Kỹ năng địa lý với vấn đề

Nếu trong quá trình giảng dạy, giáo viên không chỉ chú ý vào việc tuyên truyền kiến thức và “độc quyền” sử dụng các phơng tiện dạy học mà quan tâm tới việc tổ chức cho học sinh làm việc

Kỹ năng địa lý với vấn đề

Sử dụng kênh hình trong dạy học địa lý THCS

A Những vấn đề chung:

I Lí do chọn đề tài:

Nhiệm vụ của bộ môn Địa lí trớc hết cần trang bị cho học sinh hệ thống những tri thức lí thuyết (đó là những khái niệm và quy luật địa lí , những tri thức thực hành (những tri thức về cách thức hành động) đó là những cơ sở lí luận của việc hình thành những kỹ năng, kỹ xảo tơng ứng; những tri thức về phơng pháp nhận thức khoa học Địa lí nói chung và phơng pháp học tập Địa lí nói riêng

Nh vậy, cùng với các môn khoa học khác trên cơ sở trang bị cho học sinh hệ thống những kiến thức cơ bản, cần rèn luyện cho học sinh hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo đội ngũ lao

động có tri thức, có tay nghề, có năng lực thực hành, năng động và sáng tạo

Việc hình thành và rèn luyện kỹ năng Địa lí trong giảng dạy Địa lí không tách rời mà gắn liền với việc cung cấp kiến thức địa lí Nếu trong quá trình giảng dạy, giáo viên không chỉ chú ý vào việc tuyên truyền kiến thức và “độc quyền” sử dụng các phơng tiện dạy học mà quan tâm tới việc

tổ chức cho học sinh làm việc với kênh hình trong sách giáo khoa, tập bản

đồ, átlát và các phơng tiện dạy học nh: bản đồ treo tờng, quả địa cầu để khai thác kiến thức, sẽ dẫn tới kết quả là học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn đợc rèn luyện các kỹ năng Địa lí

Tuy nhiên, để có thể sử dụng đợc kênh hình đòi hỏi học sinh phải có những kỹ năng Địa lí cơ bản mà thiếu nó học sinh sẽ rất khó khăn, thậm chí không thể làm việc đợc với kênh hình nhằm khai thác kiến thức

Vì vậy, kỹ năng Địa lí trong giai đoạn hiện nay không chỉ là mục

đích, nhiệm vụ của việc giảng dạy và học tập Địa lí mà còn là điều kiện cần thiết để học sinh có thể sử dụng đợc kênh hình trong học tập và mới có thể học tập một cách tích cực, chủ động và sáng tạo

Xuất phát từ thực tế trên, trong quá trình giảng dạy Địa lí ở trờng THCS Quảng C - Sầm Sơn tôi rất băn khoăn, trăn trở tới chất lợng học tập của các em, làm sao tìm ra đợc các kỹ năng Địa lí phù hợp, giúp các em sử dụng kênh hình đạt hiệu quả trong việc khai thác kiến thức, tạo cho các em niềm say mê hứng thú học tập môn Địa lí hơn nữa và một phần nào đó giúp

cho các đồng nghiệp khi sử dụng các kỹ năng cơ bản hớng dẫn học sinh khai thác các kênh hình đợc dễ dàng và bớt đi khó khăn Do đó, tôi đã chọn

đề tài này

II Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

1 Mục đích: Đa ra kinh nghiệm khai thác “Kỹ năng Địa lí với vấn

đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí” có hiệu quả cao hơn

2 Nhiệm vụ:

- Tìm hiểu cơ sở lí luận và kinh nghiệm khai thác “Kỹ năng Địa lí với vấn đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí”

- Tìm hiểu thực trạng việc dạy học Địa lí nói chung và kinh nghiệm sử dụng “Kỹ năng Địa lí với vấn đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí” ở tr-ờng THCS Quảng C - Sầm Sơn năm học 2005 - 2006

