Từ những câu chuyện nửa thực nửa hư Nhà thơ Xuân Diệu không chỉ nổi tiếng với một tài sản thi ca đồ sộ tạo dựng nên danh xưng bất khả xâm phạm "ông hoàng thơ tình Việt Nam" mà cuộc sống
Trang 1Một thông tin thú vị về Ông hoàng thơ tình Xuân Diệu
Giải mã 'nghi án' giới tính của Xuân Diệu
Những gì xẩy ra trong của sống của nhà thơ Xuân Diệu thủa sinh thời qua lời kể của những nhân chứng đã từng được công bố,
những vần thơ "lạ" của ông đã để lại cho dư luận nhiều thắc mắc
Từ những câu chuyện nửa thực nửa hư
Nhà thơ Xuân Diệu không chỉ nổi tiếng với một tài sản thi ca đồ sộ tạo dựng nên danh xưng bất khả xâm phạm "ông hoàng thơ tình Việt Nam" mà cuộc sống riêng của ông cũng nổi tiếng không kém Trong suốt một thế kỷ qua, nghi án giới tính của Xuân Diệu vẫn là một dấu hỏi lớn Có nhiều lý do, đặc biệt là đặc điểm xã hội trước đây còn e dè với vấn đề giới tính nên nghi án của Xuân Diệu cứ lúc chìm lúc nổi đây đó qua hồi ký, bài viết của một số nhà văn Ngày nay, khi xã hội đã có một cái nhìn cởi mở về vấn đề giới tính,
chúng tôi quyết định đi tìm sự thật của bí mật đã tồn tại gần một thế kỷ qua
Trong quá trình tìm tư liệu cho loạt bài này, chúng tôi cũng được
sự giúp đỡ nhiệt tình và sự đồng tình của những người bạn văn và đặc biệt là những người thân của nhà thơ Xuân Diệu như: Đạo diễn Bạch Diệp - người vợ duy nhất; Luật sư Cù Huy Hà Vũ - người thừa kế duy nhất của nhà thơ Xuân Diệu Việc giải mã nghi án giới tính của Xuân Diệu là để hiểu hơn về cuộc đời của một nhà thơ lớn, qua đó cảm nhận sâu hơn, hiểu đầy đủ hơn giá trị tài sản thi ca khổng lồ của "ông hoàng thơ tình Việt Nam"
Nhà thơ Xuân Diệu Lời thơ mê đắm tặng người đồng giới
Trang 2Phó Viện trưởng Viện Văn học Nguyễn Đăng Điệp đánh giá Thơ mới Việt Nam chỉ có "tứ bất tử" gồm Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, Huy Cận, và Nguyễn Bính Nhưng trong suốt một thế kỷ qua, dường như ngai vàng của "Vua thơ tình" vẫn chỉ có một mình Xuân Diệu ngự trị Những áng thơ tình bất hủ, những câu chữ mê đắm như:
Em bước điềm nhiên không vướng chân
Anh đi lững thững chẳng theo gần
Vô tâm - Nhưng giữa bài thơ dịu
Anh với em như một cặp vần
Trông thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy
Lòng anh thôi đã cưới lòng em
Không ít người mê thơ Xuân Diệu đều mơ tưởng về người phụ nữ được thi sĩ yêu tha thiết, đắm đuối đến như vậy, hẳn sẽ là người hạnh phúc nhất nhân gian này Đó hẳn là một trang tuyệt sắc giai nhân hoặc là một người có tâm hồn lớn lao, có trái tim yêu cùng nhịp đập với thi sĩ, được thi sĩ nâng niu, mê mải vô vàn:
Yêu tha thiết thế vẫn còn chưa đủ?
Anh tham lam, anh đòi hỏi quá nhiều
Anh biết rồi, em đã nói em yêu
Sao vẫn muốn nhắc một lời đã cũ?
Nhưng rồi một loạt những bài thơ như Tình trai, Em đi và cả những bài thơ tình đắm đuối khác tặng người đồng giới đã khiến văn đàn Việt Nam dấy lên dấu hỏi đầy nghi ngờ về giới tính của
Xuân Diệu Và đặc biệt là sau khi cuốn hồi ký Cát bụi chân ai của
nhà văn Tô Hoài được xuất bản năm 1993, nghi án này lại thêm một lần nữa bùng nổ Lúc ấy, những câu hỏi về cuộc đời riêng tư của "ông hoàng thơ tình" và khơi lại câu chuyện về người đàn bà duy nhất trong cuộc đời Xuân Diệu, đó là nữ đạo diễn nổi tiếng Bạch Diệp
Những nghi ngờ về các mối "tình trai", những mối quan hệ với người đồng giới của Xuân Diệu càng lớn hơn khi người ta biết
Trang 3rằng cuộc hôn nhân với người vợ duy nhất ấy chỉ kéo dài vẻn vẹn 6 tháng Tuy nhiên, cho đến nay, thực sự chưa có một bằng chứng rõ rệt nào chứng minh về sự "đồng tính" của Xuân Diệu ngoài những lời đồn thổi và một số những mẩu chuyện được kể qua hồi ức của một số người Dù vậy, chính từ nhiều bài thơ của Xuân Diệu đã khiến người ta không thôi đặt dấu hỏi nghi vấn
Trong bài thơ Ba lời cảm ơn của Xuân Diệu vừa được công bố lần đầu tiên cách đây vài tuần có những lời thơ tình thật thắm thiết:
Cảm ơn trời đất thật tài hoa
Đưa hết tình anh với đậm đà
Đem cả bài thơ và khúc nhạc
Sắc trời hương đất tạo em ra
Cảm ơn thầy mẹ khéo nhân duyên
Sinh tạc ra em khối diệu huyền
Dáng nét làm cho anh quyến luyến
Sáng ngời đôi mắt khiến anh điên
Lắm lúc nhìn em sững mắt anh
Cảm ơn em đã đón anh nhìn
Anh nhìn như thể rơi con mắt
Và cả thời gian cũng đứng im
Nhà thơ Vũ Quần Phương nhận xét, giọng điệu bài thơ như là tặng cho một người phụ nữ mà Xuân Diệu yêu say đắm Nhưng thực chất, bài thơ đó lại được Xuân Diệu chép tặng cho một người đàn ông, sau một thời gian hai người ở cùng nhau trong đại sứ quán Việt Nam ở Liên Xô (cũ) Người đàn ông đó chính là một tiến sĩ trong ngành Dầu Khí - ông Đặng Của Theo phân tích của nhà thơ
Vũ Quần Phương thì: "Thơ Xuân Diệu tặng cho đàn ông mà như viết cho phụ nữ Cũng có thể hiểu người làm thơ phải thế, không phải cứ bê y nguyên như sự thực ngoài đời Nhưng gần đây người
ta lại bảo Xuân Diệu là người đồng tính, điều đó thì cũng chưa khẳng định được" Những ngôn từ mạnh mẽ:
Sáng ngời đôi mắt khiến anh điên
Anh nhìn như thể rơi con mắt
Trang 4Và cả thời gian cũng đứng im", tưởng như là tình yêu say đắm với một người phụ nữ, mà cuối cùng hoá ra lại chép tặng một người đàn ông
Niềm cảm mến vô ngần với Hoàng Cát
Những vần thơ đầy cô đơn sau sự chia lìa:
Từ nay anh lại trên đời
Bữa cơm lại với một đôi đũa cầm
Giường kia một chiếu anh nằm
Phòng văn một bóng đăm đăm sớm chiều
Muôn ngàn cảm tạ em yêu
Chất cho anh được bao nhiêu ân tình
Cho hay anh đã để dành
Nén hương một thuở thơm thanh suốt đời
Sống bằng nhớ lại nguồn vui
Nhớ khi ôm cả đất trời cùng em
Những tưởng đó là lời thơ tạ từ, thể hiện nỗi buồn chỉ còn lại một mình thi sĩ đơn côi sau khi chia tay với người vợ duy nhất là Bạch Diệp Nhưng sau đó, người ta lại cho rằng khúc thương tâm đó không phải dành cho Bạch Diệp, mà dành cho một người đàn ông tên Hoàng Cát Đó là một nhà báo trẻ, điển trai rất yêu thơ Xuân Diệu và còn là người em nuôi của Xuân Diệu
Khi Hoàng Cát đi vào chiến trường miền nam, Xuân Diệu có nhiều bài thơ tiễn Hoàng Cát, trong đó có những câu như:
Bốn năm, nhưng cũng qua mau
Cõi trần ai được ở lâu thiên đường
Giã từ, từ biệt, đôi phương
Đôi nơi, đôi ngả, đôi đường, khổ anh
Bốn năm lại khép trời xanh
Nhớ em như một mộng lành mà thôi
Đúng là kể từ ngày họ quen nhau cho đến lúc Hoàng Cát đi chiến trường là đúng bốn năm
Nhưng có lẽ điển hình nhất thể hiện niềm yêu mến, cảm nhớ của
Xuân Diệu với Hoàng Cát là bài Em đi viết vào đêm ngày
11/7/1965 với đề tặng cho Hoàng Cát ở phía dưới:
Trang 5Em đi, để tấm lòng son mãi
Như ánh đèn chong, như ngôi sao
Em đi, một tấm lòng lưu lại
Anh nhớ thương em, lệ muốn trào
Ôi Cát! Hôm vừa tiễn ở ga
Chưa chi ta đã phải chia xa!
Nụ cười em nở, tay em vẫy
Ôi mặt em thương như đóa hoa
Em hỡi! Đường kia vướng những gì
Mà anh mang nặng bước em đi!
Em ơi, anh thấy như anh đứng
Ôm mãi chân em chẳng chịu lìa
Nhưng bóng em đi đã khuất rồi
Đứt lìa khúc ruột của anh thôi!
Tình ta như mối dây muôn dặm
Buộc mãi đôi chân, dẫu cách vời
Em hẹn sau đây sẽ trở về
Sống cùng anh lại những say mê…
Áo chăn em gửi cho anh giữ
Xin gửi cùng em cả hẹn thề!
Một tấm lòng em sâu biết bao
Để anh thương mãi, biết làm sao!
Em đi xa cách, em ơi Cát
Em chớ buồn, nghe!
Anh nhớ yêu "
Lần đầu tiên Xuân Diệu và Hoàng Cát gặp nhau là năm 1958, khi
ấy Hoàng Cát mới 17 tuổi, trâu bị lạc, anh đang chạy đi tìm thì gặp Xuân Diệu ngồi nghỉ dưới tán cây giữa cánh đồng làng anh Lúc ấy Xuân Diệu đang trong chuyến đi thực tế về Nghệ An, tay cầm cặp bánh chưng, anh cho Hoàng Cát một cái bánh Nhà văn Nguyễn Quang Lập trong bài viết về Hoàng Cát- chuyện văn, chuyện đời
có ghi: "Có một người nữa khi đang vui hễ ai nhắc đến là mặt
Hoàng Cát cũng đờ ra, đó là Xuân Diệu Ai cũng biết Hoàng Cát
và Xuân Diệu là anh em kết nghĩa nhưng quan hệ của họ đã vượt quá tình anh em, đạt đến cái gọi là tình yêu, có lẽ điều này thì
Trang 6nhiều người không biết" Sau buổi gặp gỡ trên cánh đồng làng ở
khúc ruột miền trung, Hoàng Cát và Xuân Diệu trở nên thân thiết nhau Nhà văn Nguyễn Quang Lập viết: "Từ đó anh em thân nhau, rồi yêu nhau, chính xác chỉ có Xuân Diệu yêu Hoàng Cát, còn
Hoàng Cát suốt cả đời mình chỉ biết thương Xuân Diệu, thương đến vô cùng Thương quá hóa chiều, Hoàng Cát chỉ chiều yêu
Xuân Diệu mà thôi Và Hoàng Cát khóc, nước mắt chan chứa, vừa khóc vừa đọc bài thơ Xuân Diệu viết tặng anh 45 năm về
trước, ngày anh lên đường nhập ngũ Anh nói: ầy, tau không yêu Xuân Diệu theo kiểu trai gái yêu nhau, ầy, nhưng mà tau thương, thương lắm bay nờ " Rồi Nguyễn Quang Lập hỏi "Xuân Diệu có yêu anh không thì Hoàng Cát nói yêu chớ, Xuân Diệu yêu tau thiệt
mà, yêu lắm mi nờ"
Nhưng câu chuyện nhiều bí ẩn và gây nhiều câu hỏi nhất là cuộc hôn nhân ngắn ngủi giữa nhà thơ Xuân Diệu và nữ đạo diễn Bạch Diệp Họ đã rất hạnh phúc nhưng bất ngờ chia tay chỉ sau 6 tháng
mà không rõ nguyên nhân
Theo Đời Sống Pháp Luật
Những người thơ và những người tài hoa là những người mệnh bạc: "Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen" Song, nếu họ
không bạc mệnh, cuộc đời họ không có nhiều thăng trầm trong cuộc sống như thế thì họ sẽ khó để có thể tìm được những chất liệu viết thành thơ và sáng tác trong nghệ thuật, vì lấy đâu ra sự trải nghiệm để mà sáng tác?! Cho nên giới nghệ sĩ tuy có đa mang, đa cảm, thậm chí là đa đoan, nhưng cũng không ai trách họ được, vì không chỉ là cái phận của họ như thế mà nếu họ không như thế thì
họ sẽ khó lòng để sáng tác được những tác phẩm rực rỡ trong lĩnh vực nghệ thuật cũng như để lại cho đời những đứa con tinh thần sáng giá sống mãi với thời gian
Người nghệ sĩ thường đa cảm, và nếu người bạn đời không thấu hiểu được họ thì chắc chắn trong đời sống tình cảm sẽ rất dễ tan
vỡ Trước đây mình có gặp một người rất tài hoa, người này cũng hay có nhiều bài viết đăng trên các tạp chí, song người này lại có một người vợ lại thật thà như "bông lúa - hạt cơm", cho nên mỗi lúc thấy chồng mình viết ra được những truyện ngắn hay những
Trang 7vần thơ lai láng là vợ ông ấy lại thường thắc mắc: anh viết cái này nghĩa là sao? em trong thơ anh viết là em nào thế? hay anh còn có thêm em nào ở bên ngoài? và cứ thế, lúc đầu người này còn giải thích cho vợ mình hiểu, nhưng dần dà sau đó, người ấy đâm ra trầm tính lại, không muốn viết lách, không muốn sáng tác gì nữa:
và đó là khoảng thời gian kinh khủng nhất cuộc đời của một người vốn quen "ăn năm với chữ nghĩa" như tôi - ông ấy tâm sự để cuối cùng đời sống tình cảm của họ đó rã dần trong âm thầm vì thiếu đi một sự thông cảm giữa những con người, đặc biệt là sự thấu hiểu của người bạn đời
Thế nên, tài hoa là một điều đáng quý, nhưng để sống được với những người tài hoa không phải là một điều đơn giản! nếu như người đồng hành đó không phải là một người cũng tài hoa và mang trong mình một tâm hồn cao thượng để dung hòa cho những điều bình thường nhất mà bất cứ người tài hoa nào cũng có thể gặp phải
- chấp nhận trong một chừng mức cho phép để phục vụ cho đời sống nghệ thuật của họ và cũng là chăm sóc cho hạnh phúc của cả hai