Bài 3 các phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng (BS huệ)

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG BS.. Dinh dưỡng Nhu cầuSinh lý Giới Tuổi Tình trạng “Đánh giá tình trạng dinh dưỡng là quá trình thu thập và phân tích thông tin, số liệu..

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG

DINH DƯỠNG

BS PHAN KIM HUỆ

BM Dinh Dưỡng KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG

Tình trạng dinh dưỡng

Hoá sinh Cấu trúc

Dinh dưỡng Nhu cầu

Sinh lý

Giới Tuổi

Tình trạng

“Đánh giá tình trạng dinh dưỡng là quá trình thu thập và phân tích thông tin, số liệu

• Các đánh giá chức năng cơ thể

• Điều tra tỉ lệ bệnh tật – tử vong

• Đánh giá các yếu tố sinh thái

chuyên sâu

PP Nhân trắc học

Cách tính tuổi (WHO)

* Cách tính tuổi theo tháng:

• Từ 1 ngày – 29 ngày: 1 tháng tuổi

• Từ 30 ngày – 59 ngày: 2 tháng tuổi

• Trong 11tháng – 11 tháng 29 ngày: 12 tháng

tuổi

*Cách tính tuổi theo năm:

• Từ sơ sinh - 11 tháng 29 ngày: 0 tuổi

• Từ trong 1 năm - 1 năm 11 tháng 29: 1 tuổi

PP Nhân trắc học

Các thông số thường dùng để đánh giá, theo dõi

Cách

đo???

Cân nặng

Nên cân vào buổi sáng khi ngủ dậy, sau khi đã đi đại tiểu tiện

và chưa ăn uống – hoặc cân vào những giờ thống nhất trong điều kiện tương tự

Bề dày lớp mỡ dưới da

HARPENDEN HOLTAIN

Đo bề dày lớp mỡ dưới da

• Vị trí: cơ tam đầu, cơ nhị đầu, dưới xương bả vai, da mạng sườn

• Cách xác định

• Ví dụ:

So sánh % với NCHS (Gomez – 1956), trẻ 12 tháng, CN 7,5 kg (tham chiếu là 9kg)

Kết luận ?

So sánh theo độ lệch chuẩn với NCHS

- Tính độ lệch chuẩn-Tính giá trị Z score (SD score)

Kích thước đo được – Số TB của NCHS

Độ lệch chuẩn của NCHS

Trẻ em

• Dưới -4SD: thiếu DD độ III (rất nặng)

Ví dụ: bé trai 29 tháng, dài 83,3 cm (tham

chiếu là 89,7 cm), SD là -3,5

Trẻ em

• CN/T: không mang giá trị đặc hiệu

• CC/T: phản ánh thiếu DD kéo dài, hoặc quá khứ làm cho trẻ bị còi (stunting)

• CN/CC: phản ánh thiếu DD hiện tại hoặc gần đây làm cho trẻ bị gầy (waisting)

Trẻ em

≥ 90% BÌNH THƯỜNG THIẾU DD GẦY CÒM

<90% THIẾU DD CÒI CỌC THIẾU DD NẶNG – KÉO DÀI

Nhận định kết quả trẻ 5 – 19 tuổi

• BMI theo tuổi dưới 5%: trẻ gầy/thiếu dinh dưỡng

• BMI theo tuổi ≤ 85% : thừa cân

• BMI theo tuổi ≥ 85%, bề dày LMDD và dưới xương bả vai ≥ 90% :

Một số công thức thức cân nặng nên có ở người trưởng thành

Đánh giá mức độ phổ biến thiếu năng lượng trường diễn ở cộng đồng (WHO)

Dựa vào % quần thể có BMI < 18,5

Tỷ lệ thấp 5 – 9%

Ưu điểm

• Đơn giản, an toàn và có thể điều tra trên cỡ mẫu lớn

• Trang thiết bị rẻ tiền, dễ vận chuyển

• Đánh giá TTDD trong quá khứ và mức độ SDD

Nhược điểm

• Không đặc hiệu

• Không đánh giá được những thay

Ưu – nhược điểm pp nhân trắc

Điều tra khẩu phần cá thể

• Điều tra tần suất tiêu thụ thực phẩm

Điều tra tần suất tiêu thụ thực phẩm

• Mục đích: tìm hiểu số bữa ăn, giờ ăn,

tính thường xuyên của các loại thực

phẩm trong thời gian nghiên cứu

• Ưu điểm:

- Nhanh, rẻ tiền, không gây phiền toái

- Tìm mối liên quan giữa thói quen ăn uống hoặc mức độ tiêu thụ LTTP với bệnh tật

Điều tra tần suất tiêu thụ thực phẩm

• Tiến hành: Hỏi trực tiếp hoặc sử dụng phiếu điều tra

Nhớ lại 24 giờ qua

• Mục đích: dùng để xác định mức ăn của một quần thể lớn hay một nhóm đối tượng

• Ưu điểm:

- Không cần cân đong

- Áp dụng cho số đông đối tượng

- Đơn giản, nhanh, rẻ tiền

• Nhược điểm

- Phụ thuộc trí nhớ và sự hợp tác

- Khó ước tính chính xác trọng lượng thực

phẩm

Nhớ lại 24 giờ qua

• Tiến hành:

- Giải thích mục đích cuộc phỏng vấn

- Hỏi bữa ăn gần nhất và hỏi ngược theo thời gian

- Không hỏi những ngày đặc biệt

- Mô tả chi tiết thức ăn

- Không gợi ý hoặc điều chỉnh câu trả lời

- Tạo không khí cởi mở thân mật

Điều tra khẩu phần hộ

gia đình

Ưu điểm

- Chính xác, chất lượng cao, cho phép đánh giá lượng thức ăn

và chất dinh dưỡng ăn vào thường ngày của đối tượng

Nhược điểm

- Mất thời gian, tốn kém kinh phí và nhân lực

KẾT LUẬN

• Có nhiều phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng

• Cần lựa chọn và phối hợp nhiều

phương pháp đánh giá phù hợp với mục tiêu