- Từ kết quả nghiên cứu đa ra kinh nghiệm “Kỹ năng Địa lí với vấn

đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí”

III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu:

1 Đối tợng nghiên cứu:

- Đa ra kinh nghiệm khai thác “Kỹ năng Địa lí với vấn đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí” ở trờng THCS Quảng C - Sầm Sơn năm học 2005-2006

2 Phạm vi nghiên cứu: Tiến hành ở 3 khối lớp 6+7+8 ở trờng THCS

Quảng C - Sầm Sơn Học kỳ I năm học 2006 - 2007

IV Phơng pháp nghiên cứu:

1 Phơng pháp nghiên cứu tài liệu

- Tham khảo các loại tài liệu chuyên ngành để đúc rút ra đ ợc kỹ năng tốt nhất, truyền thụ, hớng dẫn các em trong quá trình khai thác kiến thức qua các kênh hình

2 Phơng pháp quan sát s phạm.

- Dự giờ để tìm hiểu kinh nghiệm khai thác “Kỹ năng Địa lí với vấn

đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí” của giáo viên và kết quả của giờ học

3 Phơng pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động s phạm.

- Nghiên cứu đồ dùng dạy học và giáo án của giáo viên

- Nghiên cứu khả năng tiếp nhận của học sinh sau một quá trình học tập

B Nội dung đề tài

I Cơ sở lý luận:

Địa lý học sẽ là một ngành khoa học có phạm trù rộng lớn tính thực nghiệm, nó không chỉ ngừng lại ở việc mô tả các sự vật và hiện t ợng địa lý xảy ra bên bề mặt trái đất mà còn tìm cách giải thích phân tích, so sánh tổng hợp các yếu tố địa lý cũng nh cũng thấy đợc mối quan hệ giữa chúng với nhau Mặt khác nó còn góp phần vào việc phát hiện, khai thác, sử dụng, bảo vệ và cải tạo tài nguyên thiên nhiên môi trờng một cách hợp lý nhằm góp phần tích cực vào việc xây dựng kinh tế xã hội nớc nhà

Để phù hợp với đặc trng bộ môn, đồng thời thực hiện tốt quá trình đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá các hoạt động của học sinh Việc dạy và học môn Địa lý ở trờng THCS muốn đạt đợc chất lợng cao thì đi đôi với phần lý thuyết, việc khai thác “Kỹ năng địa lý với vấn đề

sử dụng kênh hình trong giảng day Địa lí” là một yêu cầu bắt buộc và có tác dụng lớn nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong qúa trình học tập (các kỹ năng địa lý nh: nhận xét, phân tích, giải thích, đánh giá, so sánh, tổng hợp các bản đồ, biểu đồ số liệu thống kê) qua đó học sinh

sẽ tự mình phát hiện kiến thức và khắc sâu hơn nội dung bài học Mặt khác

nó còn giúp giáo viên tổ chức việc dạy học theo đặc trng bộ môn có hiệu quả

Do vậy, nên khi dạy bộ môn Địa lý thì ngời giáo viên cần phải xác

định rõ đâu là các kỹ năng Địa lý cần thiết để học sinh sử dụng vào các kênh hình ở từng bài học mà rút ra kiến thức cơ bản cho học sinh

Một vấn đề đặt ra ở đây nữa là khi ở nhà thì thời gian học tập của học sinh với điều kiện hoàn cảnh nớc ta nói chung và huyện Thiệu hóa nói riêng

sẽ không nhiều Mỗi ngày các em có từ 3 đến 4 giờ tự học ở nhà trong ngày Nh vậy trung bình mỗi bài học sinh chỉ dành từ 40 đến 60 phút tự học Vì vậy, trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết khai thác “Kỹ năng Địa lý sao cho phù hợp với việc sử dụng các kênh hình” nhằm rút ra kiến thức cơ bản nhất cho học sinh

II Cơ sở thực tiễn:

