CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Tuần 24CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA Nguyễn Minh Châu I.MỤC TIÊU : 1 Kiến thức:- Hiểu được quan niệm của nhà văn về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật , về cách nhìn đời và nhìn người trong

Tuần 24

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Nguyễn Minh Châu I.MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:- Hiểu được quan niệm của nhà văn về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật , về cách nhìn đời

và nhìn người trong cuộc sống;

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm và bước đầu nhận diện được một số đặc trưng cơ bản của văn xuôi Việt nam sau năm 1975

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng tự nhận thức về cách tiếp cận và thể hiện hiện thực trong tác phẩm, tư duy sáng tạo

- Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết nhìn nhận, đánh giá cuộc đời, con người một cách tồn diện và cĩ chiều sâu

- Giáo dục HS lịng nhân ái, biết trắc ẩn khi đối diện trước cuộc đời , biết thấu hiểu rằng: mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, khơng hề đơn giản, sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống

và con người

II TRỌNG TÂM:

1 Kiến thức: - Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống và

con người một cách đa diện ; nghệ thuật chân chính luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời

- Tình huống truyện độc đáo , mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Điểm nhìn nghệ thuật đa chiều Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba

2 Kĩ năng: Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

III CHUẨN BỊ

1 GV: Giáo án, SGK,SGV, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng

2 HS: Đọc sgk và nắm nội dung cơ bản, định hướng tìm hiểu các câu hỏi theo các câu hỏi của giáo viên

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ:

Phân tích nhân vật ChiÕn vµ ViƯt?

*.Nh©n vËt ChiÕn:

- Chiến cĩ những nét giống mẹ:

- Cĩ tính cách đa dạng:

- Nét khác biệt so với người mẹ:

* Nhân vật Việt:

- Cĩ nét riêng của cậu con trai mới lớn, tính tình cịn trẻ con, ngây thơ, hiếu động:

- Vừa là một chiến sĩ dũng cảm, kiên cường:

“Tao sẽ chờ mày … Mày cĩ bắn tao thi tao cũng bắn được mày … Mày chỉ giỏi giết gia đình tao, cịn đối với tao

=> Kế tục truyền thống gia đình nhưng Việt và Chiến cịn tiến xa hơn, lập nhiều chiến cơng mới hiển hách ChiÕn vµ ViƯt lµ khĩc s«ng sau nªn ®i xa h¬n trong c¶ dßng s«ng truyỊn thèng

3 Bài mới:

Vào bài: Nếu trước 1975, Nguyễn Minh Châu là ngịi bút sử thi cĩ thiên hướng trữ tình lãng mạn thì từ đầu thập kỉ 80 đến khi mất, ơng chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự với vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh Một trong những tác phẩm tiêu biểu là truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa mà hôm nay chúng ta tìm hiểu

HOẠT ĐỘNG CỦA GV

VÀ HS

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1:Hướng dẫn học

sinh tìm hiểu chung

GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tác

giả, tác phẩm ở phần tiểu dẫn trong

SGK

-GV: anh (chị) đã biết được gì về

nhà văn Nguyễn Minh Châu và

sáng tác của ơng, nhất là ở chặng

đường 1975?

-GV: Tác phẩm thuộc giai đoạn

nào trong tiến trình lịch sử văn học

Việt Nam? Đặc điểm lịch sử và xu

hướng nghệ thuật chung của văn

học giai đoạn này là gì? (tích hợp

với bài Khái quát văn học Việt

Nam 1945 - cuối thế kỉ XX)

-Hoạt động 2:GV hướng dẩn HS

đọc- hiểu văn bản

+ Trong những nội dung chuẩn bị

cho bài học Chiếc thuyền ngồi xa,

GV phải yêu cầu HS chủ động đọc

tác phẩm ở nhà (khuyến khích HS

tìm đọc tồn văn truyện ngắn), tĩm

tắt và xác định bố cục tác phẩm Để

kiểm tra sự chuẩn bị của HS đồng

thời giúp các em thâm nhập tác

phẩm

- GV gọi một số HS tĩm tắt truyện

ngắn và trình bày quan điểm, suy

nghĩ của mình về bố cục văn bản

tác phẩm

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả: (1930-1989)

- Nguyễn Minh Châu là cây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kì

đổi mới Ơng “thuộc trong số những người mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học Việt Nam thời kì đổi mới ” (Nguyên Ngọc)

- Nếu trước 1975, Nguyễn Minh Châu là ngịi bút sử thi cĩ thiên hướng trữ tình lãng mạn thì từ đầu thập kỉ 80 đến khi mất, ơng chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự với vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh

2) Tác phẩm:

Chiếc thuyền ngồi xa tiêu biểu cho xu hướng chung của VHVN thời kì đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người trong cuộc sống đời thường.

II.Đọc – hiểu văn bản:

1) Tĩm tắt và xác định bố cục tác phẩm :

a) Tĩm tắt :

Theo yêu cầu của trưởng phịng, nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng đến một vùng ven biển miền Trung (cũng la nơi anh đã từng chiến đấu) để chụp một tấm

ảnh cho cuốn lịch năm sau Sau nhiều ngày “phục kích”, người nghệ sĩ đã

phát hiện và chụp được “một cảnh đặt trời cho” - đĩ là cảnh một chiếc thuyền ngồi xa đang ẩn hiện trong biển sớm mờ sương Nhưng khi chiếc thuyền vào bờ, anh đã kinh ngạc hết mức khi chúng kiến cảnh một gã chồng vũ phu đánh đập người vợ hết sức dã man, đứa con vì muốn bảo vệ

mẹ đã đánh trả lại cha mình Những ngày sau, cảnh tượng đĩ lại tiếp diễn

và lần này người nghệ sĩ đã ra tay can thiệp… Theo lời mời của chánh án Đẩu (một người đồng đội cũ của Phùng), người đàn bà hàng chài đã đến tịa án huyện Tại đây, người phụ nữ ấy đã từ chối sự giúp đỡ của Đẩu và Phùng, nhất quyết khơng bỏ lão chồng vũ phu Chị đã kể câu chuyện về cuộc đời mình và coi đĩ như là lí do giải thích cho sự từ chối trên Rời vùng biển với khá nhiều ảnh, người nghệ sĩ đã cĩ một tấm được chọn vào bộ

lịch “tĩnh vật hồn tồn” về “thuyền và biển” năm ấy Tuy nhiên, mỗi lần

-GVdẫn dắt và nêu vấn đề: Như đã

nĩi ở phần tĩm tắt, phát hiện thứ

nhất của người nghệ sĩ nhiếp ảnh tại

vùng biển nọ là “một cảnh đắt trời

cho” Anh (chị) hiểu “một cảnh đắt

trời cho” ở đây nghĩa là thế nào và

vì sao người nghệ sĩ lại đánh giá cái

cảnh tượng ấy như vậy ?

- Gợi mở và nêu vấn đề: Cảm nhận

của người nghệ sĩ khi được chiêm

ngưỡng “bức ảnh nghệ thuật của

tạo hĩa“ là thế nào? Vì sao trong lúc

cảm nhận vẻ đẹp của bức tranh anh

lại nghĩ đến cái đúc kết của một ai

đĩ: “bản thân cái đẹp chính là đạo

đức”?

-GV chuyển dẫn: Tuy nhiên, ngay

khi tâm hồn đang bay bổng trong

những xúc cảm thẫm mĩ, đang tận

hưởng cái khoảng khắc trong ngần

của tâm hồn thì người nghệ sĩ đã

kinh ngạc phát hiện ra điều gì tiếp

theo ngay sau bức tranh? Vì sao

anh lại kinh ngạc đến mức như

vậy?

-Gợi mở: Đến đây, qua hai phát

hiện của nghệ sĩ Phùng, Nguyễn

Minh Châu muốn người đọc nhận

thức điều gì về cuộc đời?

đứng trước tấm ảnh, người nghệ sĩ đều thấy hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai và nếu nhìn lâu hơn bao giờ anh cũng thấy hình ảnh người đàn bà nghèo khổ, lam lũ ấy bước ra từ bức tranh

b) xác định bố cục tác phẩm :

Bố cục:

- Đoạn 1 (từ đầu đến “chiếc thuyền lưới vĩ đã biến mất”): Hai phát hiện

của người nghệ sĩ nhiếp ảnh

- Đoạn 2 (từ “Đây là lần thứ hai…” đến “chiếc thuyền đang chống chọi với sĩng giĩ giữa phá”): Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tồ án

huyện

- Đoạn 3 (cịn lại): Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”

2) Nội dung truyện:

a ) Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:

- Một cảnh đắt trời cho là cảnh chiếc thuyền lưới vĩ ẩn hiện trong biển

sớm mờ sương cĩ pha đơi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào…Với người nghệ sĩ, khung cảnh đĩ chứa đựng “chân lí của sự

hồn thiện” , làm dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến

tâm hồn anh như được gột rửa, thanh lọc

- Một cảnh tượng phi thẩm mĩ (một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi; gã đàn ơng to lớn, dữ dằn), phi nhân tính(người chồng đánh vợ một cách thơ bạo, đứa con thương mẹ đã đánh lại cha,…)giống như trị đùa quái

ác, làm phùng ngơ ngác khơng tin vào mắt mình.

=>Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra: cuộc đờichứa đựng nhiều nghịch lí, mâu thuẫn; khơng thể đánh giá con người, cuộc sống ở dáng vẻ bên ngồi mà phải đi sâu tìm hiểu, phát hiện bản chất bên trong

4 Củng cố, luyện tập:

*Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh?

- Một cảnh đắt trời cho là cảnh chiếc thuyền lưới vĩ ẩn hiện trong biển sớm mờ sương cĩ pha đơi chút màu hồng

hồng do ánh mặt trời chiếu vào…Với người nghệ sĩ, khung cảnh đĩ chứa đựng “chân lí của sự hồn thiện” , làm dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh như được gột rửa, thanh lọc

- Một cảnh tượng phi thẩm mĩ (một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi; gã đàn ơng to lớn, dữ dằn), phi nhân tính(người chồng đánh vợ một cách thơ bạo, đứa con thương mẹ đã đánh lại cha,…)giống như trị đùa quái ác, làm phùng ngơ ngác khơng tin vào mắt mình.

=>Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra: cuộc đờichứa đựng nhiều nghịch lí, mâu thuẫn; khơng thể đánh giá con người, cuộc sống ở dáng vẻ bên ngồi mà phải đi sâu tìm hiểu, phát hiện bản chất bên trong

5 Hướng dẫn tự học:

- Đối với bài học ở tiết này: - Tìm đọc trọn vẹn truyện ngắn Chiếc thuyền ngồi xa

+ Vài nét về tác giả? Xuất xứ, HCST? Tóm tắt truyện? Hai phát hiện của người nghệ sĩ?

- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

Chuẩn bị bài: Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu (tt)

+ Câu chuyện của người đàn bà làng chài ? Nghệ thuật, Ý nghĩa văn bản?

Oân kiến thức: Tây Tiến của Quang Dũng; Dàn ý phân tích bài thơ

V Rút kinh nghiệm:

Tuần 25

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Nguyễn Minh Châu I.MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:- Hiểu được quan niệm của nhà văn về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật , về cách nhìn đời

và nhìn người trong cuộc sống;

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm và bước đầu nhận diện được một số đặc trưng cơ bản của văn xuôi Việt nam sau năm 1975

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng tự nhận thức về cách tiếp cận và thể hiện hiện thực trong tác phẩm, tư duy sáng tạo

- Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết nhìn nhận, đánh giá cuộc đời, con người một cách tồn diện và cĩ chiều sâu

- Giáo dục HS lịng nhân ái, biết trắc ẩn khi đối diện trước cuộc đời , biết thấu hiểu rằng: mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, khơng hề đơn giản, sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống

và con người

II TRỌNG TÂM:

1 Kiến thức: - Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống và

con người một cách đa diện ; nghệ thuật chân chính luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời

- Tình huống truyện độc đáo , mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Điểm nhìn nghệ thuật đa chiều Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba

2 Kĩ năng: Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

III CHUAÅN Bề

1 GV: Giaựo aựn, SGK,SGV, hửụựng daón chuaồn kieỏn thửực kú naờng

2 HS: Đọc sgk vaứ naộm noọi dung cụ baỷn, ủũnh hửụựng tỡm hieồu caực caõu hoỷi theo caực caõu hoỷi cuỷa giaựo vieõn

IV TIẾN TRèNH DAẽY HOẽC:

1 Ổn ủịnh lớp:

kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra baứi cũ: * Vaứi neựt veà taực giaỷ? Xuaỏt xửự, HCST? Toựm taột truyeọn?

