Ôn tập tác phẩm trữ tình

Là những bài tr ờng ca cổ x a thể hiện cuộc sống tình cảm và khát vọng chinh phục thiên nhhiên của con ng ời Câu 2.. Tuy có chỗ gần với các thể bút kí , kí sự ở yếu tố miêu tả , ghi ché

PhÇn I.

Câu1 Định nghĩa nào d ới đây đ ợc coi là đúng với ca dao

A Là lời thơ của dân ca, là những bài thơ dân gian mang phong cách

nghệ thuật chung với lời thơ dân ca

B Là khúc ca có nhạc đệm của nhân dân lao động ngày x a

C Là những câu chuyện bằng văn vần hoặc văn xuôi thể hiện tình cảm của ng ời lao động xa x a

D Là những bài tr ờng ca cổ x a thể hiện cuộc sống tình cảm và khát vọng chinh phục thiên nhhiên của con ng ời

Câu 2 Ca dao không có đặc điểm nào trong các đặc điểm d ới

đây ?

A Diễn tả đời sống tình cảm của nhân dân lao động

B Khái quát , đúc kết kinh nghiệm sống , kinh nghiệm sản xuất

C Hình thức th ờng ngắn gọn và chủ yếu viết theo thể lục bát

Đặc điểm thơ trữ tình trung đại

- Đ ợc viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm và có nhiều thể nh : Thất ngôn tứ tuyệt , ngũ ngôn tứ tuyệt , thất ngôn bát cú , lục bát , song thất lục bát Có những quy định về thanh điệu,

vần luật trong thơ chặt chẽ

Đặc điểm thể tuỳ bút

Tuỳ bút là một thể văn Tuy có chỗ gần với các thể bút kí , kí

sự ở yếu tố miêu tả , ghi chép những hình ảnh , sự việc mà nhà văn quan sát , chứng kiến , nh ng tuỳ bút thiên về biểu cảm , chú trong thể hiện cảm xúc , tình cảm , suy nghĩ của tác giả tr

ớc các hiện t ợng và vấn đề của đời sống Ngôn ngữ tuỳ bút th ờng giàu hình ảnh và chất trữ tình

Thất ngôn (bảy chữ) tứ tuyệt (bốn câu):

Đây là một trong hai dạng cơ bản, phổ biến nhất của thơ Đ

ờng luật, gồm thất ngôn bát cú (7 chữ, 8 câu) và thất ngôn tứ

tuyệt (7 chữ, 4 câu), trở thành một thể thơ phổ biến của văn

học trung đại Thất ngôn tứ tuyệt (7 chữ, 4 câu), có những quy

định về thanh điệu, vần luật trong thơ rất chặt chẽ, tuy nhiên

chỉ cần l u ý sự hiệp vần ở chữ thứ bảy trong các câu 1, 2 và 4

(cũng có khi chỉ cần hiệp vần ở chữ thứ bảy trong câu 2 và 4 )

Thể thất ngôn bát cú :

Thơ thất ngôn bát cú (7 chữ, 8 câu) Đ ờng luật có những quy

định rất chặt chẽ về bố cục Có gieo vần ( chỉ một vần ) ở các chữ cuối của các câu 1,2,4,6,8 Có phép đối giữa câu 3 với câu 4 , câu 5 với câu 6 ( tức bốn câu giữa ) Có luật bằng trắc ).Không

ThÓ song thÊt lôc b¸t ® îc cÊu t¹o nh sau:

− Mét cÆp th¬ 7 ch÷ (song thÊt) ®i kÌm mét cÆp lôc b¸t

Sè c©u trong bµi kh«ng h¹n chÕ

− NhÞp trong hai c©u thÊt lµ nhÞp 3/4 (kh¸c víi nhÞp

trong th¬ thÊt ng«n § êng luËt lµ nhÞp 4/3)

− VÇn nhÞp trong c©u lôc b¸t cña thÓ th¬ nµy còng

gièng nh vÇn nhÞp trong thÓ lôc b¸t cña ca dao (vÇn

ch©n hoÆc vÇn l ng, nhÞp 2/2/2 hoÆc 4/4)

− Ch÷ thø 7 cña c©u thÊt trªn hiÖp vÇn víi ch÷ thø 5

cña c©u thÊt d íi

− Ch÷ thø 7 cña c©u thÊt d íi l¹i hiÖp vÇn víi ch÷ thø 6 cña c©u lôc

− Ch÷ thø 8 cña c©u b¸t l¹i hiÖp vÇn víi ch÷ thø 5 cña c©u thÊt tiÕp theo

*Trong những câu sau, câu nào không phải

là ca dao, dân ca viết về tình cảm gia đình?

A Đói lòng ăn hột chà là

Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng

B Đ ờng vô xứ Nghệ quanh quanh

Non xanh n ớc biếc nh tranh họa đồ

C Rủ nhau lên núi đốt than

Chồng mang đòn gánh, vợ mang quang giành Củi than nhem nhuốc với tình

Ghi lời vàng đá xin mình chớ quên

D Anh em nào phải ng ời xa

Cùng chung bác mẹ một nhà cùng thân

Tác phẩm Nội dung t t ởng, tình cảm, đ ợc biểu hiện

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt

địch.

Qua đèo Ngang tình cảm, quê h ơng sâu lắng trong khoảnh ả

khắc đêm vắng.

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê Tình cảm, gia đình, quê h ơng qua nhì ững kỉ

niệm đẹp của tuổi thơ.

Sông núi n ớc Nam Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao c ả

Tiếng gà tr a tình cảm, quê h ơng chân thành pha chút xót

xa lúc mới trở về quê.

Bài ca Côn Sơn tình yêu thiênnhiên, lòng yêu n ớc sâu nặng

và phong thái ung dung lạc quan.

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh Nỗi nhớ th ơng quá khứ đi đôi với nỗi buồn

đơn lẻ thầm lặng giua núi đèo hoang sơ.

Cảnh khuya Nhân cách thanh cao và sự giao hoà tuyệt

đối với thiên nhiên.

HS viÕt b¶ng nªu t×nh c¶m ®

îc thÓ hiÖn trong c¸c t¸c

phÈm tr÷ t×nh

THơ trữ tình hiện đại

-Tình yêu quê h ơng đất n

ớc , yêu cuộc sống bình th ờng giản dị mà rất đỗi diệu kì

Hãy sắp xếp lại để tên tác phẩm( hoặc đoạn

trích ) khớp với thể thơ

Tác phẩm Thể thơ

5 Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh 5 Thể thơ khác

C¸ch biÓu hiÖn t×nh c¶m , c¶m xóc trong t¸c phÈm tr÷ t×nh §a d¹ng , phong phó §ù¬c tr×nh bµy trùc tiÕp hoÆc gi¸n

tiÕp

NguyÔn Tr·i

(1380 - 1442)

Hå ChÝ Minh (1890- 1969)

Mét ng êi lµ con thø ba cña vua

TrÇn Th¸i T«ng, mét ng êi lµ con tr ëng cña vua TrÇn Th¸nh T«ng

TrÇn Quang Kh¶i

TrÇn Nh©n T«ng

Là ng ời sống ở thế kỷ XIX, có những bài thơ Đ ờng luật đặc sắc.

Bà huyện thanh quan

(Lí Bạch) (Đỗ Phủ) (Hạ Tri Chương)

PhÇn II

§iÒn vµo chç trèng trong nh÷ng c©u sau:

a, Kh¸c víi c¸c t¸c phÈm cña c¸c c¸ nh©n, ca dao tr÷ t×nh(tr íc ®©y)

lµ nh÷ng bµi th¬ cã tÝnh chÊt………

vµ

b, ThÓ th¬ ® îc ca dao tr÷ t×nh sö dông nhiÒu nhÊt lµ

c, Mét sè thñ ph¸p th êng gÆp trong ca dao tr÷

Thi viÕt nhanh c¸c c©u th¬ sau

vµ cho biÕt mçi c©u th¬ ® îc trÝch trong bµi th¬ nµo ?

NgÈng ®Çu nh×n tr¨ng s¸ng Cói ®Çu nhí cè h ¬ng

Mục đồng sáo vẳng trâu về hết

Cò trắng từng đôi liệng xuống đồng

Côn Sơn có đá rêu phơi

Ta ngồi trên đá nh ngồi chiếu êm

§· bÊy l©u nay b¸c tíi nhµ TrÎ thêi ®i v¾ng chî thêi xa

Ôi cái quần chéo go

ống rộng dài quét đất Cái áo cánh trúc bâu

Đi qua nghe sột soạt

? Bài thơ miêu tả cảnh hùng vĩ của thác n ớc vừa nói lên phong cách sống của nhà thơ

Bài thơ đ ợc làm trên đ ờng từ Bắc vào kinh thành Huế để nhận chức

”Cung trung giáo tập”

Với hình ảnh nhân vật “ta” giữa cảnh t ợng thiên nhiên nên thơ hấp dẫn

đoạn thơ cho ta thấy sự giao hoà trọn vẹn giữa con ng ời và thiên nhiên

Bài thơ thể hiện hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị

của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần

Bài thơ mở ra một không gian cứ rộng mãi bởi trăng xuân soi chiếu cả

bầu trời lẫn mặt n ớc đầy sức xuân

Bài thơ gợi ra một cảnh t ợng một vùng quê trầm lặng mà không đìu

hiu ở đây vẫn ánh lên sự sống của con ng ời trong sự hoà hợp với

Bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên, lòng yêu n ớc sâu nặng và

phong thái ung dung lạc quan của Bác

T

á C P H ẩ M T R

ữ T

ì N

Cách biểu cảm và tình quê hương trong hai bài thơ Tĩnh

dạ tứ và Hồi hương ngẫu thư khác nhau như thế nào?

Tĩnh dạ tứ Hồi hương ngẫu thư

H·y t×m nh÷ng ý kiÕn mµ em cho lµ kh«ng chÝnh x¸c:

c¶m, c¶m xóc

kÓ chuyÖn, miªu t¶ vµ lËp luËn

®a d¹ng.

Ca dao trữ tình Thơ của thi nhân

Giống nhau biểu hiện những tình cảm, nguyện vọng

Khác nhau là loại thơ biểu

hiện những tình cảm, nguyện vọng tha thiết và chính đáng, vốn

đ ợc l u hành trong dân gian

biểu hiện tình cảm cá nhân song ở những bài thơ có giá trị, tình cảm của tác giả bao giờ cũng có tính chất đại

diện cho những tình cảm tiến

bộ, mang màu sắc nhân bản

đậm nét: tình yêu quê h ơng

đất n ớc, tình cảm gia đình, tình bạn tình yêu

ghi nhớ

Tác phẩm trữ tình là văn bản biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả tr ớc cuộc sống Thơ là thể loại văn học phù hợp để biểu hiện tình cảm, cảm xúc, tuy nhiên cũng có thơ tự sự, truyện thơ văn xuôi phù hợp với kể chuyện, tuy nhiên cũng có những loại văn xuôi trữ tình hoặc mang

nặng tính chất trữ tình nh tuỳ bút.

Ca dao trữ tình là loại thơ biểu hiện những tình cảm, nguyện vọng tha

thiết và chính đáng, vốn đ ợc l u hành trong dân gian Thơ của thi nhân biểu hiện tình cảm cá nhân song ở những bài thơ có giá trị, tình cảm của tác giả bao giờ cũng có tính chất đại diện cho những tình cảm tiến

bộ, mang màu sắc nhân bản đậm nét: tình yêu quê h ơng đất n ớc, tình cảm gia đình, tình bạn tình yêu

Tình cảm cảm xúc có khi đ ợc biểu hiện một cách trực tiếp song th ờng đ

ợc biểu hiện một cách gián tiếp Phân tích và th ởng thức thơ trữ tình không đ ợc thoát li văn bản song không thể chỉ dừng ở bề mặt của ngôn

từ và văn bản Phải thông qua ngôn từ giàu tính khơi gợi những sự vật,