Tiết 127. Ôn tập về thơ

Số TT bài thơTÁC T Tác giảTên Nămsáng tác Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật 1 Đồng chí ChínhHữu 1948 Tự do -Tình đồng chí củanhững người lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ

Tiết 127

Ngày dạy: 7/ 3/2011

ÔN TẬP VỀ THƠ

I Mục tiêu: Giúp HS :

Kiến thức:

Hệ thống những kiến thức về các tác phẩm thơ đã học

Kỹ năng:

Tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức về các tác phẩm thơ đã học

Thái độ: Có ý thức trong việc học thơ, cảm thụ thơ

II.Chuẩn bị :

- GV : Nghiên cứu soạn giáo án

- HS : Trả lời câu hỏi SGK trang 89, 90 và bảng phụ thảo luận

III Phương pháp dạy học:

-Diễn giảng kết hợp phát vấn

- Hợp tác nhóm

IV Tiến trình :

1 Ổn định tổ chức: Điểm danh

2 Kiểm tra bài cũ : Không

3 Giảng bài mới:

Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam đã học trong sách Ngữ Văn lớp 9.

Số

TT bài thơTÁC T Tác giảTên Nămsáng

tác

Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ

thuật

1 Đồng

chí ChínhHữu 1948 Tự do -Tình đồng chí củanhững người lính dựa

trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lý tưởng chiến đấu, được thể hiện thật tự nhiên bình dị mà sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, nó góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính Cách mạng

Chi tiết hình ảnh ngôn ngữ giản dị chân thực cô động giàu sức biểu cảm

2 Bài thơ

về tiểu

đội xe

Phạm Tiến Duật

1969 Tự do - Qua hình ảnh độc

đáo, những chiếc xe không kính, khắc hoạ

Chất liệu hiện thực sinh động,

kính

nổi bật hình ảnh những người lính lái

xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ với tư thế hiên ngang tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu giải phóng Miền Nam

hình ảnh độc đáo , giọng điệu tự nhiên khoẻ khoắn giàu tính khẩu ngữ

3 Đoàn

thuyền

đánh

cá

Huy Cận

1958 Bảy chữ - Những bức tranh

đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên vũ trụ và người lao động trên biển theo hành trình chuyến ra khơi đánh cá của đoàn thuyền Qua đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên và lao động niềm vui trong cuộc sống mới

Nhiều hình ảnh đẹp rộng lớn, được sáng tạo bằng liên tưởng và tưởng tượng âm hưởng khoẻ khoắn lạc quan

4 Bếp

lửa BằngViệt 1963 Kết hợpgiữa bảy

chữ và tám chữ

Những kỷ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu, thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình quê hương đất nước

Kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả và bìnhluận Sángtạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh người bà

5 Khúc

hát ru

những

em bé

lớn

trên

lưng

mẹ

Nguyễn Khoa Điềm

1971 Chủ yếu

là 8 chữ

Thể hiện tình yêu thương con của người mẹ dân tộc Tà Ôâi gắn liền vớilòngyêu nước, tinh thần chiến đấu và khát vọng về tương lai

Khai thác điệu ru ngọt ngào trìu mến

6 Aùnh

trăng NguyễnDuy 1978 Nămchữ Từ hình ảnh ánhtrăng trong thành

phố, gợi lại những

Hình ảnh bình dị mà giàu ý nghĩa

năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình

dị , nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa, thuỷ chung

biểu tượng giọng điệu chân thành nhỏ nhẹ mà thấm sâu

7 Con cò Chế

Lan Viên

1962 Tự do Từ hình tượng con cò

trong những lời hát

ru, ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với đời sống của mỗi con người

Vận dụng sáng tạo hình ảnh và giọng điệu lời ru của ca dao

8û Mùa

xuân

nho

nhỏ

Thanh Hải

1980 Năm

chữ

Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung

Thể thơ năm chữ có nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca, hình ảnh đẹp giản dị, những so sánh, ẩn dụ sáng tạo

9 Viếng

lăng

Bác

Viễn Phương 1976 Támchữ Lòng thành kính vàniềm xúc động sâu

sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ trong một lần từ miền Nam

ra viếng lăng Bác

Giọng điệu trang trọng và tha thiết nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm:Ngôn ngữ bình dị và cô đúc

10 Sang

thu

Hữu Thỉnh

Sau 1975

Năm chữ Biến chuyển của thiên

nhiên lúc giao mùa từ

hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ

Hình ảnh thiên nhiên được gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh nhạy, ngôn ngữ chính xác gợi cảm

11 Nói với

con

Y Phương

Sau 1975

Tự do Bằng lời trò chuyện

với con , bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương và đạo lý sống của dân tộc

Cách nói giàu hình ảnh , vừa cụ thể , gợi cảm vừa gợi ý nghĩa sâu xa

* Các tác phẩm thơ thống kê ở

câu 1 đều là thơ Việt Nam từ

sau Cách Mạng 8-1945 Em

hãy ghi lại các bài thơ theo

từng giai đoạn dưới đây

a/ 45-54

b/ 54-64

c/ 64-75

d/ Sau năm 1975

- Phát vấn:

* Các tác phẩm thơ đã thể hiện

như thế nào về cuộc sống của

đất nước và tư tưởng, tình cảm

của con người?

* Nhận xét những nét chung và

và nét riêng trong nội dung vá

cách biểu hiện tình mẹ con

trong các bài thơ : Khúc hát ru

những em bé lớn trên lưng mẹ ,

2 a Giai đoạn kháng chiến chống Pháp : 45-54: Đồng chí

b Giai đoạn sau cuộc kháng chiến chống Pháp 54 -64: Đoàn thuyền đánh cá, bếp lửa, con cò

c Giai đoạn kháng chiến chống Mỹ: 64-75: Bài thơ về tiểu đội xe không kính, khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ

d/ Sau 1975: Aùnh trăng, mùa xuân nho nhỏ, viếng lăng Bác, Nói với con, sang thu

* Các tác phẩm đã tái hiện cuộc sống đất nước và hình ảnh con người Việt Nam suốt thời kỳ lịch sử từ sau Cách mạng tháng

8-1945 qua nhiều giai đoạn:

+ Giai đoạn kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ với nhiều gian khổ, hy sinh nhưng rất anh hùng

+ Công cuộc lao động, xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của con người

+Tình cảm tư tưởng con người có nhiều biến động lớn lao, thay đổi sâu sắc: Tình yêu nước, yêu quê hương, tình đồng chí, sự gắn bó Cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ, tình mẹ con, tình bà cháu trong sự thống nhất với những tình cảm chung rộng lớn

3 Những nét chung và riêng trong 3 bài thơ:Con cò, khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ , mây và sóng

a Những điểm chung:

- Ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng thắm thiết

- Sử dụng lời hát ru, lời nói của con với mẹ

b Những điểm riêng :

mây và sóng , con cò ?

Khúc hát ru những em

bé lớn trên lưng mẹ

-Sự thống nhất, gắn bó

giữa tình yêu con với

lòng yêu nước gắn bó

và trung thành với Cách

Mạng của người mẹ Tà

Ôâi trong thời kháng

chiến chống Mỹ

- Từ hình tượng con cò trong ca dao, trong lời ru con phát triển và ca ngợi lòng mẹ, tình mẹ thương con, ý nghĩa lời ru đối với cuộc sống con người

- Hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, ngây thơ và say sưa của bé với mẹ để thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ Tình yêu mẹ của bé hấp dẫn hơn những vẻ đẹp của thiên nhiên, vũ trụ

* Nhận xét hình ảnh người

lính và tình đồng đội của họ

trong các bài thơ: Đồng chí,

bài thơ về tiểu đội xe không

kính , ánh trăng

- Diễn giảng

* Nhận xét bút pháp xây

dựng hình ảnh thơ trong các

bài: Đoàn thuyền đánh cá,

Đồng chí, Aùnh trăng, Con cò,

Mùa xuân nho nhỏ?

- Phát vấn, diễn giảng

4/ Hình ảnh người lính và tình đồng chí,

đồng đội trong 3 bài thơ :Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Aùnh trăng.

- Bài Đồng chí: Tình đồng chí, đồng đội gần gũi, giản dị, thiêng liêng của những người lính nông dân nghèo khổ trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp cùng chung cảnh ngộ chia sẻ vui buồn

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính:

- Tình cảm lạc quan, bình tĩnh, tư thế ngang tàng, ý chí kiên cường dũng cảm vượt qua khó khăn, nguy hiểm vì sự ngiệp giải phóng miền Nam của những người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong những năm đánh Mỹ

- Bài ánh trăng :Tâm sự của người lính sau

chiến tranh, sống giữa thành phố, trong hoà bình: Gợi lại những kỷ niệm gắn bó của người lính với thiên nhiên đất nước, đồng đội trong những năm tháng gian lao của chiến tranh Từ đó nhắc nhở về đạo lý, nghĩa tình thuỷ chung

5.Nhận xét bút pháp của Huy Cận, Nguyễn Duy, Chế Lan Viên và Thanh Hải qua các bài thơ đã học:

- Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận: Bút

pháp lãng mạn, nhiều so sánh liên tưởng, tưởng tượng bay bổng Giọng thơ tươi vui

- Học sinh đọc bài tập.

- Thảo luận nhóm 7 phút

- Trình bày, nhận xét

khoẻ khoắn Hình ảnh đặc sắc:Đoàn thuyền đánh cá ra đi, đoàn thuyền đánh cá trở về

- Đồng chí (Chính Hữu): Bút pháp hiện thực , hình ảnh chân thực , cụ thể, chọn lọc , cô đúc Hình ảnh đặc sắc; Đầu súng trăng treo

-Aùnh trăng: (Nguyễn Duy): Bút pháp gợi nghĩ gợi ta, ý nghĩa khái quát Lời độc thoại, ăn năn, ân hận với chính mình Hình ảnh đặc sắc: Aùnh trăng im phăng phắc

-Con cò: (Chế Lan Viên) Bút pháp dân tộc – hiện đại: Phát triển hình ảnh con cò trong ca dao và lời hát ru Hình ảnh đặc sắc: Con cò-Cánh cò

-Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải): Bút pháp hiện thực và lãng mạn, chất Huế đậm đà , lời tâm niệm trước lúc đi xa Hình ảnh đặc sắc: Mùa xuân nho nhỏ

6 Luyện tập:

Lập dàn ý cho đề bài phân tích một đoạn thơ, bài thơ đã học

4 Củng cố và luyện tập:

-GV khái quát lại những nội dung đã ôn tập.

5 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

-Về làm tiếp bài tập 6

- Lập bảng theo hướng dẫn

-Soạn bài :” Nghĩa tường minh và hàm ý (TT)“

(Trả lời câu hỏi SGK trang 90,91,92)

V RÚT KINH NGHIỆM: