai ni chllng se dirqc dap (mg thi chllng cang ngay cang nai ni Trm'mg hqp nay cha ml! can to thai d9 cirong quyet v&i tre, tuy�t aoi kh6ng dap (mg nhi:rng doi hoi VO ly cua tre

Nguyen nhan 3: C6 thg c6 mc;>t nguyen nhan nao d6 khien tre kh6ng thich ho�c SQ' B:;tn hay quan sat ey nhi:rng di'eu tre thich, tre ghet va bigu hi�n cua tre khi ghet cai d6 roi lo:;ii bo nhi:rng nguyen nhan lam tre ghet, nhir v�y se lam cho tre d& bir&ng binh hon

Nhrmg du & trm'mg hqp nao, neu b:;in qua hilt ep se cang lam tre bir&ng binh hon Hay tich ci.rc giao tiep v&i tre, n6i chuy�n dg tre kh6ng n6i

"kh6ng" ni:ra Dong th&i, b:;in phai higu dirqc s<'r thich ciing nhir ca tinh cua tre ti'r trong nhi:rng sinh ho:;it hang ngay, roi kien tri uon nfo tre

3

Bat tre lang nghe

E>e tre hieu va slla dllqc dieu

mlnh lam sai, nh:lt dinh ban

phai nghe th:ly tre phan h 6i

•vang• khi bi mfog d e tre

nha dllqc lam nhll the n ao

maidung

DIEU CHU y KHI MANG TRE

1 Mang ngay

Neu tre lam dieu gi d6 khong dung, b�n h a y mAng ngay luc d6 de tre biet dllqc t�i sao minh bi mAng

2

Neu cling mqt viec sai ma c6 luc b�n mAng c6 luc kh6ng mAng thi tre se khong phan biet dllqc the nao mai dung B�n phai nhat quan trong viec mAng tre de d�y cho tre biet nhi:fng dieu kh6ng nen lam

5

E>U'ng mang tre dai

a· MAng la mqt each giao d\lc chll dung bien n6 tra thanh t�t x a u cua m� Khong nen mAng tre qua lau, vi nhll v�y

se khOng hieu qua

MUT TAY GAY TRO NGJ;\I CHO GIAO Dl,.IC

N�u tre kh6ng thfch di�u gl d6 ph;ln khang E>� tre s6'm b6 th6i nh.rng bl b3t phAi l�m tre se c6 quen n�y ban My tlm ra nguyen th61 quen m1H tay Hl�n tuc;ing nhan khltfo tre khOng thfch dl�u molt tay bi�u hl�n t r e dang t�p d6 r6i loal b6 n6

trung chU y Mn bfo than, d� t6 ra

TAI SAO CAN GIAO •

Tang sohrc;mg kh6'p than kinh va tang cm'mg m1.1ch than kinh

cho tre tnrO-c 3 tufii Tang sohrQ'I1g kh&p than kinh cua tre

Trang nao b9 c6 cac te bao than kinh dam nhi�m vi�c truyen d;;i.t thong tin Cac te bao than kinh nay dtrQ'C t;;i.o ra tir trong bao thai nen aen khi sinh

ra, tre hau nhtr da c6 du so ltrQ'I1g te bao cua ca CUQC dCri Tuy nhien, do so ltrQ'I1g cac kh&p than kinh it nen gifra cac tebao than kinh khong c6 si.r lien ket, c6 nghfa la hau nhtr khong c6 cac m;;i.ch than kinh Cac kh&p than kinh giup lien ket gifra cac tebao than kinh se tang dan Jen nh& vao qua trinh lam vi�c cua nao b9 tir sau khi tre dtrQ'C sinh ra va d;;i.t dtrQ'C m?t d9 cao nha'.t trong kho:i.ng tir 8 thang tu6i aen trn&c 3 tu6i

