Trưóc 3 III ổ í, nếu chủng la không kích I lì ích lất cá các phần nao bộ làm việc, dặc biệl là khôrig nâng cao hoại dộng của vùng vỏ não trước Iran cúa võ đụi Iião Lhì sự phái triến Irí
Trang 1Kuboto Kisou
DẠY CON KIỀU NHẬT
Gioi đoạn ® tuổi
Trang 2TỔNG QUAN VẼ GIÁO DỤC OTUỔI
Đường cong vé sự phàt triển cơ thể của trể còn bũ sữa
Trang 3tùp vúrg >r giíc.lr\> 6c 2 hud'r*u hgpy khi Atpt pnh n M o lí* Oi
8' Í * I A i r l iA a đ ị y t h u i h í ^ l i i ọ n g fch d©
ttdnkinhiroog líiP rg th lộit lũ i (r*
HhOp Ihtn kinh rổ ch i* nlng k*k nối
t J t l f cto thin Kinh nio bi>i»o ntn
c ic n m h IhẶn tinh Theo như W u
đ ó u it itt to 8 thing luúi tlío ì tu íi
It 9 UI dot" dinh tflém o i nghu li
t ic c g k h a íH i) I M ạ j n n i y , l í t ố i
hiphlhinh nhung DOJI dộng 00 bám
u khí-og tho b * guiPi U I rhdu
d í <\ing gtltlỊđlnh Kp tX MVgUl
a&tn P ir 1 fề lhdi-$mJJ1 Oul đuột
QŨ til d h h roi b * &J| dugt dfn lứt
> tuiii v i khi rttng nhìn r ũ j frt vt
Ih íp ƠI Tứ ỉ ứ ín 3 III* II tfoong
IhỂl ậU n rflnh <JI*m ^ũl iv n g VỆ
nho buiK tri n v í »Cng Ihmti ộdt.
b it đtu U ngtruO ftj «0 AJn i luếl
•Ả <M1 dén kíihthưot qín nhưnto PigUiYí C1 UA15 I h ir h í ự litr hbg
<6» ton ngutt đu» « n thinh v*<
h?t Mp At- njm bit duọt nhtrig li*n Ihúr t0f!9 t*<M kì Ihuji tin
ihlft cho Oiột >d**ỉ Cho pan tJdn
khoAng l lu ỉ i , l i t đ i hor tfu\*
rtvCinq « u * J bin nhít ídn tho cuòt vSmg Ihi>bng ngv, phu 'nò'
thuys'n'.'he-ti AW<Q cto rgdo H r
■ 4 (Jtr.g V.V hèn Irt CO0 3 or
K n gùi t»:gn n»» 'líiog ‘tò
nio Intbc t iln ‘ Cfũrél mõh mội
b ỏ n t o i d i h k io ỉu h c g i động
Trang 4TỔNG QUAN VỀ GIÁO DỤC 0 TUỔI
Đ u ò n g c o n g vé s ụ ' p h ả t t r i ế n c ơ Ế h ế c ủ a ỉ r è c ô n b ú s ữ a
5 T I 5 ĩ ĩ n 5 * fofift 8 1 n ì l ị 7 H fcfi h M ĩ I X I ị ĩ I 9 r&ĩiủ
Trang 5TrọrtíỊ lượng nao Í6 VỐI đọ tuổi
Khớp thán kinh io vứi dò tuói
B i í u i i d Jâ1 O ff m í h if n kí<y*3 khửp
Ihán kinh tiong vung th QI*C CỦ5 trt
K t i iT p lh ln k in h cá chừc n irv n Ư 1 1*0
(4c t í tu g IhSn lanh nlo bộ Uo r * i
rA; in«.li iHỊn knh Th«ụ.> nho y*íU
đd td tt-ay, Ìứ 8 Ihỏng t o il « f l 2 hói
l> gip dcun tfinh dém <A nrỷn> l)
lnfìỊ khúinq (hoi Ạlyi nav, Ifé dJ
hình th ín h rh>jr>3 hcgl d jn g (d W n
f ÚI vtirtặ itlỊ ỹ iíc T11AV 2 r u ú n íu
u k h a n g cho b é < j j i r « t nhiêu
ố í nitv.1 ậ A d in h I f n 111! <Ju 9U1
4:-jn n * / trò khónq VƯỢT qua (Toa:
9* I ụ t fin S m i IrtỊ d*1 A k K d » r lũ ;
2 t o il Vò t h i n i ' r j nhln tó J ltd 50
thfci 4 < T il ? <tfn ỉ lụ ộ i khoinr) thin 9'an d ln h d i m a i l rúrnạ V i
r * ia1iu ý í l ú n vá w in g m W i 9 PC
H g jy khi ơ o x s n h M n in 1f0 fl»
W t (Jmi lin g tu»>-*3 v i ® I I 7 t u ii
l í ỔS1 f lin Uch Chirac Ạ Ín như n ip
n gub i t-ưòng m in h Sự trírv h«B
c ú i Cùn n g p d id y a Ir ír t c liln ti V ÍK
I v x U p o í n im bar d y y nhCng
kip' Ihú: cung r1-0 ki Ihụýt cén
thríc d-o cosc 5íog ct>0 rvín dfr«
k h ụ in Ịi s Tuói l ' f 4 » h*x duyr
nhủng ílíu eo bòn nhíi cin cho
coíc iiog Ihdònq nqsy rfu ‘oéi
n iú Ì i o x irin 'C |tr < íi dịnh rn ir
t ó n in (A i I:AI <1*J honr d ộ riạ
Trang 6ĐIEU TRẺ CÂN LÀ CHA MẸ VÀ TÌNH YÊU THƯƠNG
Trốn th ế giód, cách nuôi dạy con có áp dụng nghicn cứu VC
não hộ khá phổ biến
Khác vón các loài động vật khác, trẻ con lỏtt lên nhờ vảo sự chain sóc của cha mẹ Trề học lfr cha mẹ các cử ch ỉ cũng như lửi nói Nến không học lập, iré không ihể thích nghi với cuộc sống
Ngày nay, do nhưng liến bộ virựl bậc Irong nghiên cứu về Iiâo bộ trên Ihế giới, Iigày càng có nhiêu chuyên gia giáo dục cho rằng, cha mẹ cần biếl những kiến thức về khoa học não bộ trong nuôi dạy con cái, bói việc giáo dục có áp dụng những kích thức VC khoa học não bộ giúp nuôi dạy trẻ trò thành con người toàn diện hon
Cuốn sách Dạy con kiéu Nhật (giai đoạn o tuổi) là cuốn sách đưọc đúc
rút từ kinh nghiệm mà tôi và vợ tỏi - Kayoko - rút ra được tử quá trình nuôi dạy hai con chúng tỏi Những người đưọc giáo dục hằng phưong pháp này lliựtỉ lếđang rấl thành công lrong xã hội
Trưóc 3 III ổ í, nếu chủng la không kích I lì ích lất cá các phần nao bộ làm việc, dặc biệl là khôrig nâng cao hoại dộng của vùng vỏ não trước Iran cúa
võ đụi Iião Lhì sự phái triến Irí tuệ cung như trí ihông minh của Iré sau này
sẽ bị cán trừ
Giáo dục o tu ối coi trụng việc tăng cường “trí nhớ làm việc”, "hệ thống khen thưởng”, "tếbào thần kinh phản chiếu”, “ức chốhành động”, "phản xạ bấm sinh” Tôi SC nói rỏ hon V C nhũng điồu này trong nội dung cuốn sách
Trang 7nhưng mong các bạn hãy ghi nhớ những từ khóa này để chúng ta cùng trải nghiệm tnộl cách tìIIôi dạy Iré Iran đầy lình yêu thưưng.
Trang 8TẠO NÊN BỘ NÃO
THIÊN TÀI
• Tré vừa mới được sinh ra đẵ có thể “học” ?
• Trê o tuổi chưa biết nói cũng chưa đứng vừng và đi lạ ỉ được trên đô í chân của mình nhưng trong bộ não nhó bé của Iré (lang diễn ra những biến đổi rất lớn,
« Chúng la hãy cùng tìm hiếu về bộ não cúa ừé
Trang 9NÃO BỘ CỬA T R Ẻ B Ắ T ĐẦU P H Á T T R IẺ N
TỪ T R O N G BÀO TH A I
H ầ u h ết c á c t ế b à o th â n k in h đ ư ự c h ìn h th à n h tro n g b à o th a i
Trang 10Tếbào thần ldnh não bộ cúa thai nhi nhanh chóng đưựv hình thành từ giai đoạn 6 tháng tuối Khi được sinh ra, các tếbào thần kinh trong bộ não
ưẻ đã hoàn thiện gần bằng bộ não của ngươi tnrỏTìg thành Các tế bào thần kinh này rất mảnh và hầu như khống có mối lien kết vói nhau Tuy nhicn, nhử cò các khớp thần kinh nen cảc mối lien kết này được hình thành tạo nên một mạng lưóì bao trùm dày khít xung quanh các tế hào thần kinh và hán thân các tếhào cung dan ItVn lên.
Trích ỉ ừ Thừi hóa Kình i ế Nhật Bón Phan phía trên của hình minh họa
ỉù (ỉộ ỉ&rt cứa náo ỉừ 2 5 * 10 0 ngày ỉuổi' Thần phía dưới Ciía kình minh họa ỉhêhiện cău Iriic cúa nãu bp.
Con người đước sinh ra chưa hoàn, thiên
<*<in nqn'ni dua? cnh r»?hư* hnin cfWn
So với các động vật khác, thừi kỳ bào thai
và tho* ấu của con người dài hon Ngay trong
thòi kỳ bào thai, não bộ người đã tăng trưởng
nhung năo hộ không the phát triển quả lón do
cần phầí phù hợp vói độ lớn cùa tử cung và độ
hẹp của đường sính sần Cho nên khí sinh ra,
bộ não vân chưa (lược hoàn thiện mà mới chi có dược những phán xệ và hoại động cân Lhiếl sau sinh, v ì thế, thời kỳ thư ấu chính là lúc bộ Iiâo dần (lần hục lập và tích lũy những hoại động khác.