1 Thực tiễn khảo sát trớc khi áp dụng:

Qua quá trình công tác trực tiếp giảng dạy và tham gia dự giờ cùng với sự giúp đỡ của các đồng nghiệp ở trong tổ chuyên môn, Tôi nhận thấy việc giảng Địa lý ở THCS trên địa bàn huyện đặc biệt là địa bàn tr ờng THCS Quảng C - Sầm Sơn cha đạt đợc kết quả cao, và chủ yếu giảng dạy

theo phơng pháp cũ truyền thống Với phơng pháp giảng dạy truyền thống này không kích thích đợc tính tích cực, sáng tạo và chủ động tiếp nhận kiến thức từ giáo viên truyền đạt: Giáo viên giảng - học sinh nghe, Giáo viên ghi

- học sinh chép, Giáo viên hỏi - học sinh trả lời

Chính vì nguyên nhân trên dẫn đến tâm lý học sinh không hứng thú, say mê học tập, các Em không thấy đợc vai trò, vị trí của mình trong quá trình giải quyết các đơn vị kiến thức, tiếp nhận các kiến thức một cách chủ

động

Vì vậy mà qua quá trình khảo sát chất lợng của học sinh thông qua việc học tập bằng phơng pháp cũ đạt hiệu quả không cao Sau đây tôi xin trình bày kết quả khảo sát chất lợng học kỳ I năm học 2006 - 2007

Tổng số học sinh khảo sát qua ở khối lớp 6 + 7 + 8 là: 300 em

Số lợng (tỷ lệ)

(em)

Tỷ lệ (%)

2 Nguyên nhân trực tiếp:

Qua thực tiễn khảo sát chất lợng giảng dạy và học tập môn Địa lý ở trờng THCS Quảng C - Sầm Sơn, nguyên nhân dẫn đến kết quả giảng dạy môn Địa lý cha đạt hiệu quả cao vì do trong quá trình giảng dạy giáo viên mới chỉ dừng lại ở phơng pháp cũ, học sinh ghi chép nhiều, cha tìm ra đợc các kỹ năng Địa lý để phát huy đợc tính tích cực của học sinh

Trong quá trình giảng dạy Giáo viên cha có sự sáng tạo và vận dụng linh hoạt các kỹ năng vào việc sử dụng các kênh hình nên khi dạy không sinh động và không gây đợc tính hứng thú cho học sinh, dẫn đến khả năng tiếp thu bài và ham thích môn học cha cao

Khi đảm nhận nhiệm vụ công tác giảng dạy tại trờng THCS Quảng C

- Sầm Sơn tôi nhận thấy: Muốn giảng dạy môn Địa lý đạt kết quả cao và

đặc biệt dạy học sinh theo chơng trình đổi mới thì giáo viên cần phải đa ra

đợc các kỹ năng Địa lý phù hợp, sử dụng các kênh hình có hiệu quả nhằm giúp hoc sinh thu thập, tổng hợp và xử lý thông tin một cách chính xác, khoa học Để hình thành và khắc sâu đợc kiến thức đặc trng của bộ môn

Địa lí tôi xin đợc đa ra kinh nghiệm khai thác “ Kỹ năng Địa lí với vấn đề

sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí” của bộ môn để các bạn đồng nghiệp tham khảo và góp ý kiến cho tôi

III Phơng pháp sử dụng các kỹ năng Địa lí cơ bản và một số điểm cần

lu ý khi hớng dẫn học sinh khai thác kênh hình trong sách giáo khoa, tập bản đồ Địa lí ở trờng THCS.

1 Kỹ năng bản đồ

a) Kỹ năng nhận biết, chỉ và đọc các đối tợng Địa lí trên bản đồ.