*Hai phỏt hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh?

- Một cảnh đắt trời cho là cảnh chieỏc thuyền lưới vú ẩn hiện trong biển sớm mờ sương cú pha đụi chỳt màu hồng

hồng do ỏnh mặt trời chiếu vào…Với người nghệ sú, khung cảnh đú chứa đựng “chõn lớ của sự hoàn thiện” , làm dấy lờn trong Phựng những xỳc cảm thẩm mĩ, khiến tõm hồn anh như được gột rửa, thanh lọc

- Một cảnh tượng phi thẩm mĩ (một người đàn bà xấu xớ, mệt mỏi; gó đàn ụng to lớn, dữ dằn), phi nhõn tớnh(người chồng đỏnh vợ một cỏch thụ bạo, đứa con thương mẹ đó đỏnh lại cha,…)giống như trũ đựa quỏi ỏc, làm phựng ngơ ngỏc khụng tin vào mắt mỡnh.

=>Qua hai phỏt hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra: cuộc đờichứa đựng nhiều nghịch lớ, mõu thuẫn; khụng thể đỏnh giỏ con người, cuộc sống ở dỏng vẻ bờn ngoài mà phải đi sõu tỡm hiểu, phỏt hiện bản chất bờn trong

3 Baứi mụựi:

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA GV

VAỉ HS

NOÄI DUNG CAÀN ẹAẽT

Hoaùt ủoọng 1: Taùo taõm theỏ

cho HS

Vaứo baứi:Chuựng ta tỡm hieồu

truyeọn ngaộn Chieỏc thuyeàn

ngoaứi xa cuỷa Nguyeón Minh

Chaõu Hoõm nay, chuựng ta tỡm

hieồu tieỏp truyeọn ngaộn naứy

Hoạt động 2:Hửụựng daón hoùc

sinh ủoùc hieồu vaờn baỷn

- GV: Caõu chuyeọn cuỷa

ngửụứi ủaứn baứ ụỷ toứa aựn

huyeọn nhử theỏ naứo? Caựch

ửựng xửỷ cuỷa caực nhaõn vaọt

ra sao?

-GV; Qua đú, Nguyễn Minh

Chõu muốn người đọc nhận

thức điều gỡ về cuộc đời?

b) Cõu chuyện của người đàn bà ở tũa ỏn huyện :

- Đú là cõu chuyện về cuộc đời nhiều bớ ẩn và ộo le của một người đàn bà hàng chài nghốo khổ, lam lũ…

- Cõu chuyện đó giỳp nghệ sĩ Phựng hiểu về người đàn bà hàng chài (một phụ nữ nghốo khổ, nhẫn nhục, sống kớn đỏo, sõu sắc, thấu hiểu lẽ đời, cú tõm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lũng vị tha); về người chồng của chị(bất kể lỳc nào thấy khổ quỏ là lụi vợ ra đỏnh); chỏnh ỏn Đẩu (cú lũng tốt, sẵn sàng bảo vệ cụng lớ nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chớnh mỡnh (sẵn sàng làm tất cả vỡ sự cụng bằng nhưng lại đơn giản trong cỏch nhỡn nhận, suy nghĩ).

=> Qua cõu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cỏch ứng xử của cỏc nhõn vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thụng điệp: đừng nhỡn cuộc đời, con người một cỏch đơn giản, phiến diện; phải đỏnh giỏ sự việc, hiện tượng trong cỏc mối quan hệ đa diện, nhiều chiều

5 Về các nhân vật trong truyện

- Về ngời đàn bà vùng biển: Tác giả gọi một cách phiếm định “ngời đàn bà” Điều tác giả gây ấn tợng chính là số phận của chị Ngoài 40, thô kệch, mặt rỗ, xuất hiện với “khuôn mặt mệt mỏi”, ngời đàn bà gợi ấn tợng về một cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ, nhiều cay đắng Bà thầm lặng chịu mọi đau đớn khi bị chồng đánh không kêu một tiếng, không chống trả, không trốn chạy,

-GV: Cõu chuyện ấy đó khiến

cỏi nhỡn của nghệ sĩ Phựng về

từng nhõn vật trong truyện như

thế nào?

-GV; Qua đú, Nguyễn Minh

Chõu muốn người đọc nhận

thức điều gỡ về cuộc đời?

+ Veà ngửụứi ủaứn baứ vuứng bieồn?

+ Veà ngửụứi ủaứn oõng ủoọc aực?

+ Chũ em thaống Phaực?

+ Ngửụứi ngheọ sú nhieỏp aỷnh

Phuứng?

“tình thơng con cũng nh nỗi đau, sự thâm trầm trong cái việc hiểu thấu các lẽ

đời hình nh mụ chẳng để lộ ra bên ngoài” - Một sự cam chịu đáng chia sẻ, cảm thông Thấp thoáng trong ngời đàn bà ấy là bóng dáng bao ngời phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu lòng vị tha

- Về ngời đàn ông độc ác: Cuộc sống đói nghèo đã biến “anh con trai” cục tính nhng hiền lành xa kia thành một ngời chồng vũ phu Lão đàn ông “mái tóc tổ quạ”, “chân chữ bát”, “hai con mắt đầy vẻ độc dữ vừa là nạn ngời của cuộc sống khốn khổ, vừa là thủ phạm gây nên bao đau khổ cho ngời thân của mình Phải làm sao để nâng cao cái phần thiện, cái phần ngời trong những kẻ thô bạo ấy

- Chị em thằng Phác: Bị đẩy vào tình thế khó xửa khi ở trong hoàn cảnh

ấy Chị thằng Phác, một cô bé yếu ớt mà can đảm, đã phải vật lộn để tớc con dao trên tay thằng em trai, ngăn em làm việc trái luân thờng đạo lí Cô bé là

điểm tựa vững chắc của ngời mẹ đáng thơng, cô đã hành động đúng khi cản

đợc việc làm dại dột của đứa em, lại biết chăm sóc, lo toan khi mẹ phải đến toà án huyện Thằng Phác thơng mẹ theo kiểu một cậu bé con còn nhỏ, theo cái cách một đứa con trai vùng biển Nó “lặng lẽ đa mấy ngón tay khẽ sờ trên khuôn mặt ngời mẹ, nh muốn lau đi những giọt nớc mắt chứa đầy trong những nốt rỗ chặng chịt”, “nó tuyên bố với các bác ở xởng đóng thuyền rằng

nó còn có mặt ở dới biển này thì mẹ nó không bị đánh” Hình ảnh thằng Phác khiến ngời đọc cảm động bởi tình thơng mẹ dạt dào

- Ngời nghệ sĩ nhiếp ảnh: Vốn là ngời lính thờng vào sinh ra tử, Phùng căm ghét mọi sự áp bức, bất công, sẵn sàng làm tất cả vì điều thiện, lẽ công bằng Anh xúc động ngỡ ngàng trớc vẻ đẹp tinh khôi của thuyền biển lúc bình minh Một ngời nhạy cảm nh anh tránh sao khỏi nỗi tức giận khi phát hiện ra

sự bạo hành của cái xấu, cái ác ngay sau cảnh đẹp huyền ảo trên biển Hơn bao giờ hết, Phùng hiểu rõ: trớc khi là một nghệ sĩ biết rung động trớc cái đẹp, hãy là một ngời biết yêu ghét vui buồn trớc mọi lẽ đời thờng tình, biết hành

động để có một cuộc sống xứng đáng với con ngời

4 Cuỷng coỏ, luyeọn taọp:

* Trỡnh baứy caõu chuyeọn veà ngửụứi ủaứn baứ haứng chaứi?