Trang 11m ẹs£ lốm gi Níu bộn nội
chuyện vởi ưẻ, trè ÍÝ phán đoán hành
đông tiếp theo vã chở đợi
Trí nhớ làm việc
Trl nhớ làm việc là việc
ghi nhừt*m thủi t é thực Nèn một
viẽc não đõ Tri nhớ làm việc bát đáu
phártrién tử 2 tháng sau khi sinh và khi
được khoảng 6 tháng tuói tré có thé
nhứdưạc vát vừa nhìn thấy trong
khoảng 1 gliy m*c d(i chựa
đươc r-jp luyện
Khả nàng bắt chước
ở vùng số
44 cùa nao bo có trưng
khu thắn kinh tái cao thực hiện
khi sinh, khứu giác trẻ đả
b ít ơổu phổt triến giúp trẻ có thé
nhán ra mùi cOa mẹ Hon nữa, trẻ
côn có thề phân bift dược múi dẻ
<h|0 vẠmùl khpchỊư
Khả năng vận độngNgay sau khi sinh ra
khẳ nang ván dộng cùa trẻ mớl chl Ihé hiín qua boat động phản xa dối vOí nhửng kích thích nhưng việc láp di lặp lai các phần
xạ dỏ giúp tré dán dán sẻ nấm đưọc tay nghe dưạc àm thanh và cảm
dược ữỏ vật v.v
Xúc giácVởi tré sơsinh, dừ chúng ta có chạm vào
da trẻ rOng khAng cám tháy thlch tho
mà mới chì cỏ một ch út phàn Trẻ sè dán cảm thấy dc chiu nêu chúng la thưởng xuyên xoa hòp nhe nhãng vào da cho trẻ
Vào khoàrtg tuán mang thai thử 6,
nu vj giác giúp nhặn biít đuợc vi dã dươc hình thánh
ồ não Sau khi sinh khoảng 4,
s tháng, dáu lười tré dã
có thể cặm nhặn vị ngọt
và chua
Thị giácSaukhl Sinh, trẻ dã nhìn dưoc lở mở nhưng vân khò phân biệtđuợc các màu phức tạp.Trẻ móí chl nhạn biết dược các mâu dan nhự xanh hay độ
Thinh giảcTửkhoáng tháng thứ 7 mang thai, các mạch thản kinh đả bát đáu hình thánh, tư giai đoạn này, tré đa c6th £ nghe được các
ẵm thanh Đôi lúc tri* cũno Phàn
Trang 12V / ứng khó chịu vcn nhửng Am
thanh lớn
TẾ BÀO THẦN KINH VÀ KHỚP THẦN
KINH TẠO NÊN BỘ NÃO
N ếu s ố lu r r n g cá c khứ|> thần kinh Làng lên , Irè s ẽ có bộ nãn
Lhiêti là i
Bắt não bộ làm việc bằng cách kct nôi các tc bào than kinh
Các tế bào thần kinh trong não bộ được hình thành từ 3 nhân tố: thân
tế hào mang nhân, phần đuôi gai kco dài ra từ thân tế hào và sợi trục Dầu sợi trục sê liên kết vói đuôi gai của tế hào thần kinh khác tạo nên mạch
Ihan kinh giúp não hộ làm việc.
Khírp than kinh là lên gọi ruia kẽ hứgííY va í irò là các mái nổi giữa CÁC
lếbào Ihần kinh này, khớp thân kinh dược lạo ra riếu não bộ và các lể bào Ihần kinh đirực sir dụng Số lưụ-ng các khóp thần kinh càng nhiêu thì càng
có nhíẽư mụch thần kinh của tếbào thần kinh và việc truyền đạt thông tin
sõ tốt hơn Có nghĩa là có một bộ não thông minh.
Mặt khác, nếu không sử dụng các tế bào thần kinh thì các khóp thần
kinh S C giâm đi thậm chí chính tế bào thần kinh đó S C chết đi chính vì vậy, trong giai đoạn này, can phải gia tăng các khớp thần kinh và sử dụng các tế bào thần kinh một cách có hiệu quả.
Trang 13Nhân tế bào
S ợ i t í ụ c
•Theo nguõn Sưphàt triển cùa não bô vớ cơ thề cùa trẻ
01 5 10 15 20 (Kubota Kisou/1981}
Trong túi khớp thán kinh cò chắt
d án truyén thán kinh Néu th ò n g tin
thán kinh được truyền đến, túi khớp
Bộ phận nhận càm
Trang 14So vói các CO' quan khác, nẫo bộ phát triển vượt bậc và từ rất sớm khi các mạch Ihần kinh bắt đầu hình Ihảnh, các đuôi gai vả tếb ào thần kính sẽ lón hon Diều này khiến (tung lượng não bộ lo lển, vì vậy trong thòi thơ ấn cần tạo ra các kích thích và không ngừng luyện lập giúp làm tăng số hrựug các m ạch thần kinh cùng nhiều càng tốt.
TẠI SAO CẦN GIÁO DỤC o T u ổ i?
s ố l i r ự n g khớp t h ầ n k in h lú c o tuổi á n h h i r ó n g đ ế n s ựp h á t
t r i ể n c ủ a t r ẻ
Diều quan trọng khi o tuồi là tàng được càng nhiều khớp thằn kinh càng tốt
T ại thời điểm Iré dược sinh ra, hầu nhu* lất cá các lế b à o Ihần kinh (lều
đ ã được hình ihành Nhưng s ố lưựng khớp thần kinh ít nên gần như giữa các tế bào thần kinh chưa có m ối liên kết Giống như sơ đồ dưới đây, số lượng các khớp thần kinh sẽ khác nhau ở các vị trí khác nhau tron não bộ
N hung n gay sau khi sinh, nếu ta bắt não bộ trỏ làm việc đ c sử dụng các tế bào thần kinh thì số lượng các khớp thần kinh SC tăng lên và mật độ đạt
được tối đa trong giai đoạn trồ từ 8 thảng sau sinh đốn khoảng 3 tuổi.Các mạch than kinh được hình thành nhờ sự liên kết giữa các tế bào thần kinh, khi mật độ các khớp thần kinh đạt tói mức cao nhất trẻ sê thực hiện dược các hoại động cơ bàn (nhìn, nghe, sờ) của vùng đỏ
S ơ đồ dưới d ây là sự biến đổi giá ư ị trung binh về số lượng các khớp thần kinh theo độ luổi Ớ các giai đoạn đính, nếu la không cỏ nlnrng kích thích phù hợp đ ế các tế bào thần kinh làm việc thì chắc, chắn giá trị đinh của các khớp thần kinh sẽ xuống thấp Sau này, nếu trẻ hợc tập có sử dụng các tế b à o thần kinh thì các lien kết của m ạch thần kinh SC đay len nhung chỉ là giúp cho đường cong suy giầm thoải dân thôi
Nếu đa để quá giá trị đĩnh rồi thì sau n ày dù có sử dụng các tố b ào thần kinh cung chì có thể tằng một chút ít òi các khớp thần kinh, c h o dù có tàng được cũng chi' là khoang 1 - 2 khớp với mỗi một tế bào trong 1 năm, không
dú đ ể Ihay dổi dường cong CÍ1A biểu đồ
Trang 15Tuy nhiên, đưòng cong này sẽ thay đổi tùy vào cách cha mẹ bẩt các tế
hào llìần kinh làm việc Difill quan Irọng là ngay sau khi sinh phái kích
Ihích lên lấi cầ các vùng irên não 1 ré và bắi ch ling làm việc Cần phái kích
Ihích lấl cá các giác quan Cha mẹ cần Iiói chuyện vói Iré, dành nhiều Ihòi
gian lạo nên nhiều kích ihích vói Iré Chinh những hành động kích thích
này là món quà lớn nhất đối vói sự phát triển của trê.