Đây là kỹ năng đơn giản nhng rất cơ bản, việc nắm chắc kỹ năng này tạo điều kiện để rèn luyện các kỹ năng khác Giáo viên cần đọc và chỉ các

đối tợng Địa lí trên bản đồ học sinh theo dõi trên bản đồ treo tờng sau đó

đối chiếu với bản đồ trong sách giáo khoa , trong tập bản đồ để tìm ra đối t -ợng

* Ví dụ: Khi dạy về ma và sự phân bố lợng ma trên trái đất (Bài 20 -

Địa lí lớp 6) Giáo viên muốn rèn luyện kỹ năng cơ bản cho học sinh trớc hết giáo viên cần treo “Bản đồ phân bố lợng ma trên thế giới” sau đó giới thiệu các đối tợng Địa lí và đọc trên bản đồ sau đó cho học sinh xác định lại sau đó học sinh rút ra kiến thức cần ghi nhớ

Vấn đề tổ chức sự chú ý của học sinh trong rèn luyện kỹ năng này

đặc biệt quan trọng Tốt nhất là không tổ chức phân tán sự chú ý của học sinh, có nghĩa là cùng một lúc giáo viên chỉ bản đồ treo tờng, còn yêu cầu học sinh theo dõi bản đồ trong sách giáo khoa, trên tập bản đồ hoặc trên át lát, mà nên chuyển sự chú ý của học sinh từ tài liệu giáo khoa này (Bản đồ treo tờng) sang tài liệu giáo khoa khác (sách giáo khoa, tập bản đồ, át lát) trong quá trình tìm hiểu các đối tợng Địa lý

b) Kỹ năng xác định phơng hớng trên bản đồ:

Học sinh ở tiểu học và đến cấp THCS thờng hiểu một cách máy móc rằng: Phía trên của bản đồ là phía Bắc, phía dới là hớng Nam, phía tay phải

là hớng Đông, phía tay trái là hớng Tây, nên dễ sai lầm khi giáo viên yêu cầu xác định phơng hớng trên bản đồ, địa cầu và bản đồ các châu lục Vì vậy, cần lu ý học sinh rằng trên bề mặt địa cầu chỉ có 2 điểm quay tại chỗ

mà không thay đổi vị trí đó là 2 địa cực Bắc và cực Nam Cũng trên bề địa cầu ngời ta vẽ những đờng ngang song song với Xích đạo, đó là những đờng kinh tuyến và vĩ tuyến

Do đó, việc xác định phơng hớng trên bản đồ phải luôn luôn dựa vào các đờng kinh tuyến và vĩ tuyến, vì những đờng kinh tuyến là những đờng

chỉ hớng Bắc - Nam và những đờng vĩ tuyến là những đờng chỉ hớng Đông- Tây

*Ví dụ: Giáo viên dùng quả địa cầu và hớng dẫn học sinh cách xác

định và sau đó cho học sinh thẩm định lại cuối cùng rút ra kiến thức cơ bản cần nắm (Bài 4 - Địa lý 6)

c) Kỹ năng xác định toạ độ địa lý trên bản đồ:

Xác định toạ độ Địa lý của một khu vực hay một quốc gia, một châu lục, có nghĩa là xác định toạ độ cho các điểm cực Bắc, Nam, Đông, Tây của khu vực đó Việc này rất khó khăn đối với học sinh, các em thờng rất lúng túng khi giáo viên yêu cầu tìm các điểm cực Bắc, Nam, Đông,Tây của một khu vực trên bản đồ Vì không có khả năng nên các em thờng cho rằng các

điểm ở vị trí cao nhất (gần phía Bắc) hoặc thấp nhất (gần phía Nam) là cực Bắc và cực Nam của một khu vực, điều này làm cho các em hay bị mắc sai lầm khi xác định các điểm cực trên các loại bản đồ khác nhau

Vì vậy, cần lu ý các em phải dựa vào các đờng kinh tuyến, vĩ tuyến trên bản đồ để tìm ra các điểm cực Bắc và Nam, rồi kẻ các đờng vĩ tuyến và các điểm đó để xác định vĩ độ của cực Bắc và Nam - Dựa vào các đ ờng kinh tuyến đi qua các điểm đó để xác định kinh độ của các điểm cực Đông Tây