Dtr&i day ]a SO' do djch chuygn ve m?t d<) trung binh cua cac kh&p than kinh tuy theo d9 tu6i Hau Mt cac tre deu ttrO'Ilg ling v&i dtr&ng cong tren SO' do nay, nhtrng neu trn&c 3 tu6i chUng ta gay ra nhfrng kich thich thich hqp cho tre thi m?t d9 kh&p than kinh c6 thg cao hO'Il M?t d9 kh&p than kinh cao ding c6 nghfa ding si.r ket noi m;;i.ch than kinh dtrQ'C tang m&ng Nhtr v?y, tre se c6 nang Ii.re quyet doan, SIT di.mg chan tay m9t each kheo leo hO'Il, d6 chinh la "b9 nao thien tai" Vi�c kich thich ta'.t ca cac vling cua nao b9 nMm tang m&ng so l1rQ'I1g kh&p than kinh nhieu nha'.t co thg khi tre 1 tu6i Se giup Chung CO CUQC song phong phu khi trn6ng tbanh

Khi tre 1 tu6i, m6i ngay deu la nhfrng bai hQc Chllng ta hay mang l;;i.i cho tre nhfrng kich thich phU hqp v&i si.r pbat trign cua tre dg m& r<)ng hO'Il the' gi&i trn&c mil.t tre

Dinh digm m?t d9 kh&p than kinh cua tre trn&c 3 tu6i

Suy nghi

Vung v6 nao tru6'c tran ho�t dqng

se giup tre quyet d!nh m¢t vi�c gl

d6, thlfc hi�n hanh dqng bAt chu6'c,

ph6ng doan hanh dqng tiep theo,

ghi nh6'ti.lm thoi

V�n d(>ng Thong tin dii duc;ic quyet d!nh a vung v6 nao tru6c tran se duc;ic gUi den vung v�n dqng thOng qua vung v�n dqng

bo sung sau d6 duc;ic truyen t6'i co bAp

noi thy'c hi�n v�n dqng thy'c sv Ngoai nhong philn ling do philn x� con l�i tat

ca cac ho�t d(>ng d�u thOng qua vung v�n dqng

ri thuc

Nhung thong tin tre m� t t h a y t a i

n g h e se dlt<JC tich luy vao v6 nao

thuy cham) v6'i tu each la cac tri thvc

Se dl!Q'C glti den vung tien v�n

c6 the v�n d(>ng tot hon

TE BAO THAN KINH

KINH CHI HUY NAO

B6LAMVIEC

Tl}.O nen die ffil}.Ch th'an kinh d� truyen dl}.t thong tin ml}.nh

hO'Il, nhanh hO'Il Kh&p than kinh va d9 tu6i

Kh(yp th'an kinh/1mm3

Ttro-ng tir nhtr v�y, & cac VU.ng khac ding c6 giai do;;tn dinh digm ctia cac kh&p than kinh

Trpng luqng cua n a o va d9 tu6i

Den 5 tu6i, nao tre da to gan bang nao ngm'ri trn&ng thanh Nao l&n dan len thg hi�n d.ng gifra cac tebao than kinh da hinh thanh cac lien ke't nher vao cac kh&p than kinh dg ho;;tt d(mg tot

·�·

Nao bq cua ta th�c ra rit aang kinh ng�c!

So v&i cac b9 pMn khac, S\f tang tmang cua nao b9 rat nhanh Dieu quan tr9ng la pha.i s&m l�p di l�p l�i cac kich thich cho nao b9 cua tre nMm ket noi cac m�ch than kinh cang nhieu cang tot

Luyen t�p l�p di l�p l�i nhieu Ian se lam tang cac m�ch than kinh Trong nao c6 cac tebao than kinh duvc hinh thanh tir ba nhan to la than tebao mang nhan, phan du6i gai keo d:'ti ra tir than tebao va sQ1 trvc Dau sQ1 tn,IC se lien ket v&i du6i gai cua tebao than kinh khac t�o nen m�ch than kinh dg thong tin drrQ'c truyen d�t qua