Lí do mật độ các khỏp than kinh giảm
Mật độ các khếýp thần kinh tăng
nhanh nliất Ironggiai đoạn lừ 1- 3
lu ối, dụi đến díỉứi điếm là giai đoạn
khoáng 3 - 5 tuổi, sau đỏ sẽ giáin
dần do các tế bào thần kính có chứa
các khớp thân kinh không lien kết
được chết đi Hiện tượng này gọi là
'■‘cắt gọt” Diều quan trọng của việc
luyện tập lặp di lặp lại trong thòi kỳ
này là để tăng các khóp thần kính
bàng cách Ihưòììg xuyên tạo ra các
kích Ihich, dồng thời cúng cố các
inụdi thần kinh duy Iri mật độ và
tạo ra càng nhiều mối lien kết càng
K h ở p t h á n k ln h /lO O p
Tuổi
■ Một độ m*ì0 bl(*i cM. khớp ihiln klrrt íheo rtiléu đô Ji>ổ)/Hụlte»ilocker <15961
tõt.
CHỈ CHA MẸ MỚI CÓ THỂ TẠO RA BỘ
NÃO THIÊN TÀI CHO TRẺ
Đ ứ a tre n ào cũ ng có th ế tro ' th à n h th ic n tài h a y con n gư ờ i ư u
tú Chủng ta phải bắt đầu giáo dục cho trò ngay từ ngày tre được sinh ra
Bổi nếu bắt não hộ làm việc sómi, các khớp thần kinlì tăng lên và hình
llìành nên các mạch llìần kinh Các bà mẹ hẩy chú ý đến 6 điểm sau ngay từ
ngày bái dầu làm mẹ.
Trang 16I Không so sánh con mình với những đứa trẻ khác
Khi sinh con ra, đầu tiên hạn hây sờ vào khắp co* thể bé nhìn thật kỹ xem có gì |)ấl thmVng không Dù không có bất thường gì nhưng môi Ire lại 1ỚI1 lên Iheo cách riêng của chúng, nên việc so sánh con mình v á i những đíra trê khác là sai lâm
2 K h ô n g đ ư ợ c b ỏ b e
Trẻ con được sinh ra vẫn còn non nớt và chưa th ể tự lạp được, c h a mẹ phái nhận thức rằng cần phầỉ chăm sóc và giáo dục cho trề từng chút một
3 Bắt trẻ học hàng ngày
Khi trẻ 0 tuổi, việc học tập đồng nghía vói kích thích 5 giác quan và CO'
llìể trề Diêu quan irọn g lả hàng ngày phái thực hiện dan những kích thích phù hợp với lừng ih ò i kỷ cúa trê
4 Học cùng tre
Lúc o tuổi là thòi kỳ trỏ có những thay đổi m ãnh liệt nhất trong suốt cuộc đừi con n g ư ò Ị nhưng ừ mỗi trẻ lại có sự phát triển khác nhau Cuốn sách nảy m ang tính chất tham khảo ve các th<Vi kỳ học tập của trá cho các bậc cha mẹ Bạn hãy dọc và áp dụng chúng mộl cách linh hoại d ể phù hợp với sự phái iriển cứa con mình.
5 Giữ gìn sức khỏe
Sự phái triển cúa tré là không ngừng nghi Nếu chúng la dừng việc học lập cho Iré có nghĩa là trì hoãn sự gia tăng các khứp thần kỉnh Irong khoảng then gian đó ch ín h vì vậy, cha mẹ phái chú ý đến sức khỏe của mình để giúp tre học tập hiệu quả
6 Cảm thấy thú vị khi tiếp xúc với trẻ
Nếu cha mẹ l)ìếl bắt não bộ làm việc đủng cách, họ se thấy ngay đưọrc Ihành quá của việc dạy con ỉ>ể bắl nẵo bộ làm việc đúng cung như dề nhận
Trang 17vói trẻ.
Khổng Sô sânh eon mình vởI những ễi trẻ khâc
không được bò bí Bắt trẻ hoc hăng ngăy Hoc cùng trẻ
Gi ừ gìn sức khỏe
Cảm thấy thú vị khi tỉếp xúc vói trĩ
VÙNG V ỏ NÊO TRƯỚC TRÂN QUYTT
ĐỊNH Sự THÔNG MINH CỦA BỘ NÊO
Ph ât triế n vù n g sô' ÌO - đ ặ c trư n g m an g “ tín h con n g ư ỉri”
Giâo cỉục lú c o ruối ròn luyện vùng số 46 vă vùng số 44
ó' đđy, tòi giai thích một chút về sơ đồ gìầi phiu mật cắt của nêo hộ Sơ
đồ năy gọi lă “Bân đồ vỏ nêo Rmdmann” đê chia nẫo hộ thănh 52 vùng dựa
văo sự lăm việc cứa nêo Đại năo dược chìa thănh 5 Ihùy dó lă: thùy trân,
Ihùy đính, LhCiy chain, thùy lliâi diruiig vă ihCiy đâo vùng vỏ nêo trước trân
lă phần phía trước của thùv trân đưực đânh số từ vùng số 8 đến vùng số 10
trong sơíĩồ.
Noi diễn đạt chức năng của vừng vỏ nêo trước trân bằng một từ thì đó
lă noi “suy nghĩ” Trừ phản xạ, còn tất cả nhũng phản úng đcu đưọc quyết
định ỏ- vùng vỏ nêo trước trân Nhũng thông tin truycn đến vùng vận động
(vùng số 6 vă vừng số 4) từ đđy phât ra mệnh lệnh đến câc cơ rồi mới dẫn
đến hoạt động thực của tay chđn Trong vùng vổ nđo trước trân có vùng
phía ngoăi cùng nhất lă vùng số 10 (vùng hước trân) Dđy lă vìlng lăm việc
khí “ liến hănh dồng thời hai việc”, “tiến hănh công việc có thứ lự”, “quyết
đoân”, “kiếm soât tình câm”, lă vùng đặc biệt thế hiện đặc trưng của con
người.
Trang 18ghi nhứ lạm Ihờí - đóng vai lrò rấl quan trọng để hắl vùng số 10 lảm việc.
Vùng số 10 cting làin việc ngay sau khi dược sinh ra nhưng bắt dan phát triển mạnh nhấl vào khoáng 5 tuổi, Nếu lừ lúc o tuổi, la rèn luyện cho Lrẻ vùng số 46 vê tri nhử làm việc và vung số 44 làm việc khi thực hiện “bắt chước” hoặc “dự đoán” thì các mạch thần kinh sẽ vững chác thúc đấy sự phát triến của vùng số 10
T H Ế G I Ớ I C Ủ A T R Ẻ B I Ế N Đ ổ i M Ạ N H M Ẽ
T R O N G 1 2 T H Á N G Đ Ầ U
1 n ăm hiến dổì c h ó n g m ặ t tro n g c u ộ c d ò i m ỗ i con ngưò*ỉ
Bạn đừng lo lắng mà hãy quan sát sự trưởng thành của trẻ từng ngày từng ngày mộc
T rong 1 2 tháng dầu sau sinh, th ế g ió i của trỏ dường n hư hoàn toàn thay đối Tù- m ột đứa ưẻ vẫn chưa thổ mỏ- to mắt, m ó i chỉ biết khóc yếu ót lại
Trang 19ĩ úc nảy, khi chấm RÓC tré, cha mẹ sè luôn lo lắng rằng không biết con có phái triển khỏe mạnh không, có lỏn Iheodiìng liêu chuẩn v£ độ tuổỉ không, sau này con có thể nói chuyện, có Ihể đi lại bình thường không v,v
Nhưng chính những lo lắng này lại Ihể hiện tình yêu thirưng cúa cha mẹ vói trẻ Các bà mẹ hãy lự tin vào bán ihân mình kill nuôi dạy tré nhé
Dủ cản n(ing của trẻ hoi ít so vói tiêu chuẩn trung bình hay tré không vận động được theo đúng độ tuối nhirng nếu mắt trỏ lúc nào củng tinh nhanh, chân tay lanh lẹ thì trỏ hoàn toàn không có vấn dc gì cả
N G Ổ N T Ừ
Hội thoại kốt họp các từ đon
Khi sinh ra, trỏ mói chỉ biốt khóc nhung sang giai đoạn này, trồ đã dần bict phát âm và bắt đầu nói được các tù' đon như "ba”, “chà”, “bà'\ “gâu
Trang 20họp vói cử chỉ chân tay để truyền đạt điều mình muốn nói.
T H Ị G I Á C
Trẻ đã nhận biết được cự li đến mục tiêu gần xa
Đốn thòi kỳ biết bò và vịn tay để đi men theo, tre dần dần có những hoạt động cao cấp hon như phán đoán đưọc khoảng cách gần xa với mục ticu chứ không chỉ nhìn đồ vật Tre có thể sử dụng tay một cách tự do nen dan quen với việc nhìn vật theo hình khối và dan dần có thể xử lí những hoạt động nhanh hon.
N H Ĩ P Đ I Ề U T R O N G I N G À Y
Tré bát đầu có thói quen hoạt động nhiều hon và ngú say vào ban đêm Khi đã biết hò và vịn lay để đí, Iré sẽ luôn lặp đí lặp lại hành động tìm mội mục liêu nào dó rồi di lới Tré M i dầu Ihích dừng lay dể chơi nên cũng giỏi chơi mội mình hơn Cho nên ban ngày Iré sẽ thức Iihíêu hơn và ban đêm sẽ ngủ sâu hơn.
V Ắ N Đ Ố N G
Tinh thần thách thức rất cao
Chân tay Cling như cơ thể trẻ đẵ
dàn cứng cắp Vớí nhừng bé bi ất di
sótn dâ biếl di giày, khoáng 12
Iháng luổi, tré đã biểt vịn vào đằu
đó đế đi men theo Ở độ tuổi này,
ưé càng ngày càng muốn thử thách
và hiếu kì với những đicu mói lạ.