Nh vậy, phải dựa vào các đờng kinh - vĩ tuyến để xác định toạ độ

d) Xác định vị trí Địa lý, giới hạn của một khu vực (một quốc gia, một châu lục) trên bản đồ:

Muốn xác định vị trí địa lý của một khu vực trên bản đồ, trớc hết cần xác định kinh độ, vĩ độ của các điểm cực Bắc, Nam,Đông,Tây sau đó xem xét vị trí của khu vực đó nằm ở bán cầu nào : Bắc bán cầu hay Nam bán cầu, Đông bán cầu hay Tây bán cầu Đồng thời khu vực đó tiếp giáp với các châu lục hay các nớc , các biển và đại dơng nào?

*Ví dụ: Khi dạy về vị trí địa lí, giới hạn của châu á (Bài 1 - Địa lí

lớp 8) Giáo viên dùng bản đồ tự nhiên châu á , sau đó xác định kinh độ, vĩ

độ của châu á; tiếp đó xác định vị trí châu á nằm ở bán cầu nào, tiếp giáp với các châu lục biển và đại dơng nào? Cuối cùng cho học sinh thẩm định lại thông qua bản đồ trong sách giáo khoa và rút ra kiến thức cơ bản

Từ đó rút ra những kết luận cần thiết từ vị trí địa lí nh : ảnh hởng của

vị trí địa lí với khí hậu và các thành phần tự nhiên khác; những thuận lợi và khó khăn của vị trí địa lí đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia hay châu lục

e) Nhận xét và mô tả các đối tợng, hiện tợng Địa lí trên bản đồ.

Giáo viên nên hớng dẫn học sinh quan sát các chi tiết trên bản đồ để rút ra nhận xét Trớc hết yêu cầu học sinh phải tìm hiểu bảng chú giải của bản đồ, bởi các kí hiệu quy ớc trên bản đồ là những biểu trng của các đối t-ợng, hiện tợng Địa lí trong hiện thực khách quan

Vì vậy cần thiết phải làm cho học sinh thông qua những kí hiệu đó

đến một mức độ nhất định để có thể có những nhận xét chính xác về các đối tợng, hiện tợng Địa lí Chẳng hạn nh các quy ớc về màu sắc thể hiện địa hình nào, phân bố ở đâu, nơi nào cao nơi nào thấp, mô tả địa hình hoặc nơi nào ma nhiều , nơi nào ma ít (nhận xét khí hậu), nơi nào đông dân , tha dân, phân bố dân c hoặc căn cứ vào các kí hiệu trên bảng chú giải và đối chiếu với bản đồ học sinh có thể mô tả đợc mật độ, độ dài ngắn của các con sông, các loại cây trồng vật nuôi

g) Phân tích các mối liên hệ Địa lí trên bản đồ

Giữa các hiện tọng, sự vật Địa lí trong không gian có nhiều mối liên

hệ khác nhau Những mối liên hệ địa lí đơn giản nhất là những mối liên hệ này thể hiện rõ ràng, trực tiếp trên bản đồ.Nhng có những mối liên hệ không thể hiện trực tiếp, rõ ràng trên bản đồ; vì vậy học sinh không chỉ dựa vào bản đồ mà còn phải dựa vào vốn kiến thức Địa lí của mình để phát hiện

ra chúng Đó là những mối liên hệ giữa các hiện tợng tự nhiên với nhau, giữa các hiện tợng Đia lí kinh tế với nhau, giữa các yếu tố tự nhiên và kinh tế

Nói đến t duy Địa lí, thờng ta hiểu rằng căn cứ vào bản đồ để giải quyết vấn đề Việc làm này thờng bắt đầu từ sự phân tích các yếu tố Địa lí

đợc phản ánh trên bản đồ Sự phân tích về mặt t duy là có cơ sở cho việc

đọc bản đồ một cách có suy nghĩ và phân tích bao giờ cũng đi đôi với tổng hợp Chẳng hạn nh: để giải thích cho các đặc điểm khí hậu của một địa

ph-ơng nào đó, trớc hết giáo viên hớng dẫn học sinh phân tích các nhân tố nh:

vị trí địa lí, địa hình mức độ xa biển, gần biển, đặc điểm của các dòng biển, các loại gió sau khi phân tích bản đồ, học sinh xác định đợc hang loạt các mối liên hệ quan trọng và duới sự hớng dẫn của giáo viên học sinh tự suy luận và rút ra đợc những kết luận nhất định

*Ví dụ: Muốn xác định đặc điểm khí hậu của Châu Phi Trớc hết giáo

viên cho học sinh nhắc lại đặc điểm vị trí địa lý và địa hình, các yếu tố xa biển, gần biển, tính chất dòng biển, gió Rồi sau đó học sinh tự rút ra kiến thức cần ghi nhớ (Bài Thiên nhiên Châu Phi - Địa lý lớp 7)

2 Kĩ năng phân tích biểu đồ.

Giáo viên cần hớng dẫn học sinh tiến hành phân tích biểu đồ theo các bớc sau:

Xác định nội dung và hình thức biểu hiện của biểu đồ: đọc tiêu đề phía trên hoặc phía dới của biểu đồ xem biểu đồ thể hiện hiện tợng gì (chẳng hạn nh biểu đồ kết cấu theo lao động , biểu đồ phát triển dân số hình thức biểu hiện của biểu đồ là hình tròn, hình vuông hoặc hình tam giác )các đại dơng thể hiện trên biểu đồ là cái gì? (các ngành kinh tế, số dân ) trên lãnh thổ nào và vào thời gian nào? các đại lợng đó đợc thể hiện trên biểu đồ nh thế nào? ( theo đờng, cột, hình quạt ) trị số của các đại l-ợng đợc tính bằng gì ( % , triệu ngời )

Dựa vào các số liệu thống kê đã đợc trực quan hoá trên biểu đồ, đối chiếu, so sánh chúng với nhau và rút ra nhận xét về các đối tợng và hình t-ợng Địa lí đợc thể hiện

3 Kĩ năng phân tích các số liệu thống kê.

Khi phân tích số liệu thống kê, giáo viên cần hớng dẫn học sinh:

- Không bỏ qua số liệu nào

- Phân tích các số liệu tổng quát trớc khi đi vào chi tiết

- Tìm các giá trị đại , tiểu và trung bình

- Xác lập mối quan hệ giũa các số liệu, so sánh đối chiếu các số liệu theo cột , theo hàng để rút ra nhận xét

- Đặt ra các câu hỏi dể giải đáp trong khi phân tích, tổng hợp các số liệu để tìm ra kiến thức mới

4 Kĩ năng phân tích lát cắt.

Khi phân tích lát cắt theo từng thành phần tự nhiên Lát cắt tổng hợp theo từng thành phần tự nhiên hoặc lát cắt tổng hợp theo tuyến, trớc tiên bao giờ cũng phải xác định hớng của lát cắt bằng cách đối chiếu lát cắt với bản đồ treo tờng hoặc bản đồ trong sách giáo khoa, tập bản đồ, át lát ) xem lát cắt chạy từ đâu đến đâu qua những địa hình, nham thạch (đá), thổ nh ỡng (đất) nào , những khu vực nào kể cả từ trái sang phải

Sau đó dựa vào lát cắt nhận xét đặc điểm của từng thành phần tự nhiên (các dạng địa hình , độ cao, các loại đất, đá các kiểu rừng và sự phân

bố của chúng).phân tích mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên để rút ra nhận xét khái quát đặc điểm tự nhiên của các khu vực các miền

5 Kĩ năng khai thác kiến thức từ tranh ảnh địa lí

Trong quá trình dạy học Địa lí, tranh ảnh cũng là những nguồn tri thức có giá trị để học sinh khai thác kiến thức và rèn luyện kĩ năng Địa lí

chính vì vậy khi sử dụng các phơng tiện này, giáo viên cần hớng dẫn học sinh trình tự khai thác một bức tranh

