CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN AN TOÀN LAO ĐỘNG 1. Khái niệm và tính chất của công tác BHLĐ? 2. Nghĩa vụ và quyền của người sử dụng lao động trong công tác BHLĐ? 3. Nghĩa vụ và quyền của người lao động trong công tác bảo hộ lao động? 4. Những quy định về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi của người lao động?
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN AN TOÀN LAO ĐỘNG
1 Khái niệm và tính chất của công tác BHLĐ?
2 Nghĩa vụ và quyền của người sử dụng lao động trong công tác BHLĐ?
3 Nghĩa vụ và quyền của người lao động trong công tác bảo hộ lao động?
4 Những quy định về thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi của người lao động?
5 Giới thiệu các yếu tố vi khí hậu? Các biện pháp phòng chống vi khí hậu xấu?
6 Ảnh hưởng của tiếng ồn và rung động đến sinh lý con người? Biện pháp phòng chống tiếng ồn và rung động trong sản xuất?
7 Định nghĩa, phân loại và nêu tác hại của bụi? Các biện pháp phòng chống bụi trong sản xuất?
8 Giới thiệu về thiết bị che chắn an toàn và cơ cấu phòng ngừa?
9 Giới thiệu về các cơ cấu điều khiển, phanh hãm; tín hiệu an toàn và biển báo phòng ngừa?
10.Kỹ thuật an toàn khi thiết kế máy?
11 Kỹ thuật an toàn khi gia công cắt gọt?
12.Kỹ thuật an toàn khi đúc?
13.Kỹ thuật an toàn khi rèn dập?
14.Kỹ thuật an toàn khi hàn?
15.Kỹ thuật an toàn khi lắp ráp sửa chữa máy, thử máy?
16 Các quy tắc chung để bảo đảm an toàn điện?
17.Các biện pháp kỹ thuật an toàn điện?
18.Các biện pháp phòng chống nhiễm độc trong sản xuất?
19 Các biện pháp phòng chống cháy nổ trong sản xuất?
Trang 21 Bảo hộ lao động là tổng hợp tất cả các hoạt động trên các mặt luật pháp, tổ chức, hành chính, KT, XH, KHKT nhằm mục đích:
Loại trừ các yếu tố nguy hiểm và có hại phát sinh trong quá trình SX;
Cải thiện ĐKLĐ, ngăn ngừa bệnh nghề nghiệp, hạn chế ốm đau;
Ngăn ngừa tai nạn lao động, bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động và
cơ sở vật chất
tăng năng suất lao động
BHL Đ mang các tính chất sau: Tính pháp lý,tính KHKT,tính quần chúng -Tính pháp lý :
+Các quy định và nội dung về BHLĐ được thể chế hóa thành chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn Nhà nước;
+ Mọi ngành, mọi tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ nghiêm chỉnh thực hiện
-Tính KHKT:
+Mọi hoạt động BHLĐ đều được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học;
+Công tác khảo sát, nghiên cứu, phân tích đánh giá điều kiện lao động, ảnh hưởng của các yếu tố đến người lao động, đề ra các giải pháp… là hoạt động mang tính KHKT
- Tính quần chúng:
+Tất cả mọi người (người sử dụng lao động và người lao động) đều là đối tượng bảo vệ;
+Tất cả mọi người đều phải tham gia công tác BHLĐ
2 Người sử dụng lao động có các nghĩa vụ (điều 138):
-Bảo đảm nơi làm việc đạt yêu cầu về không gian, độ thoáng, bụi, hơi, khí độc, phóng xạ, điện từ trường, nóng, ẩm, ồn, rung, các yếu tố có hại khác được quy định tại các quy chuẩn kỹ thuật liên quan và các yếu tố đó phải được định kỳ kiểm tra, đo lường
Trang 3- Bảo đảm các điều kiện an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với máy, thiết bị, nhà xưởng đạt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động, vệ sinh lao động hoặc đạt các tiêu chuẩn về an toàn lao động, vệ sinh lao động tại nơi làm việc đã được công bố, áp dụng
-Kiểm tra, đánh giá các yếu tố nguy hiểm, có hại tại nơi làm việc của cơ sở để đề
ra các biện pháp loại trừ, giảm thiểu các mối nguy hiểm, có hại, cải thiện điều kiện lao động, chăm sóc sức khỏe cho người lao động;
- Định kỳ kiểm tra, bảo dưỡng máy, thiết bị, nhà xưởng, kho tàng;
- Phải có bảng chỉ dẫn về an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với máy, thiết
bị, nơi làm việc và đặt ở vị trí dễ đọc, dễ thấy tại nơi làm việc;
- Lấy ý kiến tổ chức đại diện tập thể lao động tại cơ sở khi xây dựng kế hoạch và thực hiện các hoạt động bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động
Người sử dụng lao động có quyền:
-Buộc người LĐ tuân thủ quy định ATVSLĐ;
-Khen thưởng, xử phạt vi phạm ATVSLĐ;
-Khiếu nại với cơ quan nhà nước về quyết định của thanh tra ATVSLĐ;
3 Người lao động có nghĩa vụ sau đây (điều 138):
-Chấp hành các quy định, quy trình, nội quy về an toàn lao động, vệ sinh lao động có liên quan đến công việc, nhiệm vụ được giao;
- Sử dụng và bảo quản các phương tiện bảo vệ cá nhân đã được trang cấp; các thiết bị an toàn lao động, vệ sinh lao động nơi làm việc;
-Báo cáo kịp thời với người có trách nhiệm khi phát hiện nguy cơ gây tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, gây độc hại hoặc sự cố nguy hiểm, tham gia cấp cứu và khắc phục hậu quả tai nạn lao động khi có lệnh của người sử dụng lao động Người lao động có các quyền sau đây:
-Yêu cầu NSDLĐ đảm bảo ĐKLV an toàn, vệ sinh, trang bị phương tiện, huấn luyện, thực hiện biện pháp ATVSLĐ;
Trang 4-Từ chối hoặc từ bỏ nơi làm việc khi thấy rõ nguy cơ tai nạn đe dọa nghiêm trọng tính mạng;
-Khiếu nại hoặc tố cáo vi phạm quy đinh, cam kết về ATLĐ, VSLĐ của người SDLĐ
4 Thời gian làm việc và nghỉ ngơi:
Chương VII điều 104 - 116 BLLĐ: quy định số giờ làm việc bình thường không được vượt quá trong một ngày, trong một tuần và thời gian làm việc đối với công việc độc hại;
Chương 2, Nghị định 45/2013/NĐ-CP
Điều 3: Thời gian được tính vào thời gian làm việc được hưởng lương
Điều 4: Làm thêm giờ
Điều 5: Nghỉ ngơi trong giờ làm việc
Điều 6: Thời gian được coi là thời gian làm việc để tính số ngày nghỉ hàng năm Điều 7: Các tính số ngày nghỉ hàng năm trong trường hợp làm không đủ năm Điều 8: Nghỉ tết Âm lịch
Thời gian làm việc nghỉ ngơi:
- Thời gian làm việc không quá 8h trong 1ngày hoặc 48h trong 1 tuần;
- Thời gian làm thêm giờ ≤ 4h/ngày , ≤200h/năm (độc hại: ≤ 3h/ngày , ≤
9h/tuần)
- Người làm công tác nặng nhọc, độc hại được rút ngắn thời gian làm việc 1 – 2h/ ngày;
- Thời gian làm việc ban đêm: 22h - 6h
- Làm việc 8h liên tục được nghỉ giữa ca 30ph;
- Làm ca đêm được nghỉ giữa ca 45ph;
- Được nghỉ ít nhất 12h khi làm việc ca tiếp theo;
- Trong 1 tuần được nghỉ ít nhất 1 ngày (24h liên tục) ;
Trang 5- Được nghỉ lễ, nghỉ hàng năm theo quy định.
