Tìm hiểu tác phẩm đông chu liệt quốc

Lỗ Tào Quệ đánh được Tề hầu Hồi 17: Nước Tống ăn lễ giết Trường Vạn.. Di Ngô nhờ Tần về nước Tấn Hồi 29: Tấn Huệ công bắt giết người trung.. Tống Tương công mắc lừa quân Sở Hồi 34: Tống

Đài Tiếng Nói Việt Nam

Trường Cao Đẳng Phát Thanh – Truyền Hình II

Văn Học Nước Ngoài

Phùng Mộng Long sinh 1574- mất 1646 Sinh vào

năm thứ 2 thời Vạn Lịch triều Minh và mất thời Thuận Trị triều Thanh Tự là Do Long, cũng có khi ký là Long Tử Do, quê ở Trường Châu, nay là Tô Châu, Giang Tô Ông xuất thân từ gia đình có học vấn, từ nhỏ ông đã nổi tiếng tài hoa Lúc còn trẻ, Phùng Mộng Long là người khá phong lưu, nhưng cũng lận đận trong thi cử Năm 57 tuổi, ông được chọn làm Cống sinh (tức Cử Nhân) Trong đời vua Sùng Trinh nhà Minh, ông giữ chức tri huyện tại huyện Thọ Ninh, Phúc Kiến Lúc quân Thanh xua quân xuống vùng phía Nam, ông từng tham gia vào hoạt động chống Thanh, khi chính quyền Nam Minh bị tiêu diệt thì ông buồn rầu mà chết

Dưới thời Vạn Lịch và Gia Tĩnh, ở Trung Quốc đã xuất hiện một phong trào sáng tác các tiểu thuyết lịch

sử chương hồi, còn gọi là Trường thiên tiểu thuyết, đặc biệt sau thắng lợi bộ tiểu thuyếtTam quốc chí thông tục diễn nghĩa Phùng Mộng Long dựa trên tác phẩm Liệt quốc chí truyện của Dư Thiệu Ngư qua chỉnh lí biên soạn lại, từ hơn 28 vạn chữ tăng thành hơn 70 vạn chữ, đặt tên là Tân liệt quốc chí Truyền lại đến đời Càn Long nhà Thanh thì Mạt Lăng Quì đã sửa sang lại bản của Phùng Mộng Long, thêm lời bình luận mà thành tác phẩm Đông Chu liệt quốc chí, đang lưu hành ngày nay

"Ðông chu liệt quốc chí" bao gồm một thời kỳ lịch sử dài hơn 400 năm (thế kỷ VI, V, IV, III trước công nguyên) Thời kỳ ấy bắt đầu từ khi Bình vương nhà Chu dời đô sang phía Ðông và kết thúc với cuộc thống nhất của Tần Thủy Hoàng Sử cũng gọi thời kỳ ấy là đời Ðông Chu (chia làm hai giai đoạn là Xuân thu và Chiến quốc) Trong lịch sử Trung Hoa , đó là thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến phân quyền đến chế độ phong kiến tập quyền (có một thuyết cho rằng đời Xuân thu còn ở trong chế độ nô lệ) Phùng Mông Long căn cứ chủ yếu vào các sách "Tả truyện" và "Quốc ngữ" của Tả Khâu Minh và sách "Sử ký" của Tư Mã Thiên và có tham khảo các sách "Công dương truyện" , "Chiến quốc sách" và hơn mười bộ sử khác nữa , để biên soạn Ðông Chu Liệt Quốc chí "Sử

Đông Chu Liệt Quốc gồm 108 hồi:

Hồi 1: Nghe trẻ hát, Tuyên vương khinh

sát Giải tình oan, Đỗ Bá hiển linh

Hồi 2: Bao Quýnh chuộc tội dâng mỹ nữ U vương đốt lửa diễu chư hầu

Hồi 3: Quân Khuyển nhung làm loạn Kiểu kinh Chu Bình Vương thiên đô Lạc Ấp

Hồi 4: Tần Văn nằm mộng thấy con

trời Trịnh chúa nhìn mẹ dưới hầm

Hồi 5: Chu với Trịnh gửi con làm

tin Lỗ và Tống đem quân giúp giặc

Hồi 6: Vệ Thạch Thác vì nghĩa giết con

Trịnh Trang công giả mệnh đánh Tống

Hồi 7: Dĩnh Khảo Thúc chết vì hiếu thắng

Công tử Huy nịnh không phải đường

Hồi 8: Hoa Đốc bày mưu để giết vua Trịnh Hốt cố từ không lấy vợ

Hồi 9: Tề Hầu đưa con gái sang Lỗ Chúc

Đam bắn trúng vai vua Chu

Hồi 10: Ngôi nhà Chu, Hùng Thông tiếm vị Nơi nước Trịnh, Tế Túc mắc mưu Tống

Hồi 11: Tống Trang Công tham lễ gây việc binh Trịnh Tế Túc nổi giận đuổi vua

Hồi 12: Vệ Tuyên công giành vợ của con Cao Cừ Di mưu lập vua khác

Hồi 13: Vợ chồng Lỗ Hoàn công sang Tề Vua tôi Trịnh Tử Vĩ bị giết

Hồi 14: Vệ Sóc trái mệnh Chu thiên tử Bành Sinh báo thù Tề Tương công

Hồi 15: Giết Vô Tri, Ung Lẫm thủ mưu Hội Kiền Thời, Lỗ Trang đại chiến

Hồi 16: Bão Thúc Nha tiến cử Quản Trọng

Lỗ Tào Quệ đánh được Tề hầu

Hồi 17: Nước Tống ăn lễ giết Trường Vạn

Vua Sở ham sắc bắt Tức hầu

Hồi 18: Tào Mạt giơ gươm dọa Tề hầu Hoàn công thắp đèn phong Ninh Thích

Hồi 19: Bắt Phó Hà, Trịnh Lệ công về nước Giết Tử Đồi, Chu Huệ Vương phục ngôi

Hồi 20: Ly Cơ được phong Tấn phu

nhân Tử Văn lên làm sở lệnh doãn.

Hồi 21: Quản Trọng đoán biết thần Du Nhi Tề Hoàn sang đánh nước Cô Trúc

Hồi 22: Lỗ Quý Hữu giữ vững cơ đồ Tề Hoàn công trông thấy ma quỉ

Hồi 23: Vệ Ý công cho hạc ăn lộc quan Tề Hoàn cử binh đi đánh Sở

Hồi 24: Tề Hoàn tiếp đãi Sở đại phu Chư hầu tôn phục Chu thiên tử

Hồi 25: Tuân Tức dâng ngựa để mượn đường Bách Lý Hề nuôi trâu được làm tướng

Hồi 26: Bách Lý Hề nhận được vợ cũ Tần Mục công mộng thấy điềm lành

Hồi 27: Ly Cơ lập kế giết Thân sinh Hiến công gần chết dặn Tuân Tức

HỒi 28: Lý Khắc một tay giết hai vua Di Ngô nhờ Tần về nước Tấn

Hồi 29: Tấn Huệ công bắt giết người

trung Quản Di Ngô trối trăng việc nước

Hồi 30: Tấn Huệ công bội ước cử

binh Tần Mục cơ giận thân tự tử

Hồi 32: Án Nga Nhi thủ tiết chết theo Tề Công tử tranh ngôi nổi loạn

Hồi 33: Thế tử Chiêu trở về nước Tề Tống Tương công mắc lừa quân Sở

Hồi 34: Tống Tương công lá cờ nhân

nghĩa Tề Khương thị chén rượu biệt ly

Hồi 35: Tấn Trùng Nhĩ trở về nước nhà

Tấn Hoài Doanh vui vầy duyên mới

Hồi 31: Tấn Huệ công nổi giận giết

tướng Giới Tử Thôi cắt thịt nuôi vua

Hồi 36: Tấn Hoài công trốn sang Cao

Hồi 40: Tiên Chẩn lập kế lừa Đắc Thần

Tấn, Sở giao binh tại thành Bộc

Hồi 41; Thành Đắc Thần rút gươm tự vẫn Tấn Văn công phụng mệnh đăng đàn

HỒi 42: Tương vương thiết chiều ở Hà Dương Nguyên Hiến khiếu oan cho Thúc Vũ Hồi 43: Ninh Du lập kế cứu vua Vệ Chúc Vũ thương thuyết lui quân Tần.

HỒi 44: Thúc Thiêm lâm hình cai vua Tấn Huyền Cao giả mệnh khao quân Tần

Hồi 45: Mạnh Minh cậy tài bị Tấn vây Tiên Chẩn cởi giáp cho Địch bắn

HỒi 46: Thương Thần giết cha ở trong

cung Quân Tần chết trận được cúng tế

Hồi 47: Lộng Ngọc cưỡi phượng theo Tiêu

Sử Triệu Thuẫn bội Tần lập Di Cao

Hồi 48: Năm tướng bàn nhau làm loạn

Tấn Thọ Dư lập kế đánh lừa Tần

Hồi 49: Công Tử Bão phóng tiền mua

nước Tề Ý công tham sắc hại thân

Hồi 50: Trọng Toại tôn lập Oa công tử

Triệu Thuẫn khuyên can Tấn Linh công

Hồi 51: Đổng Hồ chép thẳng án Đào viên Vua Sở mừng công mở đại hội

Hồi 52: Công Tử Tống nghĩ ghen miếng

ăn Trần Linh Công quá mê sắc đẹp

Hồi 53: Sở Trang vương trả lại đất Trần

Tấn Cảnh công đem quân cứu Trịnh

Hồi 54: Sở vương đuổi quân Tuân Lâm

Phủ Ưu Mạnh đóng vai Tôn Thúc Ngao

Hồi 55: Giắt dao lẻn vào dinh quân Sở Kết

cỏ bắt được tướng nước Tần

Hồi 56: Tề Khoảnh công bày tiệc mua vui Phùng Sửu Phủ thay hình cứu chủ

Hồi 57: Vu Thần kết duyên cùng Hạ Cơ Trình Anh đền ơn cho Triệu Thuẫn

Hồi 58: Ngụy Tướng sang Tần đón thầy

thuốc Dưỡng Thúc vì vua bắn kẻ thù

Hồi 59: Tư Đồng cậy thế Tấn Lệ công

Triệu Vũ báo thù Đồ Ngạn Giả

Hồi 60: Tuân Dinh hiến kế chia quân

ngạch Chư hầu đem binh vây Bức Dương

Hồi 61: Tấn Điệu công cử binh đánh Sở Tôn Lâm Phủ nổi loạn đuổi vua

Hồi 62: Chư hầu đem quân vây Tề quốc Vua Tấn lập kế đuổi Loan Doanh

Hồi 63: Kỳ Hề ra sức cứu Dương Thiệt Phạm Ưởng lập kế giết Ngụy Thư

Hồi 64: Loan Doanh diệt tộc thành Khúc Ốc

Kỷ Lương tử chiến cửa Thả Vu

Hồi 65: Giết Tề Quang, Thôi, Khánh cướp quyền Rước Vệ Hãn, Ninh Hỉ chuyên chính

Hồi 66: Miễn Dư giết hại nhà Ninh Hỉ Thôi trữ mắc lừa mưu Khánh Phong

Hồi 67: Lư Bố Quí đuổi được Khánh Phong Sở Linh vương tranh làm bá chủ

Hồi 68: Tấn Bình công thích nghe âm nhạc Trần Vô Vũ chịu phóng gia tài

Hồi 69: Sở Linh Vương cậy thế hùng cường Án Bình Trọng thi tài ăn nói

Hồi 70: Giết ba anh, Sở Bình vương lên ngôi Hội chư hầu, Tấn Chiêu công làm chủ

Hồi 71: Vì quả đào, cùng nhau sống chết Tham gái đẹp, quên tình cha con

Hồi 72: Dụ hai con, Sở Bình vương lập kế Nghĩ một đêm, Ngũ Viên bạc đầu

Hồi 73: Ngũ Viên giả dại hát giữa chợ Chuyên Chư dâng cá giết Vương Liêu

Hồi 74: Giết Vô Cực, tỏ lòng Lang Ngõa Đâm Khánh Kỵ, nổi tiếng Yêu ly

Hồi 75: Tôn Vũ dạy cung nữ tập trận Nang Ngõa bắt chư hầu lễ tiền

Hồi 76: Hạp Lư tiến vào thành Dĩnh

Đô Ngũ Viên khai quật mộ vua Sở

Hồi 77: Giọt lệ Bao Tư tràn sân Tần Chiếc thuyền Chiêu vương về nước Sở

Hồi 78: Lê Di hiến kế dùng Lai binh Khổng Tử kể tội giết Thiếu Chính

Hồi 79: Lê Di lập kế hại Khổng Tử Văn Chủng bày mưu thông Bá Hi

Hồi 80: Phù Sai mắc mưu tha vua Việt Câu Tiễn nhẫn nhục thờ nước Ngô

Hồi 81: Tây Thi làm mê hoặc vua Ngô Tử Cống đi du thuyết các nước

Hồi 82: Ngũ Viên liều chết can vua Ngô

Khoái Quí lập mưu về nước Vệ

Hồi 83: Diệp công khởi binh đánh Vu

Thắng Câu Tiễn báo thù giết Phù Sai

Hồi 84: Trí Bá tháo nước vào Tấn

Dương Dự Nhượng đánh áo Triệu Tương Tử Hồi 85: Vì việc nước Nhạc Dương bỏ con

Hại hiền dân, Hà bá lấy vợ.

Hồi 86: Ngô Khởi giết vợ cầu quan Trâu

Hồi 91: Nhường ngôi báu Yên Khoái hại mình Dâng đất dối, Trương Nghi lừa Sở Hồi 92: Cậy sức khoẻ, vua Tần gẫy

chân Mắc mưa lừa, vua Sở chạy chốn Hồi 93: Triệu Chủ phụ chết đói cung Sa Khâu. Mạnh Thường quân thoát cửa

Hàm Cốc.

Hồi 94: Thử Mạnh Thường, Phùng Hoan

gõ gươm hát Đánh Kiệt Tống, vua Tề họp đại binh.

Hồi 95: Nhạc Nghị diệt Tề thống đại

binh Điền Đan phá Yên thả trâu lửa.

Hồi 96: Lạn Tương Như hai lần thắng vua Tần Mã Phục quân một mình giải vây Triệu Hồi 97: Phạm Chuy giả chết trốn sang Tần

Tu Giả thoát tội kíp về Nguỵ.

Hồi 98: Vua Tần đòi thủ cấp Ngụy Tề Bạch Khởi chôn mấy vạn quân Triệu.

Hồi 99: Võ An quân có công bị chết oan Lã Bất Vi lập kế buôn ngôi báu.

Hồi 100: Lỗ Trọng Liên quyết không chịu tôn Tần Tín Lăng quân trộm binh phù cứu Triệu.

Hồi 101: Tần vương diệt Chu dời chín

Hồi 104: Cam La người bé làm quan lớn Lao Ái gian dâm loạn cung Tần.

Hồi 105: Mao Tiêu cởi áo can Tần vương Lý Mục dùng kế lui Hoàn Xỉ.

Hồi 106: Vương Ngao phản gián giết Lý Mục Điền Quang đâm cổ tiến Kinh Kha Hồi 107: Dâng địa đồ, Kinh Kha náo Tần đình Bàn binh pháp, Vương Tiễn thay Lý Tín.

Hồi 108: Kiêm sáu nước thống nhất thiên

hạ Lên ngôi báu tự xưng Thủy Hoàng

Đông Chu Liệt Quốc chia làm hai thời kì

Thời Chiến Quốc Thời Xuân Thu

kéo dài từ khoảng thế kỷ 5 TCN tới khi Trung Quốc thống nhất dưới thời Tần năm 221 TCN Thông thường nó được coi là giai đoạn thứ hai của nhà Đông Chu, tiếp sau giai đoạn Xuân Thu, dù chính nhà Chu đã kết thúc vào năm 256 TCN, 35 năm trước khi kết thúc giai đoạn Chiến Quốc Tương tự như giai đoạn Xuân Thu, vị vua nhà Chu

chỉ đơn giản là một vuabù nhìn Tên gọi Chiến Quốc xuất

phát từ cuốn Chiến Quốc sách được biên soạn đầu

thời nhà Hán Điểm khởi đầu thời Chiến Quốc hiện vẫn còn tranh cãi Trong khi thông thường mọi người sử dụng năm 475 TCN (tiếp sau thời Xuân Thu) thì năm 403 TCN – năm mà nước Tấn bị chia thành ba – cũng thỉnh thoảng được coi là năm bắt đầu của thời kỳ này.

Thời Chiến Quốc, trái với thời Xuân Thu, là một giai đoạn mà các lãnh chúa địa phương sáp nhập các tiểu quốc nhỏ hơn xung quanh để củng cố quyền lực Quá trình này đã bắt đầu ở thời Xuân Thu, và tới thế kỷ 3 TCN, bảy nước lớn nổi lên chiếm vị trí

áp đảo Bảy nước lớn thời Chiến Quốc (Chiến Quốc thất hùng), gồm có Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu, Nguỵ

và Tần Một dấu hiệu khác của sự tăng cường quyền lực là sự thay đổi danh hiệu: trước kia các lãnh chúa vẫn xếp mình vào bậc công hay hầu, chư hầu của vua nhà Chu; nhưng trong giai đoạn này họ

đã lần lượt tự xưng vương, có nghĩa là họ ngang hàng với vua nhà Chu.

là tên gọi một giai đoạn lịch sử từ 722 đến 481 TCN trong lịch sử Trung Quốc Tên của nó bắt nguồn từ cuốn Kinh Xuân Thu (Biên niên sử Xuân Thu), một cuốn sử mà theo truyền thống thường được coi là của Khổng Tử Ở giai đoạn Xuân Thu, quyền lực được tập trung hoá Giai đoạn này xảy

ra rất nhiều các trận chiến và sự sáp nhập khoảng 170 nước nhỏ Sự sụp đổ dần dần của giới thượng lưu dẫn tới sự mở rộng học hành; trí thức gia tăng lại thúc đẩy tự do tư tưởng và tiến bộ kỹ thuật Tiếp sau giai đoạn này là thời Chiến Quốc.

Ở thời điểm đó Trung Quốc vẫn chưa được coi là một đế quốc Và tới tận khi vị hoàng đế đầu tiên của nhà Tần, và cũng là vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc lên ngôi thì nước này mới bắt đầu giai đoạn phong kiến Dưới thời nhà Chu, trung tâm của quyền lực nằm trong tay (hay được cho là như vậy) vị vua nhà Chu.

Tư tưởng toát ra trong suốt bộ tiểu thuyết này

là tư tưởng "dân bản" của nhà nho : dân là gốc của nước , là sức mạnh của nước ; không phải

vũ lực quyết định sự thành công hay sự thất bại

mà chính là lòng dân Trong truyện , những

bậc anh hùng cứu nước (Huyền Cao , Tín Lăng quân , Lạn Tương Như , v.v ) những nhà trí

thức chính trực (Ðổng Hồ , Lỗ Trọng Liên ,

v.v ); những người chấp chính có nhiệt tình

với dân với nước (Quản Trọng , Tử Văn , Tôn Thúc Ngao,v.v ) đều được tác giả nhiệt liệt ca ngợi và đề cao

Mặt khác, tác giả miêu tả không dè dặt,không

nể nang,cái bản chất xấu xa,bỉ ổi của giai cấp thống trị Những mâu thuẫn sâu sắc giữa các tập đoàn thống trị,sự tranh giành quyền lợi giữa các cá nhâ,gây nên vô số những cuộc chính

biến và những cuộc tàn sát trong hơn bốn thế

Cũng không sao nói hết được sự dâm loạn vô sỉ ở

chốn cung đình : quan hệ nam nữ bậy bạ giữa anh em ruột , giữa bố chồng và nàng dâu , con chồng và thứ

mẫu ,v.v (Tề Khương công và nàng Văn Khương ,

Vệ Tuyên công và nàng Tuyên Khương , Tấn Hiền

công và nàng Tề Khương , v.v ) đều được tác giả kể lại và có thái độ phê phán.

Sự ngu xuẩn của bọn thống trị thì được biểu hiện trong những nhân vật điển hình là Tống Tương công (dựng

cờ nhân nghĩa , không chịu đánh giặc trong lúc giặc

đang qua sông) , Vệ công (cho hạc làm quan) , Yên

Khoái (bắt chước Nghiêu , Thuấn nhường ngôi) v.v Tuẫn táng là một tập tục vô nhân đạo do sự ngu xuẩn của bọn đế vương sinh ra : Tề Hiều công chôn sống

hơn hai trăm nội thị và cung nhân , để cho cha mình

(chết rồi) có người hầu hạ ở dưới đất ; 177 người dân , trong đó có những người ưu tú (Tam Lương) cũng

chịu một số phận như vậy ở đất Ung , táng địa của Tần Mục công ; Ngô vương Hạp Lư đánh bẫy hơn một vạn nam nữ để tuẫn táng cho con gái chết yểu của mình là Thắng Ngọc

Bên cạnh những tư tưởng tiến bộ , thì do sự hạn chế của thời đại , Phùng Mộng Long cũng không tránh khỏi những quan điểm tiêu cực , lạc hậu

Ở "Ðông chu liệt quốc" , tư tưởng chính thống và định

mệnh rất phổ biến Vua nhà Chu làm thiên tử là do mệnh trời , cho nên những nước chư hầu nào xưng vương đều bị coi là "tiếm" Ðó là tư tưởng chính thống , xây dựng trên quan điểm định mệnh

"Ðông Chu liệt quốc" cũng đề cao "trung hiếu tiết nghĩa" phong kiến Chữ "trung" ở đây là sự trung thành tuyệt đối của kẻ làm tôi , làm dân đối với cá nhân thiên tử là người được coi như chịu mệnh trời để cai trị thiên hạ

Trong "Ðông Chu liệt quốc" không thiếu gì chuyện vua bắt kẻ làm tôi phải chết , kẻ bề tôi phải vui lòng chết theo

để được tiếng là "trung" Chữ "hiếu" cũng cùng bản chất với chữ trung vì thiên tử được coi như là cha mẹ dân

Công tử Thọ và Cấp Tử nước Vệ vui lòng chết để khỏi trái đạo "hiếu" đối với một người cha tàn ác , bất công

Chữ "trinh" chữ "tiết" cũng được quan niệm một cách hẹp hòi , biểu hiện một quan hệ phụ quyền rất chặt chẽ Người con gái nước Sở giặt vải ở bờ sông Lại Thủy

đã nhảy xuống sông chết chỉ vì đã "trót" nói chuyện và cầm nắm cơm đưa tận tay cho Ngũ Tử Tư là một

người trai nước Sở đương lánh nạn