Mô tả ý tởng Mục tiờu bồi dưỡng học sinh giỏi mụn Tiếng Việt khụng phải là để tạo ra những nhà văn, nhà ngụn ngữ học mặc dự trờn thực tế trong số học sinh giỏi này sẽ cú những em cú khả
Trang 1Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập Tự do Hạnh phúc– –
-00
0 -Báo cáothực hiện nội dung một đổi mới ,, “
Năm học 2010 2011 –
Họ và tên: Giang Lê Minh Huệ
Ngày, tháng, năm sinh: 15 / 01/ 1978
Trình độ đào tạo: Đại học Tiểu học
Đơn vị công tác: Trờng Tiểu học Phan Thiết – Thành phố Tuyên Quang
1.Tên nội dung: Một số biện pháp bồi dỡng học sinh giỏi môn Tiếng Việt Tiểu học.
2 Mô tả ý tởng
Mục tiờu bồi dưỡng học sinh giỏi mụn Tiếng Việt khụng phải là để tạo ra những nhà văn, nhà ngụn ngữ học mặc dự trờn thực tế trong số học sinh giỏi này sẽ cú những
em cú khả năng trở thành những tài năng văn chương, ngụn ngữ học, mà mục tiờu chớnh của cụng tỏc này là:
+ Bồi dỡng lẽ sống, tâm hồn, khả năng t duy và năng lực ngôn ngữ, năng lực cảm thụ văn chơng, đặc biệt giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
+ Gúp phần hỡnh thành nhõn cỏch con người Việt Nam hiện đại vừa giữ được những tinh hoa văn hoỏ dõn tộc vừa tiếp thu tốt những giỏ trị văn hoỏ tiờn tiến trờn thế giới
a Hiện trạng và nguyờn nhõn chủ yếu của hiện trạng:
- Trong thực tiễn cú rất nhiều học sinh sợ học mụn Tiếng Việt Cỏc em chưa biết sử dụng từ ngữ chớnh xỏc để viết thành cõu, dẫn đến cõu văn lủng củng, nội dung sai lệch
- Khỏi niệm “giỏi văn” khụng đồng nhất với “ cú năng khiếu văn” Đối với học sinh cú năng khiếu văn thỡ việc bồi dưỡng thành học sinh giỏi là khỏ dễ dàng Song nếu khụng được bồi dưỡng đỳng cỏch thỡ cũng chỉ trở thành những học sinh khỏ mà thụi Cũn với học sinh khụng cú năng khiếu lại càng cần phải bồi dưỡng đỳng cỏch
mới đem lại hiệu quả Chớnh vỡ vậy, tụi đó chọn đề tài "Bồi dưỡng học sinh giỏi mụn Tiếng Việt".
* Nguyờn nhõn chủ yếu của hiện trạng:
Trang 2- Việc bùng nổ công nghệ tin học khiến một số học sinh không thích học môn Tiếng Việt mà thiên hướng học tự nhiên
- Mặc dù ta đang cố gắng gìn giữ nét văn hóa truyền thống của người Việt Nam qua "lời ăn tiếng nói" nhưng nó vẫn mai một theo thời gian
- Khả năng cảm thụ nghệ thuật văn học của HS Tiểu học khá hạn chế
b Ý tưởng:
Để nâng cao hiệu quả học tập của học sinh, tôi thực hiện một số giải pháp sau :
- Khảo sát đánh giá năng lực, phân loại từng mặt mạnh, yếu của từng em để có
kế hoạch bồi dưỡng cho sát
- Theo dõi học sinh về các mặt hứng thú, kĩ năng, năng lực tư duy
- Dùng nhiều hình thức để tìm và phát hiện học sinh có năng khiếu Tiếng Việt (Qua việc học tập hàng ngày trên lớp, qua hoạt động ngoại khoá: viết báo tường, ghi
sổ tay văn học, sáng tác ngắn…)
- Trong các giờ lên lớp, thường xuyên ứng dụng công nghệ thông tin vào hỗ trợ giảng dạy, tạo hứng thú cho học sinh học tập và tư duy
3 Nội dung công việc:
- Thực hiện nghiêm túc nội dung chương trình theo quy định
- Có kế hoạch bồi dưỡng cụ thể thường xuyên từng ngày, từng tuần, từng tháng Kiên trì theo dõi, phát hiện học sinh năng khiếu, có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao chi tiết theo khả năng của từng học sinh
- Nghiên cứu sâu tất cả các mạch kiến thức, trang bị vốn từ cho học sinh ở mọi lĩnh vực kết hợp ở tất cả các phân môn.Tận dụng triệt để đồ dùng dạy học trong các tiết dạy
- Tranh thủ sự giúp đỡ của lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn, phụ huynh học sinh
- Tìm tòi, đổi mới phương pháp truyền thụ kiến thức, có biện pháp khuyến khích học sinh ở các mức độ đều có ý thức vươn lên hơn khả năng sẵn có
- Sưu tầm nhiều tài liệu tham khảo, nhiều sách hay cho học sinh tham khảo
- Chấm chữa bài thường xuyên và kĩ càng ở càng nhiều bài càng tốt
- Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng việt
+ Phát hiện những học sinh có khả năng trở thành học sinh giỏi Tiếng việt
+ Bồi dưỡng hứng thú học tập
+ Bồi dưỡng vốn sống
- Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng Tiếng việt
Trang 3+ Bồi dưỡng kiến thức kỹ năng từ ngữ.
+ Bồi dưỡng kiến thức kỹ năng ngữ pháp
+ Bồi dưỡng cảm thụ văn học
+ Bồi dưỡng làm văn
4 Triển khai thực hiện:
* Đối tượng áp dụng: Học sinh lớp 4.
* Phạm vi thực hiện : Lớp 4D1+ 4D2 và học sinh khối 4 toàn trường.
* Chú trọng bồi dưỡng trong suốt năm học 3 phạm trù:
+ Luyện từ và câu.
+ Đọc hiểu, cảm thụ văn bản văn học
+ Tập làm văn
Cụ thể như sau:
a Luyện từ và câu:
Phân môn Luyện từ và câu cung cấp cho học sinh vốn từ ngữ phong phú Nhờ
vốn từ ngữ đó các em có hiểu biết sâu rộng về kiến thức để có thể viết lên những đoạn văn, những bài văn hay
Đối với lớp 1, 2, 3 chủ yếu là mở rộng vốn từ theo các chủ đề Giáo viên cần khắc sâu, mở rộng để học sinh nắm được ý nghĩa của từng nhóm từ vựng Lên lớp 4 – 5 học sinh phải được mở rộng hơn, nắm chắc khái niệm loại từ (danh từ, động từ, tính từ); khái niệm từ loại (từ đơn, từ phức, từ láy) Từ đó vận dụng để làm các bài tập
- Học sinh phải dựa vào cấu tạo từ đã học, dựa vào khả năng kết hợp của các từ loại và các loại từ để xác định: kết hợp có danh từ đứng trước ( bánh nướng…) là từ phức; kết hợp có động từ đứng trước chỉ là kết hợp bởi hai từ đơn (nướng - bánh) Từ
đó học sinh có kiến thức chắc chắn về từ vựng
- Học sinh hiểu thêm được một từ mới là hiểu thêm một khái niệm mới Ngôn ngữ phát triển cùng với tư duy Tìm những từ ngữ theo chủ đề, theo đề tài nhỏ là làm tăng thêm vốn từ cho các em Muốn bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Việt thì khâu làm giàu vốn từ ngữ không thể coi nhẹ
- Trong khi viết văn học sinh thường mắc lỗi lặp từ nghiêm trọng Phân môn luyện từ và câu giúp cho các em khắc phục yếu điểm này Để thực hiện được yêu cầu này buộc các em phải có vốn từ phong phú
b Đọc hiểu, cảm thụ văn bản:
Trang 4- Học sinh Tiểu học nói chung là đọc sách nhằm biết cốt chuyện, thiếu suy nghĩ
để cảm thụ sâu Đối với lớp 4-5 cần đặt ra yêu cầu cao hơn, cần gợi ý thêm những nội dung cụ thể cho các em suy nghĩ như:
+ Đánh giá từng nhân vật trong tác phẩm (ca ngợi hoặc phê phán hành động, ý nghĩ của nhân vật)
+ Bố cục tác phẩm (Các phần sắp xếp theo trật tự nào? Có gì mới?)