N gm'ri ta gQi chung phan ke h& gifr vai tro ke't noi du6i gai v&i dau sQ1 trvc la kh&p than kinh, cac kh&p than kinh dU'Q'C t�o ra nh<'r viec bat nao b9 lam viec dg SIT dvng cac te bao than kinh C6 nghla la neu chUng ta tang CO" hQi dg nao b<) suy nghI va hanh d<)ng, so lrrQ'llg cac kh&p than kinh cilng tir d6 tang !en, nhrr v�y se cang nhieu cac m�ch than kinh dU'Q'C hinh thanh

Trong tUi kh&p than kinh c6 chat d�n truyen than kinh Neu thong tin than kinh dtrQ'C truyen den, tui kh{rp than kinh Se di chuy@n, chat dfo truyen than kinh dtrQ'C phat ra va b<) pMn nh�n cam (receptor) Se tiep

nh�n

Nhrmg, nao b<) c6 sfrc tang trmmg dang kinh ngq.c cua tre cilng c6 CO' che loq.i bO dan cac mq.ch than kinh khong SIT d\lng den Tuy nhien, vi�c SIT d\lng nao b<) thong qua luy�n t�p se lam tang cac kh&p than kinh, giup ket noi dtrQ'C cac mq.ch than kinh Do d6, can giup tre hQC t�p hang ngay, thtremg xuyen thay d6i each hQC d@ tre khong chii.n, can kien tri Juy�n t�p lij.p di lij.p lq.i nhi'eu Jan d@ tre thanh thq.o va dan dan v�n d\lng du·9·c vao CUQC song

Hon nfra, ngmn ta n6i rang vling so 10 (vling tnr&c trim), nam & phia ngoai cling cua vling vo nao tnr&c tran, la vling chi c6 & con ngll'Cri, hau nhll' chi bat dau lam vi�c tir khocing s tu6i Nhrmg chung ta c6 th@ thuc d�y n6 lam vi�c tir khi 1 tu6i Vung trll'&C trim nay la vling hoc;it d9ng khi ta tien hanh dong thCri hai vi�c Vi dl,l, neu ta vira di b9 vira lam m9t vi�c gi d6 thi cac te bao than kinh (y vling ay se ket noi v&i nhau nher vao cac kh&p than kinh, va mc;ich than kinh Se dU'Q'C tc;io ra giup cho vling nay hoc;it d<)ng Tat nhien, day la dfeu kh6 v&i m9t dl:ra tre 1 tu6i nhrmg neu bc;in kien tri hll'&ng dfo tre bang tat ca tinh yeu thll'ong thi vling tnr&c tran cua tre ding c6 th@ lam vi�c tir rat s&m

"Um them vi�c gi d6 khi di b(l" giup t�o nen b(l nao thien tai

Ren luyen tir s&rn "vting so 10" -vting chi c6 & con ngtr&i

a day t6i xin giai thich m9t chUt ve nao b9 d� cac b;;in c6 th� SIT dvng quy�n sach nay m(>t each hieu qua Hinh ve & trang ben phai la "Ban do VO nao Brodmann" da chia nao b9 thanh 52 vting dl)'a vao ho;;it d(>ng cua d;;ii nao va dU'Q'C danh SO trrO'Ilg (mg nhrr hinh ve trong ban do

D;;ii nao drrQ'c chia thanh 5 thlly d6 la: thlly tran, thlly dinh, thlly ch�m, thuy thai drrO'Ilg va thuy dao, ngrrm ta gQi ph'iin phia tm&c cua thlly tran la vting VO nao trrr&c tran

