Vấn đề cơ bản của luật môi trường

• Thông tin môi trường -> Báo cáo hiện trạng MT -> 5 năm/lần; thực hiện dân chủ cơ sở về bảo vệ môi trường; • Nguồn lực BVMT: Không thấp hơn 1% tổng chi ngân sách cho các hoạt động sự n

NHỮNG VẤN ĐỀ

CƠ BẢN VÀ HIỆN ĐẠI CỦA

LUẬT MÔI TRƯỜNG

Những vấn đề cơ bản

• Hệ thống Tiêu chuẩn môi trường (TCVN)

-> Hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật về môi

trường (QCMT);

• Bảo tồn thiên nhiên -> Xây dựng Luật Đa

dạng sinh học;

Những vấn đề cơ bản

• Bảo vệ môi trường nước -> Sửa đổi, bổ sung Luật tài nguyên nước;

• Quản lý chất thải -> Quản lý chất thải thông

thường + Quản lý chất thải nguy hại;

• Nhập khẩu chất thải -> Nhập khẩu phế liệu

• Phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường -> An toàn sinh học (Dự thảo Luật Đa dạng sinh học) + An toàn hoá chất (Luạt hoá chất) + An toàn hạt nhân (Dự án Luật năng lượng nguyên tử)

Những vấn đề cơ bản

• Khắc phục ô nhiễm và phục hồi môi trường -> Lượng hoá các cấp độ ô nhiễm; ô nhiễm

nghiêm trọng; ô nhiễm đặc biệt nghiêm trọng.

• Thông tin môi trường -> Báo cáo hiện trạng MT -> 5 năm/lần; thực hiện dân chủ cơ sở về bảo

vệ môi trường;

• Nguồn lực BVMT: Không thấp hơn 1% tổng chi ngân sách cho các hoạt động sự nghiệp về

môi trường (khoảng 4000 tỉ) chưa kể chi đầu

tư xây dựng cơ bản và các nguồn tài trợ từ

các tổ chức quốc tế, nước ngoài;

Những vấn đề cơ bản

Kiện toàn thể chế

• Kiện toàn tổ chức Bộ Tài nguyên và Môi trường

Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam; Tổng cục Môi trường; Tổng cục Quản lý đất đai.

• Bộ… phải có tổ chức hoặc bộ phận chuyên môn về BVMT (Vụ Môi

trường hoặc Vụ Khoa học, Công nghệ và Môi trường) - (40)

• Các tỉnh… (64), huyện… (671) phải có tổ chức hoặc bộ phận chuyên

môn về BVMT;

• Các xã bố trí cán bộ phụ trách về BVMT (10.776);

• Các TCT nhà nước, tập đoàn KT, ban quản lý KCN, KCX, KCN cao…

phải có bộ phận chuyên môn hoặc cán bộ phụ trách về BVMT

•

Những vấn đề cơ bản

– Cả nước cần khoảng 1000 tổ

chức/bộ phận chuyên môn về BVMT

– Hơn 10.000 cán bộ phụ trách

về BVMT -> Công tác tổ chức cán bộ, đào tạo và phát triển nguồn lực

Những vấn đề cơ bản

• Thành lập Cục cảnh sát môi trường thuộc Tổng cục Cảnh sát

• Thành lập Phòng CSMT (Sở Công an) tại 64 tỉnh, thành

• Nhiệm vụ phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác về môi trường theo quy định của pháp luật

• Xuất hiện một số vấn đề pháp lý

• Trong PL Xử phạt vi phạm hành chính không có quy định lực lượng CSMT được quyền xử phạt vi phạm hành chính (Lưu ý Điều 52 Luật BVMT 2005)

• Trong nhiệm vụ của lực lượng CSMT cho phép nhiệm vụ điều tra, nhưng theo Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự thì CSMT không phải

là cơ quan điều tra tố tụng, mà chỉ bằng biện pháp điều tra trinh sát

Những vấn đề hiện đại

• Tác động kinh tế

Thúc đẩy sự ra đời và phát triển các ngành, nghề, lĩnh vực sau:

– Công nghiệp năng lượng, sản xuất năng lượng sạch, năng lượng

tái tạo (năng lượng được khai thác từ gió, mặt trời, địa nhiệt, nước, sinh khối và các nguồn tái tạo khác)

– Công nghiệp môi trường: màng lọc cho công nghệ xử lý nước, bộ

lọc bụi tĩnh điện, thiết bị trao đổi nhiệt, hệ thống thông gió, thiết bị tái sinh, các linh kiện cho phương tiện chạy xăng thay thế và tua bin khí hyđrô; phát triển công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường

– Công nghiệp xây dựng, bao gồm xây dựng hệ thống xử lý nước thải

sinh hoạt tập trung; xây dựng cơ sở tái chế, xử lý chất thải rắn

thông thường, chất thải nguy hại, khu chôn lấp chất thải; xây dựng trạm quan trắc môi trường; cơ sở công nghiệp môi trường

Những vấn đề hiện đại

– Dịch vụ bảo vệ môi trường, trong đó tập trung vào các lĩnh vực thu

gom, tái chế, xử lý chất thải; quan trắc, phân tích môi trường; phát triển, chuyển giao công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường; tư vấn, đào tạo, cung cấp thông tin về môi trường; giám định về môi trường đối với máy móc, thiết bị, công nghệ; giám định thiệt hại về môi trường

– Tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường; tổ chức dịch vụ

thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường

– Quản lý chất thải nguy hại (nếu các tổ chức, cá nhân có đủ năng

lực chuyên môn và trang bị kĩ thuật);

– Chuyển nhượng, mua bán hạn ngạch phát thải khí gây hiệu ứng

nhà kính của Việt Nam với nước ngoài

Những vấn đề hiện đại

• Kinh doanh bảo hiểm với loại hình bảo hiểm trách nhiệm bồi thường

thiệt hại về môi trường Hoạt động tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn cho môi trường thì phải mua bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại

về môi trường Hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thông thường, Nhà nước khuyến khích việc mua bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại về môi trường.

• Các mô hình du lịch sinh thái

• Ưu đãi, hỗ trợ về đất đai đối với các hoạt động xây dựng các công trình

BVMT, giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với diện tích đất phục

vụ cho mục đích này;

• Miễn hoặc giảm thuế doanh thu, thuế giá trị gia tăng, thuế môi trường,

phí BVMT đối với hoạt động tái chế, xử lý, chôn lấp chất thải; sản xuất

năng lượng sạch, năng lượng tái tạo được;

Những vấn đề hiện đại

• Miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, phương tiện, dụng cụ

nhập khẩu được sử dụng trực tiếp trong việc thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải; quan trắc và phân tích môi trường, sản xuất năng lượng sạch, năng lượng tái tạo được

• Trợ giá cho các sản phẩm tái chế từ chất thải, năng lượng thu được

từ việc tiêu huỷ chất thải, các sản phẩm thay thế nguyên liệu tự nhiên

có lợi cho môi trường; ưu tiên vay vốn từ các quỹ BVMT (trường hợp vay vốn tại các tổ chức tín dụng khác thì được xem xét hỗ trợ lãi suất

sau đầu tư hoặc bảo lãnh tín dụng đầu tư theo điều lệ của Quỹ bảo

vệ môi trường)

• Đặc biệt đối với các chương trình, dự án bảo vệ môi trường trọng

điểm của Nhà nước cần sử dụng vốn lớn được ưu tiên xem xét cho

sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (nguồn vốn ODA)

Những vấn đề hiện đại

• Thương mại, dịch vụ kinh doanh, tiêu thụ, sử dụng các loài thực vật, động vật

hoang dã quý hiếm thuộc danh mục cấm (Luật thương mại 2005)

• Nhập khẩu máy móc, thiết bị, phương tiện không đạt tiêu chuẩn môi trường; nhập

khẩu, quá cảnh chất thải dưới mọi hình thức; nhập khẩu hợp chất làm suy giảm tầng ôzôn; nhập khẩu, quá cảnh động vật, thực vật chưa qua kiểm dịch; vi sinh vật ngoài danh mục cho phép

• Sản xuất, kinh doanh sản phẩm gây nguy hại cho con người, sinh vật và hệ sinh

thái; sản xuất, sử dụng nguyên liệu, vật liệu xây dựng chứa yếu tố độc hại (Luật thương mại 2005: khoáng sản đặc biệt, độc hại, phế liệu nhập khẩu gây ô nhiễm môi trường là hàng hóa cấm kinh doanh).

• Thuế môi trường được áp dụng đối với những ngành nghề sản xuất, kinh doanh

một số loại sản phẩm gây tác động xấu lâu dài đến môi trường và sức khỏe con người;

• Phí bảo vệ môi trường áp dụng đối với những hoạt động làm phát sinh nguồn tác

động xấu đối với môi trường hoặc hành vi xả thải ra môi trường;

• Ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác tài nguyên thiên

nhiên

Những vấn đề hiện đại

• Vai trò của người dân trong giám sát các hoạt động có ảnh hưởng đến

môi trường:

• Một trong những nội dung bắt buộc của bản báo cáo ĐTM đối với các dự

án đầu tư là phải có ý kiến của đại diện cộng đồng dân cư nơi thực hiện

dự án

• Các ý kiến không tán thành việc đặt dự án tại địa phương hoặc không tán thành đối với các giải pháp BVMT phải được nêu trong báo cáo ĐTM.

• Tổ chức, cộng đồng dân cư, cá nhân có quyền gửi yêu cầu, kiến nghị về

BVMT đến cơ quan tổ chức việc thẩm định báo cáo ĐTM.

• Các cơ quan này phải có trách nhiệm xem xét yêu cầu, kiến nghị đó

trước khi đưa ra kết luận, quyết định.

• Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có quy mô hộ gia đình có trách

nhiệm công bố thông tin về môi trường để cộng đồng dân cư được biết.

Những vấn đề hiện đại

• Công khai với nhân dân về tình hình môi trường,

các biện pháp phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường và biện pháp khắc phục ô

nhiễm, suy thoái bằng hình thức tổ chức họp để

phổ biến cho nhân dân.

• Trong các trường hợp người dân có yêu cầu hoặc

có đơn thư khiếu nại, tố cáo, khởi kiện thì phải tổ

chức đối thoại về môi trường.

• Công khai hoá các thông tin môi trường là một

trong những loại thông tin gây nhiều bất lợi cho

chủ thể vi phạm.

• Tạo cơ hội để mọi đối tượng, mọi thành phần kinh

tế có thể tham gia BVMT.

Xem xét một số tình huống sau

• Cho biết các chủ thể dưới đây phải lập báo cáo nào trong lĩnh vực môi trường ?

1 UBND tỉnh lập Quy hoạch sử dụng đất trong địa bàn tỉnh B/c đánh giá môi

trường chiến lược

2 Tập đoàn Than và Khoáng sản VN xây dựng Nhà máy chế biến quặng Boxit

(Báo cáo Đánh giá tác động môi trường)

3 UBND tỉnh báo cáo Bộ TNMT về các vấn đề môi trường trong địa bàn tỉnh (Báo cáo hiện trạng môi trường cấp tỉnh)

4 Bộ Công nghiệp lập kế hoạch phát triển ngành công nghiệp dệt – may đến năm

2020 (Báo cáo ĐMC – B/c đánh giá môi trường chiến lược)

5 Hộ gia đình ông A thành lập xưởng dệt nhuộm tơ tằm (Bản cam kết bảo vệ môi trường)

6 Bộ TN-MT lập báo cáo môi trường để Chính Phủ trình Quốc Hội (Báo cáo môi trường quốc gia)

7 Bộ Giao thông vận tải lập báo cáo môi trường gửi Bộ TN-MT ( Báo cáo tình hình tác động đến môi trường của các ngành)

Những vấn đề hiện đại

Luật đa dạng sinh học

• Đa dạng hệ sinh thái: Hệ thống các khu bảo tồn

• Đa dạng giống loài: Các loài nguy cấp

• Đa dạng nguồn gen: Tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích

Những vấn đề hiện đại

• Bộ TN&MT thực hiện QLNN đối với các nguồn tài nguyên và ĐDSH

• Bộ TN&MT là người “gác cổng” cho CP về BVTN-MT và ĐDSH

• Cơ chế kiểm soát (chế ước, đối trọng) các hoạt động khai thác, sử

dụng tài nguyên phục vụ cho phát triển kinh tế từ các Bộ, ngành khác;

• Thông qua 2 công cụ: Hệ thống quy chuẩn kĩ thuật về môi trường và Hệ thống định mức khai thác, sử dụng tài nguyên

• Cục Kiểm lâm, các đơn vị quản lý các KBT trên cạn, KBT biển sẽ rời Bộ

NNPTNT và Bộ ThS để trực thuộc Bộ TNMT

• Bộ NNPTNT sẽ tập trung phát triển nghề rừng, Bộ Ths tập trung phát triển nghề cá trên cơ sở QH, KH sử dụng đất đai, QH các KBT

• Tổng kết từ Quản lý TN nước

Những vấn đề hiện đại

• Phương án này cho phép loại trừ được ít nhất 5 điểm bất cập sau:

• Tổ chức bộ máy về QLTN và ĐDSH hiện phức tạp, cồng kềnh -> tổ

chức quốc tế, nước ngoài khó tiếp cận, hợp tác và giúp đỡ

• Sự phối hợp giữa các bộ, ngành đạt hiệu quả chưa cao

• Lãng phí trong đầu tư do có sự trùng lặp nhiều nội dung hoạt động

• Kinh phí quản lý các KBT lấy từ nguồn sự nghiệp MT thuộc ngân sách nhà nước

• Mất cân bằng giữa bảo tồn với khai thác và sử dụng tài nguyên Một Bộ, ngành vừa bảo tồn, vừa khai thác, sử dụng thì HĐ bảo tồn khó đạt

được hiệu quả, do mục tiêu tăng trưởng kinh tế được ưu tiên hơn

• Phá vỡ tính thống nhất nội tại của các yếu tố ĐDSH KBT ĐNN chuyên ngành, KBT hỗn hợp là sáng kiến bất đắc dĩ của các nhà làm luật

Những vấn đề hiện đại

• Bảo tồn các loài động, thực vật

• Vụ 42 con hổ tại Bình Dương; 80 con gấu tại Hải Dương

• Quan điểm riêng của Bạn?

Những vấn đề hiện đại

• Tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích

• Việt Nam là thành viên của CBD;

• Có tính đa dạng sinh học rất cao;

• Tiếp cận nguồn gen

– Vì mục đích nghiên cứu khoa học

– Vì mục đích thương mại

• Chia sẻ

• Không áp dụng thời hiệu miễn trừ trách nhiệm chia sẻ lợi nhuận đối với thoả thuận tiếp cận nguồn gen

Những vấn đề hiện đại

• Vụ kiện chất độc da cam

– Thời hiệu khởi kiện

– Đối tượng bị kiện

– Quyền khởi kiện

– Thiệt hại đòi bồi thường