Khoa học tự nhiên từ bài 1 8

LỜI NÓI ĐẦU Mô hình trường học mới cấp trung học cơ sở được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai thực nghiệm đối với lớp 6 từ năm học 2014 - 2015 với mục tiêu là đổi mới đồng bộ các hoạt độ

6 CÏ T Ư Ï N H I E NÂ

O H A

O

H

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO C

O H G N U R T C

U

D

O

A

I

G

Ï

U

V D Ư Ï A N Ù M O Â H Ì N H T R Ư Ơ N Ø G H O C Ï M Ơ IÙ V I E T Ä N A M

TẬP MỘT SÁCH THỬ NGHIỆM

(Tái bản lần thứ nhất

cĩ chỉnh lí, bổ sung)

LỜI NÓI ĐẦU

Mô hình trường học mới cấp trung học cơ sở được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai thực nghiệm đối với lớp 6 từ năm học 2014 - 2015 với mục tiêu là đổi mới đồng bộ các hoạt động sư phạm

trong nhà trường ; bảo đảm cho học sinh được tự quản, tự tin trong học tập, chiếm lĩnh được kiến thức, kĩ năng qua tự học và hoạt động tập thể ; phù hợp với mục tiêu đổi mới và điều kiện về năng lực đội ngũ giáo viên, thiết bị giáo dục của hầu hết các trường học Việt Nam ; đồng thời có giải pháp thu hút các gia đình và cộng đồng tích cực tham gia cùng nhà trường thực hiện chức năng giáo dục

Thay cho sách giáo khoa hiện hành, học sinh học theo mô hình trường học mới sử dụng sách

Hướng dẫn học được thiết kế dựa trên chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định

hướng tích hợp Bộ sách gồm 8 môn học : Toán, Ngữ văn, Khoa học tự nhiên (tích hợp Vật lí, Hoá học, Sinh học) ; Khoa học xã hội (tích hợp Lịch sử, Địa lí), Giáo dục công dân, Công nghệ, Tin học, Hoạt động giáo dục (tích hợp Thể dục, Âm nhạc, Mĩ thuật) Mỗi bài học trong sách

Hướng dẫn học được biên soạn theo chủ đề tích hợp để có thể tổ chức hoạt động học tích cực,

tự lực của học sinh theo các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực với các hoạt động :

“Khởi động”, “Hình thành kiến thức”, “Luyện tập”, “Vận dụng”, “Tìm tòi mở rộng” Hoạt động học của học sinh trong mỗi bài học cần được thực hiện một cách linh hoạt ở trong lớp, ngoài lớp,

ở nhà và cộng đồng Các hoạt động học của học sinh được tổ chức trên lớp, cùng với các hoạt động học ở ngoài lớp học tạo thành chuỗi hoạt động học theo tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được sử dụng

Hoạt động “Vận dụng” và “Tìm tòi mở rộng” là các hoạt động chủ yếu giao cho học sinh thực hiện ở ngoài lớp học, không tổ chức dạy học hoàn toàn trên lớp Vì vậy nội dung các hoạt động

này trong tài liệu Hướng dẫn học có thể là cung cấp thông tin bổ sung ; nêu những yêu cầu, định

hướng và gợi ý về phương pháp thực hiện ; mô tả sản phẩm học tập phải hoàn thành để học sinh

tự phát hiện, lựa chọn tình huống thực tiễn giúp vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học được trong bài học và tìm tòi mở rộng theo sở thích, sở trường, hứng thú của mình Các hoạt động này hết sức cần thiết và quan trọng, giúp cho việc phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh, cần phải tổ chức thực hiện đầy đủ và hiệu quả nhưng không yêu cầu tất cả học sinh thực hiện như nhau, sản phẩm học tập của mỗi học sinh trong các hoạt động này cũng không giống nhau Trong quá trình biên soạn và triển khai thực nghiệm, các tác giả đã tiếp thu nhiều ý kiến phản hồi và đã hết sức cố gắng chỉnh sửa, hoàn thiện bộ sách Tuy nhiên, bộ sách chắc chắn không tránh khỏi những điểm còn hạn chế, thiếu sót cần được tiếp tục chỉnh sửa, bổ sung Các tác giả

bộ sách trân trọng cảm ơn và mong nhận được những ý kiến đóng góp của đông đảo giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và những người quan tâm để bộ sách ngày càng được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo

CÁC TÁC GIẢ

CHỦ ĐỀ 1

MỞ ĐẦU

MÔN KHOA HỌC TỰ NHIÊN

Chúng ta thường thấy các hoạt động của con người trong nhiều lĩnh vực đời sống Lĩnh vực nào cũng có những hoạt động phù hợp với nó Hãy quan sát hoạt động của con người trong những hình ảnh (Hình 1.1)

Trao đổi với bạn ghi lại ý kiến của em vào vở để chọn cụm từ dưới đây đặt dưới các hình vẽ sao cho phù hợp :

(1) Lau sàn nhà

(2) Hát mừng giáng sinh

(3) Làm thí nghiệm trong phòng thí nghiệm

(4) Làm thí nghiệm trong tàu vũ trụ

(5) Lấy mẫu nước bị ô nhiễm trên dòng kênh

(6) Điều khiển máy gặt lúa

(7) Đạp xe trên phố

(8) Theo dõi nuôi cấy mô cây trồng trong phòng kính

Mục tiêu

– Làm quen với hoạt động nghiên cứu khoa học và quy trình nghiên cứu

khoa học.

– Tìm hiểu một số thành tựu nghiên cứu khoa học trong đời sống.

– Tạo hứng thú, bước đầu hình thành kĩ năng quan sát và có ý thức tìm tòi,

nghiên cứu những hiện tượng tự nhiên, yêu thích môn Khoa học.

– Hình thành kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng báo cáo khoa học.

Bài 1 MỞ ĐẦU

c)

đ) .

g)

d)

e)

h)

a) b)

Hãy trả lời các câu hỏi sau đây, ghi vào vở ý kiến của em :

– Trong những hoạt động trên, hoạt động nào con người chủ động tìm tòi, khám phá

ra cái mới ?

Những hoạt động mà con người chủ động tìm tòi, khám phá ra cái mới gọi là những hoạt động gì ?

– Muốn tìm tòi, khám phá ra cái mới, con người cần phải suy nghĩ và làm theo các bước nào nào ?

– Mỗi bạn trình bày ý kiến của mình trước nhóm.

– Trao đổi, tranh luận với các bạn trong nhóm để đưa ra ý kiến của nhóm.

– Báo cáo với thầy (cô) giáo về kết quả hoạt động.

– Lắng nghe hoặc ghi chép những nhận xét, gợi ý của thầy (cô) giáo.

1 Hoạt động nghiên cứu khoa học của con người nhằm phát hiện ra bản chất quy

luật của sự vật, hiện tượng trong thế giới tự nhiên, hoặc sáng tạo ra phương pháp và phương tiện kĩ thuật mới để làm thay đổi sự vật, hiện tượng phục vụ cho mục đích của con người

2 Hãy tìm tòi, khám phá, trả lời câu hỏi :

a) Nhiệt độ của nước ảnh hưởng như thế nào nếu ta hoà tan một giọt mực vào nước ? b) Thể tích của một lượng khí xác định phụ thuộc vào nhiệt độ như thế nào ?

Thí nghiệm 1

Hình 1.2

Thí nghiệm 2

– Chuẩn bị :

Thí nghiệm 1 : 1 cốc nước nóng, 1 cốc nước lạnh, 1 lọ mực, 1 ống nhỏ giọt

Thí nghiệm 2 : 1 vỏ chai, 1 quả bóng bay, chậu nước nóng, khăn bông.

– Dự đoán hiện tượng xảy ra và đưa ra phương án bố trí, làm thí nghiệm Ghi vào vở

ý kiến của em.

– Thảo luận để thống nhất ý kiến đưa ra phương án bố trí và làm thí nghiệm.

– Tiến hành thí nghiệm, ghi lại kết quả.

– So sánh kết quả với dự đoán ban đầu của nhóm.

– Thảo luận để tìm từ điền vào chỗ trống trong câu dưới đây :

Giọt mực sẽ hoà tan hơn trong nước hơn Khi nhiệt độ thì thể tích của một lượng khí xác định sẽ Những phán đoán của con người để đưa ra câu trả lời sơ bộ về một vấn đề (hay câu hỏi nghiên cứu), mà chưa được chứng minh gọi là những

– Mô tả công việc (quy trình) ghi vào vở theo gợi ý ở bảng 1.1.

Bảng 1.1

Bước 1 : Xác định vấn đề (câu hỏi

nghiên cứu).

Bước 2 : Đề xuất giả thuyết

Bước 3 : Thiết kế và tiến hành thí

nghiệm kiểm chứng giả thuyết.

Bước 4 : Thu thập, phân tích số liệu.

Bước 5 : Thảo luận rút ra kết luận.

Bước 6 : Báo cáo kết quả.

– Quan sát các biểu tượng ở hình 1.3, đặt tương ứng các bước trong quy trình nghiên cứu khoa học vào hình chữ nhật (dưới biểu tượng) sao cho thích hợp

Hình 1.3

– Báo cáo với thầy (cô) giáo về kết quả hoạt động.

– Lắng nghe hoặc ghi chép những nhận xét, gợi ý của thầy (cô) giáo.