G H I N H Ớ
Tre nhớ được lằu hon đồ vật đã
giấu đi
Trang 21triển, dù bạn có dùng khăn mặt che
dồ d ì ơi đi Ihì khoáng trong ÌO giây, tré vẫn n hứ đirự c Nếu la luyện tập nhiêu ĩân d io tré về chỗ cất <fô choi thì trẻ có thế nhử được đến tận ngáy hôm sau
KHẢ NẤN G NHAI
T ré ghi nhớ khá năng nhai sê giúp kích thích nâu bộ phất triển
Bắt đầu ăn dặm , tré sẽ có hứng thủ vói việc un uống Trẻ chưa đú răng nen không thế nhai được đồ
àn cứng, nhung nếu cho tre àn đồ khô hoặc bò bít-tết cắt nhỏ trc SC cố
gắng nhai, như vậy dần dần trẻ SC
có được khả năng nhai và khá năng lập trung
Trang 22SAU KHI SINH:
T ừ o ~I THÁNG
TUỔI
Trang 23T H ỈN H Q1Á £
Trang 24H À N H Đ Ộ N G
G iú p t rẻ r è n lu y ện n ă n g lự c d ự d o á n n g a y từ n gày mó*i sin h
Trưróíì khi llit.m hiện một hành dộng nàn đó rdnrkhi dịnh nhn tré bú, thay bím cho tré hay chra iré ra ngoài, bạn hây cho tré nhìn bình sừa, lẵ sẽ thay hay chiểc mủ rồi Hỏi với Iré: “Con yêu, bây giờ ta sẽ , nhé’* Bằng cách lap đi lặp lai nhiều lần như vậy (Tân (Tân khi nhìn những đồ vật đó, trẻ sẽ đoán được mọ định làm gì Hầu như trong vòng khoáng 1 nấm tuối, tre sẽ bict dự đoán, khi mọ gọi trẻ SC mong chờ và chuẩn bị đc đón nhận hành động tiếp theo Ncn nhó' rang khi nói chuyện với trc, bạn phải gọi ten trẻ trưức ticn
Trang 25T ÌM H iỀ u V K N Ấ O BỐ
v i ệ c b ắ t c h u y ệ n k h ô n g p h á i l à " h i ệ u l ệ n h ”
Bạn hãy nhử khi định làm gì đó, hãy nói với trẻ Mặc díi tré chưa hiếu được ý nghĩa các câu nói nhưng vùng ngôn ngữ của trẻ đã làm việc Đây chính là hành động chuấn bị giúp trỏ hiếu được ngôn ngữ và phát âm Hành động chuẩn bị này đã có từ khi trò được sinh ra Khi trẻ hiổu được tiếng mẹ gọi, số lượng tế bào thần kinh làm việc đã tăng lcn Việc mc nói vói trẻ như vậy không phầí là “ hiệu lệnh" mà là cách hắt năo hộ của trẻ làm việc
V ẪN ĐỘN G
N Ắ M C H Ặ T V À X Ò E R A
G iú p ir ẻ d ù n g la y đ iề u k h iể n đirọ*c d ồ vật
Bụn hãy chú ý đến bàn lay Iré N ó cỏ đang nắm chặt không? N gay lừ khi sinh ra, tré đã cỏ phàn xạ nắm hai tay Nếu bạn thấy lay tré đang xòe ra, hãy nắm tay trẻ lại N ếu bụn ấn chặt m ột que dài - như cái bút chắng h ạn - vào tay trỏ rồi kích thích đế bốn ngón tay trò nắm lại giống n hư đang đưực tay
mọ nắm thì trỏ SC ghì lại Lúc này, ngón tay cái của trỏ SC cliĩa ra bôn ngoài
N ếu tay trỏ đà nắm chặt, bạn hãy kích thích vào m u bàn tay đc tập cho trồ xòe tay ra Dc tre th ụ c hiện m ỗi hành động nắm clìật rồi xòc ra trong khoảng 3 ^ 5 giây rồi lặp lại B ằng cách luyện tập nhiều lần như vậy hạn sẽ giúp Iré nắm lay dược chặt và xòe lay dược rộng him
Trang 26Nếu bạn kích thích bằng một đổ vật giống như cái ống nhỏ ở giữa ngón tay cái và ngón tay trò của lòng bàn tay thi trẻ sẽ nắm tay lại Khi trẻ nắm chặt, hãy chú ý hướng dản để trẻ hướng ngón tay cáí ra ngoài.
Trang 27T Ì M H I Ế U V E N Ã O B Ố
'T h ả n xạ n ắ m ” g iú p trẻ nắm ch ặt tay
Ngưừi ỉa gọi phán xạ nắm đồ vật hằng lay là ‘‘phán xạ nắm” Phán xạ là hình Ihức hoại động CO' bán cúa hệ thần k in h , irên CO' sử các phán xạ hệ Ihần kỉnh chí huy và đíeu hòa mụi hoại động cú a CO' lliế, Ớ phàn xụ nắm, nếu bạn sừ hoục ấn vào lòng bàn lay tré, phàn Xặ sẽ làm việc, các tế bào thần kinh vận động chí phối gân tay sẽ làm việc khiển các gan có chức nấng nắm tay co lại tạo nen hành động nắm tay chúng ta sử dụng phản xạ này
để luyện tập cho trẻ tự nắm chặt hoặc xòc tay ra.
T H I C ĨẮ C
TẬP NHÌN CHĂM CHÚ
T rc rấ t th ích n h ìn đ ồ vật Ngay từ khi mỏi sinh ra, trẻ đâ có the nhìn đồ vật cho nen bạn hây bắt đầu luyện tập kích thích vông mạc cho tré ngay từ khi sinh ra ĩiúc đầu, hầy rlùng khuôn mặl mẹ dể kích llìích trề Hạn hây ngồi Inróng vì* phía trê cách
xa khoáng 30 em, nói vói iré là “Mẹ đây" rồi nhìn chăm chú vảo rnắl Lrê Nếu đôi inắl tré nhìn bạn chain chú là bạn đâ lliành công Bụn hãy lụp đi lạp lụi hành động này khoảng 3~ 5 lần Tầm nhìn của trẻ roi vào khoáng 50
độ tính từ trên xuống dưứi, từ trái sang phải nen khi luvện tập, bạn hãy chú
ý đe trỏ nhìn được chính diộn đồ vật Khi luyộn tập cho tre bạn có the dùng các đồ vật có trong nlià nhung tre S C có khuynh hưóng thích nhìn mặt ngưòi nôn bạn hãy ve mặt ngưừi ra từ giấy rồi clìO tre nhìn cung là một cách hay.
Trang 28Khi th a y bim ch o trẻ h ay cho
Trẻ mới sinh ra đ ã thích vận động m ắt bằng cách nhìn mỏng lung ra xung quanh Nếu bạn dừng hành động ử m ột điếm nào đó trong tầm nhìn
Trang 29điểm vào vậl thể và nhìn chẩm chú dime Diêu quan trọng là hạn khiến mắl, ihần kình thị giác và vùng thị giác của trẻ làm việc dựa vào việc luyện lập nhìn diărn chú như thế này.
Đ ĩ Ế M l ư u ỷ
T â m n h ìn c ủ a t r e v ẫ n CÒ11 h ẹp
Tầm nhìn của trẻ chỉ rộng hom một chút ao
vói độ rộng cua mắt Rạn háy chú ý đến độ
rộng này dểdặi dồ vậi cho trề nhìn
V ÀN ĐỘN G
L U Y Ệ N T Ậ P C H O T R Ẻ N Ằ M S Ấ P N G A N G
Đ Ầ U
R ư ó x đ ệm g iú p tré lậ p bò
Các bậc cha mẹ thường lo lắng tré sẽ ngụt thỏ- và mắc hội chứng đột tứ
ừ trẻ sư sinh nên sự đế con nằm sấp Tuy nhiên, nểủ luyện tập lúc trẻ đang
thức thì không có nguy hiếm gì cả Hơn nữa, nếu lu vện tập cho tre nằm sấp, txc se sớm biết bò Ngoài ra, còn có một lợi ích nữa là tre se sớm tiếp nhận đưọ-c các kích thích chỉ có thể tiếp nhận đơọnc khi tre nằm sấp Một ngày khoảng vài lần, những lủc tầm trạng trề tốt bạn hẵy luyện tập cho mặt trè quay sang tnộl hên rồi vừa quan sát dể đầm hảo trề vẫn có thể llìứtốt vừa
vu ỐI nhẹ phần gáy dể dầu I ré ngẩng lên
Trang 30H â y luyện tập cho I r é nằm sấp trên k h ă n hòng h a y miếng đệm lót dể không c á n ircý hô hấp cùa irè.
Trẻ ngấng đâu lc n đưực do các CO' ờ lưng
Khi ngẩng đầu hướng len trên thì các cư ừ lu ng trẻ SC co lại Ncu các cư này đầ làm việc thì tvẻ có th ể ngẩng đầu lên và dần dan sẽ biết bò Bằng cách lặp đì lặp lạí hình thức luyện tập này, thời gian trá có thể ngẩng đầu lên se kẻo dài hon Khi định chuyển lim m g trá, bạn hãy xoa lưng cho Iré dể
Trang 31L U Y Ệ N T Ậ P B Ắ T C H Ư Ớ C
N â n g c a o n ă n g lự c d iên đ ạ t và cảm tính ch o trẻ
Sau khi sinh khoang 2 tuần, trẻ đã có thể bẩl cliướr Ihfi0 biểu cầm khuôn mặt cúa mẹ Nếu bạn nhìn vào iré rồí há miệng ra, trè cung sê há miệng, Iiếu bụn thè lưỡi ra, trê cung sê thè lưỡi- Tírgiai đoạn này chúng ta nên thế hiện cho trẻ biết nhiêu trạng thái để trẻ bắt chước Nếu tré đã bắt chước đirợc các biếu cảm khuôn mặt rồi, bụn hãy chuyến sang tay Nếu bạn nắm tay chặt rồi xòc ra, trỏ cũng sẽ bắt chước Nếu trồ không bắt chước, bạn hãy cho trẻ nhìn kỹ khoảng hon 20 giây rồi chừ phân úng của trỏ Nếu trc bắt chước được, bạn hãy khen ‘;Con thật giòi” và vuốt má hay thơm tre
đe klìích ]ệ Nếu trẻ không bắt chước được thì hạn cũng đừng vội lo lắng
T ÌM H IẾ U V E N Ả O B Ố
B ắt chước giúp "tế bào thần
kinh phản chiếu*1 làm việc
việc tích cực Iihất ớ khoáng luân
2~3 sau sinh, cho nên, trong
khoảng thòi gian này, trẻ dễ dàng
có phản ímg bắt chước Nếu trong
giai đoạn này không luyện tập lặp đi
lặp lại hành động đe tre bắt chước
thì sau nảy, bạn sẽ gặp rất nhiều
khỏ khăn Hơn tìừa, tế bào thần
kinh phán chiếu cũng lảm việc giúp
(ré nhìn biểu cám cúa đối phương
đế đoán xem hụ đang nghĩ gi
Đ I Ế M I.Ư U Ỷ
Trang 323 Nếu trẻ làm được bi,ưi hãy khen “Con giỏi quá* đế khiến tré phấn chấn Khi trẻ bắt chước, vùng số 44 cùa não bộ (tham chiếu trang 15) sẽ làm viọc Bằng cách luyện tập như thế này, trỏ SC dc dàng ghi nhớ tạm thòi (trí nhớ làm việc).
Trang 34G iú p trẻ có co* th ể tích cự c v à khỏe m ạnh
Neil tré đã tự mình hú sữa tốt rồí, chúng ta hây luyện tập để trẻ hú một cách lích cực Khí tre muốn bú, bạn hãy nghiêng người ra sau hni xa tnộl chút, lúc dó ưé sẽ I1ÍU lấy và bú thật mạnh, Đê Iré cỏ dược phán ừng như vậy, lúc đầu cho trê bú, bạn hãy làin sao để bụng của Iré và bụng mẹ chạm nhau Khi tré bú sữa, nhiệt độ cúa bụng mẹ sẽ tăng lên nên trẻ sẽ có cám giác dễ chịu khi tiếp xúc với bụng mẹ Bằng cách này, bạn sẽ giúp trỏ cám nhận được tình ycu thưong và sự yen tấm Hơn nửa, khi trồ bú mạnh thì thòi gian bú S ô ít đi nen dc tàng cân hon.
Trang 35Khi trẻ đang bú, nếu bạn kéo ti khỏi miệng trẻ thì trẻ sẽ cố gắng níu lại để bú.
TÌM HIF.U VRNẤO BỐ
Eiró*e đâu giúp trẻ hành động tích c\rc
Nốu bạn đưa ti vào miệng, trỏ sc tự động bú Đ ây chinh là phản x ạ bú mút Khi trỏ bú, hoóc mồn của mọ sõ đưọc bài tiết ra từ thùy sau tuyến yen
Trang 36sinh ra sữa Lọi dụng phản xạ này, chúng ta dạy trẻ động tác hút mạnh Đây chính là hưóc đau ỉỉêtì giúp trẻ hành động tích cực.
C ho trc hiết "eảin g iá c th o ải m á i"
Thay bỉm chính là CO' hội để dạy cho trẻ biết *cảm giác thoải mái” Bạn cần thay bỉm cho trẻ thiròng xuyên TnrtVc khi Ihay bìm, hạn hây cho trồ xam bỉm mỗi và nổi "Mẹ Ihay bím cho con nhé”, san khi thav xong bạn hây nỏi “Thoái iriấi quá Iihr Sau đó dùng hai lòng bàn lay xoa lên bụng và chân Iré, đồng thòi khen trẻ Tré sẽ cám thây thích thú ldii đirực xoa như vậy nên
sẽ cho rằng việc mẹ nói chuyện và xoa ngưòi vừa là một phần thưứng khi thay bỉm vừa mang lại cam giác thoai mái.
Trang 37phải nói chuyện dế trẻ biẽt
được m ẹ chuẩn bị lãm gì
ngưởí rói xoa bỏp toàn bộ
cơ thể cho trẻ
Ĩ Ì MiiIÈ L iỵằN Ắ O.BQ
Bưó*c đâu giúp trẻ hành động tích cực
Khi có một phần tlìirỏn g nào đó, trung tâm khen thưoiìg của não hộ SC
lảm việc và sinh ra “ cầm giác thích thú” Dây là hệ thống có kích thích là nhưng phần lhướng khiến vùng họng chóm nâo làm việc náy sình “ hưng phẩn", các nhân liền kề làm việc sinh ra “ cám giác thoái m ái" Nếu irung lam khen lliưứng này làm việc ihì đồng ihừi loàn bộ ihùy trán và vùng vó não trưếrc Iran cũng làm việc theo, Nếu đirực trài nghiệm cám giác thoái
m ái khi thay bìm, trung tâm khen thưừng của trẻ sẽ làm việc và trẻ dần dần
se m ong chò' cảm giác thoải m ái đó Trẻ SC cảm thấy thoải m ái mỗi lần
được thay bỉm v à điều đó giúp CĨ10 vùng vỏ não truứ c trán đưọ-c kích thích
Trang 38GIAI ĐOẠN LẬ T NGỮỜI:
Từ 2 - 3 tháng tuôi
Trang 40G iú p tré rèn luyện trí nluV làm việc Hơn 2 tháng sau sính, trẻ thỉnh Ihoang sẽ mím cười khi Iigú Khí hạn nói “òa" và OUỲH vói iré mà thấy tré cmVi Ihì hãy hắt dầu luyện lập irò chơi
‘li òa ’’, Đầu tiên, bail hẫy chu (ré nhìn thấy mình cirừi rồi nòi “ ú " và dùng 2 tay che mặl lại Từ các kẽ Iigón tay, bạn xác nhận xem trẻ có đang nhìn mình không, sau đó nòi "òa ” rồi cùng cười vói trê Khoáng thời gian
đố trỏ không nhìn thấy mặt mọ và nói “ú ” rất ngắn Bạn hãy luyện tạp đi luyện tập lại như vậy cho đốn khi trẻ cùng cưòi vói mình Nếu trỏ cười, bạn hãy nói “Con đâ cười rồi nhcs' rồi thom và xoa má trẻ.
Mác dii bân đ i đ ù n g t à y the mậi nhưng nếu trẻ vần nhìn châm chú vảo ta/ bạn hiy lăp di lặp lại nhicụ lán dc luyộn tệp cùng trẻ
T Ì M H I Ế U V Ẽ N Ấ O B Ố
R èn lu y ệ n trí n h ỏ 'là m việc
Trò choi “ú òa” giúp trẻ nhứ được điều mình vừa nhìn thấy mà tự dưng lại không nhìn thấy nữa, nhằm luyện tạp cho trỏ sự ghi như của vùng vồ não trước trán Trỏ thường sớm quen đi đồ vật mà chúng lâu không nhìn thấy Nhung bằng cách luyện tập trò choi này, trẻ sc dan nhớ được, sự ghi
nhớ đó được lưu trữ ờ vùng vò não trước trán Trong lúc luyện tập như