Trong cuon sach nay, t6i c6 nhil.c nhieu den thu?t ngfr gQi la vting VO nao tm&c tran, d6 chinh la "nO'.i suy nghi" quyet dinh ra tat ca cac hanh d(>ng Vi dv vting so 46 giup con ngrrm ghi nh& S\J' v?t, S\J' viec t;;im thm (tri nh& lam viec), vting so 44 giup con ngrrm phan doan hanh d(>ng tiep theo hay biit chrr&c Ho�c khi chUng ta di b9 hay SIT dvng tay chan theo y thfrc cua minh thi nhat dinh vting so 46 se lam viec d� quyet dinh xem se ho;;it d(>ng nhrr the nao, sau d6 truyen d;;it thong tin d6 den vting v?n d(>ng ( vting

so 6 va vling so 4) roi m&i xay ra hanh dong tht,rc te

Vling so 10 nam phia ngoai cling cua vling VO nao tnr&c tran, la vling d�c biet chi c6 er con ngmn, vling nay lam viec khi chung ta "Tien hanh

dong thCri hai viec", "Tien hanh cong viec c6 thfr tg", "Kigm soat tinh cam" Neu kien tri luyen t�p vling nay se giup tre d@ dang giai quyet cac cong viec Vling nay phat trign me;tnh nhat tl:r khoang 5 tu6i

Doi v&i tre 1 tu6i, chung ta c6 thg gay kich thich cho vling so 10 bang each "vira di ho vira lam mot viec gi d6" ho�c hanh dong hay thao tac hai

viec cling mot luc

Be;tn vira cho tre di ho vira nhin canh v�t xung quanh, n6i chuyen v&i tre hay cho tre dl:tng le;ti dg che;tm vao mot cai gi do se ia bai t�p rat tot M luyen t�p vling VO nao trrr&c tran ding nhrrvling so 10 cho tre

Be;tn hay danh nhi'eu thCri gian dg cho tre c6 nhieu phat hien va trai nghiem, nhrr v�y se thuc dgy vling so 10 cua tre phat trign

Ban o o nao rodm n

7

22

19

18

D�y la vung quan trQng d� thl!c hi n

cac "hanh d(>ng c6 y t hllc " , n6 lam

vi�c de suy nghi nh ung slf v�t slj

vi�c phac t�p nhlf sang t(;'lo hay kiem

soat tlnh cam Vung trlfoc tran cling

tllO'ng V nhll v y

Vung nay lam vi c d! hi u xem d6i

chuac lam d ieu gi d6 Vung nay

Slf Vi�C

Vila di � b�n - d�y tho tr�

nh(lng dSu hlty nhu'Ng<lj nh�

«Icon ch6 m�u tting"hay'C(la

�ng Wnh co mili rat thorn·

� ghlp tr� ghl nhO <lja II theo c�h cola mlnh

�

�

NG CAO NA G lt,IC NHC

37

VU GS 46

f>�y la vung Nquy t doan·: khi c6 hanh d<}ng nao d6 s�p xay ra, vung nay lam vi�c truoc tien f>ay cung la vung luu tru tr( nho lam vi�c

T$t d nh(lng dm n�n cola co thl nhu nhln ngUi, sis SI/ 1r�t hay nghe Im thanh cua thl giOi xung quanh � <Juqc tr� hlnh thanh �n trl thllc

DI B6 GIUP TRE

• THONG MINH HON

Vira di bi) vira ren luy�n VU.ng VO niio tnr&c tran

BU'&c dau tien dg sIT di,mg tay

Con ngm'ri c6 niio bi) phat trign to hon h�n cac loai d(lng v�t khac ding v&i niio phat trign, con ngm'ri dii c6 thg SIT di,mg hai ban tay mi)t each linh ho�t va kheo leo

Chung ta c6 thg ren luy�n niio bo Mng nhiing hanh dong nhIT "di bo" va

"ch�y'' Khi di dU'Q'C mot bU'&C c6 nghia la VU.ng VO niio tnr&c tran ntim & thUy tran phai suy nghi, phan doan roi quyet djnh xem nen bU'aC theo hIT&ng nao, can bao nhieu SlrC 11,l'C, v&i dQ fQng nhU' the nao Va khi nao thi bU'&c di