- Nêu tên của bức tranh

- Chỉ ra đợc những đặc điểm và thuộc tính của đối tợng đợc biểu hiện trên bức tranh

- Nêu biểu tợng và khái niệm trên cơ sở những đặc điêm và thuộc tính

đó

Tuy nhiên, tranh ảnh chỉ có tác dụng giúp học sinh khai thác đ ợc một

số đặc điểm và thuộc tính nhất định về đối tợng Vì vậy, để nắm đợc đầy đủ các thuộc tính quan trọng nhất của biểu tợng và khái niệm địa lí giáo viên cần hớng dãn học sinh khai thác và bổ sung thêm các thuộc tính khác thông qua việc s dụng các bản đồ, tài liệu giáo khoa

6 Khai thác kiến thức qua băng hình.

Băng hình là một loại phơng tiện có tác dụng nh một nguồn tri thức

Địa lí có nhiều u điểm trong việc cung cấp những thông tin bằng hình ảnh tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khai thác kiến thức

Khi sử dụng băng hình giáo viên phải thực hiện theo trình tự các bớc sau:

- Bớc định hớng: nhằm làm cho học sinh nắm đợc mục đích, yêu cầu

và các đề mục chính của bài ( giáo viên ghi các đề mục lên bảng) những vấn đề chính cần tìm hiểu ( mỗi vấn đề thờng phù hợp với từng đề mục chính của bài)

- Sau khi định hớng, giáo viên mở băng hình cho học sinh xem từng

đoạn ( mỗi đoạn phù hợp với vấn đề đã ghi trên bảng) sau mỗi đoạn giáo viên tắt băng, đặt câu hỏi với mục đích vừa kiểm tra nhận thức của học sinh , vừa gợi ý cho học sinh nêu lên những ý quan trọng nhất trong đoạn băng hình vừa xem Nếu cần giáo viên sẽ bổ sung thêm những ý chính mà hình

ảnh cha nêu đợc rõ

- Bớc kết thúc khi hết băng, giáo viên cần tổng kết, nêu những ý chính theo mục đích yêu cầu của bài

IV Thực tiễn khảo sát sau khi ứng dụng "kĩ năng với vấn đề sử dụng kênh hình trong giảng dạy địa lí"

Sau khi tiến hành khảo sát kết quả giảng dạy các kĩ năng Địa lí trong quá trình sử dụng kênh hình, tôi nhận thấy hiệu quả đem lại rất khả quan

Số lợng học sinh nắm bài hiểu bài cao hơn thông qua việc sử dụng phơng pháp này không chỉ giáo viên giảng dạy thấy nhẹ nhàng và kiểm soát đợc hoạt động của học sinh mà còn phát huy đợc tính tích cực sáng tạo và hứng thú của học sinh trong việc lĩnh hội kiến thức

V Kết quả khảo sát.

Đối tợng thử nghiệm: tiến hành thử nghiệm ở học kì 1 năm học 2004_2005 , tổng số học sinh khảo sát là 300 em

Số lợng (tỷ lệ)

Xếp loại

Số lợng (em)

Tỷ lệ (%)

Từ kết quả khảo sát trên cho thấy rõ u điểm của việc ứng dụng "các

kĩ năng Địa lí với vấn đề sử dụng kênh hình trong dạy học Địa lí" mà tôi đã

đề xuất ở trên Với những kinh nghiệm này tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho giáo viên và học sinh không chỉ gíáo viên cảm thấy nhẹ nhàng thoải mái trong từng tiết dạy mà còn có điều kiện kiểm soát đợc hoạt động của lớp Giáo viên chỉ đóng vai trò chủ đạo còn học sinh sẽ cảm thấy hứng thú, say mê, chủ động tiếp nhận kiến thức; từ đó giúp các em hình thành các đơn

vị kiến thức cơ bản một cách dễ dàng hơn

C Kết luận và kiến nghị.

1 Kết luận: