THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP

THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚPNhư chúng ta đã biết bởi bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống, học tập, hoạt động của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi tối ưu

THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP

Như chúng ta đã biết bởi bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống, học tập, hoạt động của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi tối ưu để tiềm năng của học sinh được phát triển dưới sự giáo dục của nhà trường, trong đó giáo viên chủ nhiệm đóng một vai trò quan trọng Công việc của giáo viên chủ nhiệm cũng như người làm vườn, người làm vườn không chỉ biết ươm mầm mà phải biết chăm sóc tạo điều kiện để cho hạt

Thời đại mở cửa của nền kinh tế hiện nay có ảnh hưỡng không ít đến việc học tập

và rèn luyện nhân cách của học sinh Ở độ tuổi này, các em rất dễ bị lôi kéo, rất dễ thể hiện cái tôi của mình Trong khi ngoài xã hội quá nhiều cái cám dỗ, vì vậy quan tâm đến

ý thức chuyên cần của học sinh là một việc làm rất cần thiết nhằm giúp các em đạt kết

Xuất phát từ tình hình thực tế ấy là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn mong được giúp đỡ, dạy dỗ, giáo dục cho các em trở thành con người hữu ích cho xã hội để xứng đáng với những hình ảnh đẹp mà xã hội ban tặng như đồng chí Phạm Văn Đồng đã nói:

“Nghề dạy học là nghề cao quí nhất trong các nghề cao quí vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo”

1 Đặc điểm, những khó khăn, thuận lợi của công tác giáo viên chủ nhiệm lớp trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

* Đặc điểm:

- Giáo viên chủ nhiệm(GVCN) lớp là người chịu trách nhiệm thực hiện mọi quyết định quản lý của hiệu trưởng đối với lớp và các thành viên trong lớp, là cầu nối giữa BGH và học sinh, CMHS

- GVCN lớp là người vạch kế hoạch, tổ chức cho lớp mình thực hiện các chủ đề

- GVCN lớp phải biết phối hợp với các GV bộ môn, chỉ huy quản lý học sinh trong lớp học tập, lao động, công tác

- Chủ nhiệm cũng là người phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong trường trong

đó quan hệ nhiều ở cấp THPT là đoàn trường, chi đoàn GV, hội CMHS, để làm tốt công tác dạy- học- giáo dục HS trong lớp phụ trách

* Thuận lợi:

- Các đồng chí giáo viên chủ nhiệm hầu hết là giáo viên trẻ, có năng lực, có lòng say

mê với nghề; ngoài ra cũng có không ít thầy cô đã có kinh nghiệm làm GVCN nhiều năm

- Luôn được sự quan tâm chỉ đạo của BGH

- Có sự phối kết hợp chặt chẽ của cha mẹ học sinh, chính quyền, các ban ngành đoàn thể ở địa phương

-Đa số học sinh có ý thức tốt trong học tập, lao động và tu dưỡng

b Khó khăn:

- Có một số đồng chí giáo viên chủ nhiệm ở xa trường, phần lớn ở xã ngoài nên hạn chế trong việc hiểu thấu hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp, việc gặp gỡ thường xuyên CMHS

- Là một trường có mô hình nhỏ (trên 200HS) nên việc tổ chức một số hoạt động tập thể gặp không thuận lợi

- Thụy hải là một xã ven biển, đời sống hầu hết các gia đình không thật ổn định, cha

mẹ thường xuyên vắng nhà do làm kinh tế (Đánh bắt, buôn bán hải sản…), con cái phó mặc cho ông bà, thậm chí tự lập Vì vậy, việc quản lí các em ở gia đình hạn chế, nhất là việc kiểm tra, đôn đốc học hành Tỷ lệ học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc éo le cao

- Bên cạnh những học sinh ngoan còn có không ít học sinh chưa ngoan, cá biệt nên gây rất nhiều khó khăn cho giáo viên chủ nhiệm ở các lớp

2 Các yêu cầu đối với giáo viên trong công tác chủ nhiệm lớp :

a - Giáo viên chủ nhiệm, trước hết phải mẫu mực về đạo đức, tác phong, ứng xử, có

trình độ chuyên môn vững vàng, nhiệt tình, hết lòng vì học sinh, thực sự là tấm gương sáng để học sinh noi theo

b - Phải nắm vững nhiệm vụ, kế hoạch của nhà trường để chỉ đạo học sinh của lớp

mình thực hiện theo yêu cầu, kế hoạch đề ra Triển khai và thực hiện tốt các cuộc vận

động của Đảng, Nhà nước, của Ngành như: Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm

gương đạo đức Hồ Chí Minh”; “Hai không”; “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”… Với tư cách là nhà sư phạm, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm truyền đạt

tới học sinh tất cả yêu cầu, kế hoạch giáo dục của nhà trường bằng sự thuyết phục, cảm hóa, để mục tiêu giáo dục được học sinh chấp nhận một cách tự giác, tự nguyện Với kinh nghiệm sư phạm của mình, giáo viên chủ nhiệm phải biến những chủ trương, kế hoạch của nhà trường thành chương trình hành động của mỗi học sinh, làm cho các em tự giác

và say mê học tập, rèn luyện

c - Phải nắm vững nơi ở của học sinh, nắm được số lượng học sinh trong các thôn,

xóm, đặc điểm địa lí của các thôn đó

d - Phải tìm hiểu kĩ hoàn cảnh gia đình của học sinh: Yêu cầu người giáo viên nắm

vững hoàn cảnh gia đình từng học sinh trong lớp mình, để kịp thời đến từng gia đình học sinh động viên, chia sẻ

Ví dụ:

Với một số em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo, giáo viên chủ nhiệm cần tìm hiểu và có ý kiến với nhà trường xin miễn một số khoản đóng góp cho các em như: Học phí, phụ đạo, …, Đồng thời, kéo dài thời gian hoàn thành các khoản đóng góp đầu năm để gia đình các em tiện thu xếp về kinh tế

e- Cần phối hợp tốt với gia đình học sinh: Trong công tác giáo dục, quản lý học

sinh, để làm tốt được công tác này giáo viên chủ nhiệm cần phải thường xuyên trao đổi, gặp gỡ phụ huynh học sinh cùng thống nhất cách giáo dục các em

Ví dụ:

Trong lớp có một học sinh nghỉ học không có lý do nhưng học sinh khác thấy

bạn cắp sách đi học mà lại không đến trường Trong trường hợp này người giáo viên cần phải thông báo việc này với gia đình, mặt khác giáo viên chủ nhiệm có thể gặp riêng học sinh đó để tìm hiểu lý do vì sao hôm đó em nghỉ học.

F - Phải quan tâm đến các hoạt động, phong trào của lớp, của trường: Giáo viên

chủ nhiệm động viên lớp cùng tham gia tốt các phong trào thi đua của trường, làm cho lớp sôi nổi, hào hứng tham gia như: phong trào thi đua giữa các tổ trong lớp, thi đua Lập thành tích chào mừng các ngày lễ lớn (20/10; 20/11; 26/3), các phong trào từ thiện nhân đạo, Kế hoạch nhỏ, … có tác dụng làm cho học sinh tự động viên nhắc nhở nhau trong học tập và tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái

Ví dụ:

Trong lớp, xây dựng phong trào thi đua giữa các tổ theo hình thức: 4 tổ trong

lớp theo dõi và chấm điểm chéo lẫn nhau trong việc thực nội quy trường lớp, cuối mỗi tháng, GVCN yêu cầu các tổ trưởng tập hợp điểm trừ của tổ bạn Tổ nào bị trừ ít điểm nhất sẽ được khen và có quà Nhờ vậy, HS có ý thức nhắc nhở lẫn nhau thi đua để không

bị các tổ khác trừ điểm

g- Giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm nắm vững tình hình của lớp về mọi mặt, báo

cáo cho Ban giám hiệu biết theo định kỳ hoặc đột xuất những vấn đề cần thiết để nhà trường có hướng giải quyết kịp thời Chịu trách nhiệm trước nhà trường về nề nếp của lớp chủ nhiệm

3 Giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn quy chế trường học và các yêu cầu thủ tục hành chính liên quan:

GVCN cần lưu ý, nhắc nhở và giáo duc học sinh một cách thường xuyên về:

- Quy chế nhà trường, lớp

- Yêu cầu thủ tục hành chính: Hồ sơ học sinh: Học bạ, bằng tốt nghiệp THCS, sổ điểm, giấy khai sinh,

- Giáo dục pháp luật cho học sinh một số quy định về cấm hút thuốc, đánh nhau trong và ngoài trường, đi xe máy khi chưa đủ tuổi, …

4 Phương hướng, giải pháp nâng cao năng lực công tác chủ nhiệm của giáo viên.

Giáo viên chủ nhiệm lớp, trước hết phải quản lý toàn diện lớp học, quản lý học sinh lớp học và cần nắm nắm vững:

+ Hoàn cảnh và những thay đổi, những tác động của gia đình đến học sinh của lớp chủ nhiệm

+ Hiểu biết những đặc điểm của từng em học sinh (về sức khỏe, sinh lý, trình độ nhận thức, năng lực hoạt động, năng khiếu, sở thích, nguyện vọng, quan hệ xã hội, bạn bè….)

+ Nắm vững mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục cấp học, lớp học và khả năng thực hiện, kết quả của lớp phụ trách so với mục tiêu giáo dục về mọi mặt (học tập, rèn luyện đạo đức, thể dục thể thao, văn nghệ và các hoạt động khác…)

+ Quản lý toàn diện đặc điểm học sinh của lớp, nắm vững mục tiêu đào tạo, giáo dục

cả về mặt nhân cách và kết quả học tập của học sinh, đồng thời nắm vững hoàn cảnh của từng em để kết hợp giáo dục

5 Kinh nghiệm công tác giáo viên chủ nhiệm

a- Trước hết, tôi nhận thấy rằng, trong công tác GVCN, người giáo viên trước hết phải là một Nhà Tâm lý:

Qua một vài năm làm công tác chủ nhiệm, tôi thấy thầy cô chủ nhiệm là người gần gũi với học sinh (HS), hiểu các em hơn ai hết Năm nay tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 6B Đó cũng là một sự may mắn cho tôi Các em lớp 6 là HS khối đầu cấp của trường THCS vừa mới chuyển từ tiểu học lên nên có những đặc thù riêng, nhìn chung đều ngoan, hiền, dễ nói, dễ dạy bảo và hầu như có rất ít HS cá biệt Tuy nhiên do còn nhiều bỡ ngỡ và lạ lẫm với môi trường mới nên các em cần được GV chủ nhiệm quan

tõm hơn so với cỏc khối khỏc Hơn ai hết thầy cụ chủ nhiệm phải hướng dẫn thật tỉ mỉ, kỹ càng để cỏc em quen dần với bạn bố, lớp học

Từ kinh nghiệm của tụi cho thấy lớp cú thành tớch học tập tốt, phong trào thi đua mạnh thỡ khụng thể khụng kể đến cụng lao của GV chủ nhiệm Bởi vỡ trong tập thể gần

50 thành viờn đú GV chủ nhiệm chớnh là “người dẫn đường” định hướng cho cỏc em thực hiện tốt cỏc nhiệm vụ Quan tõm phong trào của lớp là phải “để ý” từ việc lớn đến chuyện nhỏ, khụng chỉ trong giờ học mà cả lỳc truy bài, trong giờ ra chơi, sinh hoạt ngoài trời… Tuy nhiờn, là người bỏm sỏt lớp nhưng GV chủ nhiệm cũng khụng phải là người làm thay cỏc em mọi việc Một GV chủ nhiệm giỏi là phải biết đào tạo được đội ngũ cỏn bộ lớp vững về cỏch quản lý lớp học Chớnh cỏc em là những người thay GV chủ nhiệm điều hành mọi hoạt động của lớp và luụn theo sỏt cỏc thành viờn trong lớp hơn bất kỳ một thầy

cụ nào Giáo viên chủ nhiệm luôn là chỗ dựa vững chắc cho đội ngũ cán bộ lớp yên tâm

để hoàn thành tốt nhiệm vụ đợc giao

Trong giỏo dục cũng phải biết tựy thuộc vào từng đối tượng HS mà dạy dỗ Dự bị phạm lỗi nhưng đa phần cỏc em vẫn thớch thầy cụ nhẹ nhàng hơn là mắng phạt nặng lời Tuy nhiờn, khi cỏc em mắc những lỗi vi phạm trầm trọng thỡ phải thật sự nghiờm khắc chứ khụng thể dễ dói bỏ qua Mỗi em cú một cỏ tớnh riờng nờn dự khuyờn bảo hay trỏch phạt thỡ cũng tựy từng HS mà xử lý Thầy cụ là nhà tõm lý, người cầm cõn nảy mực nờn cần phải biết và hiểu tớnh nết từng em một Cú em hụm nay vui nhưng ngày mai buồn hoặc ngược lại Cú em hụm nay khuyờn bảo lại nghe nhưng ngày mai thỡ lại khỏc Chỳng

ta khụng thể cứng nhắc mà phải biết linh hoạt khi tiếp xỳc với cỏc em

b- Giáo viên vào sổ chủ nhiệm, lên kế hoach cụ thể cho từng tuần, từng tháng, từng học kỳ Thờng xuyên theo dõi để có biện pháp uốn nắn kịp thời những sai phạm

có thể xảy ra Mỗi tuần đều có nhận xét, biểu dơng những em có thành tích tốt, phê bình, nhắc nhở những em cha ngoan giúp các em có hớng phấn đấu sửa chữa khuyết

điểm.

c- Phối hợp với giỏo viờn bộ mụn trong cụng tỏc giảng dạy và quản lý học sinh

nhà trường giỏo viờn chủ nhiệm cũng sẽ gúp phần phỏt hiện về năng khiếu cũng như sở thớch của từng học sinh để từ đú phỏt hiện và bồi dưỡng kịp thời cỏc năng khiếu đú giỳp cỏc em phỏt triển một cỏch hoàn thiện hơn năng lực của mỡnh Qua trao đổi với cỏc giỏo viờn bộ mụn giỏo viờn chủ nhiệm sẽ nắm vững hơn về số lượng cỏc học sinh nghỉ học của lớp mỡnh qua từng buổi học để tức thời cú kế hoạch điều chỉnh cũng như động viờn theo dừi cỏc học sinh bỏ học, giỳp cỏc em học tốt hơn Thụng qua phương phỏp này giỏo viờn chủ nhiệm cũng cú thể phõn loại đặc điểm tỡnh hỡnh học sinh trong lớp mỡnh Bằng cỏch này, giỏo viờn khụng chỉ hiểu rừ hơn học sinh của mỡnh mà cũn cú thể trở thành điểm tựa tinh thần tin cậy giỳp cỏc em học tập và rốn luyện nhõn cỏch đạo đức ngày càng hoàn thiện hơn

d- Duy trì và xây dựng phong trào thi đua học tập bằng nhiều hình thức nh: tổ nhóm điển hình tiên tiến, chú trọng biện pháp noi gơng tốt, lấy những gơng chăm ngoan, học giỏi ở trờng, lớp, qua sách báo để trao đổi để cho các em học tập noi theo Thờng xuyên thông qua những buổi sinh hoạt hàng tuần thành những cuộc hội thảo chuyên đề, những giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp, thi tìm hiểu các chủ đề thi đua năm học giữa các tổ, nhóm từ đó gây hứng thú tạo nên không khí hào hứng phấn khởi, giúp học sinh có ý thức ghép mình vào tổ chức lớp.

e- Hàng tuần, hàng tháng trao đổi với phụ huynh thông qua gọi điện thoại hoặc gặp gỡ trực tiếp để thông báo kết quả học tập và rèn luyện của học sinh, tạo điều kiện uốn nắn kịp thời những khuyết điểm, những tồn tại thiếu sót của các em ngay từ ban

đầu.

f- Tổ chức các buổi sinh hoạt tự quản của lớp dới sự giám sát của giáo viên để các em tự phê bình, kiểm điểm lẫn nhau, đồng thời tuyên dơng các bạn có ý thức tốt, chăm học, phê bình nhắc nhở những bạn cha ngoan, cha nỗ lực phấn đấu vơn lên trong học tập và rèn luyện.

g- Nhận rõ vai trò sức mạnh của tinh thần đoàn kết tập thể chính là cơ sở, là

điểm tựa vững chắc để các em có niềm tin, phấn khởi và yên tâm hăng say học tập Tạo cho các em nguồn động lực mạnh mẽ, yêu trờng, yêu lớp, tin yêu bạn bè, kính

Giỏo viờn chủ nhiệm phải luôn xác định cho mình hớng đi đúng đắn, một biện pháp giáo dục khoa học và có hiệu quả để hoàn thành tốt nhiệm vụ và chỉ tiêu mà nhà trờng giao cho.

6 Xõy dựng trường học thõn thiện học sinh tớch cực

* Nhà trường khụng chỉ là nơi cho cỏc em học sinh đến và thực hiện một nhiệm vụ duy nhất là học tập, tiếp thu kiến thức từ cỏc Thầy, Cụ giỏo truyền đạt mà Nhà trường cũn là mụi trường để cỏc em cú thể phỏt triển tư duy, năng lực sở trường, đồng thời cũng

là nơi bắt nguồn để hỡnh thành nờn cỏc mối quan hệ thật sự chõn tỡnh giữa “Thầy và Trũ”; giữa “Trũ và Trũ”; giữa cỏc khối lớp hiện đang học tập trong nhà trường và kể cả cỏc thế

hệ học sinh đó rời khỏi ghế nhà trường, Khi cỏc em học sinh dần dần trưởng thành trong mụi trường cú sự gắn bú và hũa đồng như vậy, cựng với những kiến thức đó tớch lũy được sẽ tạo điều kiện cho cỏc em cú một sự tự tin nhất định, giỳp cho cỏc em cú thể mạnh dạn trao đổi trước bạn bố, trước cỏc Thầy, Cụ giỏo; cú khả năng giao tiếp, ứng xử hoạt bỏt trước tập thể, trước đỏm đụng Điều này tỏc động rất lớn đến tõm lý của cỏc em

và là tiền đề để hỡnh thành nờn yếu tố “Tớch cực” từ trong mỗi học sinh Nhà trường và

cỏc Thầy, Cụ giỏo khai thỏc hữu hiệu yếu tố này sẽ là đũn bẩy cho cỏc em học sinh được

thể hiện “Học sinh tớch cực” trong từng tiết học và từng mụn học.

* Việc giỏo dục học sinh là sự kết hợp giữa nhà trường và gia đỡnh, giữa giỏo viờn

và học sinh Trong đú, Giỏo viờn chủ nhiệm giữ vai trũ như là chiếc cầu nối, là mắc xớch của sự kết hợp được thể hiện qua cỏc mối quan hệ cụ thể:

Đối với sự nghiệp “Trồng người”, hỡnh ảnh Người Thầy mẫu mực luụn là tấm

gương sỏng cho cỏc em học sinh; Do vậy, xuất phỏt từ vai trũ trỏch nhiệm và sự gắn kết với học sinh mà đũi hỏi mỗi Giỏo viờn chủ nhiệm phải giàu lũng nhõn ỏi, vị tha, kiờn trỡ, nhiệt tỡnh, biết tụn trọng nhõn cỏch học sinh và được cỏc em tin yờu Giỏo viờn chủ nhiệm cần cú uy và cú sức cảm húa thuyết phục, cú bản lĩnh để xử lý kịp thời cỏc tỡnh huống sư phạm đa dạng, phải biết đối xử khộo lộo, cụng bằng và nghiờm minh trong nhận xột đỏnh

động sáng tạo nhất trong quá trình giảng dạy; là người xây dựng kế hoạch giáo dục riêng

để giáo dục tập thể học sinh lớp mình; biết tìm hiểu, nghiên cứu đối tượng để xây dựng

kế hoạch phát triển tập thể học sinh, tạo nên sự đoàn kết thống nhất trong lớp, taọ điều kiện để phát huy ý thức tự quản của học sinh, xây dựng đội ngũ cán bộ lớp có năng lực để điều hành hoạt động của lớp; chủ động tiếp xúc với học sinh để nắm bắt về điều kiện và hoàn cảnh của học sinh; động viên, an ủi giúp cho các em có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc ốm đau, bệnh tật cố gắng yên tâm học tập và biết vượt khó, vươn lên Điều đó

vừa là trách nhiệm, vừa thể hiện được tình người trong mối quan hệ “Thầy - Trò”, tạo

được ấn tượng tốt và xây dựng nên hình ảnh đẹp đẽ, cao cả của những Thầy, Cô giáo trong ký ức của các em học sinh

* Giáo viên chủ nhiệm không chỉ là người dẫn dắt mà con là những người anh,

người chị, những người bạn mà học sinh có thể tin tưởng, chia sẻ Vì thể, GVCN con phải là người giáo dục, rèn luyện cho học sinh về KĨ NĂNG SỐNG

Giáo dục cho học sinh kĩ năng sống thông qua các bài giảng trên lớp hoặc lồng ghép vào các bài giảng hằng ngày, cuối tuần học giờ sinh hoạt lớp giáo viên cho học sinh phát biểu, nhận xét về ưu, khuyết điểm của bạn từ đó giáo dục đạo đức cho học sinh Những học sinh cá biệt cần lựa lời khuyên bảo để học sinh nhận ra khuyết điểm của mình

từ đó tự sửa chữa sai lầm của mình Phối hợp với gia đình, đoàn thể, thường xuyên nhắc nhở, tuyên dương kịp thời…

7 Những vấn đề liên quan khác:

- Tăng cường phối hợp với phụ huynh học sinh để giáo dục ý thức học sinh

- Tổ chức các hoạt động ngoại khoá tham quan phòng truyền thống, di tích lịch sử văn hoá

8 Đề xuất ý kiến về công tác chủ nhiệm

- Tăng tiết dạy cho giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp

Trên đây là một số ý kiến của bản thân tôi về công tác chủ nhiệm lớp Vì kinh nghiệm làm chủ nhiệm chưa nhiều nên có những ý kiến không tránh khỏi hạn chế, thiếu sót Rất mong được sự đóng góp của các thầy cô để bài viết được hoàn thiện hơn

Thụy Hải, tháng 4 năm 2012