Nhiing th6ng tin dii quyet djnh d6 se dU'Q'C truyen t&i vilng v�n d(lng th6ng qua vilng v�n d(lng b6 sung roi m&i tr& thanh v�n d(lng CO' chiJ.n Vung v�n dong b6 sung la nO'i se lam vi�c nh<'r vao nhiing v�n dong l�p di l�p l�i, nhrmg gan day ngU'Cri ta phat hi�n ra rtl.ng kg cay thfrc "se v�n dong chil.n" ciing xay ra & VU.ng nay

Hon nfra, nhiing th6ng tin ma niio b9 c6 dITQ'C m6i khi di bi), nhin ngl1m canh V�t xung quanh, nghe am thanh Va ch�m vao S\f V�t se dU'Q'C tich lily lam tri thfrc & VU.ng phia sau niio b9 (thuy dinh, thliy thai dU'ong, thliy ch�m) Neu di qua nhiing con dIT<'rng giong nhau thi nhiing tri thfrc d6 se dU'Q'C truyen t&i VU.ng v�n d(lng th6ng qua VU.ng tien v�n d(lng Vung tien v�n d(lng nay la nO'i t�o ra tri thfrc va cac lien hQ'P v�n d(lng (ket hQ'P kh&p than kinh), VU.ng nay lam vi�c dg giup ho�t d(lng nhanh, chinh xac va thanh th�o

V&i tre 1 tucli, khi biet di la da btr&c vao giai do;;tn tien h6a cuoi cling

h9c Mi nhieu kinh nghi�m dg nao bi), d�c bi�t la vling vo nao trn&c tran, pbat trign

� IOn (mm� cO• vt:rng • TI I�(%) cO• vOng

sd 10 (.Ung c\(ctnJO< t�n) s61otrong nao bQ

Glaser (1909, di�n tich be m�t), Semendeferi (2002, dung hrr;mg niio)

Neu nao bC? khong quyet Cfjnh se khong the bu�c Cfi Cfuc;tc!

D

QUYI I NH

(Vung v6 nao tn.rO<: tr�n)

iuana n.io 811 ng, hdy d

Kh1 nao buac1

(Thuych�m)

V ;ii n 1

Co chuang ngai vat khiing?

!Juanq doc hay dQ riing cua duang

Ghi nM qua khu

DI B6 DUNG cAcH •

Di dung each se nu6i dufrng nang l\fC t�p trung!

Di dung each la d�t g6t chiin xuong dilt roi d�m long ban chiin !en m�t dilt, khi dinh nhii'c chiin !en khoi m�t dilt se d�m ph'iin vong cong (ph'iin nh6

!en hinh c'iiu du&i ng6n chiin cai) xuong m�t dilt Tre m&i biet di thi chi c6 thg bmJ-c ch?p chfrng B;;tn hay nhin long ban chiin cua tre Vi long ban chiin tre kha b�ng ph�ng kh6ng c6 cam giac tiep xuc v&i m�t dilt nen tre di kigu ch?p chfrng Qua trinh t�p di d'iin d'iin Se giup tre hQC dU'Q'C each di dung B;;in hay chu y dg tre biet each di dung, kh6ng bi *· Neu tre da biet each di dung thi tre Se CO tu the ngoi nghiem chinh, duy tri dU'Q'C nang ]\fC t�p trung

D�t got chan xuO'ng da'.t

Hay chU y lam theo th fr t\l' cong d'iiu goi, dtra chiin ve phia tru&c, keo cang d'iiu goi roi d�t g6t chiin xuong dat

D�m ph'an vc'mg cong {ph'an nho Jen hinh c'au dU'O-i ng6n chan

cai) xuong mi)t dat Drra tr9ng h.rQTig ca thg dan dan chuygn d()ng tir g6t chiin ra phia tnr&c, dat ph'an vong cong va ng6n chiin cai Jen mat dilt roi chu�n bi nhilc m(lnh Jen

