Sự nở vì nhiệt của chất rắn

Kiến thức: - Mô tả được hiện tượng nở vì nhiệt của chất rắn.. - Tìm được ví dụ trong thực tế chứng tỏ : Thể tích, chiều dài của một vật rắn tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi - Biết c

Tiết 21

ND: 18 / 01 / 2011

1 MỤC TIÊU

a Kiến thức:

- Mô tả được hiện tượng nở vì nhiệt của chất rắn

- Tìm được ví dụ trong thực tế chứng tỏ : Thể tích, chiều dài của một vật rắn tăng khi nóng lên, giảm khi lạnh đi

- Biết các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

b Kĩ năng:

- Giải thích được một số hiện tượng đơn giản về sự nở vì nhiệt của chất rắn

- Biết đọc các biểu bảng để rút ra những kết luận cần thiết

c Thái độ:

- Rèn tính cẩn thận, trung thực, ý thức học tập

- Giáo dục các em yêu thích bộ môn

2 CHUẨN BỊ

- GV : Một quả cầu kim loại, 1 vòng kim loại, một đèn cồn, một chậu nước, khăn lau khô

Bảng phụ ghi độ tăng chiều dài của các chất

Tranh về tháp Epphen ( nếu có)

3 PHƯƠNG PHÁP: Quan sát, thực nghiệm, diễn giảng

4 TIẾN TRÌNH

4.1/ Ổn định lớp : Kiểm diện

4.2/ Kiểm tra bài cũ : Không có

4.3/ Giảng bài mới:

* Hoạt động 1 : Tổ chức tình huống học tập ( 5’)

- G: Cho HS quan sát vài tranh đầu chương và nêu mục tiêu

chương

- H: Quan sát và nêu mục tiêu chương

- G: + Giới thiệu chương II : Nhiệt học

+ Hướng dẫn HS xem hình ảnh tháp Ep phen ở Pari và giới

thiệu: “ Epphen là tháp bằng thép cao 320 m do kĩ sư người

Pháp Epphen ( Eiffel, 1832 – 1923) thiết kế Tháp được xây dựng

vào năm 1889 tại quảng trường Mars, nhân dịp hội chợ quốc tế

lần thứ nhất tại Pari Hiện nay tháp được dùng làm trung tâm

phát thanh và truyền hình và là đểm du lịch nổi tiếng ở nước

Pháp” Các phép đo vào tháng một và tháng bảy cho thấy trong

Bài18 : SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN

vòng 6 tháng tháp cao lên 10 cm Tại sao lại có hiện tượng kì lạ

đó ? Chẳng lẽ một cái tháp bằng thép lại có thể “lớn lên” được

hay sao ? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời câu hỏi đó !

* Hoạt động 2 :Thí nghiệm về sự nở vì nhiệt của chất rắn (15’)

- G: Giới thiệu dụng cu,ï tiến hành thí nghiệm

- H: Quan sát, nhận xét hiện tượng

 Trước khi hơ nóng quả cầu bằng kim loại, quả cầu có lọt qua

vòng kim loại hay không ? (quả cầu lọt qua vòng kim loại)

GV: nghĩa là đường kính quả cầu lớn hơn đường kính trong của

vòng kim loại

 Dùng đèn cồn hơ nóng quả cầu, quả cầu có lọt qua vòng kim

loại nữa hay không ? (quả cầu không lọt qua vòng kim loại)

 Nhúng quả cầu đã hơ nóng vào nước đá lạnh rồi thả cho nó

lọt qua vòng kim loại Nhận xét? ( quả cầu lọt qua vòng kim

loại)

- H: làm việc theo nhóm trả lời câu hỏi C1, C2 trong 3 phút

* Có thể cho HS lên làm thí nghiệm khi chưa hơ nóng quả cầu

Gọi các nhóm nêu kết quả

- G + H: Nhận xét -> Thống nhất

* Hoạt động 3 : Rút ra kết luận (10’)

- G: Yêu cầu HS làm câu hỏi C3

- H: Cá nhân làm C3

- G + H: Nhận xét và hoàn chỉnh C3

GV: người ta làm thí nghiệm với nhiều chất rắn khác cũng có

kết quả tương tự

 Vậy khi nào chất rắn nở ra? Khi nào thì chất rắn co lại?

- Vài HS phát biểu kết luận  ghi vở

- G nêu lưu ý trong SGK – Giải thích: tăng thể tích của quả cầu

gọi là nở khối, ngoài ra sự nở về chiều dài của chất rắn gọi là

nở dài ø có nhiều ứng dụng trong đời sống và kĩ thuật

 Các chất rắn nở ra khi nóng lên co lại khi lạnh đi, vậy các

chất rắn khác nhau có nở vì nhiệt giống nhau hay không?

- G: Treo bảng độ tăng chiều dài của 1 số các thanh kim loại

khác nhau có chiều dài ban đầu 100 cm khi t0 tăng thêm 500 C

 Chất nào nở vì nhiệt nhiều nhất chất nào nở vì nhiệt ít nhất ?

- H: Quan sát và nhận xét ( Nhôm nở vì nhiệt nhiều nhất, sắt nở

vì nhiệt ít nhất)

- G: Qua câu hỏi C3 và bảng sự nở vì nhiệt của 1 số chất em

nào rút ra kết luận gì?

C4: Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

- H: Rút ra kết luận

- G + H: Nhận xét -> thống nhất

1) Thí nghiệm

( Hình 18.1 SGK/ 58)

2) Trả lời câu hỏi:

- C1 :Vì quả cầu nở ra khi nóng lên

- C2:Vì quả cầu co lại khi lạnh đi

3) Kết luận

- C3: (1) tăng ; (2) lạnh đi

* Chất rắn nở ra khi nóng lên và

co lại khi lạnh đi

* Các chất rắn khác nhau nở vì

- G: Liên hệ thực tế : Người ta đã ứng dụng sự nở vì nhiệt của

chất rắn trong thực tiễn như: làm cầu, sóng lươn, đường tàu,

đường ống nước, làm dợn sóng cho tôn lợp nhà…

GDHN: Ứng dụng của sự nở vì nhiệt của chất rắn rất cần thiết

cho những người làm công việc thiết kế chi tiết máy trong ngành

cơ khí, chế tạo, thiết kế cầu, thiết kế và lắp đặt đường ray trong

ngành giao thông vận tải, chế tạo các thiết bị tự động đóng ngắt

điện …

nhiệt khác nhau

4.4/ Củng cố và luyện tập

- Yêu cầu HS đọc và trả lời câu hỏi C5, C6, C7

C5 : GV cho HS xem một số cán dao, liềm để quan

sát và chỉ ra khâu dao → trả lời câu C5

C6: Yêu cầu HS giải thích tại sao lại nghĩ ra

phương án đó ( để vòng kim loại cũng nở ra)

GV có thể làm thí nghiệm kiểm chứng

 Chất rắn nở ra khi nào, co lại khi nào ?

 Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt như thế

nào ?

- HS làm bài tập 18.1 và giải thích tại sao chọn đáp

án đó

( vì khi đun nóng thì thể tích tăng , còn khối lượng

không thay đổi mà D = m / V => D giảm)

- HS làm bài tập 18.2

4) Vận dụng

- C5 : Phải nung nóng khâu dao, liềm vì khi được nung nóng, khâu nở ra dễ lắp vào cán, khi nguội đi khâu co lại xiết chặt vào cán

- C6 : Nung nóng vòng kim loại

- C6 : Vào mùa hè nhiệt độ tăng lên, thép

nở ra, nên thép dài ra (tháp cao lên) H: Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi

H: Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau

- BT 18.1: ( D) Khối lượng riêng của vật giảm

- 18.2: ( B) Hơ nóng cổ lọ

4.5/ Hướng dẫn học ở nhà

- Học bài, hoàn chỉnh các câu hỏi từ C1 -> C7

- BTVN : 18.3 – 18.5/22 SBT ( GV hướng dẫn bài tập về nhà)

- Chuẩn bị bài : Sự nở vì nhiệt của chất lỏng Cả lớp 1 chai nước màu

- Đọc phần có thể em chưa biết trang 59 SGK

5 RÚT KINH NGHIỆM