bài giảng trực khuẩn thận

Hình thể và kích thước: - Sinh vỏ - đóng vai trò độc lực chống lại  hiện tượng thực bào của cơ thể: - Trong cơ thể người, ĐV...  Thể nha bào: sức đề kháng cao, sống lâu trong đất  KN

-Sinh nha bào, sống đk hiếu khí

-Sống hoại sinh (saprophyte): đất nước, không khí và thực vật

-Di động và không sinh vỏ.

 BACILLUS CEREUS ENTEROTOXIN/ thức ăn 

 BACILLUS ANTHRACIS bệnh điển hình 

TRỰC KHUẨN THAN

Bacilus anthracis

charbon bacteridien

- Bệnh than (anthrax charbon): bệnh nhiễm trùng cấp tính

chủ yếu động vật ăn cỏ lây truyền bệnh cho người và các 

động vật khác.

- Bệnh loét Siberi – ung độc Siberi.

- Robert Koch phân lập được 1876.

- L.Pastuer: vaccin từ VSV

 Tiêm mầm bệnh cho 2 lô bò, cừu

 Lô 1: đã tiêm vaccin không bệnh 

 Lô 2: không tiêm vaccin bệnh và chết 

 Môi trường thạch thường, ngoại cảnh: sinh nha

bào bầu dục ở giữa thân, không vượt qúa đường kính của VK.

3

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

1. Hình thể và kích thước:

- Sinh vỏ - đóng vai trò độc lực chống lại 

hiện tượng thực bào của cơ thể:

- Trong cơ thể người, ĐV.

- Môi trường giàu albumin

- Dung dịch Hanks.

- Huyết thanh bê.

- MT thêm Bicarbonate Natri/ đk 5 – 10% CO ₂

4

 Không làm tan máu.

 Làm đông huyết tương

5 Glucose Galactose Maltose Saccharose Gelatin Indol H ₂S

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

3. Sức đề kháng:

 Thể sinh dưỡng: dễ bị hủy bởi các yếu tố lý hóa.

 Thể nha bào: sức đề kháng cao, sống lâu trong đất

 KN vỏ: protein – polysaccharides chịu tác 

động của tripsine, hyaluronidase và lysozyme.

 KN từ thành tế bào: polysaccharides và protein tự

nhiên chịu tác động của lysozym và tripsine 

6

 KN thân: polysaccharides, bao gồm:

 Alpha glucosamin, galactose, acetic acid

 Đặc hiệu cao, rất ổn định chẩn đoán bệnh bằng pư 

Ascoli.

7

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1. Yếu tố độc lực của B anthracis:

 Bảo vệ Vk trước tác động diệt khuẩn

 Gắn lên tế bào bị xâm nhập cố định tế bào bị  

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

9

benh than\videoplayback.FLV

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 Gây bệnh ở người: 3 thể

1 0

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3.1 Thể da:

Mầm bệnh xâm nhập vào chỗ da bị sướt

Toàn thân nhức đầu, mất ngủ, nhiệt độ tăng

Tại sang thương:

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 2

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 3

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3.2 Thể phổi:

Hít nha bào phổi, hạch bạch huyết PQ  

viêm phổi, VMN xuất huyết, NK máu tử 

vong

 Khó chịu – cảm cúm

 Sau đó bệnh nặng: khó thở, sốc, tụt huyết áp

Bệnh của thợ làm len: Woolsorter’disease

 Thể phổi khó gặp nhưng tử vong cao trong

vài ngày

1 4

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 5

Xuất huyết tương màu đỏ

Các buồng tim, khoang màng phổi, màng

bụng máu loãng màu thẩm.

Não sung huyết, dịch não tủy đục phát hiện

rất nhiều VK

1 6

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1 7

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

1. Bệnh phẩm:

 Dịch mủ nốt phỏng …

 Đờm, phân, nước tiểu, DNT, chất nôn

 Cho vào lọ có nút kín – mầm bệnh tối nguy hiểm.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

3 Nuôi cấy phân lập:

Môi trường thạch thường, thạch máu 37°C

sau 24 giờ KL thể R xám đậm ở giữa, 

không làm tan máu

Môi trường lỏng: cặn xốp, nước trong không

 Một phần đun 70°C trong 20 phút – diệt tạp khuẩn không sinh nha bào.

 Cả hai phần nuôi cấy như trên.

1 9

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

4 Thử nghiệm sinh học:

Bệnh phẩm/ vật phẩm đã xử lý SC chuột 

trắng/ cobaye: chuột chết sau 24 – 48 giờ

Mổ chuột, lấy tạng quan sát, tiêu bản nhuộm

 xem hình thể

 nuôi cấy vào các môi trường lỏng và đặc như trên

2 0

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

5 Làm phản ứng Ascoli:

Phản ứng kết tủa trong ống nghiệm nhỏ

Điều kiện nhiệt độ phòng – phát hiện KN thân

Ko PNC PNC 0,05 UI/ml PNC O,5 UI/ml

Ko PNC PNC 0,05 UI/ml PNC O,5 UI/ml

Cấy VK cần NC Cấy VK không gây bệnh làm chứng.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

- Tất cả miếng thạch được phủ bằng Lamelle rồi

để vào hộp Petri có bông thấm nước tạo độ ẩm,

để tủ ấm 37°C trong 3 giờ xem vật kính 40x

2 2

Bacillus anthracis

VK không gây bệnh làm chứng.

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

7 Kỹ thuật miễn dịch huỳnh quang:

8 Phản ứng dị ứng trong bệnh than:

Người bệnh than khỏi – MD tế bào tổ chức

Tách dị ứng nguyên anthracin (protein –

polysaccharide - nucleides) từ vỏ VK thuộc

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

Kỹ thuật tiêm dị ứng nguyên:

Anthracin từ môi trường lỏng nuôi VK

ID 0,05 – 0,1 ml mặt trước trong cẳng tay 2

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:

1. Phòng đặc hiệu:

 Vaccin sống giảm độc lực STI ở Liên Xô

 Anh: vaccin hóa học từ KN protein

 Mỹ: vaccin toxoid anataxin – chất lọc vô trùng.

2 6

PHẨY KHUẨN TẢ

VIBRIO CHOLERAE – VIBRIO

COMMA

- Bệnh tả : bệnh nhiễm trùng cấp tính đường tiêu

hóa, lây qua đường ăn uống – dễ thành dịch lớn

 Hiếu khí/ yếm khí ở MT glucose

 Ái khí ưa kiềm, chịu được mặn

 pepton kiềm: KL thể S trong suốt

Gelatin Huyết thanh đông H ₂S Indol

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

4 Cấu trúc kháng nguyên:

KN (O) chịu nhiệt: đặc hiệu loài, type

KN lông (H) kém chịu nhiệt: không đặc hiệu

2 9

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

1. Chất độc:

 Exotoxin, endotoxin, các enzym

 Độc tố thô tiêm cho chuột nhắt trắng ỉa chảy, 

 Không là nhiễm trùng xâm lấn: bệnh không

vào máu, khu trú ở ruột non, sinh sản – xâm

nhập vào tế bào thượng bì

3 1

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 2

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 3

- Enterochromaffin (EC),

- zona occludens toxin (ZOT),

- (ACE: assessor cholera

enterotoxin)

- -vasoactive intestinal polypeptide (VIP)

- enterochromaffin cells (EC)

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3 4

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

Kích thích tăng tiết nước và Chlor ruột non,

ức chế hấp thu Na dịch điện giải bị rút ra 

ngoài tế bào - ỉa chảy toan hóa máu

Nôn, ỉa chảy – rice water: nhanh chóng mất

nước

Bệnh nhân lạnh, co rút cơ, trụy mạch, vô niệu

Tả khan: trẻ em và người già

MD thời gian không lâu

3 5

III CHẨN ĐOÁN VI SINH

Chẩn đoán nhanh và chính xác phòng 

chống và điều trị bệnh

1. Bệnh phẩm:

 Bệnh nhân: chất nôn, phân chỗ hạt lổ nhổn trắng

 Người chết: dịch ruột non, túi mật.

 Ngoại cảnh: nước, ruồi, thực phẩm bảo quản 

MT carry-blair vận chuyển xa.

2. Xét nghiệm trực tiếp:

Tiêu bản soi tươi và nhuộm Gram

PP MDHQ trực tiếp 36

III CHẨN ĐOÁN VI SINH

3 Nuôi cấy phân lập:

Bệnh phẩm đã xử lý pepton kiềm mặn pH 

8,2 – 9,6 tủ ấm 37°C mọc thành màng 

mỏng trên bề mặt,

 Dùng que cấy lấy và cấy MT pepton khác và tiêu

bản nhuộm Gram, soi tươi: di động như phóng lao

và sao đổi ngôi.

Ria cấy lên MT phân lập TCBS tủ ấm chọn 

KL pư ngưng kết trên phiến kính với KHT 

tả đa giá O1 định serotype

Cấy lên các MT mannose, saccharose,

arabinose TCSH của Heiberg

Pư chẩn đoán nhanh:

 Tính chất di động

 KHT tả đa giá O1 mất di động 

 Tan HC cừu trong ống nghiệm

Ks polymyxin B và khả năng dung giải phage

IV Mukerji

Khả năng ngưng kết trên phiến kính KHT đặc

hiệu O1

Tính chất sinh hóa nhóm 1 của Heiberg

4 Chẩn đoán huyết thanh: thường không làm

3 7

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ:

1. Phòng bệnh:

 Phòng đặc hiệu: tiêm vaccin chết/ tinh chế

lipopolysaccharide của thân VK.

 Chỉ có giá trị 6 tháng

 Phòng không đặc hiệu: quan trọng

 Phát hiện bệnh sớm, cách ly, điều trị kịp thời.

 Xử lý tốt phân, nước rác, diệt ruồi.

 Khử trùng tẩy uế đồ dùng, giường chiếu.

 Kiểm dịch biên giới, sân bay.

2. Điều trị:

 Chủ yếu truyền dịch: cân bằng nước điện giải

chống toan máu và vô niệu

 Kháng sinh: kháng thuốc

3 8

3 9

- Không sinh nha bào

- Dễ thoái biến hình cầu MT đặc – mất tính di động 

không phục hồi được

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

Hình thể và tính chất nhuộm:

4 0

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

4 3

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

4 4

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

4 5

1 Entry H.pylori and C.jejuni

2 Spread (usually infected

to gastrointestinal tract, occasional extra-intestinal infection with C.jejuni)

3 Disease H.pylori Gastritis Ulcers(associat ion with gastric and duodenal mucosa)

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC

1. Bệnh phẩm:

- Dùng tăm bông/ sonde vô trùng lấy phân từ trực tràng

– MT bảo quản Carry – Blair.

1. Nuôi cấy phân lập:

 Cấy vào MT chọn lọc: thạch 7% máu đã ly

giải, máu ngựa hoặc máu lợn, cừu, thỏ, người

IV PHÒNG BỆNH VÀ ĐIỀU TRỊ;

1. Phòng đặc hiệu: chưa có vaccin

2. Phòng không đặc hiệu: vệ sinh ăn uống, môi

4 8

TRỰC KHUẨN DỊCH HẠCH

YERSINIA PESTIS

Giống Yersinia gồm:

- Y.pestis: mầm bệnh dịch hạch

- Y pseudotuberculosis & Y enterocolitica: bệnh

tiêu chảy ở người.

Bệnh dịch hạch – Black death:

- Bệnh truyền nhiễm cấp tính loài gậm nhấm

hoang dại (wild rodents) cho người và động vật

qua côn trùng bọ chét – Xenopsylla cheopis

4 9

I ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC:

1. Hình thể:

 Trực khuẩn hai đầu tròn.

 Trong cơ thể, canh trùng non:

 Riêng lẻ từng con, từng chuỗi ngắn

 Không lông, không nha bào

mọc thành váng, sợi rủ xuống như

thạch nhũ, đáy có cặn xốp như bông

5 0

KN V.W (wild - type) vaccin sống.

Nhiệt độ 28°C: sinh enzyme coagulase tắc 

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

5 2

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

5 3

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

5 5

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

3. Thể nhiễm khuẩn huyết:

 Có thể gặp thể tiên phát ở trường hợp viêm

hạch ở sâu không thấy

 Thường là hậu quả biến chứng của thể hạch

và thể phổi

 Mủ da, đốm xuất huyết, huyết niệu

 Tỷ lệ tử vong cao

5 6

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

5 7

II KHẢ NĂNG GÂY BỆNH:

5 8

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

 Thể nhiễm khuẫn huyết: lấy máu

 Cấy bệnh phẩm vào 2 – 3 loại MT

III CHẨN ĐOÁN VI SINH HỌC:

2. Phân lập mầm bệnh:

 Truyền cho đv cảm thụ: chuột nhắt trắng/

chuột lang SC (thể phổi không truyền)

 3 – 7 chuột bệnh và chết

 Mổ chuột: gan, lách sưng to sung huyết, hạt

lấm tấm, hach hoại tử sưng to mủ

 Máu, tim, gan lách, hạch: tiêu bản nhuộm, soi

có nhiều VK

 Pư ngưng kết trên kính với KHT đặc hiệu

3 Chẩn đoán huyết thanh:

 Chưa vaccin: hiệu giá HT 1:16 có giá trị chẩn

đoán làm lại hiệu giá tăng 2 lần càng chắc 

 Diệt chuột, diệt bọ chét.

 Khử trùng nơi có chuột chết tự nhiên.

 Bệnh nhân ổ dịch: chống đốt, uống thuốc phòng bằng