Teaching vocabulary

Thực trạng của vấn đề: * Tình hình học sinh học ngoại ngữ : Qua quá trình giảng dạy, qua các đợt sinh hoạt chuyên môn và qua trao đổi với đồng nghiệp, bản thân tụi thấy tình hình học tập

ĐỀ TÀI:

CÁCH DẠY VÀ HỌC TỪ VỰNG MễN TIẾNG ANH Ở

TRƯỜNG THPT ĐẠT HIỆU QUẢ CAO

A PH ẦN MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề:

Đoồi mới phơng pháp dạy học là một yếu tố quan trọng quyết định thành công đổi mới giáo dục Đổi mới phơng pháp dạy học đợc hiểu là: “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dỡng phơng pháp tự học; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Muốn vậy, giáo viên phải đổi mới cách dạy theo hớng phát huy tính tích cực, chủ

động của học sinh Là ngời tổ chức, hớng dẫn chỉ đạo để học sinh tự tìm tòi, phát hiện và chiếm lĩnh tri thức

Học sinh phải đổi mới cách học, biết cách tự học, tự phát hiện, tự giải quyết vấn

đề, tự chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện khả năng t duy độc lập sáng tạo

Ngoài việc vận dụng phối hợp linh hoạt các phơng pháp dạy học truyền thống và phơng pháp dạy học hiện đại, ngời giáo viên cần phải biết lựa chọn các hình thức dạy học thích hợp cá nhân, nhóm, cả lớp hay học ở hiện trờng hoặc tổ chức trò chơi học tập

Học và thực hành ngoại ngữ đợc đánh giá có hiệu quả cao, khi ngời học thể hiện giao tiếp tốt Việc giao tiếp đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong quá trình học ngoại ngữ đó là thực hành các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết một cách hoàn thiện Để hoàn thiện các kỹ năng, ngời học nhất thiết phải nắm chắc ngữ pháp của ngoại ngữ đó Hơn thế nữa, vốn từ vựng tiềm tàng cần thiết đủ để giao tiếp với những ngời biết nói ngoại ngữ đó, nhất là giao tiếp với ngời bản xứ Nh vậy giáo viên

và học sinh phải xác định đợc rằng việc hiểu và sử dụng ngôn ngữ trong ngoại ngữ

đợc đặt ra hết sức quan trọng, nhng vốn từ vựng còn quan trọng hơn nhiều Giao

ngời nghe, hiểu đợc nội dung câu chuyện, hoặc chủ đề đợc nói tới Do vậy câu hỏi lớn đặt ra là bằng cách nào để ngời học học tốt từ vựng, phát âm chuẩn, sử dụng từ vựng chính xác về ngữ cảnh và ngữ nghĩa Đây là câu hỏi tởng chừng nh dễ trả lời nhng nó hoàn toàn là một câu hỏi khó đợc đặt ra cho tất cả những ai đang dạy và học ngoại ngữ nói chung, môn Tiếng Anh nói riêng

Để thực hiện đợc những vấn đề nêu trên, trong phạm vi của đề tài tôi xin đợc trình bày việc dạy - học từ vựng môn Tiếng Anh ở trờng THPT nh thế nào để đạt kết quả cao

II cơ sở lí luận và thực trạng của vấn đề:

1 Cơ sở lý luận:

Trong bất kỳ một ngụn ngữ nào, vai trũ của từ vựng cũng hết sức quan trọng Cú thể thấy một ngụn ngữ là một tập hợp của cỏc từ vựng Khụng thể hiểu ngụn ngữ

mà khụng hiểu biết từ vựng, hoặc qua cỏc đơn vị từ vựng Nhưng điều đú khụng đồng nghĩa với việc chỉ hiểu cỏc đơn vị từ vựng riờng lẻ, độc lập với nhau mà chỉ

cú thể nắm vững được ngụn ngữ thụng qua mối quan hệ biện chứng giữa cỏc đơn

vị từ vựng Như vậy việc học từ vựng và rốn luyện kĩ năng sử dụng từ vựng là yếu tố hàng đầu trong việc truyền thụ và tiếp thu một ngụn ngữ núi chung và tiếng Anh núi riờng

2 Thực trạng của vấn đề:

* Tình hình học sinh học ngoại ngữ :

Qua quá trình giảng dạy, qua các đợt sinh hoạt chuyên môn và qua trao đổi với

đồng nghiệp, bản thân tụi thấy tình hình học tập Anh văn còn bộc lộ một số nhợc

điểm sau:

- Về phía học sinh:

Nhìn chung học sinh rất sợ và cũng hơi lười học từ mới , việc sử dụng từ còn nhiều hạn chế nh: viết sai chính tả , phát âm từ sai, sử dụng từ không chính xác, không phù hợp với ngữ cảnh Đa số các em chỉ có thói quen học thuộc từ đơn giản hoặc nghĩa của từ Một số em chỉ học vẹt, đối phó để xung phong lên bảng viết từ

mới và sau đó khi cần dùng đến thì quên mất hoặc không biết sử dụng từ nh thế nào Có nhiều em thì cố học thuộc hết từ mới mà các em gặp nên thấy bài nào từ mới cũng nhiều dẫn đến tâm lí sợ và ngại học từ Vì thế học sinh thờng có ý thức không học nữa, hoặc học không có hiệu quả Tất cả những điều trên là do các em cha biết cách học t vựng, cha tìm ra cho mình một phơng pháp học từ vựng thích hợp

- Về phía giáo viên:

Thực tế của việc dạy và học từ vựng đang là vấn đề đáng quan tâm của giáo viên dạy môn Tiếng Anh Những năm trớc, các giáo viên thực sự lúng túng khi muốn dạy từ vựng cho 1 tiết học Họ có thể dạy cả hàng chục từ nếu có trên một đơn vị bài học mà không cần quan tâm đến sự liên quan của từ với chủ đề bài học, không quan tâm đến tâm trạng của học sinh hoặc thậm chí học sinh có thể dùng đợc từ vựng trong giao tiếp hay không Những năm trở lại đây, phong trào đổi mới phơng pháp dạy học môn ngoại ngữ đã đợc thực hiện các kỹ thuật dạy từ vựng đã đợc tập huấn cho các giáo viên, việc sử dụng các kỹ thuật đó song vẫn còn lúng túng khi muốn gợi ý một từ thông qua đồ dùng, cho ví dụ, giải thích từ mình cần dạy nh thế nào để thật ngắn gọn, dễ hiểu, nhất là những từ trừu tợng Trong việc chọn từ để dạy cho một tiết học, ôn tập hoặc củng cố lại từ đã học trở thành một gánh nặng cho giáo viên, do vậy họ có thể lơ là việc ôn từ đã học ở những tiết học có cơ hội ôn

từ v.v

Qua thực tế dạy học những năm qua, tụi nhận thấy phương phỏp cũ dạy học từ vựng thường được diễn ra theo kiểu: Người dạy (giỏo viờn) đọc bài rồi liệt kờ ra những từ, theo giỏo viờn chưa từng xuất hiện trong quỏ trỡnh dạy học là từ mới (new words); sau đú người giỏo viờn giảng giải nghĩa, cỏch sử dụng từ, từ loại cho học sinh Nú cú những hạn chế cơ bản như sau: Làm cho học sinh thụ động trong việc làm giàu vốn từ cho mỡnh, sử dụng từ trong ngữ cảnh giao tiếp bị hạn chế, khụng linh hoạt và thường lệ thuộc vào cấu trỳc ngữ phỏp

Từ đú vấn đề được đặt ra ở đõy là nghiờn cứu ỏp dụng cỏc kỹ năng dạy từ vựng,

cụ thể là các kỹ năng giới thiệu và kiểm tra từ vựng đối với học sinh sao cho phù hợp và có hiệu quả tốt

III- NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Vai trò của các kĩ năng dạy từ vựng trong quá trình dạy và học tiếng Anh

2 Các kĩ năng giới thiệu và củng cố từ vựng

3 Bồi dưỡng cách học từ vựng cho học sinh

4 Kết quả của việc sử dụng các kĩ năng

IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp quan sát

2 Phương pháp nghiên cứu và thực hành

3 Phương pháp tổng hợp

V ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1 Học sinh lớp 10,12

2 Sách giáo khoa 10,12

3 Sách bài tập 10,12

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I Vai trò của các kĩ năng dạy từ vựng trong quá trình dạy và học tiếng Anh

- Các kĩ năng dạy từ vựng được áp dụng trong mọi quá trình dạy học Từ việc giới thiệu từ vựng, thực hành nói và viết, rèn luyện củng cố đến cả khởi động

để tạo ra một giờ học sôi nổi ngay từ giây phút đầu của một giờ học

- Việc sử dụng các kĩ năng dạy từ vựng trong quá trình dạy tiếng Anh nhằm mục đích làm cho học sinh có vốn từ vựng đầy đủ, phục vụ cho quá trình học tiếng, nắm được ý nghĩa, cách sử dụng của từ vựng trong quá trình giao tiếp

- Các kĩ năng dạy từ khác nhau sẽ làm cho học sinh cảm thấy hứng thú với môn học, ghi nhớ từ vựng với ngữ cảnh giao tiếp, nâng cao khả năng tự học hỏi, học sinh sẽ tự làm giàu được vốn từ và tự kiểm tra được quá trình sử dụng từ của mình Học sinh sẽ chủ động trong các tình huống giao tiếp cũng như tiếp thu kiến thức mới

Trong giới hạn của đề tài này chỉ đề cập đến các kĩ năng giới thiệu và kiểm tra việc dạy và học từ vựng

II Kĩ năng giới thiệu từ vựng

Giai đoạn đầu trong việc dạy từ vựng là phần giới thiệu từ mới với học sinh Giới thiệu từ mới có vai trò rất quan trọng trong một giờ học tiếng Anh Nó có thể giúp học sinh nắm được bao quát nội dung bài học, nắm được nghĩa của từ, cách

sử dụng qua phần giới thiệu ban đầu của giáo viên Thông thường để giới thiệu một từ mới, giáo viên thường thực hiện các bước sau:

-Gợi mở từ dạy bằng tranh vẽ, vật thật, ví dụ, tình huống

-Giới thiệu từ dạy bằng tiếng Anh

-Cho học sinh nghe

-Học sinh lặp lại từ mới (đồng thanh 2-3 lần)

-Học sinh lặp lại cá nhân (2-3 học sinh)

-Giáo viên trình bày từ dạy lên bảng

-Kiểm tra nghĩa từ bằng tiếng việt

-Kiểm tra trọng âm của từ

-Khi dạy xong tất cả từ mới, học sinh viết vào vở

Song tất nhiên không phải từ mới nào xuất hiện trong quá trình giảng bài cho học sinh cũng được đưa vào phần giới thiệu từ mới Người giáo viên phải biết lựa chọn, xác định từ tích cực, chủ động trong quá trình để giảng dạy và cố gắng phát huy hết khả năng tự học hỏi của học sinh đối với những loại từ không tích cực Bên cạnh đó giáo viên còn phải biết sắp xếp các từ vựng sẽ dạy trong bài theo một trình

tự hợp lý, hoặc tạo các lời dẫn gợi mở theo chủ điểm bài học

Ta cũng biết lượng thời gian để giới thiệu từ vựng trong một giờ học chiếm một phần nhỏ, chỉ từ 5 đến 7 phút (và tối đa là 10 phút) nên khi giới thiệu từ giáo viên phải thực hiện việc dẫn dắt sao cho thật rõ ràng, cụ thể, đơn giản và nhanh chóng Giáo viên phải lựa chọn kĩ năng giới thiệu từ cho phù hợp, vừa để thu hút sự tập trung của học sinh, vừa để học sinh có thể ghi nhớ từ vựng ở giai đoạn đầu

1./ Sau đây là 7 bước giúp các giáo viên dạy từ vựng một cách hiệu quả:

Bước 1

Để học sinh được nghe cách phát âm của từ đó trong những đoạn hội thoại thực tế Cho học sinh nghe ít nhất là 3 đoạn hội thoại khác nhau để họ có thể đoán được nghĩa của từ trong những tình huống cụ thể

Bước 2

Để học sinh có thời gian làm việc với những từ hay cụm từ mới đó trong một bối cảnh ngôn ngữ nhất định Thông qua đó, một lần nữa, các em có thể rút ra được ý nghĩa và chức năng hay cách sử dụng của từ hoặc cụm từ mới Tiếp theo, hãy yêu cầu học sinh trao đổi hoặc thảo luận theo nhóm hoặc theo cặp

Bước 3

Tiến hành cho lớp thảo luận về ý nghĩa cũng như cách sử dụng của từ mới, trong bước này tất cả mọi học sinh đều có thể tham gia đóng góp ý kiến trước lớp Sau khi thảo luận, giáo viên sẽ đưa ra một khái niệm chung, cơ bản về từ mới đó

Bước 4

Cung cấp cho học sinh cách phiên âm, trọng âm của từ cũng như ngữ điệu khi đọc

Bước 5

Đưa ra những ví dụ, sử dụng từ mới hoặc yêu cầu học sinh đặt câu, tạo tình huống hay ngữ cảnh cho từ đó

Bước 6

Tạo ra một kịch bản để học sinh có thể tham gia đóng vai, thể hiện nhân vật và sử dụng từ mới một cách tự nhiên trong giao tiếp (Giúp học sinh làm quen với việc sử dụng từ mới để giao tiếp ngay trong bài học)

Bước 7

Lên lịch kiểm tra hay ôn lại từ mới cho học sinh Bạn nên kiểm tra bằng cách đưa

ra những tình huống và yêu cầu học sinh sử dụng từ mới đã học để trả lời Như vậy,

học sinh sẽ nhanh chóng thông thạo việc sử dụng từ mới đó trong những tình huống giao tiếp cụ thể

Đối với phần đông học sinh học ngoại ngữ thì quá trình học từ mới thật là buồn tẻ

và khó khăn, nó dễ làm cho các em nản lòng Thế nhưng nếu giáo viên biết cách gài những từ mới ấy một cách có hệ thống vào trong bối cảnh giao tiếp của cuộc sống thì các học sinh sẽ không chỉ cảm thấy hứng thú hơn khi học mà còn giúp họ sử dụng được những từ đó trong giao tiếp một cách tự nhiên và hiệu quả

2./ Một số cách dạy từ vựng hiệu quả

Tất cả chúng ta đều thấy được vai trò của việc trau dồi từ mới trong học tập tiếng Anh nói riêng, học tập ngoại ngữ nói chung Tuy nhiên làm thế nào để giáo viên có thể dạy từ mới một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất lại không phải là vấn đề đơn giản.Sau đây là một số cách dạy từ vựng hiệu quả:

2.1 Dạy từ mới dùng tranh ảnh minh hoạ

Ở phương pháp này, giáo viên chuẩn bị tranh ảnh có chứa nội dung kiến thức cần giảng dạy Giáo viên giơ từng bức tranh và yêu cầu học sinh nhận biết nội dung chứa đựng trong bức tranh Chẳng hạn khi dạy về từ “car” giáo viên có thể chọn một bức ảnh có chiếc xe ô tô trên báo hay tạp chí Giáo viên giơ tranh lên và yêu cầu học sinh phát biểu ý kiến Phương pháp này giúp học sinh dễ nhớ từ mới và giúp cho giờ học trở nên sinh động hơn

2.2.Dạy từ mới bằng kịch câm

Ở phương pháp này giáo viên dùng hành động, cử chỉ nét mặt của mình Trên cơ sở

đó học sinh quan sát và đoán nghĩa của từ mới Phương pháp này rất thích hợp để giảng dạy các từ chỉ hoạt động hay cảm xúc của con người

2.3 Dạy từ mới bằng vật thật

Phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị trước các đồ vật có trong cuộc sống hàng ngày Giáo viên giơ vật đó lên và yêu cầu cả lớp nói nghĩa của từ tiếng Anh tương đương Phương pháp này có thể mang lại hứng thú bất ngờ cho học sinh

vì học sinh được luyện tập với các vật có thật trong thực tế.

2.4 Dạy từ mới bằng giải thích

Trong phương pháp này giáo viên giải thích cho học sinh về một sự vật hay một hiện tượng nào đó Học sinh sẽ nghe và đoán từ mới ấy bằng tiếng Việt hoặc bằng

Vídụ:

Teacher: I don’t tell lies I don’t cheat in the exams I tell the truth What am I?

Tell me the word in Vietnamese, please!

Students: I am truthful.

2.5 Dạy từ mới bằng cách đưa ra ví dụ

Giáo viên đưa ra một loạt các ví dụ, học sinh phải nhóm chúng lại với nhau và tìm

ra một từ khái quát nhất Phương pháp giảng dạy này phát huy khả năng khái quát hoá của học sinh đồng thời nó buộc học sinh phải tư duy sáng tạo và lôgic

Vídụ:

Teacher: Everyday I have to cook Every day I have to clean the house Everyday

I have to wash the dishes.What am I talking about?

Students: Housework.

2.6 Dạy từ mới bằng cách dùng từ đồng nghĩa hay trái nghĩa

Giáo viên sẽ dùng các từ đồng nghĩa hay trái nghĩa với từ mới để giúp học sinh tìm

Ra từ mới đó

.Vídụ:

Students: Noisy.

2.7 Dạy từ mới bằng phương pháp dịch

Phương pháp này chỉ được dùng như biện pháp cuối cùng khi các phương pháp trên không thể sử dụng được Giáo viên sẽ dùng ngôn ngữ mẹ đẻ để giúp học sinh tìm ra

Từ mới bằng tiếng Anh

Vídụ:

Teacher: How do you say “quờn” in English?

Students: Forget.

Kĩ năng giới thiệu từ rất phong phỳ, song sử dụng chỳng ra sao, sử dụng khi nào

và với mục đớch gỡ lại là vấn đề đũi hỏi người giỏo viờn phải suy nghĩ và ỏp dụng linh hoạt để đạt được mục đớch giảng dạy

III Củng cố từ bằng một số hoạt động khác trong tiết học

Mục đích của củng cố từ chính là để các em tự mình ghi nhớ từ, phát âm từ chính xác hơn, cơ hội sử dụng từ trong giao tiếp tốt hơn Việc khắc sâu từ trong các tiết học hoặc ôn từ theo từng từ, chủ đề qua các hoạt động khác nhau bằng nhiều thủ thuật khác nhau: Bingo, brainstorm, chaingame, crossword puzzle, dictation, hangman, jumbled words, Kim’s game, lucky numbers, matching, mime drill, realia drill, picture drill, networks, noughts & crosses, gap filling, ordering vocabulary, pelmansm, what & where, rub out and remember, simon says, slap the board, shark attack, wordsquare, substitution boxes Giáo viên có thể dùng những thủ thuật này phù hợp với các hoạt động trong 1 tiết học đó là: warm up, checking vocabulary,

Từ mới là một trong những nội dung học tập quan trọng mà học sinh cần phải nắm vững bờn cạnh ngữ phỏp và cỏc kĩ năng cơ bản của Tiếng Anh Vậy giỏo viờn nờn kiểm tra từ mới cho học sinh như thế nào mới hiệu quả ? Sau đõy là một số cỏch kiểm tra từ vựng:

Cỏch 1: Hỡnh thức kiểm tra trắc nghiệm (Multiple Choice Questions)

Ở cỏch này giỏo viờn đưa ra cho học sinh cỏc phương ỏn trả lời khỏc nhau và yờu cầu học sinh lựa chọn

Vớ dụ:

Choose the letter of the item which is nearest in meaning to the word in italics:

He was reluctant to answer

a unprepared b unwilling c refusing d slow

Cách 2: Ghép hoặc nối từ (Matching).

Cho 2 cột A và B có chứa các từ khác nhau Nhiệm vụ của học sinh là ghép từ ở cột

A với từ ở cột B sao cho chúng có nghĩa tương đương/trái ngược hoặc tạo thành cụm từ có nghĩa hay thành ngữ, v.v

Ví dụ: Match the words in column A with its opposite words in column B:

Cách 3: Loại bỏ từ không phù hợp

Đây là cách giáo viên có thể kiểm tra nghĩa của nhiều từ cùng một lúc Cách thức này giúp giáo viên vừa khắc sâu cho học sinh kiến thức cũ đồng thời ôn lại những kiến thức học sinh mới được học một cách hiệu quả

ví dụ:

Underline the odd one out:

Foot horse cow spider sheep

Cách 4: Đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh đã cho

Cách kiểm tra này dành cho học sinh khá giỏi vì dạng bài này đòi hỏi ở học sinh một lối tư duy lôgíc ngoài việc nhớ từ mới đơn thuần

Ví dụ:

Guess the meaning of the underlined words Fill in the Vietnamese translation below:

It was late at night Sixteen year old John was (1)dozing when the spaceship came down It (2)landed near the farm where he now lived with his aunt and cousins, and the noise of its (3)engines woke him up He knew at once that it was, as everybody