Câu hỏi yêu cầu mô tả công nghệ

1. Hãy lựa chọn và mô tả một công nghệ cụ thể. 2. Hãy mô tả sự phát triển của công nghệ này trong 10 năm qua.

1 Hãy lựa chọn và mô tả một công nghệ cụ thể.

2 Hãy mô tả sự phát triển của công nghệ này trong 10 năm qua.

Nội dung:

Phần 1: Mô tả công nghệ

I Phương pháp thực hiện

II Tên công nghệ

III.Cơ sở khoa học của công nghệ đèn chiếu:

IV Mô tả công nghệ

1 Quy trình

2 Mô tả thiết bị

3 Nguyên tắc sử dụng

4 Điều kiện sử dụng

5 Yêu cầu về nhân lực

Phần 2: Quá trình phát triển

Tài liệu tham khảo

Phần 1: Mụ tả cụng nghệ

I Phương phỏp thực hiện: quan sỏt thực tế tại khoa sơ sinh bệnh viện Ninh

Bỡnh kết hợp tham khảo tài liệu

II Tờn cụng nghệ: cụng nghệ chiếu đốn trong điều trị vàng da sơ sinh

III Cơ sở khoa học của cụng nghệ đốn chiếu:

Bào thai cú hồng cầu chứa cấu trỳc hemoglobin khụng giống hồng cầu của người trưởng thành Khi trẻ sơ sinh được sinh ra nú sẽ cú sự thay đổi loại hồng cầu cho giống người trưởng thành và rất nhiều hồng cầu bị hủy và làm tăng bilirubin trực tiếp

Vàng da tăng Bilirubin tự do hay Bilirubin gián tiếp là vàng da sinh lý, xảy ra ở khoảng 80% trẻ sơ sinh, do tan máu sinh lý ở trẻ sơ sinh Nhưng do một nguyên nhân nào đó, lượng máu tan quá nhiều, chuyển hoá Bilirubin không hoàn chỉnh, l-ượng Bilirubin tự do tăng cao gây bệnh lý

Mức độ Bilirubin tự do trong máu tăng quá cao nếu không điều trị kịp thời có thể gây vàng da nhân não, là một căn bệnh khó chữa và để lại nhiều di chứng nặng

nề về tinh thần và vận động cho trẻ Tai biến vàng da nhõn nóo rất dễ xảy ra trong tuần lễ đầu sau đẻ, nguy cơ tử vong cao, nếu sống sút cũng để lại di chứng thần kinh nặng nề như bại nóo, động kinh, chậm phỏt triển về tinh thần…vỡ thế, nguyờn nhõn gõy vàng da ở trẻ sơ sinh dự cú thể tỡm thấy hay khụng nhưng khi nồng độ Bilirubin giỏn tiếp trong mỏu tăng cao thỡ cần phải cú biện phỏp ngăn chặn

Chính vì thế nên từ thập niên 70 nhiều nhà Nhi khoa ở các nước nghiên cứu tìm

ra phương pháp điều trị nhằm ngăn chặn bệnh này Ở Việt Nam từ nhiều năm nay cũng đã áp dụng được các phương pháp điều trị căn bệnh vàng da tăng Bilirubin tự

do như dùng Gardenal, chiếu đèn, truyền huyết thanh và thay máu

Tóm tắt chuyển hóa Bilirubin:

- Bilirubin gián tiếp tan trong mỡ dễ xâm nhập vào tế bào, đặc biệt là tế bào thần kinh gây ức chế Cytocrom C ( tế bào C), ngăn chặn sự hoạt động của ty lạp thể gây tổn thơng tế bào vĩnh viễn

võng nội mô

- Sơ đồ chuyển hóa Bilirubin:

Hb

Globin Hem

Vào da, t/c dới da bilirubin TD bilirubin GT + albumin Glucuronyl Transphenase Gan + a.glucoronic

Bilirubin TT

Đường mật

Ruột beta-glucuronidase Stercobilinogen,Urobilinogen

Đào thải phân Tái hấp thu máu

Thải qua nước tiểu

Tại khoa sơ sinh bệnh viện Ninh Bỡnh, để điều trị vàng da sơ sinh do tăng bilirubin giỏn tiếp cỏc bỏc sĩ dựng phương phỏp chiếu đốn

- Tỏc dụng của việc chiếu đốn:

Chuyển Bilirubin gián tiếp ở lớp mỡ dới da thành các chất đồng phân hình thái của Bilirubin ( Lumirubin) hoà tan trong nước, ít độc với tế bào thần kinh, dễ đào thải ra ngoài ( không qua chuyển hoá tại gan)

IV Mụ tả cụng nghệ:

1 Quy trỡnh:

Khỏm lõm sàng Xột nghiệm mỏu Chiếu đốn

a) Khỏm lõm sàng:

Nhận biết bằng mắt thường ở nơi cú đủ ỏnh sang: quan sỏt màu da toàn thõn của trẻ ở nơi sỏng Trong trường hợp khú nhận biết (da trẻ đỏ hồng hoặc đen), nờn

ấn nhẹ ngún tay cỏi lờn da trẻ trong vài giõy, sau đú buụng ra; nếu trẻ bị vàng da, nơi ấn ngún tay sẽ cú màu vàng rừ rệt

Khi trẻ cú biểu hiện nghi là vàng da tiếp tục cho xột nghiệm nồng độ bilirubin trong mỏu

Vàng da được chia thành 2 mức độ:

- Nhẹ: da hơi vàng ở mặt, thõn mỡnh; trẻ vẫn bỳ tốt; hoặc vàng da xuất hiện muộn, sau ngày thứ 3

- Nặng: da vàng sậm, lan xuống tay, chõn; trẻ bỳ kộm, bỏ bỳ; hoặc vàng da xuất hiện sớm, trong vũng 1-2 ngày sau sinh Những trẻ sinh non, nhiễm trựng, sinh ngạt dễ bị vàng da nặng

b)Xột nghiệm mỏu:

c) Chiếu đốn:

Chỉ định chiếu đèn:

*Trẻ đủ tháng, khỏe ( tuổi thai > 37 tuần; P>2500g)

Theo dừi sỏt để chiếu đốn

*Trẻ đẻ non ( tuổi thai 37 tuần P 2500g)≤ 37 tuần P ≤ 2500g) ≤ 37 tuần P ≤ 2500g)

chiếu đèn Thay máu

Kiểm tra bilirubin máu 12 - 24 giờ/lần và dựa vào kết quả xét nghiệm bilirubin gián tiếp, toàn phần để có chỉ định tiếp tục điều trị bằng phương pháp chiếu đèn nữa hay không

Ngừng chiếu đèn khi: vàng da giảm rõ, bilirubin trở về bình thường

Chuyển thay máu nếu chiếu đèn không hiệu quả, bilirubin tăng cao

2 Mô tả thiết bị :

Gồm dàn đèn và lồng ấp

Dàn đèn được đặt ngay phía trên lồng ấp sao cho ánh sáng có thể chiếu trực tiếp vào trẻ

- Dàn đèn: gồm:

+ Chân đế điều chỉnh độ cao của đèn 1.2m-1.5m + Trục đỡ giá đèn và điều chỉnh góc nghiêng của đèn + Giá lắp đèn: gồm: quạt làm mát thiết bị (4 cái), công tắc điều khiển (bật tắt, ) đồng hồ tính thời gian, nút điều chỉnh thời gian

+ Bóng đèn: 4 bóng halogen ánh sáng trắng, bước sóng 450-500nm + Gương phản xạ

- Lồng ấp:

+Hệ thống điều khiển các tham số như : Nhiệt độ, độ ẩm, oxy bằng vi

xử lý

+Các chức năng cảnh báo thông minh: có loa để báo động khi nhiệt độ không phù hợp hoặc có sự cố xảy ra

+Giường bệnh nhi có thể thay đổi góc nghiêng nâng đầu tới 45o, tư thế nghiêng 12độ cũng được thiết kế , tạo điều kiện thuận lợi trong việc chăm sóc bệnh nhân

+Khay chứa cassette chụp XQ cũng được thiết kế để chụp ngay cả khi không cần mở lồng ấp

+ Buồng ấp được thiết kế nhựa chịu nhiệt trong suốt, có thể quan sát bệnh nhân dễ dàng

- Các vật dụng hỗ trợ khác:

Tã dùng trong chiếu đèn: là một loại tã đặc biệt dùng cho trẻ sơ sinh bị vàng davà đang được chiếu đèn Loại tã này cho phép thấu xuyên ánh sáng Tã được thiết kế vởi kiểu dệt ở phía trước không có nilon ,ở phía sau thì lại “ trong suốt” với miếng thấm nước ở phần trung tâm làm bộc lộ tối đa bề mặt da đang được quấn tã với ánh sáng điều trị Vì vậy trẻ vẫn có thể mặc tã khi đang được chiếu đèn

mà vẫn đem lại diện tích tiếp xúc tối đa của da với ánh sáng để làm giảm nhanh hơn nồng độ bilirubin trong máu, giảm thiểu thời gian điều trị

3 Nguyên tắc sử dụng:

- Trước khi cho bệnh nhân vào lồng ấp để chiếu đèn bắt buộc phải che mắt

và bộ phận sinh dục

- Đặt bệnh nhân nằm chinh giữa ánh sáng đèn, thay đổi tư thế liên tục 2-3 giờ một lần, khoảng cách từ đèn đến bệnh nhân là 50-60 cm

-Đảm bảo thân nhiệt cho bệnh nhân:

- Bồi phụ đủ lượng nước mất khi chiếu đèn, khuyến khích dùng sữa mẹ -Thường xuyên theo dõi bệnh nhân:

+ Cân nặng đảm bảo năng lượng, dinh dưỡng tùy theo ngày tuổi +Tình trạng da và triệu chứng thần kinh trên lâm sang

4 Điều kiện sử dụng:

Vì lồng ấp có tác dụng như điều hòa hai chiều nên phòng chỉ cần đảm bảo hạn chế bụi và tiếng ồn

5 Yêu cầu về nhân lực:

Bác sĩ, y tá phải sử dụng thành thạo các thiết bị có liên quan

Bác sĩ chịu trách nhiệm chính trong điều trị Y tá tuân theo y lệnh của bác sĩ và phải theo dõi bệnh nhân liên tuc, thường xuyên kiểm tra các chỉ

số nhiệt độ, nhịp tim, nồng độ bilirubin trong máu

Phần 2: Quá trình phát triển của công nghệ:

Trước năm 1997, ở nước ta chưa sử dụng công nghệ đèn chiếu nên phải sử dụng công nghệ dùng thuốc hoặc thay máu rất tốn kém

Từ 1997 tại bệnh viện Từ Dũ công nghệ chiếu đèn bắt đầu được sử dụng Hệ thống dàn đèn này ban đầu dùng bóng huỳnh quang ánh sáng trắng Tuy nhiên loại bóng này ánh sáng không ổn định, tiêu thụ điện năng lớn và tuổi thọ không cao

Từ 2002-2005 cũng tại bệnh viện Từ Dũ, bác sĩ Ngô Minh Xuân- khoa sơ sinh

đã thiết kế chế tạo thành công dàn đèn Photobed TD Ban đầu là dàn đèn 1 mặt sử dụng bóng compact ánh sáng xanh dương Sau đó là dàn đèn hai mặt

-Cấu tạo của dàn đèn Photobed TD hai mặt gồm mặt đèn kép phía trên gồm 2 bóng đèn DS 9w/71 ở mặt dưới nôi và một bóng DS 18w/71 ở mặt trên Vì thế, dàn đèn này có thể chiếu cùng lúc cả mặt bụng và mặt lưng của trẻ sơ sinh vàng da Khi bệnh nhân cần nằm trong lồng ấpthì sử dụng dàn đèn một mặt Trường hợp bệnh nhân không cần dùng lồng ấp thì dàn đèn hai mặt sẽ thích hợp hơn do không cần thay đỏi tư thế bệnh nhân thường xuyên

-Với dàn đèn Halogen một mặt như loại đang được dùng tại bệnh viện Ninh Bình thì đèn này có cường độvà độ tập trung cao, ánh sáng lạnh không làm trẻ bị tăng thân nhiệt, ánh sáng trắng làm dễ theo dõi và quan sát trẻ

Đã có nghiên cứu tại việt nam cho kết quả rằng " đèn pha Halogen" hiệu quả cao hơn dàn đèn thông thường và nên là chọn lựa đàu tiên trong điều trị vàng

da tăng bilirubin tự do ở trẻ sơ sinh Giá thành loại này cũng rẻ hơn so với mền bili

và giường bili

Trong những trường hợp cần chiếu đèn tích cực, có thể kết hợp chiếu đèn với

hệ thống trên và sự dụng mền bili để tăng tối đa hiệu quả điều trị và không cần xoay trẻ liên tục

-Các loại mền bili được thiết kế gồm các sợi quang ( fiber-optic ), nó có khả năng phát sáng ngang bằng với ánh sáng mặt trời trong ngày trời nắng nhưng đã loại được tia tử ngoại & tia hồng ngoại Loại này rất hữu hiệu trong điều trị & mềm mại, cơ động, dễ sử dụng & tiện chăm sóc trẻ, được sử dụng trong các trường hợp nhẹ & không có bệnh kèm Tuy nhiên, hai loại này không hiệu quả bằng bilibed hoặc các phương tiện điều trị thông thường có sẵn tại các bệnh viện

Miếng đệm sợi quang được bọc sát vào cơ thể trẻ để tắm da trẻ với ánh sáng

và sự hấp thu ánh sáng sẽ chuyển đổi bilirubin sang những dạng dễ thải ra ngoài Mền bili có thể được sử dụng cả 24h/ ngày Vì vậy, nếu có chỉ định của Bác

sỹ, trẻ có thê được điều trị liên tục với phương tiện này

Sự tiện ích ở đây là bệnh nhâncó thể mặc tã , áo quần quanh mền bili, không cần băng che mắt, có thể được bồng ẵm, cho bú…

-Giường bili cũng được sáng chế với mục đích “ điều trị vàng da tăng bilirubin tại gia cho những trẻ khoẻ mạnh”

Thiết bị này cũng có nhiều kiểu khác nhau, tính hữu hiệu của nó tuỳ thuộc vào từng loại do sự khác nhau cuả nguồn sáng, mức độ tiếp xúc với ánh sáng Bilibed được sử dụng tại nhà chỉ định cho trường hợp nồng độ bilirubin máu ≥ 15

mg/dl Trong khi đó mền bili được dành cho các trường hợp nhẹ hơn 12 mg/dl Giường bili có kiểu dáng và hoạt động như một đơn vị quang liệu pháp thông thường thu nhỏ Hình ảnh giường bili như một chiếc vali, rất tiện dụng

Tài liệu tham khảo:

- Cẩm nang điều trị Nhi khoa.

- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị Nhi khoa của bệnh viện Nhi Trung ương