Luy�n t�p dim chan

Dg tre di dung each, ch(mg ta hay giup tre biet cam giii.c d(mg ve long ban chiin bi\ng each t�p cho tre dllm chiin Dien qnan tr9ng la phai chu y bil.t dau dll.m chiin ttr tr:mg thii.i da dat g6t cban sat mat dilt, roi khi nhilc g6t chiin Jen thi phai dat sat phan vong cong (phan nh6 len hinh cau dtr&i ng6n chiin cai) xuong dilt B(ln hay dat tay Jen mu ban chan cua be dg giup be ho(lt d()ng dung, sau d6 d6i chan va luy�n t�p lap di lap !;;ii nhieu Jan

B�n hay tang giam h,rc cua tay minh an vao mu ban cban cua tre dg khi tre nhac got cban Jen, ph'iin vong cong (ph'iin nhO Jen hinh c'iiu du&i ngon

chiin eai) se d�t sat xuong m�t dat

D i dung each s e giup tre kh6ng ch�m c a ban chiin xuong Mt

Dg di dung each, tru&c tien tre pbai biet dfrng dung each Hai got chiin, ph'iin vong cong va ngon chiin cai pbai ch�m Mt Hai tay giO' ra va m�t hu&ng ve phia trn&c V&i tre chua biet di thi khi di ca long ban chiin cua tre

se dinh cMt xuong Mt Khi di tbanh th\}c, tre se h9c dUQ'C each kh6ng ch�m

ca ban chiin xuong Mt

DIEM LVU Y

Long ban chiin tre

Phan voog rong

!ph.in nho len

di mua giay cho tre nen b9n hay ghi l9i Tre chrra biet di vfrng thm'mg d�m toan bi} ban cban Jen m�t dat, vi vh bay t�p cho tre di nhieu d€ c6 th€ kh6ng pbai d�m toan bi} long ban cban xuong oat

?

vling VO nao tnr&c tran Khi dinh di ra ngoai, nhat dinh bC;ln phcli nhin vao tre va n6i: "M� con minh di cong vien nhe" hay "M� con minh di dC;lo nhe" Cung tre di ra ngoai c6 nghia la ho(;lt d<)ng c<)ng dong ma tre cling lam v&i m� BC;ln diing ep bu9c tre ma hay nhin tre va n6i "M� muon di chcri qua" d@ tre biet cam giac cua minh roi cher xem phan {mg cua tre Neu thay tre muon di thi hay cho tre di cling Dfeu quan tr9ng & day la vi�c ton tr9ng cam giac cua nhau Chi cho tre di ra ngoai cling khi tre muon di BC;ln hay khcri gQ'i d@ tre c6 htmg thu muon di ra ngoai

! con min Ii d90 hef

Khi tre khong hung thu

BC;ln c6 th@ dung k�o hay do chcri ma tre thich M khoi gQ'i cho tre cam

giac muon di Doi khi ciing c6 tnr<'mg hqp m&i dau tre khong muon di nhlIDg khi di ra ngoai roi tre l?i thay thich thU Cho nen, b?n hay quan sat tre roi XIT tri, tuy CO' frng bien dg tre c6 thg di <l?O mi)t each vui ve

Di d?o la ho?t di)ng ci)ng dong Tnr&c khi di d?o, b?n nhat d}nh phai

n6i tnr&c va quan sat phan frn.g cua tre

Khi m� n6i chuy�n v&i tre, vl'tng so 44 se lam vi�c

Khi di ra ngoai, b?n se di giay va tat cho tre B?n hay dg giay va tat & ben trai va ben phai tnr&c m<it tre va luy�n t�p dg tre c6 thg t\l' lay va di dung thrr tlf Hay nhin va giao tiep v&i tre b&i nhtr v�y se giup b?n va tre higu nhau hon Neu ca hai deu c6 net m�t thg hi�n rlJ.ng bay gier se di d?O va