+ Ý nghĩa của tác phẩm (chủ đề, tác dụng giáo dục)
+ Cảm nghĩ của bản thân sau khi đọc xong tác phẩm
Từ đó, học sinh suy nghĩ trả lời Quá trình suy nghĩ sẽ giúp các em cảm thụ sâu sắc tác phẩm
- Cần nâng cao năng lực cảm thụ văn học:
Cảm thụ văn học thuộc phạm trù mĩ học Ở bậc tiểu học chủ yếu giáo dục cho học sinh rung cảm trước cái đẹp, cái thiện Đó là sự rung động trước vẻ đẹp thiên nhiên, trước vẻ đẹp con người…Rung động thẩm mĩ có khả năng kích thích, thúc đẩy
sự hoạt động, sáng tạo của con người Hướng dẫn học sinh cảm thụ chính là dẫn dắt
để học sinh tự khám phá nét đẹp, nét tiêu biểu của văn bản
c Tập làm văn:
Phân môn Tập làm văn là vận dụng những hiểu biết và kĩ năng về Tiếng Việt,
do các phân môn khác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần làm hoàn thiện chúng; rèn cho học sinh kĩ năng sản sinh văn bản (nói và viết) Nhờ vậy mà Tiếng Việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xem xét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ trong quá trình giao tiếp, tư duy, học tập
Bồi dưỡng viết văn, vun đắp tình yêu Tiếng Việt, biết giữ gìn sự trong sáng giàu đẹp của Tiếng Việt là góp phần hình thành nhân cách của con người Việt nam
Thông qua việc dạy Tập làm Văn các em thấy được vẻ đẹp của buổi bình minh, một cây phượng ra hoa, con mèo mướp… Từ đây tâm hồn và nhân cách của các em được hình thành và phát triển
- Sản phẩm của môn Tập làm văn là các bài văn nói hoặc viết theo các kiểu bài
do chương trình quy định Để học tốt, học sinh phải có thêm nhiều kĩ năng khác ngoài
kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết, dùng từ đặt câu Đó là kĩ năng: phân tích đề, quan sát, tìm ý, lựa chọn ý, lập dàn ý, viết đoạn và liên kết đoạn
- Học sinh phải được quan sát hình ảnh sinh động, cụ thể để liên tưởng, tìm ý sau đó dùng từ so sánh hoặc nhân hoá
* Trong thực tế, học sinh gặp không ít khó khăn khi làm dạng văn tả cảnh đẹp trên quê hương Vì có những nơi ngay trên quê hương mình nhưng nhiều em chưa có điều kiện được đến, giáo viên tạo điều kiện để các em được quan sát qua các buổi ngoại khoá, cho học
Trang 5sinh quan sỏt qua qua phim, ảnh (ứng dụng cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy để
cỏc em được quan sỏt hỡnh ảnh thực tế sinh động)
* Phối hợp với tổ chuyờn mụn, trao đổi thảo luận cỏc nội dung trong cỏc buổi sinh hoạt chuyờn đề nhằm đạt hiệu quả cao hơn - Phối hợp với phụ huynh học sinh, tạo điều kiện để cỏc em được tiếp sỳc nhiều với cỏc tỏc phảm văn bổ ớch * Thời gian hoàn thành: Thỏng 5 năm 2011. 5- Kết quả đạt được: Qua thời gian đợc bồi dỡng học sinh giỏi môn Tiếng việt có khă năng: +Sử dụng cỏc tớnh từ, từ tượng hỡnh, tượng thanh, sử dụng những cõu cú cỏc thành phần phụ như: trạng ngữ, định ngữ, bổ ngữ khi viết cõu văn sỏng, rừ ý, bộc lộ được tư tưởng tỡnh cảm của mỡnh đối với hiện thực được núi tới + Có vốn sống, vốn văn học, năng lực cảm thụ văn học học sinh phải thể hiện cảm xỳc, suy nghĩ bằng ngụn ngữ núi và viết, từ đú rốn cỏch nghĩ, cỏch cảm nhận thật sỏng tạo, luyện cỏch diễn tả chớnh xỏc, sinh động, hồn nhiờn với những nột riờng độc đỏo 6 Khả năng tiếp tục phỏt huy, mở rộng: Những giải phỏp này đó được thực hiện tại lớp 4D1 + 4D2 trường Tiểu học Phan Thiết và đem lại hiệu quả cao Sỏng kiến này cũn cú khả năng phỏt huy, mở rộng để thực hiện trong phạm vi toàn trường và thu được kết quả tốt Trờn đõy là một số kinh nghiệm về bồi dưỡng học sinh giỏi mụn Tiếng Việt, tụi đó thực hiện tại trường Tiểu học Phan Thiết trong năm học vừa qua Tụi xin trõn trọng bỏo cỏo./ Người thực hiện Giang Lờ Minh Huệ
Nhận xét, đánh giá của tổ chuyên môn
Trang 6
Tổ trởng Trần Thị Vân Nhận xét, đánh giá của hội đồng khoa học trờng.