- LĐ nữ được nghỉ lao động 6 tháng khi sinh con
5. Khái niệm:
Vi khí hậu: là trạng thái lý học của không khí trong một khoảng không gian hẹp gồm: nhiệt độ, độ ẩm tương đối, vận tốc chuyển động của không khí, bức
xạ nhiệt
Có thể chia ra 3 loại vi khí hậu:
- Vi khí hậu tương đối ổn định (~20kcal/m3h)
- Vi khí hậu nóng ( > 20kcal/m3.h)
- Vi khí hậu lạnh ( < 20kcal/m3.h)
Các yếu tố vi khí hậu
a) Nhiệt độ không khí :
Nhiệt độ không khí tăng cao mệt mỏi, giảm khả năng lao động, tăng nhịp tim, tăng bài tiết mồ hôi, mất nhiều muối khoáng, giảm khả năng tiêu hóa…
Khi nhiệt độ cao hơn ngưỡng cho phép sinh ra biến đổi sinh lý và gây bệnh
Các rối loạn bệnh lý thường gặp: say nắng, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, đau thắt lưng…
Quy định: ≤ 30oC (mùa hè) và không quá nhiệt độ cho phép 3 5oC (trường hợp đặc biệt không quá 40oC )
Nhiệt độ thấp: mất nhiệt nhiều, nhịp tim, nhịp thở giảm, lượng tiêu thụ oxy tăng …
Vi khí hậu lạnh tê cứng chân tay, bệnh thấp khớp, viêm đường hô hấp, cảm lạnh…
b) Độ ẩm :
Độ ẩm tuyệt đối là lượng hơi nước tính bằng g/m3 không khí
Trang 6 Độ ẩm cực đại ở một nhiệt độ là lượng hơi nước tính bằng g/m3 không khí ở trạng thái bão hòa tại nhiệt độ đó
Độ ẩm tương đối: tỉ số giữa độ ẩm tương đối và độ ẩm cực đại tính bằng %
Độ ẩm cao lượng oxy hô hấp giảm, kéo theo mệt mỏi, uể oải; tăng khả năng trơn trượt, tăng khả năng dẫn điện của vật liệu hút ẩm tai nạn;
Độ ẩm thấp không khí hanh khô làm da khô cứng, nứt nẻ, giảm độ linh hoạt tay chân
Độ ẩm tương đối thích hợp: 75 – 85%
Vận tốc chuyển động không khí:
Vượt quá 5m/s gây kích thích bất lợi cho cơ thể;
Cho phép không quá 3m/s
Bức xạ nhiệt: dạng sóng điện từ: tia hồng ngoại, tia ánh sáng thường (0,4
0,76 m), tia tử ngoại
• Khi nhiệt độ vật thể trên 500oC bức xạ tia hồng ngoại, trên 1800oC tia tử ngoại
• Ở các xưởng đúc, rèn, cán E = 5 10 Cal/m2.phút
• Cường độ bức xạ cho phép 1 Cal/m2.phút
• Tia hồng ngoại chủ yếu làm tăng nhiệt độ nơi bị chiếu sáng, loại có bước sóng ngắn ~3 m có thể gây bỏng da
• Tia tử ngoại gây bỏng da, phá hủy giác mạc, làm giảm thị lực, gây đau đầu, chóng mặt, ung thu da …
Nhiệt độ hiệu quả tương đương (thqtđ): là nhiệt độ của không khí bão hòa nước
có = 100%, v = 0 m/s gây ra cảm giác nhiệt giống như bởi không khí có nhiệt
độ (t), độ ẩm (), vận tốc (v) đang khảo sát
