Henri Delaunay - Cha dẻ của các kỳ EURO Sáng kiến tổ chức một giải dấu dể chọn ra dội bóng xuất sắc châu Âu duợc ngài Henri Delaunay - Tổng thu ký LÐBÐ Pháp ấp ủ từ những nam 1927.. Ban
Trang 1Lịch sử các kỳ EURO (Kỳ 1)
EURO – Chiếc cúp danh giá nhất lục dịa già.
(Dân trí) - Chỉ còn vài ngày nữa EURO 2008 sẽ chính thức khai mạc Ðể giúp dộc giả hiểu rõ hon về lịch sử hình thành và phát triển của giải dấu chất luợng, danh giá bậc nhất hành tinh, Dân Trí xin gửi tới dộc giả loạt bài “Lịch sử các kỳ EURO”
Kỳ 1: Vạn sự khởi dầu nan
Ðã từ lâu giải VÐ châu Âu vẫn luôn duợc biết tới nhu sân dấu hấp dẫn và chất luợng bậc nhất thế giới ở cấp ÐTQG Thế nhung cung giống nhu World Cup trong những nam dầu dời, EURO dã gặp phải khá nhiều khó khan truớc khi duợc huởng ứng rộng rãi
Henri Delaunay - Cha dẻ của các kỳ EURO
Sáng kiến tổ chức một giải dấu dể chọn ra dội bóng xuất sắc châu Âu duợc ngài Henri Delaunay - Tổng thu ký LÐBÐ Pháp ấp ủ từ những nam 1927 Tuy nhiên, vì nhiều lí do khác nhau mãi dến nam 1954 ý tuởng dó mới duợc UEFA hiện thực hóa
Sau thời gian dài vận dộng, dến nam 1957, Nghị viện châu Âu dã quyết dịnh thông qua
Trang 2kế hoạch tổ chức giải dấu, 2 nam sau khi cha dẻ của nó qua dời Khi dó giải dấu lấy tên: Cúp các QG châu Âu (Nations Cup) và duợc tổ chức 4 nam một lần Ban dầu các dội sẽ tham gia vòng dấu so loại theo thể thức 2 luợt di/về dể chọn 4 dội vào vòng BK, duợc dang cai bởi một quốc gia do UEFA chỉ dịnh.
Ngài Delaunay – nguời dặt nền móng cho các kỳ EURO.
Trong vòng so loại dầu tiên duợc tổ chức nam 1958, giải dấu nhận duợc sự huởng ứng hết sức lạnh nhạt từ các quốc gia Các cuờng quốc bóng dá khi dó nhu Anh, Tây Ðức (VÐ Thế giới nam 1954) và Italia dều từ chối tham dự Tình hình ảm dạm dến mức chỉ dến giờ chót, số dội nộp don tham dự mới vuợt qua con số tối thiểu 16
Liên Xô – nhà VÐ dầu tiên
Sau rất nhiều nỗ lực, ngày 29/9/1958 vòng so loại của giải chính thức duợc khai mạc tại Moscow (Nga) Trong ngày khai mạc 100.572 CÐV dã có mặt tại SVÐ Tsentralni Lenin
dể theo dõi trận dấu giữa chủ nhà Liên Xô và Hungary Anatoli Ilyin trở thành cầu thủ dầu tiên ghi bàn trong lịch sử giải dấu với pha lập công ở phút thứ 4 Kết quả chung cuộc Liên Xô Viết dánh bại Hungary 4-1
Sau 8 luợt dấu di và về của vòng một, BÐN, Nam Tu cu, Pháp, Áo, Romania, Tiệp Khắc
cu, TBN và Liên Xô giành quyền vào TK Tuy nhiên sau dó rắc rối dã xảy ra với cặp dấu TBN – Liên Xô khi giới cầm quyền TBN từ chối cho dội nhà thi dấu với dối thủ Xô Viết
Trang 3Hậu quả là TBN bị coi nhu bỏ cuộc và dội bóng của Lev Yashin duợc vào thẳng vòng
BK Tiếp sau Pháp, Nam Tu cu và Liên bang Tiệp Khắc (cu) cung lần luợt giành vé
Liên Xô doạt cúp ngay trong lần dầu tiên giải duợc tổ chức.
Tại vòng BK duợc tổ chức tại Marseille nam 1960, Liên Xô tiếp tục thể hiện sức mạnh vuợt trội khi dè bẹp nguời Tiệp 3-0 với cú dúp của Valentin Ivanov Trong khi dó chủ nhà Pháp lại gục ngã truớc Nam Tu cu sau một màn ruợt duổi nghẹt thở với tỷ số 5-4 Ðến giờ dây vẫn là trận dấu có nhiều bàn thắng nhất của các kỳ EURO
Buớc vào trận CK, với tài nang của “nhện den” Lev Yashin, Liên Xô tiếp tục thi dấu hứng khởi Dù Milan Galic sớm mở tỷ số cho Nam Tu cu ngay trong hiệp một nhung phadứt diểm chính xác của Viktor Ponedelnik sau dó dã dua hai dội vào hiệp phụ Tại dây Liên Xô hoàn tất cú lội nguợc dòng ngoạn mục của mình với pha dánh dầu của Viktor
Ponedelnik Và dội bóng Xô Viết trở thành nhà VÐ dầu tiên của châu Âu.
Vuợt qua khó khan, gây dựng uy tín
Sau thành công của lần tổ chức dầu tiên, Cúp các QG châu Âu ngày càng thu hút duợc sựchú ý của các quốc gia Ngoài ý nghia thể thao, các nuớc trong khu vực dần xem dây nhu một dấu truờng dể phô truong sức mạnh kinh tế cùng những giá trị van hóa
Trang 4Perada (trái) mở tỷ số cho TBN trong trận CK.
Bằng chứng là trong lần thứ hai giải duợc tổ chức vào nam 1964, số dội dang ký tham dự dấu loại dã tang từ con số 17 lên 29 Trong dó, nguời Anh vốn nổi tiếng kiêu ngạo và bảothủ cung dã dồng ý tham dự Cùng với họ, Italia cung lần dầu góp mặt và duợc dánh giá
là UCV nặng ký Riêng chỉ có Tây Ðức vẫn làm ngo
Nhung ngay trong lần nhập hội, dội bóng dảo quốc suong mù dã bị Pháp loại ở từ vòng một với tổng tỷ số hai luợt di và về là 6-3 Tuy nhiên ở vòng sau, gà trống Gaulois dã phải dừng chân truớc Hungary Số phận cung không sáng sủa hon với nguời Ý khi họ bị chặn lại ở vòng TK bởi ÐKVÐ Liên Xô
Tại giải nam dó, TBN dã nổi lên nhu một thế lực mới khi “nghiền nát” Ireland dến 7-1 sau hai luợt trận Phong dộ ấn tuợng giúp dội bóng xứ sở dấu bò duợc chọn làm chủ nhà cho các trận dấu từ vòng BK sau khi giới cầm quyền chấp nhận dón tiếp dội ÐVKÐ Xô Viết Cùng với hiện tuợng Ðan Mạch và Hungary, dây chính là 4 dội bóng góp mặt tại vòng BK
Trang 5TBN lần dầu tiên buớc lên dỉnh cao nhất châu Âu.
Ở trận BK 1, dẳng cấp vuợt trội dã giúp Liên Xô dễ dàng dè bẹp Ðan Mạch 3-0 tại Barcelona Trong khi dó, chủ nhà TBN phải khá vất vả mới qua mặt duợc Hungary trong hiệp phụ Tiền dạo Amancio trở thành nguời hùng của trận dấu khi có bàn ấn dịnh tỷ số 2-1
Buớc vào trận CK với sự hung phấn cao dộ cùng tài nang của tiền vệ chạy cánh dang choi cho Inter Milan Luis Suárez, TBN tràn dầy tự tin lật dổ nhà ÐKVÐ Và quả thực họ
dã làm duợc diều dó Khi trận dấu mới chỉ diễn ra duợc 6 phút, Suárez có pha cang ngangnhu dặt cho Jesús Pereda mở tỷ số
Galimzian Khusainov gỡ hòa cho dội khách 2 phút sau dó Nhung dúng phút 84
Marcellino hoàn tất chiến thắng trong mo của dội nhà với một cú dánh dầu chính xác TBN lên ngôi và cung là dội cuối cùng doạt Cúp các QG châu Âu bởi ở lần tiếp theo, giải
dã duợc dổi tên thành giải VÐ châu Âu (UEFA European Championship) Cùng với nó thể thức dấu loại cung duợc dổi mới, có nhiều nét tuong tự hệ thống ngày nay
Lịch sử các kỳ EURO (Kỳ 2)
Trang 6Hampden Park - noi lập kỷ lục về số CÐV của EURO.
(Dân trí) - Sau một sự khởi dầu khó khan, cuối cùng giải VÐ châu Âu cung duợc tổ chức thành công Số dội tham dự ngày càng tang dã khẳng dịnh uy tín của giải Ðể dáp ứng duợc yêu cầu mới, từ kỳ thứ ba nam 1968, UEFA dã có những thay dổi quan trọng…
Ðổi mới… và khẳng dịnh vị thế
Từ kỳ thứ ba (1968), giải duợc dổi tên thành “Giải VÐ châu Âu” Cùng với nó, UEFA cung quyết dịnh bỏ hình thức phân cặp dấu loại trực tiếp.Thay vào dó, các dội tham dự vòng loại duợc chia thành 8 bảng, dấu chọn dội nhất bảng vào TK Tiếp dó các dội sẽ dấutheo thể thức knock-out hai luợt di/về dể giành 4 suất vào vòng BK duợc tổ chức tại Italia
Tại giải nam dó, số dội dang ký tham dự tiếp tục tang từ 29 lên 31 Lần dầu tiên trong lịch sử, Tây Ðức cung nộp don xin tham gia Tuy nhiên dội bóng của Gerd Muller dã không thể qua mặt Nam Tu (cu) và chấp nhận dừng chân ở vòng ngoài
Với tu cách là ÐVKÐ TG, Anh duợc coi nhu một UCV nặng ký cho ngôi VÐ Ngay ở vòng loại, Bobby Charlton cùng dồng dội dã gây rất nhiều chú ý khi… dể thua Scotland 2-3 ngay tại Wembley truớc khi thủ hòa 1-1 tại Hampden Park trong trận dấu có số CÐV
kỷ lục, 130.711 nguời Nhung ở vòng TK, dội bóng xứ sở suong mù thực sự khẳng dịnh
sức mạnh với việc dánh bại ÐKVÐ TBN trong cả hai luợt trận
May mắn dua nguời Ý lên ngôi
Trang 7Nam dó, dù là dội chủ nhà nhung Italia không duợc dánh giá cao do thất bại tại World Cup 1966 Thế nhung bản linh cùng may mắn dã giúp họ làm nên bất ngờ Ðể thua Bulgaria 2-3 ở TK luợt di, dội bóng của Dino Zoff dã có một trận luợt về thuyết phục khi
hạ dối phuong 2-0 dể giành quyền vào BK
Ðáng ngại dối thủ của họ lại là “gã khổng lồ” Liên Xô, dội từng VÐ nam 1960 và mới dánh bại Ý tại World Cup 1966 Một dội bóng Ðông Âu khác là Nam Tu (cu) cung khẳngdịnh sức mạnh khi hạ Pháp với tổng tỷ số 6-2
Cục diện tại vòng BK thật hấp dẫn: Italia và Anh dại diện cho Tây Âu trong khi Liên Xô
và Nam Tu dại diện cho dông Âu Và ở trận BK dầu tiên giữa chủ nhà Italia và Liên Xô, kịch tính dã lên cao khi hai dội phải buớc vào hiệp phụ sau 90 phút hòa 0-0 Vẫn không bên nào ghi duợc bàn thắng trong 30 phút sau dó có nghia là cả hai phải sẽ vào trò choi may rủi nghiệt ngã… tung dồng xu
Italia lần dầu buớc lên dỉnh cao châu Âu
Và may mắn dã mỉm cuời với dội bóng áo thiên thanh! Ở trận BK còn lại, Nam Tu cu trở thành niềm hy vọng của cả Ðông Âu khi vuợt qua ÐKVÐ TG Anh với tỷ số 1-0 Nguời ghi bàn thắng duy nhất là Dragan Džajic (86’)
Trong trận CK tại Rome, việc mất cả Giancarlo Bercellino và Gianni Rivera vì chấn
Trang 8thuong khiến chủ nhà Italia gặp rất nhiều khó khan Màn trình diễn tệ hại của họ khiến các CÐV liên tục la ó, huýt sáo mỗi khi các cầu thủ cầm bóng Trong khi dó, Nam Tu cu
tỏ ra rất nguy hiểm với các pha tấn công biên
Ðội khách là những nguời vuợt lên dẫn truớc với bàn thắng của Dragan Džajic (39’) Italia sau rất nhiều nỗ lực cung tìm duợc bàn gỡ ở phút 80 nhờ pha sút phạt của
Domenghini Kết quả hòa buộc hai dội phải buớc vào hiệp phụ Nhung không có bàn thắng nào duợc ghi và BTC quyết dịnh tổ chức dá lại trận CK sau dó 2 ngày vì cho rằng việc tung dồng xu là quá nhạy cảm
Trong trận dá lại, dội bóng áo thiên thanh dã có những thay dổi mạnh mẽ trong dội hình
và bất ngờ choi hoàn toàn lấn luớt Họ nhanh chóng có duợc bàn mở tỷ số ở phút 12 do công của Luigi Riva truớc khi hậu vệ Pietro Anastasi hoàn tất chiến thắng của dội nhà với
một cú vô lê chính xác từ mép vạch 16m50 ở phút 31 Italia chính thức lên ngôi.
Thập kỷ 70, thập kỷ của nguời Tây Ðức
Bóng dá châu Âu thập kỷ 70 chứng kiến sự thang hoa của nguời Tây Ðức Có thể nói dâychính là thời kỳ hoàng kim của bóng dá Ðức nói chung cho dến thời diểm này Với những tên tuổi nhu Sepp Maier, Beckenbauer, Paul Breitner, Gerd Müller và Uli Hoeness
Mannschafts duợc ví nhu “cỗ xe tang” mạnh mẽ và bất khả chiến bại.
Sau lần dầu tham dự không mấy thành công, trong lần thứ hai góp mặt (nam 1972), Tây Ðức dã khiến tất cả phải khuất phục Bất bại ở vòng loại (4 thắng 2 hòa), “cỗ xe tang” hùng dung “nghiền nát” ÐT Anh ngay tại thánh dịa Wembley với tỷ số 3-1 ở luợt di với các bàn thắng của Uli Hoeness, Günter Netzer và “trọng pháo” Gerd Müller Ở trận TK luợt về, một kết quả hòa 0-0 là quá dủ dể họ có mặt tại ngày hội chính
Trang 9Beckenbauer cùng dồng dội dã thống linh thế giới bóng dá
Gặp chủ nhà Bỉ tại BK, một lần nữa Gerd Müller khiến mọi nguời phải nhắc dến tên mình khi lập cú dúp giúp dội nhà giành chiến thắng 2-1 Nguời kiến tạo cả hai bàn cho Muller chính là “hoàng dế” Franz Beckenbauer Ở trận BK còn lại, Ðông Âu phải chứng kiến cảnh gà nhà dá nhau khi Liên Xô loại Hungary với tỷ số 1-0
Buớc vào trận CK với “gã khổng lồ” Liên Xô, Tây Ðức thực sự khẳng dịnh mình là ông chủ mới của châu Âu khi dè bẹp dối phuong 3 bàn không gỡ Tiếp tục lập cú dúp ở trận dấu này Muller trở thành vua phá luới của giải với 5 bàn thắng Khi giải kết thúc bộ ba
Beckenbauer, Netzer và Müller lần luợt giành 3 vị trí hàng dầu trong cuộc bầu chọn Cầu
thủ xuất sắc nhất châu Âu.
Chỉ 2 nam sau ngày VÐ EURO, Mannschaft vuon tới dỉnh cao thế giới với chức VÐ nam
1974 Thế nhung bóng dá luôn tiềm ẩn những bất ngờ khó luờng Ở kỳ EURO tiếp theo duợc tổ chức nam 1976, dù vẫn còn trong dội hình rất nhiều tên tuổi lớn, “cỗ xe tang” bấtngờ bị khựng lại bởi hiện tuợng Tiệp Khắc (cu) trong trận CK
Trang 10Nguời Tiệp gây ngỡ ngàng cho toàn thế giới
Phải công nhận rằng việc Tiệp Khắc (cu) dang quang là khá bất ngờ nhung cung hoàn toàn xứng dáng Ðể có mặt ở CK, họ dã qua mặt hàng loạt dối thủ nhu Anh (ở vòng bảng)Liên Xô (ở TK) và Hà Lan (ở BK)
Trong trận dấu cuối cùng với Tây Ðức, dội bóng dông Âu cung chính là nguời vuợt lên dẫn truớc dến 2-0 nhờ các bàn thắng của Svehlik (8’) và Dobias (25’) Thế nhung bản linh và tinh thần Ðức dã giúp “cỗ xe tang” gỡ hòa ở phút cuối cùng Các cầu thủ lập công
là Dieter Müller (28’) và Hölzenbein (89’)
Kết quả hòa buộc hai dội phải phận dịnh thắng thua bằng sút luân luu Ðây cung là lần
dầu tiên trong lịch sử EURO, loạt “dấu súng” duợc sử dụng Và áp lực quá lớn dã
khiến Uli Hoeness sút vọt xà trong tình huống quyết dịnh Trong khi dó Antonín Panenka
có pha sục bóng tinh tế vào giữa khung thành, giúp Tiệp Khắc (cu) lần dầu tiên dang
quang!
Lịch sử các kỳ EURO (Kỳ 3)
Trang 11Nguời hùng Horst Hrubesch của ÐT Ðức.
(Dân trí) - Sau thành công tại Euro 1976, UEFA quyết dịnh tiếp tục cải tổ dể nâng cao hon nữa tính hấp dẫn của giải Và suốt trong thập niên 80, dây tiếp tục trở thành giải dấu chất luợng và danh giá bậc nhất thế giới với những màn dang quang dầy kịch tính
Nam 1980, UEFA quyết dịnh dổi mới thể thức của các kỳ Euro Theo dó sẽ có 8 dội (tanggấp dôi so với nam 1976) duợc tham dự VCK Những dội này duợc chia làm hai bảng, dấu vòng tròn chọn 2 dội có thành tích tốt nhất của mỗi bảng Hai dội dầu bảng sẽ gặp nhau trong trận CK còn 2 dội xếp nhì sẽ dự trận tranh giải ba
Riêng dội chủ nhà Italia sẽ không phải dấu vòng so loại mà duợc vào thẳng VCK
Azzurri duợc xếp vào bảng 2 với Bỉ, TBN và Anh Trong khi dó bảng 1 gồm nhiều tên tuổi lớn nhu Tây Ðức, Tiệp Khắc (cu), Hà Lan và Bỉ
Dù dang ở giai doạn chuyển giao thế hệ nhung ở giải này, ÐT Ðức tiếp tục chứng tỏ bản linh vô cùng mạnh mẽ Họ hạ ÐKVÐ Tiệp Khắc (cu) 1-0, vuợt qua “con lốc màu da cam” Hà Lan 3-2, truớc khi thủ hòa Hy Lạp 0-0 dể giành quyền vào CK Ðứng nhì ở bảng này là Tiệp Khắc (cu) Ở bảng còn lại, Bỉ dã bất ngờ giành ngôi dầu nhờ hon hiệu số
so với chủ nhà Italia
Trang 12Nguời Ðức khép lại thập niên 70 huy hoàng với chức VÐ Euro 1980
Trong trận tranh giải 3, Tiệp khắc (cu) dã vuợt qua dội bóng của Baresi ở loạt luân luu sau khi hai dội hòa 1-1 trong 90 phút thi dấu chính thức Ở trận CK, tốc dộ cùng sự sáng tạo của “thiên thần tóc vàng” Bernd Schuster dã giúp “cỗ xe tang” nhanh chóng chiếm uuthế Ngay phút thứ 10, Hrubesch có bàn mở tỷ số
Sau hiệp 1 bị ép sân, Bỉ cung tạo duợc một số co hội thuận lợi trong hiệp hai Nhung phảidến phút 75, khi trọng tài cho họ huởng một quả penalty gây tranh cãi tỷ số mới duợc cânbằng 1-1 Tuởng nhu trận dấu sẽ phải phân dịnh trên chấm 11m thì dúng 2 phút truớc khi hết giờ, Hrubesch dã trở thành nguời hùng của nuớc Ðức khi ghi bàn ấn dịnh tỷ số 2-1
Và lần thứ hai trong 3 kỳ Euro liên tiếp, Mannschafts lại dang quang!
Euro 1984 - Platini dua Pháp lên ngôi VÐ
Vòng loại Euro 1984 có số dội tham dự kỷ lục khi thu hút 32 ÐTQG Các dội duợc chia làm 7 bảng, dấu chọn 8 dội xuất sắc nhất vào VCK tại Pháp Tại dây các dội duợc chia làm hai bảng dấu vòng tròn, chọn mỗi bảng 2 dội vào dấu chéo tại Bán kết
Và cung chính tại giải này, nguời ta dã duợc chứng kiến sự thang hoa rực rỡ của ÐT Phápvới “bộ tứ ma thuật” Michel Platini, Alain Giresse, Jean Tigana và Luis Fernandez Hai mùa liên tiếp là vua phá luới Serie A trong màu áo Juve, Platini chính là niềm hy vọng của nuớc Pháp Và quả thực ông dã không khiến mọi nguời thất vọng
Trang 13Ðội truởng Platini giuong cao chiếc cúp vô dịch Euro 84
Sau khi ghi bàn duy nhất giúp dội nhà hạ Ðan Mạch 1-0 ở trận mở màn, Platini khiến cả
thế giới “phát sốt” khi lập liền 2 hat-trick dể giúp Les Bleus hạ Bỉ 5-0 và Nam Tu (cu)
3-2 Pháp vào bán kết với vị trí nhất bảng 1, theo sau họ là Ðan Mạch Ở bảng còn lại TBN vuợt qua ÐKVÐ Ðức, BÐN và Romania dể giành ngôi nhất bảng Vị trí thứ hai thuộc về BÐN
Trong loạt trận BK, nếu nhu việc TBN vuợt qua Ðan Mạch sau loạt luân luu không mấy gây chú ý thì ở trận còn lại Pháp và BÐN dã khiến tất cả các CÐV phải nín thở Ðến tận bây giờ nguời ta vẫn nhắc tới trận dấu dó nhu một trong những trận BK kịch tính nhất lịch sử Euro
Với uu thế sân nhà cùng lực luợng trội hon, Pháp sớm mở tỷ số ở phút 24 Một pha dứt diểm chính xác của Domergue sau duờng chuyền của Platini Suốt trong thời gian còn lại của hiệp một và cả nửa dầu hiệp hai, họ tiếp tục choi lấn luớt với hàng tá co hội Tuy nhiên tất cả dều trôi qua truớc mui giày của Platini, Luis Fernandez và Alain Giresse Bỏ
lỡ nhiều co hội, dội chủ nhà dã phải trả giá với bàn thua ở phút 74 sau pha dánh dầu chính xác của Rui Jordão