Phân tích Bài báo Từ góc độ nhà Quản lý

Trả lời Bài báo đưa ra những vấn đề cơ bản để khẳng định hiệu trưởng không chỉ là một người thầy, một nhà giáo dục, nhà quản lý mà là nhà lãnh đạo dạy học.. Theo nghĩa đó, hiệu trưởng tr

Trang 1

Câu hỏi và trả lời

Câu 1: Anh/chị hãy tóm tắt các ý chính của bài báo.

Trả lời

Bài báo đưa ra những vấn đề cơ bản để khẳng định hiệu trưởng không chỉ là một người thầy, một nhà giáo dục, nhà quản lý mà là nhà lãnh đạo dạy học Theo nghĩa đó, hiệu trưởng trường phổ thông phải thực hiện cùng lúc nhiều chức năng như: Quản lý, quản trị, lãnh đạo dạy học tại các điểm khác nhau trong một ngày Bài báo cũng chỉ rõ, chức năng quản lý, quản trị lãnh đạo dạy học thường được các hiệu trưởng giao phó cho hiệu phó Thậm chí là giao cho bất lỳ một người nào đó phụ trách vấn đề giáo viên trong trường học Tuy nhiên, trong xu hướng dạy học hiện nay các hiệu trưởng thường sẽ đảm nhận vai trò quan trọng của một nhà lãnh đạo dạy học

Với chức năng, nhiệm vụ như vậy, hiệu trưởng phải có kiến thức về lãnh đạo dạy học Hệ thống kiến thức này bao gồm những kiến thức tổng hợp Trong đó, những kiến thức họ cần phải có được ví như một nguồi cung cấp tài nguyên cho các giáo viên; đồng thời cũng đóng vai trò là nguồn tài nguyên dạy học Cùng với đó, hiệu trưởng phải có kiến thức về giao tiếp, những hiểu biết trong lãnh đạo dạy học hiệu quả cần phải truyền tải được niềm tin cơ bản liên quan đến học tập cho người học Ngoài ra, hiệu trưởng phải

có chiến lược và tầm nhìn về sự thành công trong dạy học và học tập Điều này bao gồm

sự tập trung vào mục tiêu học tập, mô hình hóa hành vi của học tập, và thiết kế chương trình và các hoạt động dạy học

Nhìn nhận dưới bình diện cụ thể hơn, hiệu trưởng phải cập nhật các kiến thức về

ba lĩnh vực chương trình giáo dục, dạy học và đánh giá Ngoài ra, hiệu trưởng cần phải

có thêm kiến thức và sự hiểu biết sâu sắc về cách học của con người Hơn nữa, trong xu

Trang 2

hướng hiện nay, với tầm quan trọng ngày càng tăng của công nghệ trong các trường học, hiệu trưởng cũng cần được trang bị các kiến thức về vấn đề tích hợp công nghệ trong dạy học và học tập

Bên cạnh việc có kiến thức trong các lĩnh vực cốt lõi của giáo dục, hiệu trưởng phải có một số kỹ năng cơ bản, nhất định để thực hiện các nhiệm vụ của một nhà lãnh đạo dạy học Đó là những kỹ năng sau: kỹ năng kết nối cá nhân, kỹ năng lập kế hoạch,

kỹ năng quan sát dạy học, kỹ năng trong nghiên cứu và đánh giá Đó là sự hòa quyện những kỹ năng cơ bản đủ điều kiện để hiệu trưởng có thể trở thành nhà lãnh đạo hiệu quả, người biết chia sẻ, tạo điều kiện thuận lợi, và dẫn dắt thi hành các quyết định về cải tiến dạy học với mục đích cải thiện, nâng cao chất lượng giáo dục

Câu 2: Anh/chị hãy xác định luận điểm chính của bài báo mà tác giả muốn đưa ra Tác giả dùng những lí do gì để bảo vệ luận điểm này.

Trả lời:

Luận điểm chính của bài báo là cung cấp những dữ liệu thông tin và cơ sở cần thiết để khẳng định bước phát triển về vai trò của hiệu trưởng trường phổ thông Sự thay đổi về vai trò đó thể hiện ở sự phát triển từ nhà quản lý - quản trị đến nhà lãnh đạo dạy học Bằng cách so sánh sự khác nhau giữa lãnh đạo quản trị hoặc quản lý trường học với lãnh đạo dạy học, bài báo trang bị cái nhìn mới, tư duy toàn diện và đầy đủ hơn cho độc giả về vai trò của hiệu trưởng

Lý do chính để bảo vệ luận điểm này xuất phát từ ý muốn và ý chí phát triển chức năng, nhiệm vụ, cũng như quyền và trách nhiệm của người quản lý điều hành quá trình dạy học Thật chất, khái niệm lãnh đạo dạy học có khái niệm rộng hơn lãnh đạo, quản lý, quản trị trường học cả về ngoại diên lẫn nội hàm Nói đúng hơn, việc lãnh đạo, quản lý,

Trang 3

quản trị theo nghĩa hành chính chỉ là một nội dung của lãnh đạo dạy học Bởi lẽ, lãnh đạo dạy học liên quan đến việc thiết lập mục tiêu, phân bổ nguồn lực dạy học, quản lý chương trình dạy học, giám sát kế hoạch bài học, đánh giá giáo viên và quản lý hành chính nhà trường Tóm lại, lãnh đạo dạy học là những hành động mà chính hiệu trưởng tiếp hoặc ủy thác cho những người khác, để thúc đẩy sự phát triển dạy học và học tập Tức là thúc đẩy cả 2 quá trình dạy và học của 2 nhân tố quan trọng của quá trình dạy học của các nhà trường phổ thông

Xét về lý luận, khái niệm lãnh đạo dạy học không còn mới, hệ thống lý thuyết của

nó cũng được xây dựng từ năm 1980 Các nhà khoa học quản lý giáo dục thấy rõ phải thay đổi trọng tâm từ hiệu trưởng như nhà quản lý hoặc quản trị sang nhà lãnh đạo dạy học hoặc đào tạo Điều đó là cần thiết, khi chính tác giả bài báo cũng xây dựng nên những khái niệm mới, chỉ rõ tính tất yếu, đặt ra nội dung, yêu cầu về kiến thức, kỹ năng của hiệu trưởng trường phổ thông Những cơ sở đó lý thuyết đó cũng là lý do quan trọng

để luận điểm bài báo được đứng vững

Câu 3: Theo tác giả bài báo, hiệp hội quốc gia của Hiệu trưởng các Trường Tiểu học Malaysia (2001) định nghĩa lãnh đạo dạy học như "lãnh đạo cộng đồng học tập" Anh/chị hãy nêu cách hiểu của mình về “cộng đồng học tập”; Các hoạt động mà hiệu trưởng - nhà lãnh đạo dạy học - có thể tiến hành để lãnh đạo cộng đồng học tập Cho ví dụ trong cơ sở đào tạo của mình.

Trả lời

Để bảo vệ luận điểm bài báo, tác giả đưa viện dẫn khái niệm của hiệp hội quốc gia của Hiệu trưởng các Trường Tiểu học Malaysia (2001) định nghĩa lãnh đạo dạy học như

"lãnh đạo cộng đồng học tập" Đây là khái niệm theo chúng tôi là không mới Cách đây

Trang 4

mấy nghìn năm, các nhà kiên điển đầu tiên của nhân loại đã đưa ra các luận điểm cho rằng thầy giáo là người dạy đồng thời cũng là người học, “biển học vô nhai”, con người

ta ai cũng phải học suốt đời và ai cũng có thể là thầy giáo Tuy vậy, khái niệm lãnh đạo cộng đồng học tập là khái niệm mới Tức là làm cho việc học của một tập thể, cộng đồng nhất định có mục đích, kế hoạch, lộ trình, có hướng dẫn, kiểm định, giám sát, điều chính thì là khái niệm của khoa học giáo dục hiện đại

“Cộng đồng học tập” không nằm ngoài nghĩa việc học là của toàn xã hội, toàn cộng đồng, hướng đến mục đích nâng cao trình độ cho mỗi thành viên Trong “cộng đồng” ấy mỗi tập thể, cá nhân đều phải nhận thức rõ và hành động thể hiện được 2 vai trò, chức năng: Dạy và học Trên cơ sở bám sát mục đích chung, thực hiện nghiêm túc kế hoạch đã xác định, cộng đồng học tập có chủ thể lãnh đạo quản lý chung Lấy ví dụ: Nền giáo dục nước ta là nền giáo dục của toàn dân Mỗi tập thể, cá nhân được quyền và có nghĩa vụ trách nhiệm phải học tập Không những học cho mình, mà mỗi thành viên phải

có bổn phận làm cho người khác, cho cộng đồng nâng lên về trình độ, hướng đến nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài phục vụ sự nghiệp kiến thiết, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

Hiệu trưởng có chức năng lãnh đạo trường phổ thông – một “cộng đồng học tập”

cụ thể Cộng đồng này đặt biệt ở chỗ, nó phải là cộng đồng tích cực nhất, chuyên nghiệp nhất, để thực hiện có hiệu quả chức năng xã hội giao Cũng bởi thế, mà nó cần phải được vận hành linh hoạt, hiệu quả hơn những cộng đồng khác Theo nghĩa đó, vai trò lãnh đạo dạy học của hiệu trưởng cần phải được nhìn nhận đầy đủ hơn

Để lãnh đạo cộng đồng học tập, tác giả bài báo chỉ ra rất rõ các hoạt động mà hiệu trưởng phải thực hiện theo mô tả của Brewer (2001) là “vai trò tập trung vào dạy học,

Trang 5

xây dựng một cộng đồng của người học, chia sẻ quyết định thực hiện, duy trì những điều

cơ bản, tận dụng thời gian hỗ trợ sự phát triển nghề nghiệp cho tất cả các thành viên; định hướng lại các nguồn lực để hỗ trợ một kế hoạch học nhiều mặt, và tạo ra một không khí toàn vẹn, khám phá, và liên tục cải tiến" Như vậy, các hoạt động của hiệu trưởng thể hiện ở 3 nội dung sau đây:

Thứ nhất: Định hướng lại và tạo ra các nguồn lực Đó hẳn là việc chọn, tạo nguồn,

có phương pháp bồi dưỡng, kiện toàn tổ chức Trong đó, việc xây dựng đội ngũ giáo viên hoàn hảo là công việc cần thiết Đây được xem là hoạt động chiến lược, với tầm nhìn không chỉ ở chất lượng dạy học trong một thời đoạn nhất định, mà là cách làm vì sự phát triển bền vững, lâu dài của trường phổ thông và công cuộc giáo dục cộng đồng

Thứ hai: Lãnh đạo, quản lý vận hành quá trình dạy và học (hoạt động của hiệu

trưởng ngay trong quá trình lãnh đạo dạy học tại trường phổ thông) Nội dung này đòi

hỏi, hiệu trưởng phải tiến hành các hoạt động kết nối cá nhân, hoạt động lập kế hoạch và quan sát dạy học, nghiên cứu và đánh giá

Việc kết nối cá nhân trong cộng đồng học tập là rất cần thiết vì chất lượng học tập

của cộng đồng đó Ví như duy trì lòng tin, thúc đẩy động lực, cung cấp sự trao quyền và tăng cường tính đồng nghiệp Mối quan hệ được xây dựng trên sự tin tưởng và nhiệm vụ được thực hiện thông qua động cơ và trao quyền cho giáo viên trong lập kế hoạch, thiết

kế và đánh giá chương trình dạy học Thể hiện rõ tính đồng nghiệp, tác phong quần chúng thúc đẩy sự chia sẻ, hợp tác và cộng tác, phát huy trí tuệ chung của tập thể Kết nối cá nhân phải bắt đầu từ việc lựa chọn từng cá nhân với những đặc trưng về phẩm chất, năng lực khác nhau Ở Trường THPT huyện Minh Long, tỉnh Quảng Ngãi mới đây, thầy hiệu trưởng mạnh dạn chia các nhóm dạy học hoàn toàn khác nhau về chuyên ngành

Trang 6

hoạt động theo hoàn toàn theo tính cách và sở thích nhóm Nhưng chính cách kết nối tưởng như thiếu cơ sở đó lại giúp hoạt động phương pháp đạt hiệu quả, chất lượng dạy học không ngừng tăng lên Mấy năm gần đây, tỉ lệ tốt nghiệp phổ thông và thi đậu đại học không ngừng nâng lên Ở Trường PTTH Bố Trạch, Quảng Bình, Hiệu trưởng lại chọn cách liên kết theo cặp đôi, lấy ưu thế về năng lực trong công nghệ thông tin làm chủ đạo để kết nối các cặp đôi góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo hướng hiện đại

Hoạt động Lập kế hoạch của thầy hiệu trưởng cũng hết sức quan trọng để điều

hành cộng đồng học tập Đó là việc xác định mục tiêu trong thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và học tập Đây cũng là “cái cách” mà hiệu trưởng tạo ra sự cam kết và nhiệt tình của các thành viên Tiếp theo là đánh giá những thay đổi cần phải xảy ra và có thể thực hiện được bằng cách yêu cầu những người tham gia đọc tài liệu và quan sát những gì đang xảy ra Lập kế hoạch phải bám theo mục tiêu dạy học, nhưng đến lược nó, quá trình lập

kế hoạch lại chi phối đến mục tiêu đặt ra từ đầu Một thầy hiệu trưởng bám nguyên tắc để xây kế hoạch, nhưng quá trình lập chi tiết lại ít nhiều áp đặt chủ quan lên bản kế hoạch

đó Chính vậy mà kế hoạch là sản phẩm của trí tuệ tập thể, trong đó hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng

Hoạt động Quan sát dạy học (giám sát) giúp hiệu trưởng đánh giá nhận xét và đưa

ra các quyết định trong điều chỉnh nội dung, chương trình dạy học, cũng như có căn cứ xác định lại kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch dạy học

Thứ ba, hiệu trưởng phải tiến hành các hoạt động hỗ trợ sự phát triển nghề nghiệp

cho tất cả các thành viên trong “cộng đồng học tập” Hoạt động này, là hết sức cần thức, bởi lẽ, việc đảm bảo về vị trí, cương vị, lợi ích công tác cho đội ngũ giáo viên, tương lai cho người học sau ra trường không nằm ngoài trách nhiệm của hiệu trưởng