dong cam v&:i nhau thi VU.ng so 44 cua VU.ng VO nao tm&c tran se lam vi�c

DIEM LVU Y

Thuc d§y hanh d(mg tv phat

Vi�c t:).o c�p da'u hi�u l�p di l�p l:J.i cling v&:i hanh d9ng se giup tMc d§y hanh di)ng tv phat CM ch6 cua Pavlov da dm;rc t:).o mi)t th6i quen la tm&c khi an com se dtrQ'C nghe tieng Chuong, ttr do CIT nghe tha'.y tieng Chuong keu la chu ch6 bi et rang da den gi& an com Tuong tl;f nhtr v�y, chi can nghe ti'r "di d:).o" la tre c6 th� tv chu§n bi do cho minh va s�n sang di

,

DIDENDICH

DC;ly cho tre t�n hmmg niem vui khi dC;lt dITqc m\lc dich

Tm&c tien, b(;ln hay quyet djnh dich den Neu khong c6 vi�c gi thi hay

ch-Ung ta cling bat dau bai t�p di den dich C6 7 di@m can chu y nhll' sau:

1 Vl:ra di vira vung tay

2 Giup tre di lC;li an toan

3 Mv di phia dmmg gan Ian xe

4 D@ tre hll'&ng m�t ve phia trll'&C

5 Mv va tre di cling nhip v&i nhau

6 Di phcii quan sat chu y xung quanh

7 M�c quan ao d@ di chuy@n

Tre m&i biet di ch�p chfrng nen hay d@ tre di tuy sfrc cua minh, neu tre khong th@ tiep t\lc bIT&c, b(;ln hay be ho�c diu tre Khi den dich, b(;ln hay khen tre: "Con th�t gioi" BC;ln c6 th@ dung day dai bu9c vao c6 tay (nhll' hinh ve) d@ tre c6 th@ thocii mai vung tay khi bU'&c

Su d9ng t6t xe diy

xe dgy Khi tre ngoi tren xe dgy, b�n hay co gil.ng n6i chuy�n lien t\lc v&i tre cho t&i khi Mn dich

Khi b�n da'.y xe va M tre di b9, hay dung day dai bu9c vao tay tre ae dam

bao an toan

Ne'u tre m�t, diing Mt tre co di nfra ma hay M tre ngoi len xe da'.y

Nguyen t�c la ph:ii khie'n "tre thay vui khi di d�o"

DIEMLVUY

Vi�c ch9n gfay rat quan tr9ng

1 Giay phai phU hqp v&i d9 r(>ng cua chan

2 Cac ng6n cai c6 th@ CIT d9ng ti.r do

3 PhU hqp v&i long ban chan

4 Co dinh dm;rc g6t chan

NgOO c�n di co th4Cll(!Qrr] 11/dO

B;;in hay ki@m tra tat ca cac di@m tren roi ch9n giay cho tre Them nfra, khi di ra ngoai cilng can ki@m tra de giay cua tre B;;in hay ki@m tra ca hai

Mn chan ne'u de giay bi man d'eu, khong bi l�ch thi tre dang di dung each Ne'u b;;in tMy de giay bi man !�ch thi can cho tre t�p d�m chan nhi'eu hon

M nh& cam giac v'e long ban chan Trong giai do;;in nay, b;;in can s&m phat hi�n ra cac * chan cua tre d@ di'eu chinh

Di b9 c6 nhip di�u bang each gQ'i chuy�n v&i tre

B;;in hay cho tre bie't dich den roi bat dau di bi) Du tre khong nh& dm'mg ding khong sao, khi den dich hay nhin vao tre va n6i "den dich roi con yeu" va quan sat phan (mg cua tre Di b9 Cung tre la ho;;it d9ng CQng dong can mang tinh nhip di�u B;;in hay Mm "1, 2 . " d@ v�n d9ng ttr chi dm;rc nhjp nhang