Mục tiêu bài học Giúp học sinh - Nắm được 2 yếu tố then chốt của tự sự: Sự việc và nhân vật; hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự: Sự việc có quan hệ với nhau và v
Trang 1Tiết 11, 12: Tập làm văn
SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu bài học
Giúp học sinh
- Nắm được 2 yếu tố then chốt của tự sự: Sự việc và nhân vật; hiểu được ý nghĩa của
sự việc và nhân vật trong văn tự sự: Sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật; với chủ
đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, nguyên nhân, kết quả Nhân vật nào là người làm ra sự việc, hành động, vừa là người được nói tới
- HS vận dụng được lời lẽ trong văn học vào kể chuyện
- Giáo dục thêm cho HS biết phân biệt tuyến nhân vật
II Chuẩn bị
- Giáo viên: SGK, SGV, tham khảo tài liệu, soạn giáo án, bảng phụ ghi 7 sự việc trong truyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh”
- Học sinh: Làm bài tập, học bài, soạn trước bài
III Tiến trình lên lớp
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ (2,3 HS – 5 phút)
? Thế nào là văn tự sự? Nêu 1 số văn bản tự sự mà em biết?
? Cho biết ý nghĩa, mục đích trong văn tự sự?
3 Bài mới
Giới thiệu bài
Thể loại văn tự sự rất gần gũi với các em Hàng ngày các em hay được nghe nói
có người kể chuyện hay, có người kể chuyện dở Vì sao lại vậy?
Kể chuyện dở vì người kể chưa nắm được yếu tố then chốt trong văn tự sự Để hiểu được
các yếu tố then chốt trong văn tự sự và ý nghĩa của các yếu tố đó bài Sự việc và nhân vật
trong văn tự sự giúp các em hiểu rõ điều đó.
Tiết 1
Hoạt động 1 (29 phút)
GV treo bảng phụ ghi 7 sự
việc
Giải thích 7 sự việc
? Qua 7 SV trên em đã hình
dung ra được cốt truyện ST,
TT chưa?
? Vậy văn bản ST,TT có
phải là văn bản tự sự
không? Vì sao?
HS quan sát
- Hình dung được cốt truyện
ST, TT
- Là VBTS vì: VB trên các
sự việc được sắp xếp theo 1 trật tự nhất định ⇒ Cuối
I Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự.
1 Sự việc trong văn tự sự
Trang 2? Trong 7 SV trên em hãy
chỉ ra sự việc khởi đầu; sự
việc phát triển; sự việc cao
trào; sự việc kết thúc?
? Cho biết mối quan hệ của
SV (1) với SV (2,3)?
? Chỉ ra 6 yếu tố trong
chuyện ST, TT (do ai làm,
việc xảy ra ở đâu, lúc nào,
nguyên nhân, diễn biến, kết
quả)?
? Trong 6 yếu tố trên có thể
xóa bỏ yếu tố thời gian và
địa điểm đi được không?
? Nếu ta đảo SV (5) lên
trước SV (4) và SV (6,7) lên
trước SV (5) có được
không? Vì sao?
? Theo em như trong truyện
ST đã thắng TT mấy lần?
? Em có nhận xét gì về điều
đó, tại sao lại như vậy?
? Nếu kể 1 câu chuyện mà
chỉ có 7 sự việc trần trụi như
vậy truyện có hấp dẫn
không? Vì sao?
? Vậy muốn kể 1 câu
chuyện hay ta phải kể như
thế nào?
? Hãy chỉ ra các chi tiết
chứng tỏ người kể có thiện
cùng nêu 1 ý nghĩa
HS chỉ ra các sự việc
- Chúng có quan hệ nguyên nhân hệ quả SV trước là nguyên nhân dẫn đến sự việc sau SV sau giải thích cho SV trước
- 6 yếu tố của truyện:
+ Truyện do ST, TT làm + Việc xảy ra ở vùng ĐBBB
+ Vào khoảng tháng 7, 8 thời Hùng Vương thứ 18
+ Vua Hùng kến rể ⇒ 2 chàng trai có tài ngang nhau đến cầu hôn…
- Không, vì: Yếu tố thời gian và địa điểm trong truyện giúp ta hiểu được truyện xảy ra vào lúc nào và
ở đâu
- Không được, vì đảo như vậy trật tự các sự việc không theo 1 ý nghĩa nào và người đọc không hiểu
- ST thắng TT 2 lần và mãi mãi năm nào cũng thắng
⇒ Đó là 1 sự thật tất yếu vì năm nào ST cũng thắng (nếu TT thắng nghĩa là bị ngập chìm trong nước và mọi người sẽ chết) Đó là chủ đề ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt của Sơn Tinh
- Không hấp dẫn vì truyện trừu tượng, khô khan
- Truyện phải có sự việc cụ thể, chi tiết, phải nêu rõ 6 yếu tố
- ST có tài xây lũy đất
- SV khởi đầu (1)
- SV phát triển (2,3,4)
- SV cao trào (5)
- SV kết thúc (6,7)
* Sự việc trong văn tự sự phải được trình bày 1 cách
cụ thể
* Sự việc phải được sắp xếp theo 1 trật tự có ý nghĩa
* Sự việc phải có tính liên tục và gắn bó với nhân vật
* Giúp người nghe nắm bắt được tư tưởng, tình cảm
Trang 3cảm với ST?
Giáo viên cho HS xác định
các sự việc trong VB “Con
Rồng cháu Tiên” (10 phút)
Tiết 2
Hoạt động 2 (19 phút)
? Trong truyện ST, TT nhân
vật nào được kể nhiều việc
nhất và là người được nói
tới nhiều nhất?
? Có thể bỏ qua các nhân
vật phụ đi được không?
? Nhân vật trong văn tự sự
được kể như thế nào ? Có
tên gọi hay không?
Cho HS lập bảng – Gọi HS
điền vào bảng – Nhận xét
KL cho HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 (20 phút)
Gọi HS đọc bài tập
Cho HS thảo luận theo
nhóm chỉ ra các sự việc mà
nhân vật đã làm
? Nêu vai trò của nhân vật
vua Hùng, Mị nương, ST,
TT , các nhân vật đó có ý
nghĩa gì?
chống lụt, món đồ sính lễ là sản vật của núi rừng dễ cho
ST và khó cho TT, ST thắng
TT liên tục
- ST và TT ⇒ Gọi là nhân vật chính, còn các nhân vật khác là nhân vật phụ
- Không: Vì nhân vật phụ
bổ sung cho nhân vật chính
và giúp nhân vật chính hoạt động
- Nhân vật trong văn tự sự được kể bằng cách:
+ Gọi tên, đặt tên + Giới thiệu lai lịch, tài năng
+ Kể việc làm + Được miêu tả (chân dung)
HS điền vào bảng
HS đọc Thảo luận
HS dựa vào 7 SV để tóm tắt truyện
người kể muốn thể hiện
2 Nhân vật trong văn tự sự
- Nhân vật chính và nhân vật phụ
- Nhân vật trong văn tự sự được kể có tên gọi , lai lịch, tài năng, tính nết, hình dáng, việc làm
3 Ghi nhớ: SGK tr 38
III Luyện tập
1 Bài tập 1
- Vai trò : ST, TT là nhân vật chính, vua Hùng, Mị Nương là nhân vật phụ…
- Ý nghĩa : Ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt
4 Củng cố, dặn dò (1 phút)
- Sự việc và nhân vật trong văn tự sự được trình bày và thực hiện như thế nào ?
- Về nhà xem lại bài, học thuộc phần ghi nhớ, làm bài tập 2
- Chuẩn bị trước bài Sự tích hồ Gươm.