Xác định theo giản đồ thực nghiệm
Đối với người Việt Nam thqtđ = 23 – 27oC (mùa hè) ; thqtđ = 20 – 25oC (mùa đông) ;
Thang nhiệt độ hiệu quả tương đương
Trang 7Các biện pháp phòng chống vi khí hậu xấu
a) Biện pháp kỹ thuật:
Áp dụng cơ khí hóa, tự động hóa
Thông gió, điều hòa không khí
Cách ly nguồn nhiệt ở nơi lao động
b) Biện pháp vệ sinh y tế:
Quy định chế độ lao động phù hợp
Khám sức khỏe khi tuyển lao động, khám định kỳ để phát hiện bệnh
c)Biện pháp tổ chức:
Tổ chức lao động, nghỉ ngơi hợp lý, chế độ bồi dưỡng ăn uống thích hợp
Trang bị phương tiện BHLĐ (áo quần chống nóng, chống lạnh, khẩu trang, kính mắt …)
Trang 86 Ảnh hưởng của tiếng ồn và rung động đối với sinh lý con người
a) Ảnh hưởng của tiếng ồn:
Gây mệt mỏi đối với thính giác (cường độ tối thiểu gây mệt mỏi phụ thuộc tần số)
Gây đau tai, mất trạng thái cân bằng, mất ngủ
Gây loét dạ dày, tăng huyết áp
Gây bệnh điếc nghề nghiệp
b) Ảnh hưởng của rung động:
Gây mệt mỏi thần kinh, gây cảm giác uể oải, thờ ơ, làm mất thăng bằng … Gây đau khớp, rối loạn hệ thần kinh ngoại biên và trung ương
Biện pháp phòng chống tiếng ồn và rung động
a) Làm giảm hay triệt tiêu tiếng ồn ngay từ nguồn:
Thay đổi tính đàn hồi, khối lượng thay đổi tần số dao động tránh cộng hưởng
Thay thế bằng vật liệu hấp thụ rung động tốt: chất dẻo, textolit, fibrolit…
Sử dụng các bộ phận giảm rung (lò xo, đệm cao su…)
Phủ bề mặt chi tiết bằng các vật liệu hấp thụ rung động tốt (cao su, chất dẻo, matit…)
Áp dụng tự động hóa, điều khiển từ xa
Bố trí thời gian làm việc hợp lý
Giảm tiếng ồn trên đường lan truyền:
Tăng khả năng hấp thụ, phản xạ sóng âm bằng vật liệu hút âm hoặc các tấm chắn có khả năng hấp thụ hoặc phản xạ âm tốt
Sử dụng buồng tiêu âm, ống tiêu âm, tấm tiêu âm
Trang 9c) Sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân:
Sử dụng dụng cụ bịt tai, che tai, bao ốp tai
Sử dụng bao tay có đệm đàn hồi, dày có đế chống rung
7 Khái niệm & phân loại
a) Khái niệm: bụi là tập hợp các hạt thể rắn hoặc thể khí, hơi tồn tại lâu trong
không khí
b) Phân loại:
Theo kích thước: bụi bay (0,001 – 0,1 m khói, 0,1 – 10 m mù ), bụi lắng > 10m
Theo tác hại: bụi gây nhiểm độc (Pb, Hg, benzen ) ; bụi gây dị ứng ; bụi gây ung thư (nhựa đường, hợp chất Brôm…) bụi gây xơ phổi (bụi silic, bụi amiăng…)
Tác hại của bụi
a) Bụi ảnh hưởng đến đến chức năng da, mắt, cơ quan hô hấp, cơ quan tiêu hóa b) Gây bệnh nghề nghiệp:
Bệnh phổi nhiễm bụi
Bệnh nhiễm bụi silic (silicose)
Trang 10 Bệnh nhiễm bụi amiăng (asbestose), nhiễm bụi boxit (aluminose)…
Bệnh đường hô hấp (viêm mũi, viêm họng, phế quản, viêm teo mũi do bụi crôm)
Bệnh ngoài da (viêm da, nổi mụn, lỡ loét …)
Bệnh về mắt (viêm mắt, giảm thị lực, mộng thịt…)
Bệnh đường tiêu hóa (tổn thương niêm mạc dạ dày, rối loạn tiêu hóa)
Các biện pháp phòng (N19/9)chống bụi
a) Biện pháp kỹ thuật:
Bao kín thiết bị và dây chuyền sản xuất
Cơ khí hóa, tự động hóa quá trình sản xuất
Thay đổi công nghệ sản xuất
Sử dụng hệ thống thông gió, hút bụi
b) Biện pháp y học:
Khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ phát hiện bệnh sớm, kịp thời điều trị
Trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân (quần áo, mặt nạ, khẩu trang…)
8. Thiết bị che chắn an toàn
Thiết bị ngăn cách người lao động với vùng nguy hiểm (vùng có phóng xạ, bức xạ);
Thiết bị cách ly các bộ phận chuyển động quay hoặc chuyển động có thể gây nguy hiểm cho người lao động
Các loại thiết bị che chắn: TB che chắn tạm thời, TB che chắn cố định
Thiết bị và cơ cấu phòng ngừa: cơ cấu đề phòng sự cố của thiết bị có liên
quan đến an toàn của người lao động
Hệ thống tự phục hồi khả năng làm việc (ly hợp ma sát, rơ le nhiệt, lò xo, van an toàn kiểu đối trọng hoặc lò xo …)
Trang 11 Hệ thống phục hồi bằng thay thế mới (cầu chì, chốt cắt, then cắt, tấm đệm … thường là bộ phận yếu nhất cảu hệ thống)
Hệ thống phục hồi bằng tay (rơle đóng ngắt điện, cầu dao điện,…)
9. Cơ cấu điều khiển và phanh hãm:
Cơ cấu điều khiển phải làm việc tin cậy, dễ phân biệt, thuận tiện thao tác (núm quay <20mm M <1.5Nm, Ftaygạt < 120N, núm “khởi động” màu đen hoặc xanh thụt sâu vào thân hộp 3 mm, núm “ngừng máy” màu đỏ, lồi lên 3 – 5 mm…)
Cơ cấu phanh hãm: gọn nhẹ, tác dụng nhanh, không bị trượt, kẹt, không tự đóng
mở khi không có sự điều khiển.
Khóa liên động (cơ cấu loại trừ khả năng gây nguy hiểm khi vận hành sai nguyên tắc): ví dụ chưa đóng cửa hoặc kẹp chặt phôi trên máy tiện tự động thì máy chưa hoạt động được.
Điều khiển từ xa: đưa người lao động ra khỏi vùng nguy hiểm, giảm nhẹ điều kiện lao động nặng nhọc hoặc độc hại…
Tín hiệu an toàn (tín hiệu báo hiệu nguy cơ hỏng hóc hoặc gặp trục trặc khi vặn
hành máy để người lao động đề phòng, xử lý).
Tín hiệu bằng ánh sáng: thay đổi màu sắc, trạng thái: đỏ, tắt (điện : màu đỏ
nguy hiểm, xanh an toàn; nhiệt độ cao: đèn sáng đỏ …)
Tín hiệu âm thanh: chuông, còi báo hiệu…
Biển báo phòng ngừa ( báo hiệu cho người lao động biết nơi nguy hiểm)
Bảng báo hiệu: “Nguy hiểm chết người”, “STOP”…
Bảng cấm: “Khu vực điện áp cao, cấm đến gần”, “Cấm đóng điện, đang sửa chữa”, “Cấm hút thuốc”, “Cấm lửa”…
Bảng hướng dẫn: khu vực làm việc, hướng dẫn đóng mở thiết bị…
Trang 1210. Kỹ thuật an toàn khi thiết kế máy
Máy thiết kế phải phù hợp với thể lực và đặc điểm người sử dụng
Đảm bảo tư thế làm việc thoải mái, tránh các tư thế gò bó, gây mệt mỏi
Hình thức, kết cấu máy, màu sơn… phù hợp với tâm sinh lý con người
Các bộ phận máy phải dễ quan sát, dễ kiểm tra, bảo dưỡng
Có cơ cấu bao che, phanh hãm, cơ cấu an toàn, tín hiệu điều khiển, tín hiệu an toàn…
15. Kỹ thuật an toàn khi lắp ráp, sửa chữa
Phải có kế hoạch và được phép của đốc công mới tiến hành;
Thợ sữa chữa phải qua đào tạo chuyên môn phù hợp
Chuẩn bị trước khi tiến hành sửa chữa: ngắt nguồn điện, treo biển “Cấm mở máy”, tháo dây đai khỏi bộ truyền, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ chuyên dụng;
Không được sử dụng vì kèo, tường, cột để neo, kích kéo …
Khi sửa chữa trên cao phải lắp đặt giàn giáo, sàn làm việc chắc chắn và có tay vịn…
Khi sử dụng dụng cụ khí nén phải kiểm tra đầu nối, van đóng mở tránh rò rỉ khí
Lắp đặt đầy đủ các bộ phận che chắn trước lúc vận hành thử
Thử máy: chạy không tải chạy non tải chạy đủ tải chạy quá tải an toàn.
11. Kỹ thuật an toàn khi gia công cắt gọt
Chuẩn bị trước khi gia công:
Phải nắm vững cách vận hành máy trước lúc sử dụng
Mang đầy đủ trang bị bảo hộ: quần áo, giày bảo hộ, găng tay, kính bảo hộ
Kiểm tra máy trước khi vận hành: hệ thống điện, tiếp đất, hoạt động của các bộ truyền, cơ cấu phanh hãm, cơ cấu an toàn…
Khi tiện:
Phải tiến hành gá đặt và kẹp chặt chi tiết gia công đúng kỹ thuật
Trong quá trình tiện tránh để phoi đùn ra quá dài
Trang 13 Không dùng dũa để rà các cạnh sắc
Phải dừng máy khi đo và kiểm tra
Khi phay:
Các đầu vít trên bàn máy phay, đầu phân độ phải được che chắn tốt
Chi tiết gia công phải được kẹp chặt trên bàn máy
Trong quá trình máy hoạt động không đưa tay vào khu vụ trên bàm máy
Khi khoan:
Phải kẹp chặt mũi khoan và kiểm tra độ đồng tâm của mũi khoan với trục chính
Chọn chế độ gia công phù hợp
Chi tiết gia công phải kẹp chặt trên bàn máy, tuyệt đối không dùng tay giữ
Khi mài:
Chọn đúng loại đá mài, kiểm tra độ cân bằng và thử độ bền của đá trước khi mài,
đá mài bị mòn phải thay đá mới;
Lắp đá mài đúng kỹ thuật;
Phải có bộ phân che chắn, khi mài không được đứng ở phía đá mài vỡ, bụi bắn ra
có thể văng tới
Phải có hệ thống hút bụi.
Khi bào:
Kiểm tra bộ phận khống chế khoảng chạy của dao bào, các bộ phận bao che
Gá đặt dao, phôi chắc chắn
Không đi lại hoặc đứng trước đầu bào khi máy đang hoạt động
Không tiến hành gá lắp, hiệu chỉnh, đo kiểm khi máy đang hoạt động
12 Kỹ thuật an toàn khi đúc kim loại
Có biện pháp phòng chống nhiễm bụi (bụi cát, bụi phấn chì) khi làm khuôn;
Áp dụng các biện pháp chống nóng khi nấu rót kim loại: che chắn bức xạ nhiệt;
có hệ thống hút khí thải ra ngoài; quạt chống nóng …