Bài Giảng Lập Trình Trên Linux

Xem các Shell có trên máy tínhThay đổi Shell hiện hành Xem các giá trị của các biến môi trường Ấn định biến môi trường Tính năng hoàn tất lệnh Liệt kê danh sách lệnh đã sử dụng Tái sử dụ

CHƯƠNG 4

LẬP TRÌNH TRÊN LINUX

Tổng quan về Shell

Khi bắt đầu một phiên làm việc, ta bắt đầu làm việc với shell của Linux Điều này được bắt đầu bằng

việc mở một cửa sổ xterm trong X Windows.

Shell sẽ dịch và thực hiện mọi lệnh mà ta gõ vào từ bàn phím Trên Linux hiện có một vài loại shell như sau:

Bash: Bourne Again Shell Đây là shell mạnh nhất và

thông dụng nhất trên Linux.

Csh: C shell Hầu như tương thích với bash.

Ksh: Korn shell Đây là shell nguyên thủy.

Zsh: Z shell Shell mới nhất hiện nay, tương thích với

Bourne shell

Xem các Shell có trên máy tính

Thay đổi Shell hiện hành

Xem các giá trị của các biến môi trường

Ấn định biến môi trường

Tính năng hoàn tất lệnh

Liệt kê danh sách lệnh đã sử dụng

Tái sử dụng lệnh

Thay đổi Shell hiện hành

Cú pháp: chsh

Chức năng: đổi shell hiện hành trên hệ điều hành.

Ví dụ:

Xem các giá trị của các biến môi trường

Cú pháp: echo <Tên biến môi trường> Với các biến môi trường được sử dụng trong Linux gồm:

$HOME: Thư mục cá nhân người dùng.

$USER: Tài khoản của người đăng nhập của người dùng.

$SHELL: Shell hiện hành.

$PATH: Đường dẫn.

$PWD: Thư mục hiện hành

Ấn định biến môi trường

Từ dấu nhắc, nhập tên biến môi trường dưới dạng

<Tên biến>=<Giá trị của biến> Thực hiện xong thì xuất biến để cho mọi chương trình và kịch bản chạy trong phiên làm việc đều có thể sử dụng biến.

Biến gán bằng phương pháp chỉ có hiệu lực trong phiên làm việc, để biến có giá trị trong các phiên làm việc sau ta phải hiệu chỉnh tập tin cấu hình

Linux hỗ trợ khả năng hoàn thành lệnh (Word

completion) rất hữu dụng bằng phím Tab Khả năng này sẽ giúp người dùng tiết kiệm được rất nhiều

Tính năng hoàn tất lệnh

Nếu có nhiều khả năng để chọn lựa thì khi thực hiện lệnh, Bash sẽ cho phép người dùng chọn lựa bằng cách gõ Tab 2 lần

Ví dụ: Nếu trong thư home/viethan có chứa 2 thư

mục tmdt và ttll thì khi ta gõ lệnh cd /home/viethan/t

và nhấn tab 2 lần sẽ có kết quả như sau:

Trước khi nhấn Tab Sau khi nhấn Tab 2 lần

Tái sử dụng lệnh

Cú pháp: !! hoặc ! <Số hiệu lệnh>.

Ví dụ: !!: thực hiện lại lệnh gần nhất Nếu gõ !91 thì thực hiện lại lệnh số 91 trong danh sách các lệnh đã thực hiện.

Cách chạy một chương trình Shell

Khai báo biến

Các cấu trúc lệnh

Các ví dụ minh họa

Tổng quan về Shell Script

Kịch bản Shell là một tập tin trong đó có chứa các lệnh và các từ khoá nhằm tự động tự động hoá

những thao tác của người sử dụng

Kịch bản Shell là một tập các lệnh Shell để thực

hiện một công việc nào đó.

Kịch bản Shell được kích hoạt bằng dòng lệnh Kịch bản Shell sử dụng các biến, các cấu trúc điều kiện

và lặp cho phép người sử dụng lập trình trên Shell.

echo -e “Hello! Have a good day!”

Cách chạy một chương trình Shell

Để chạy một kịch bản Shell, ta cần thực hiện 2 bước sau:

Bước 1: Cấp quyền kích hoạt kịch bản Shell bằng cách

sử dụng lệnh chmod [user]+x [Tên tập tin kịch bản].

Bước 2: Chạy kịch bản Shell bằng cách sử dụng lệnh /

[Kịch bản Shell].

Soạn thảo kịch bản có tên ct1

Gán quyền thực thi cho tập tin ct1 cho user

Thực thi chương trình

Khai báo biến

Khi hàm số được gọi thực hiện, các tham số của

hàm này sẽ trở thành các tham biến vị trí

(Positional Parameters) trong thời gian thực hiện hàm này Sau khi thực hiện xong hàm số, các tham biến vị trí sẽ được gán trả lại các giá trị mà chúng

có trước khi thực hiện hàm.

Để khai báo biến cục bộ, ta sử dụng cú pháp sau:

<Tên biến>=giá trị

Để gán giá trị của biến này cho một biến khác, ta sử dụng

cú pháp: <Tên biến 1>=$<Tên biến 2>

Để gán giá trị cho biến bằng cách nhập giá trị đó từ bàn

phím, ta sử dụng cú pháp: read <Tên biến>

Cấu trúc rẽ nhánh if - else

Ví dụ:

#!/bin/bash

#Cau truc re nhanh

echo “Nhap so a:”

echo “a nho hon b”

elif [ $a –eq $b ] #Kiem tra a co bang b khong

Cấu trúc rẽ nhánh nhiều trường hợp (case)

echo "He so: 2,34"

;;

2) echo "He so: 2,98"

;;

3)

echo "He so: 3,00";;

*) echo "Khong co bac luong nay";;

esac

#Vong lap for

word= "abcde" # Khởi tạo một xâu

count = 0 # Khởi tạo biến đếm count

for letter in $word # Vòng lặp với biến letter

do # Lệnh bắt đầu vòng lặp

count=‘expr $count + 1‘ # Tăng biến đếm lên 1 echo "Letter $count is [$letter]" # In ra biến letter

#Cau truc vong lap while

word="abcde" # Khởi tạo một xâu

dem=0 # Khởi tạo biến đếm count

while [ $count -lt 5 ] # Vòng lặp với biến letter

do # Lệnh bắt đầu vòng lặp

count=‘expr $count + 1‘ # Tăng biến count lên 1 echo "Letter $count is [$letter]" # In ra biến letter.

#Cau truc vong lap Until

word="abcde" # Khởi tạo một xâu

dem=1 # Khởi tạo biến đếm count

until [ $count -lt 5 ] # Vòng lặp với biến letter

do # Lệnh bắt đầu vòng lặp

count=‘expr $count + 1‘ # Tăng biến count lên 1 echo "Letter $count is [$letter]" # In ra biến letter.

Các ví dụ minh họa

Chương trình tính tổng các số từ 1 – n

Các ví dụ minh họa

Chương trình đếm số từ của một tập tin

Trình biên dịch GNU là công cụ phát triển sẵn có

và thông dụng nhất trong Linux, được dùng để biên dịch các kernel của hệ điều hành

Ngoài ra, gcc còn cung cấp các thư viện và các tập tin header cần thiết để biên dịch và chạy các

chương trình của người dùng.

Các chương trình C thường có phần mở rộng là c Các chương trình C++ thường có phần mở rộng

là cc hoặc C

Lập trình C và C++ trong Linux

Để xây dựng và thực thi một chương trình C ta làm như sau:

Soạn thảo chương trình và lưu tập tin với phần mở rộng thích hợp.

#vi example.c

Thoát khỏi chương trình vi, từ dấu nhắc của hệ thống, ta gõ lệnh:

gcc -o <Tập tin đích> <Tập tin nguồn> Ví dụ: gcc -o hello hello.c

Nếu biên dịch không thành công, gcc sẽ thông báo lỗi tại dòng lệnh phát sinh lỗi Nếu không có lỗi thì thực thi chương trình bằng câu lệnh sau

./<tập tin đích>

Ví dụ: /hello

Lưu ý: cách dùng / trước tên chương trình là để chỉ cho máy tìm kiếm chương trình khả thi trong thư mục hiện hành.

CÂU HỎI LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP

SGK