sinh vật và môi trường

Nội dung • Các khái niệm liên quan • Các nhân tố môi trường • Mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường • Sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống III... • Ngoại cảnh là thiên nhi

SINH THÁI HỌC

Sinh vật và các nhân tố môi trường

MỤC LỤC

I Mở đầu

II Nội dung

• Các khái niệm liên quan

• Các nhân tố môi trường

• Mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường

• Sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống

III Kết luận

KHÁI NIỆM

1.Ngoại cảnh (thế giới bên ngoài)

2.Môi trường

3.Sinh cảnh (biotop)

4.Hệ đệm hay hệ chuyển tiếp (ecotone)

5.Các yếu tố môi trường và sinh thái (environmental and ecological factors)

• Ngoại cảnh là thiên nhiên, con người và những kết quả hoạt động của nó, tồn tại một cách khách quan như trời mây, non nước, thành quách, lăng tẩm,…

• Môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ

thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra,

trong đó con người sống và lao động Họ khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thỏa mãn nhu cầu của mình

• Môi trường thành hai loại:

+ Môi trường vô sinh chỉ gồm các yếu tố không sống, đơn thuần mang những tính chất vật lý, hóa học và khí hậu.+ Môi trường hữu sinh gồm các thực thể sống (động vật, thực vật và vi sinh vật, ký sinh) và hệ thống các môi

tương tác giữa chúng Từ “môi sinh” thực sự phản ánh bản chất của môi trường loại này

Môi trường

Trong tự nhiên

và MT các sinh vật khác

Sinh vật

• Trong sinh học và sinh thái học, sinh vật là một cơ thể sống.

• Cơ thể sống được phân biệt với vật không sống ở các đặc trưng sau:

 Chuyển động

 Trao đổi chất

 Sinh trưởng

 Sinh sản

 Phản ứng đối với các kích thích bên ngoài

• Tuy nhiên, không phải mọi cơ thể sống đều mang đầy đủ các đặc trưng trên Nhiều sinh vật không có khả năng tự chuyển động và phản ứng trực tiếp đối với môi trường Một số vi sinh vật không có khả năng tự sinh sản.

Mối quan hệ giữa sinh vật và môi trường

 Môi trường và quần xã sinh vật có mối liên quan chặt

chẽ trên cơ sở tương tác lẫn nhau thông qua các “mối liên hệ ngược”

 Các nghiên cứu chỉ ra rằng, một trong những đặc tính quan trọng của mối tương tác đó là tỷ lệ giữa số lượng sinh khối và “giá thể”(thành phần không sống) hay sinh cảnh của quần xã Tỷ lệ này càng nhỏ, trong điều kiện cân bằng ổn định thì tác động của quần xã lên sinh cảnh càng yếu và tính ổn định của môi trường hướng đến

việc làm tăng độ bền vững của toàn hệ thống càng kém hiệu quả

• Theo quy luật, thành phần không sống (hay giá thể) trong thủy quyển lớn hơn nhiều lần so với các hệ sinh thái trên cạn Sinh vật lượng trung bình của sinh vật trên cạn đạt đến 12 - 13 kg/m2, còn ở dưới nước chỉ khoảng 10g/m2 (tính theo khối lượng khô), nghĩa là nhỏ hơn

1000 lần Điều khác biệt ở chỗ, trên cạn sinh vật phân

bố theo chiều thẳng đứng chỉ vào khoảng mấy chục mét, còn ở dưới nước chúng lặn xuống sâu đến hàng trăm thậm chí hàng ngàn mét từ mặt xuống đáy

• Mặc dù theo khối lượng, thành phần sống trong hệ rất nhỏ so với thành phần chung sống, song vai trò hoạt

động và tính chủ đạo của nó lại rất lớn trong các chu

trình sinh địa hóa

• Sự hình thành đất canh tác cũng là minh chứng rõ rệt cho vai trò cải tạo đất của các nấm, vi khuẩn, những loài động vật nhỏ bé (giun đất) và thực vật

Sự thích nghi của sinh vật với môi trường sống

 Khi thích nghi với môi trường, quần xã sinh vật không ngừng phát triển do sự tiến hoá liên tục của các loài

 Sự thích nghi của thực vật với môi trường sống :

- Thực vật luôn có sự biến đổi để thích nghi với từng môi trường sống cụ thể

- Mỗi đặc điểm thích nghi là kết quả của 1 quá trình tác động lâu dài của các nhân tố sinh thái dưới tác dụng của chọn lọc tự nhiên

Một số hình ảnh ví dụ

 Sự thích nghi của động vật với MT sống

Môi trường và sinh vật luôn luôn có sự tác động

qua lại lẫn nhau

 Nhịp sinh học – Sự thích nghi đặc biệt của SV với MT sống :

• K/N : Nhịp sinh học là khả năng phản ứng của sinh vật một cách nhịp nhàng với những thay

đổi có tính chu kỳ của môi trường.

- Nhịp điệu mùa – Nhịp điệu ngày đêm : Là sự lặp đi lặp lại của ngày đêm và của các mùa trong năm, cùng với đó là sự thay đổi về nhịp độ sống của các sinh vật trên trái đất và nguyên nhân chính là do sự tự quay quanh trục và chuyển đông xung quanh mặt trời của trái đất

Một số ví dụ về nhịp điệu mùa và nhịp điệu ngày đêm

7h 9h

KẾT LUẬN

• Quần xã sinh vật sống trong môi trường không chỉ thích nghi với mọi biến đổi của các yếu tố môi trường một cách bị động mà còn phản ứng lại một cách tích cực theo hướng đồng hóa và cải tạo môi trường để sống tốt hơn.

• Tuy nhiên, chọn lọc tự nhiên không lúc nào cũng là tối ưu hoặc tốt, sinh vật phù hợp với môi trường của chúng Hầu hết các loài đã tồn tại đến này bị tuyệt chủng bởi nhiều nguyên nhân khác nhau.Ví dụ như do biến đổi môi trường sống,cạnh tranh cùng loài…

THE END