bệnh đơn bào ký sinh do leucocytozoon ở gà

MÔN KÝ SINH TRÙNG THÚ YChuyên đề: BỆNH ĐƠN BÀO ĐƯỜNG MÁU LEUCOCYTOZOON Ở GÀ Giảng viên: GS.TS Nguyễn Thị Kim Lan Học viên: Đào Thị Hoài Giang... Đặt vấn đềBệnh ký sinh trùng đường máu L

MÔN KÝ SINH TRÙNG THÚ Y

Chuyên đề:

BỆNH ĐƠN BÀO ĐƯỜNG MÁU

LEUCOCYTOZOON Ở GÀ

Giảng viên: GS.TS Nguyễn Thị Kim Lan

Học viên: Đào Thị Hoài Giang

1 Đặt vấn đề

Bệnh ký sinh trùng đường máu Leucocytozoon là bệnh

ký sinh trùng có tính lây lan mạnh, thấy ở nhiều lứa tuổi gà,

tỷ lệ chết cao nếu không được điều trị kịp thời

Để hiểu biết rõ hơn về bệnh và từ đó đề ra các biện pháp phòng và điều trị thích hợp, chúng tôi tiến hành thảo luận

chuyên đề : “ Bệnh đơn bào đường máu Leucocytozoon ở

gà”

2 Nội dung

- Leucocytozoon ký sinh trong hồng cầu gà, làm tan

vỡ hồng cầu, gây bần huyết và gây chết gà với tỷ lệ cao, ảnh hưởng đến thu nhập của người chăn nuôi gà

- Bệnh cũng được phát hiện ở nhiều loài chim hoang

dã

2.1 Đặc điểm chung về bệnh

Tỷ lệ lưu hành Leucocytozoon trên gà ở một số nước Châu Á

khá cao: ở Trung Quốc (7,1%), Thái Lan (13-18%), Malaysia (15-31%).

Theo Lê Đức Quyết và cs (2009), tình hình lưu hành đơn bào

Leucocytozoon trên đàn gà ở một số tỉnh Nam Bộ là 13,29%.

Lâm Thị Thu Hương và cs (2005) cho biết: tần suất xuất hiện

các nang Leucocytozoon trên một số cơ quan phủ tạng của gà

tương ứng Cơ là 96.22%, phổi là 92.45%, thận là 86.80%, gan

là 81.13%.

2.2 Hình thái căn bệnh

Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) Đơn bào

Leucocytozoon ký sinh trong hồng cầu, bạch cầu và nội

tạng gia cầm ở hai dạng:

- Dạng tiểu thể hình dùi trống hoặc nhọn hai đầu, kích thước từ 15-20μm

- Dạng bào tử hình trứng, kích thước 20-25μm

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2005) các loài Leucocytozoon có nhiều

hình dạng khác nhau trong quá trình phát triển ở ký chủ cũng như ở

ký chủ trung gian Kích thước thay đổi theo dạng và loài đơn bào

Leucocytozoon.

Phạm Sỹ Lăng và cs (2006); (2008) hai loài L caullergyi và L

sabrazeis có hình dạng gần giống nhau, chỉ khác tính chất gây bệnh

Chúng có dạng hình cầu, hình bầu dục, hình lưỡi liềm, kích thước 20×5μm, không có sắc tố khi nhuộm Giemsa, ký sinh ở hồng cầu.

Đơn bào trong tiêu bản máu nhuộm giemsa

2.3 Vòng đời

Kết hợp

Hồng cầu (Schizont)

Giao tử đực (Microgamete)

Giao tử cái (Macrogamete)

Ký chủ trung gian

Theo Lê Văn Năm (2011) bệnh do Leucocytozoon gây

ra có tinh chu kỳ rõ rệt, phụ thuộc vào mùa sinh sản và phát triển của côn trùng hút máu truyền bệnh

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2005) ;(2010) có 4 loài đơn

bào giống Leucocytozoon chủ yếu ký sinh và gây bệnh cho gà: L caulleryi, L sabrazeis, L simondi, L smithi.

2.4 Dịch tễ học

- Gà ở các lứa tuổi đều bị bệnh Tuổi gà càng cao và cường độ nhiễm bệnh càng tăng.

- Gà mắc bệnh quanh năm, nhưng mắc nhiều vào vụ

Hè và vụ Xuân

- Điều kiện vệ sinh chuồng trại cũng ảnh hưởng tới tỷ

lệ nhiễm và cường độ nhiễm bệnh

- Do bị stress

2.5 Cơ chế sinh bệnh

- Dĩn mang mầm bệnh hút màu gà khỏe, mầm bệnh truyền cho gà khỏe và gây bệnh

- Các bào tử xâm nhập vào các nội tạng và các tổ chức

cơ phát triển gây hoại tử tế bào và xuất huyết các cơ quan

mà chúng ký sinh

- Merozoit xâm nhập vào hồng cầu phát triển và tiếp

tục phả hủy hồng cầu Tiết antierythrocyt làm tan hồng cầu

Gà mắc bệnh Leucocytozoon Chân gà xuất huyết

Phân có màu xanh Mào tích tím tái

2.7 Bệnh tích

- Xuất huyết đỏ sẫm ở tất cả các phủ tạng và tổ chức cơ

- Đôi khi gan cũng có nhứng điểm hoại tử trắng trên mặt gan giống như bệnh tụ huyết trùng

- Niêm mạc đường tiêu hóa bị tổn thương và xuất huyết

Theo Lê Văn Năm (2011) bệnh tích đại thể của bệnh do

đơn bào Leucocytozoon gây ra rất điển hình Những biến

đổi đại thể trong các cơ quan nội tạng:

- Gan: sưng to, mềm nhũn và dễ vỡ, trên bề mặt có nhiều điểm trắng

- Lách: sưng to, dễ vỡ, trên bề mặt xuất hiện nhiều điểm xuất huyết hoặc hoại tử

- Thận: sưng to, xuất huyết.

- Phổi: sung huyết

- Ruột non, dạ dày tuyến, dạ dày cơ: viên tăng sinh

- Não: phù nề, sung huyết và xuất huyết não

- Buồng trứng bị viên, thoái hóa Ống dẫn trứng sưng, dầy lên và có nhiều điểm xuất huyết

- Tim to, cơ tim dầy lên

Phổi bị xuất huyết Thận bị xuất huyết

Lách sưng to và dễ vỡ, mủn nát Xuất huyết trong xoang bụng

Gan có điểm hoại tử Đường tiêu hóa bị tổn thương

2.8 Chẩn đoán

- Chẩn đoán lâm sàng: gà từ 1-3 tháng chết đột ngột, các phủ tạng bị xuất huyết, ỉa chảy, phân xanh có lẫn máu

- Chẩn đoán xét nghiệm: lấy máu, phủ tạng làm tiêu bản để soi kính tìm đơn bào

- Chẩn đoán phân biệt: cần phân biệt với các bệnh như bệnh Marek, bệnh bạch huyết, bệnh sốt rét gà

2.9 Phòng bệnh

- Phát hiện sớm gia cầm bệnh, cách ly điều trị hoặc

xử lý

- Gà chết thì xử lý như gà bị mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác

- Diệt côn trùng môi giới trung gian: phun thuốc diệt dĩn

- Vệ sinh chuồng trại và môi trường nuôi gia cầm

2.10 Điều trị

Dùng một những thuốc sau:

- Pyrimethamine: dùng 0,5-1ppm/kg thức ăn, cho ăn liên tục 1-2 tuần

- Sulfadimethoxine: dùng 50-70 ppm/kg thức ăn, cho

ăn liên tục 1-2 tuần

- Sulfaquinoxaline: dùng 50 ppm/kg thức ăn, cho ăn liên tục 1-2 tuần

Ngoài ra còn điều trị bằng các loại thuốc trợ sức, để nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi

3 Kết luận

Qua quá trình nghiên cứu chúng tôi thấy rằng:

Bệnh đơn bào đường máu do Leucocytozoon ở gà là bệnh ký sinh

trùng nguy hiểm nhưng con người hoàn toàn có thể khống chế và điều trị được

Do đó nhiệm vụ của ngành thú y : Một mặt phải áp dụng những biện pháp cấp bách để hạn chế tác hại của bệnh, mặt khác phải nghiên cứu tìm ra nhưng quy luật phát sinh và diễn biến của dịch và những biện pháp phòng trừ dịch có hiệu quả trong hoàn cảnh điều kiện nước ta.

Tài liệu tham khảo

1 Lâm Thị Thu Hương (2005), “Khảo sát bệnh tích đại thể và vi

thể trên gà nhiễm Leucocytozoon ”, Tạp chí khoa học kỹ thuật thú

y, tập XII, số 5, tr 39 - 44.

2 Nguyễn Thị Kim Lan, Nguyễn Văn Quang, Nguyễn Quang

Tuyên (1999), Giáo trình ký sinh trùng thú y, Nxb Nông Nghiệp,

Hà Nội, tr 181 - 183

3 Nguyễn Thị Kim Lan (2012), Ký sinh trùng và bệnh ký sinh

trùng thú y (Giáo trình dùng cho đào tạo bậc đại học), Nhà xuất bản

Nông Nghiệp, Hà Nội.

4.Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân (2002), Bệnh ký sinh

trùng ở gia cầm và biện pháp phòng trị, Nhà xuất bản

Nông Nghiệp, Hà Nội

5.Phạm Sỹ Lăng, Tô Long Thành, Cù Hữu Phú,

Nguyễn Hoài Nam (2005), Bệnh mới ở gia cầm và kỹ

thuật phòng trị, Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Hà Nội.

6.Phạm Sỹ Lăng, Tô Long Thành (2006), Bệnh đơn

bào ký sinh ở vật nuôi, Nhà xuất bản Nông Nghiệp, Hà

Nội

7 Phạm Sỹ Lăng, Hoàng Văn Năm, Bạch Quốc Thắng

(2008), Sổ tay thầy thuốc thú y ( tập II), Nxb Nông 28

8 Phạm Sỹ Lăng (2010), 10 bệnh quan trọng của gia cầm, Nxb Nông

Nghiệp, Hà Nội.

9 Lê Văn Năm (2011), “Bệnh do ký sinh trùng Leucocytozoon”, Tạp

chí khoa học kỹ thuật thú y, tập XVIII, số 4, tr 77 – 84.

10 Lê Đức Quyết, Nguyễn Đức Tân, Lê Hứa Ngọc Lực, Huỳnh Vũ

Vỹ, Nguyễn Văn Thoại, Nguyễn Thị Sâm (2009), “Điều tra tình hình

nhiễm đơn bào Leucocytozoon trên gà tại một số tỉnh Nam Trung Bộ”,

Tạp chí khoa học kỹ thuật thú y, tập XVI, số 5, tr 62 - 68.

11 Viện Thú y Quốc gia - Tổ chức hợp tác Quốc tế

Nhật Bản (2001), Tập ảnh mầu về bệnh gia súc, Dự án tăng cường năng lực thú y viên thú y Quốc gia, Phòng vệ

sinh gia súc, Cục chăn nuôi bộ Nông Lâm Ngư Nghiệp Tokyo Nhật Bản, tr 82

12.Viện thú y Quốc gia (2002), Cẩm nang chẩn đoán

tiêu chuẩn về các bệnh gia súc ở Việt Nam – Dự án tăng

cường năng lực nghiên cứu, tr 196 – 197.