An Toàn Lao Động Khoa cơ khí BKDN Chương 5

Giáo trình An Toàn Lao Động của thầy Hoàng Minh Công Bách Khoa Đà Nẵng Giáo trình An Toàn Lao Động của thầy Hoàng Minh Công Bách Khoa Đà Nẵng Giáo trình An Toàn Lao Động của thầy Hoàng Minh Công Bách Khoa Đà Nẵng Giáo trình An Toàn Lao Động của thầy Hoàng Minh Công Bách Khoa Đà Nẵng

Chương 5 An toàn phòng chông

cháy nổ

1. Khái niệm chung

2. Nguyên nhân gây cháy nổ

3. Biện pháp phòng chống cháy nổ

1 Khái niệm chung

Cháy: quá trình hóa lý phức tạp, trong

đó xẩy ra các phản ứng hóa học tỏa nhiệt lớn và phát sáng

Điều kiện xẩy ra cháy:

 Chất cháy;

 O2 trong không khí > 14 – 15%;

 Nguồn nhiệt thích ứng

1 Khái niệm chung

 Nhiệt độ chớp cháy: nhiệt độ tối thiểu tại đó ngọn lửa xuất hiện và tắt ngay khi hơi nhiên liệu tiếp xúc với nguồn nhiệt (ngọn lửa trần);

 Nhiệt độ bốc cháy: Nhiệt độ tại đó ngọn lửa xuất hiện và cháy ổn định khi hơi nhiên liệu tiếp xúc với nguồn nhiệt (ngọn lửa trần);

 Nhiệt độ tự bốc cháy: nhiệt độ tại đó hỗn hợp khí

tự bốc cháy không cần tiếp xúc với nguồn nhiệt.

1 Khái niệm chung

Áp suất tự bốc cháy: áp suất tối thiểu ứng với một nhiệt độ nhất định, tại đó xẩy ra quá trình tự bốc cháy của hỗn hợp khí

Thời gian cảm ứng của quá trình

cháy: thời gian từ khi đạt đến áp suất

tự bốc cháy đến khi ngọn lửa xuất

hiện

2 Nguyên nhân gây cháy nổ

 Cháy do nhiệt độ cao (diêm, dăm bào…

→ 750 – 800oC);

 Tự bốc cháy: gỗ thông (250oC); giấy

(184oC), vải sợi hóa học (180oC);

 Cháy do ma sát: mài, ma sát với không khí;

 Sét đánh, chập điện, phóng điện khi

đóng cầu dao…

2 Nguyên nhân gây cháy nổ

Do tia lửa, tàn lửa bắn từ các bộ phận buồng đốt, lò nung … sang vật dễ

cháy

Nổ lý học: do áp suất tăng cao trong khi TB không đủ bền → nổ;

Nổ hóa học: do phản ứng cháy tốc độ lớn →tăng áp suất cao đột ngột → nổ

3 Phòng và chống cháy, nổ

3.1 Biện pháp hành chính

3.2 Biện pháp kỹ thuật

3.1 Biện pháp hành chính

 “Việc phòng cháy và chữa cháy là nghĩa vụ của mỗi công dân” (Pháp lệnh PCCC);

 “Trong các cơ quan xí nghiệp, kho tàng, công trường, nông trường, việc PCCC là nghĩa vụ của toàn thể CBVC và trước hết là trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị ấy” (Pháp lệnh PCCC);

 Các quy định về trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm chế độ quy định về PCCC (điều 192, 194 Bộ Luật HS)

3.2 Biện pháp kỹ thuật a) Nguyên lý chung và các giải pháp:

Nguyên lý chung:

 Hạ thấp tốc độ cháy của vật liệu

đang cháy đến mức tối thiểu

 Phân tán nhanh nhiệt lượng của đám cháy ra ngoài

3.2 Biện pháp kỹ thuật

 Các giải pháp:

 Hạn chế khối lượng chất cháy (hoặc chất oxy hóa) đến mức tối thiểu cho phép;

 Ngăn cách sự tiếp xúc của chất cháy và chất oxy hóa khi chúng chưa tham gia vào QTSX; các kho chứa phải riêng biệt và cách xa nơi phát nhiệt; có tường bao quanh các bể chứa, kho chứa;

 Trang bị phương tiện PCCC

3.2 Biện pháp kỹ thuật

 Cơ khí hóa và tự động hóa quá trình sản xuất nguy hiểm cao về cháy nổ;

 Thiết bị phải kín, tránh thoát hơi và

khí ra khu vực sản xuất;

 Dùng thêm chất phụ gia trơ, chất ức chế cháy, chất chống nổ → giảm khả năng cháy, nổ

3.2 Biện pháp kỹ thuật b) Các chất và phương tiện chữa cháy:

Nước: giảm nhanh nhiệt độ nhờ bốc hơi mạnh (không dùng khi cháy K,

Na, Ca);

Bụi nước: giảm nhiệt độ, cản trở sự

khuếch tán của oxy vào vùng cháy

3.2 Biện pháp kỹ thuật

 Bọt chữa cháy: sản phẩm tạo ra khi trộn

Al2(SO4)3 và NaHCO3 → chữa cháy xăng dầu hay các chất lỏng khác.

Al2(SO4)3 +6H2O → 2Al(OH)3 ↓ +3H2SO4 H2SO4 + 2NaHCO3 + Na2SO4 + 2H2O + 2CO2 ↑

⇒ Tạo bọt ngăn cách vùng cháy với không khí bên ngoài, ngăn oxy khuếch tán vào vùng cháy.

3.2 Biện pháp kỹ thuật

 Bột chữa cháy: chất chữa cháy rắn

→ chữa cháy kim loại, chất rắn, chất lỏng.

Bột khô: 95%CaCO3 + 1%graphit + 1%xà phòng → chữa cháy kim loại kiềm.

 Các chất halogen (CH3Br, CCl4): thấm ướt vào chất cháy → kim hãm tốc độ cháy → rất hiệu quả khi chữa cháy bông, vải, sợi…

3.2 Biện pháp kỹ thuật

 Xe chữa cháy chuyên dụng:

 Xe chữa cháy (lượng nước 400 – 5.000 lít)

 Xe thông tin, ánh sáng

 Xe phun bọt hóa học (200 lít)

 Xe hút khói…

 Phương tiện báo và chữa cháy tự động:

 Báo cháy: Phát hiện cháy và báo về trung tâm chỉ huy chữa cháy;

 CCTĐ: Tự động phun chất chữa cháy vào vùng cháy

3.2 Biện pháp kỹ thuật

Trang bị chữa cháy tại chỗ:

 Bình bọt hóa học

 Bình CO2

 Bơm nước, vòi chữa cháy

 Cát, xẻng, thùng, xô đựng nước, câu liêm…