- Đú là cõu chuyện về cuộc đời nhiều bớ ẩn và ộo le của một người đàn bà hàng chài nghốo khổ, lam lũ…

- Cõu chuyện đó giỳp nghệ sĩ Phựng hiểu về người đàn bà hàng chài (một phụ nữ nghốo khổ, nhẫn nhục, sống kớn đỏo, sõu sắc, thấu hiểu lẽ đời, cú tõm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lũng vị tha); về người chồng của chị(bất kể lỳc nào thấy khổ quỏ là lụi vợ ra đỏnh); chỏnh ỏn Đẩu (cú lũng tốt, sẵn sàng bảo vệ cụng lớ nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chớnh mỡnh (sẵn sàng làm tất cả vỡ sự cụng bằng nhưng lại đơn giản trong cỏch nhỡn nhận, suy nghĩ).

=> Qua cõu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cỏch ứng xử của cỏc nhõn vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thụng điệp: đừng nhỡn cuộc đời, con người một cỏch đơn giản, phiến diện; phải đỏnh giỏ sự việc, hiện tượng trong cỏc mối quan hệ đa diện, nhiều chiều

5 Hửụựng daón tửù hoùc:

- ẹoỏi vụựi baứi hoùc ụỷ tieỏt naứy: - Tỡm đọc trọn vẹn truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa

- Phõn tớch nhõn vật người đàn bà hàng chài trong tỏc phẩm? Phỏt biểu cảm nghĩ về một nhõn vật trong tỏc phẩm.? Cõu chuyện của người đàn bà ở tũa ỏn huyện ?

- ẹoỏi vụựi baứi hoùc ụỷ tieỏt hoùc tieỏp theo:

Chuaồn bũ baứi: Chieỏc thuyeàn ngoaứi xa cuỷa Nguyeón Minh Chaõu (tt)

+Taỏm aỷnh ủửụùc choùn trong boọ lũch naờm aỏy? Ngheọ thuaọt, YÙ nghúa vaờn baỷn?

Oân kiến thức: Việt Bắc của Tố Hữu ; Dàn ý phân tích bài thơ.

V Rút kinh nghiệm:

Tuần 25

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA(tt)

Nguyễn Minh Châu I.MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:- Hiểu được quan niệm của nhà văn về mối quan hệ giữa cuộc đời và nghệ thuật , về cách nhìn đời

và nhìn người trong cuộc sống;

- Thấy được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm và bước đầu nhận diện được một số đặc trưng cơ bản của văn xuôi Việt nam sau năm 1975

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng tự nhận thức về cách tiếp cận và thể hiện hiện thực trong tác phẩm, tư duy sáng tạo

- Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết nhìn nhận, đánh giá cuộc đời, con người một cách tồn diện và cĩ chiều sâu

- Giáo dục HS lịng nhân ái, biết trắc ẩn khi đối diện trước cuộc đời , biết thấu hiểu rằng: mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, khơng hề đơn giản, sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống

và con người

II TRỌNG TÂM:

1 Kiến thức: - Những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật: phải nhìn nhận cuộc sống và

con người một cách đa diện ; nghệ thuật chân chính luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời

- Tình huống truyện độc đáo , mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Điểm nhìn nghệ thuật đa chiều Lời văn giản dị mà sâu sắc, dư ba

2 Kĩ năng: Đọc – hiểu truyện ngắn hiện đại

III CHUẨN BỊ

1 GV: Giáo án, SGK,SGV, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng

2 HS: Đọc sgk và nắm nội dung cơ bản, định hướng tìm hiểu các câu hỏi theo các câu hỏi của giáo viên

IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

kiểm tra sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ::* Câu chuyện của người đàn bà ở tịa án huyện ?

- Đĩ là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩn và éo le của một người đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ…

- Câu chuyện đã giúp nghệ sĩ Phùng hiểu về người đàn bà hàng chài (một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, cĩ tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lịng vị tha); về người chồng của chị(bất kể lúc

nào thấy khổ quá là lơi vợ ra đánh); chánh án Đẩu (cĩ lịng tốt, sẵn sàng bảo vệ cơng lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chính mình (sẵn sàng làm tất cả vì sự cơng bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ).

=> Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cách ứng xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thơng điệp: đừng nhìn cuộc đời, con người một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiện tượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ

HS

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: Tạo tâm thế cho HS

Vào bài:Chúng ta tìm hiểu truyện

ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của

Nguyễn Minh Châu Hôm nay,

chúng ta tìm hiểu tiếp truyện ngắn

này

Hoạt động 2:Hướng dẫn học sinh

đọc hiểu văn

bản GV: Gọi một HS đọc lại đoạn văn

cuối cùng của truyện ngắn rồi nêu câu

hỏi: Mỗi khi ngắm bức ảnh được

chọn, người nghệ sĩ nhiếp ảnh đều

nhìn thấy những gì đằng sau bức

tranh? Theo anh chị , những hình ảnh

ấy tượng trương cho điều gì?

-GV: Nguyễn Minh Châu muốn phát

biểu điều gì về mối quan hệ giữa nghệ

thuật và cuộc đời?

-GV: Nêu vài nét về nghệ thuật?

ngơn ngữ nhân vật?

- Hãy rút ra ý nghĩa văn bản?

c) Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”:

- Mỗi lần nhìn kĩ vào bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ thấy “hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai” (đĩ là chất thơ, vẻ đẹp lãng

mạn của cuộc đời, cũng là biểu tượng của nghệ thuật) Và nếu nhìn lâu

hơn, bao giờ anh cũng thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” (đĩ là hiện thân của những lam lũ, khốn khĩ, là sự thật cuộc đời).

-Ý nghĩa: Nghệ thuật chân chính khơng thể tách rời, thốt li cuộc sống Nghệ thuật chính là cuộc đời và phải vì cuộc đời

2) Nghệ thuật:

- Tình huống truyện độc đáo, cĩ ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống

- Tác giả lựa chọn ngơi kể, điểm nhìn thích hợp, làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và cĩ sức thuyết phục

- Ngơn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách Lời văn giản dị

mà sâu sắc, đa nghĩa

3) Ý nghĩa văn bản:

Chiếc thuyền ngồi xa thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luơn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời; người nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người một cách tồn diện, sâu sắc Tác phẩm cũng rung lên hồi chuơng báo động về tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả khơn lường của nĩ.

4 Củng cố, luyện tập:

* Qua truyện ngắn, Nguyễn Minh Châu muốn phát biểu điều gì về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời?

- Nghệ thuât chân chính phải luơn luơn gắn với cuộc đời và vì cuộc đời Khơng thể nhìn đời một cách giản đơn , cần phải nhìn nhận cuộc sống , con người một cách đa diện và cĩ chiều sâu

* Truyện ngắn tiêu biểu cho VHVN giai đoạn nào?

- Chiếc thuyền ngồi xa đã cho thấy những đổi mới cơ bản của văn học Việt Nam sau 1975 văn học đã trở về với những vấn đề của đời sống nhân sinh , quan tâm nhiều hơn đến các đề tài đạo đức - thế sự Mặt khác , văn học sau

1975 hướng nội nhiều hơn , đi sâu vào thế giới nội tâm phức tạp và đầy mâu thuẫn của con người trong cuộc sống thường nhật Văn học giai đoạn này khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người đời thường (VD: số phận của người lao động nghèo vùng biển )

5 Hướng dẫn tự học:

- Đối với bài học ở tiết này: - Tìm đọc trọn vẹn truyện ngắn Chiếc thuyền ngồi xa Tấm ảnh được chọn trong bộ

lịch năm ấy? Nghệ thuật, Ý nghĩa văn bản? -Nếu là chánh án Đẩu,anh (chị) cĩ chấp nhận lý do mà người phụ nữ vùng biền ấy đưa ra khơng?theo anh (chị) ,cần phải làm những gì để chấm dứt nạn bạo hành trong gia đình hàng chài ấy và trong đời sống nĩi chung

- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

Chuẩn bị bài: Thực hành về hàm ý

Đọc và trả lời câu hỏi SGK ; xem lại kiến thức ở THCS

Oân kiến thức:Việt Bắc của Tố Hữu; Dàn ý phân tích bài thơ

V Rút kinh nghiệm:

: