QUẢN LÝ CHẤT THẢI Y TẾ

Lượng chất thải phát sinh tại VN Nguồn: BVMT trong các CSYT, 2004 Tuyến BV Tổng lượng chất thải y tế kg/giường bệnh/ngày Chất thải y tế nguy hại kg/giường bệnh/ngày Chất thải lây nhiễm.

Quản lý chất thải y tế

Biểu tượng gì???

Khái niệm về chất thải y tế

 Là vật chất ở thể rắn, lỏng và khí được

thải ra từ các cơ sở y tế bao gồm:

 Chất thải y tế nguy hại

 Chất thải thông thường

(Nguồn: Quy chế QL chất thải y tế, Bộ Y tế 2007)

Khái niệm về chất thải y tế

 Chất thải y tế nguy hại:

 Là chất thải y tế chứa yếu tố nguy hại cho sức

khỏe con người và môi trường như:

Chất thải y tế được sản sinh ra

từ…

 Thực nghiệm trên độngvật

 Ngân hàng máu

 Các khu điều dưỡng

 Nhà xác

 Trung tâm khámnghiệm tử thi

 Các cơ sở sản xuấtdược phẩm

 Các trung tâm, viện

nghiên cứu, đào tạo y

tế

Chất thải nguy hại ở Việt Nam

 Các cơ sở công nghiệp: 130.000

tấn/ năm

 Các cơ sở y tế: 21.000 tấn/ năm

 (Nguồn: VN Environment Monitor,

2004)

Lượng chất thải phát sinh tại VN

(Nguồn: BVMT trong các CSYT, 2004)

Tuyến BV Tổng lượng chất thải

y tế (kg/giường bệnh/ngày)

Chất thải y tế nguy hại (kg/giường bệnh/ngày)

Chất thải lây nhiễm

Ai là nhóm người có nguy cơ

cao?

Những người có nguy cơ cao

 Cán bộ y tế:  Nhân viên thu gom chất

thải

 Trong bệnh viện/ cơ sở y tế

 Nhân viên vận chuyển

 Nhân viên xử lý ở khâu cuối

Các nguy cơ về mặt YTCC

 HIV/AIDS

 Viêm gan virut B&C

 Các bệnh viêm nhiễm đường ruột

 Các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp

 Viêm nhiễm qua truyền máu

 Viêm nhiễm da

 Ảnh hưởng phóng xạ

 …

Thành phần chất thải y tế gồm???

Thành phần của chất thải y tế

 75-90% chất thải sinh hoạt

 10-25% Chất thải nguy hại

 Bài này chủ yếu tập trung nói về chất thải

nguy hại

(WHO, 1999)

Các cách phân loại chất thải y

tế?

Phân loại chất thải y tế

 Chất thải lây nhiễm

 Chất thải hoá học nguy hại

 Chất thải phóng xạ

 Bình chứa áp suất

 Chất thải thông thường

Nguồn: Quy chế quản lý chất thải y tế, Bộ Y tế, 2007

Chất thải lây nhiễm: 4 loại

 Loại A: các vật sắc nhọn

 Là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc

thủng, có thể nhiễm khuẩn:

 bơm tiêm, kim tiêm, đầu sắc nhọn của dây truyền

 lưỡi dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh thuỷ tinh

vỡ

 Các vật sắc nhọn khác sử dụng trong các hoạt động y tế

 Loại B: chất thải lây nhiễm không sắc nhọn

 Chất thải bị thấm máu, thấm dịch sinh học của cơ

thể

 Các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly

Chất thải lây nhiễm (tiếp)

 Loại C: chất thải có nguy cơ lây nhiễm

Chất thải lây nhiễm (tiếp)

 Loại D: Chất thải giải phẫu

 Các mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người:

 Rau thai

 Bào thai

 Xác động vật thí nghiệm

Chất thải hoá học nguy hại

 Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không

còn khả năng sử dụng

 Chất thải hóa học nguy hại sử dụng trong y

tế

 Chất gây độc tế bào

 Chất thải chứa kim loại nặng

 Thủy ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thủy ngân bị

vỡ)

 Cadimi (Cd): pin, ắc quy

 Chì: từ tấm bọc tráng chì (ngăn tia xạ từ các khoa

Bình chứa áp suất

 Bình đựng ôxi

 Bình đựng CO2

 Bình khí dung

Chất thải thông thường

 Chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hóa học

nguy hại, phóng xạ, dễ cháy nổ:

 Chất thải sinh hoạt phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các

buồng bệnh cách ly)

 Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế:

 Chai lọ thủy tinh, chai huyết thanh

 Vật liệu nhựa, các loại bột bó trong gãy xương kín

Những chất thải này không dính máu, dịch sinh học và các chất

Nơi lưu giữ và tiêu huỷ chất thải

y tế tại một trạm y tế xã, Hà Tây

Nơi lưu giữ và tiêu hủy chất thải

y tế ở một nước ở châu Phi

Quản lý chất thải y tế?

Quản lý chất thải y tế nguy hại

 Hoạt động quản lý việc phân loại, xử lý

ban đầu, thu gom, vận chuyển, lưu

giữ, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử

lý, tiêu hủy chất thải y tế và kiểm

tra, giám sát việc thực hiện.

Nguồn: Quy chế quản lý chất thải y tế, Bộ Y tế, 2007

B4, B5, C1 “Nguy hiểm! Chất thải nhiễm

khuẩn nguy hại”

năng lấy nhiễm cao Cần xử lý

sơ bộ trước”

B32, B33,

D “Nguy hiểm! Cần xử lý bởi cán bộ chuyên môn”

Tiêu chuẩn các dụng cụ, bao

bì đựng chất thải

 Mã màu sắc:

 Màu vàng: đựng chất thải lây nhiễm

 Màu đen: đựng chất thải hóa học nguy hại

và chất thải phóng xạ

 Màu xanh: đựng chất thải thông thường và

các bình áp suất nhỏ

 Màu trắng: đựng chất thải tái chế

Nguồn: Quy chế quản lý chất thải y tế, Bộ Y tế, 2007

Túi đựng chất thải

 Túi màu vàng, màu đen:

 Nhựa PE hoặc PP, không dùng PVC

 Thành dày tối thiểu 0,1mm;

 kích thước phù hợp với lượng chất thải phát sinh;

 thể tích không quá 0,1m3

Bên ngoài túi:

 Khi di chuyển vật sắc nhọn bên trong không bị đổ ra ngoài

Biểu tượng chỉ loại chất thải

 Túi, thùng màu vàng đựng chất thải lây

nhiễm có biểu tượng nguy hại sinh học

 Túi, thùng màu đen đựng chất thải gây

độc tế bào có biểu tượng chất gây độc

 Túi, thùng màu trắng đựng chất thải để

tái chế có biểu tượng chất thải có thể

tái chế

Màu sắc của các thùng đựng

chất thải

Màu sắc các thùng chứa chất thải tại một BV lớn ở tp Hà Nội

Màu sắc các thùng chứa chất thải

tại một BV lớn ở tp Hà Nội

Nơi đặt các dụng cụ chứa chất

thải

 Cần được định rõ trong khoa, phòng

 Mỗi khoa, phòng cần có nơi lưu giữ các dụng cụ chứa

chất thải theo từng loại

 Đặt gần với nơi phát sinh:

 buồng thủ thuật

 buồng thay băng

buồng tiêm

Nơi đặt các dụng cụ chứa chất

thải

Nơi đặt các dụng cụ chứa chất thải

tại một bệnh viện lớn, tp Hà Nội

Thu gom và vận chuyển chất

thải trong các cơ sở y tế

 Thu gom chất thải tại nơi phát sinh

 Hộ lý chịu trách nhiệm thu gom chất thải y tế

nguy hại và chất thải sinh hoạt từ nơi phát sinh về

nơi tập trung chất thải của khoa

 Vận chuyển trong cơ sở:

 Quy định giờ vận chuyển và đường vận chuyển

 Tránh vận chuyển qua khu vực chăm sóc người

bệnh và các khu vực sạch khác

Thu gom ngay tại nơi phát sinh

chất thải, 1 BV lớn tại tp Hà Nội

Lưu giữ chất thải trong các cơ

sở y tế

 Nơi lưu giữ:

 Lưu giữ riêng chất thải nguy hại vàchất thải sinh hoạt

 Cách xa khu điều trị, khu ăn uống, lối đi

 Có đường dành cho xe chuyên chở từ bên ngoài đến

 Có mái che, có hàng rào bảo vệ, có khoá

 Có hệ thống thoát nước, nền không thấm, thông khí tốt

 Thời gian lưu giữ:

 tối đa là 48h

 Lưu giữ trong nhà bảo quản lạnh hoặc thùng lạnh: 72 giờ

 Chất thải giải phẫu phải chuyển đi chôn hoặc tiêu hủy hàng

ngày

 Đối với các cơ sở y tế có lượng chất thải nguuy hại phát sinh

dưới 5 kg/ngày, thời gian thu gom tối thiểu là 2 lần/ tuần

Vận chuyển ra ngoài cơ sở y

tế

 Vận chuyển:

 Các cơ sở y tế ký kết hợp đồng vận chuyển và tiêu

huỷ chất thải y tế với các công ty môi trường

 Phương tiện chuyên chở chất thải y tế không dùng

vào mục đích khác và được làm vệ sinh sau mỗi

lần vận chuyển

 Đảm bảo an toàn, tránh không được rơi vãi ra

ngoài

 Chất thải giải phẫu phải đựng trong 2 lượt túi màu

vàng, đóng riêng trong thùng hoặc hộp, dán kín

nắp và ghi nhãn “CHẤT THẢI GIẢI PHẪU” trước

khi vận chuyển đi tiêu hủy

Hồ sơ theo dõi và vận chuyển

chất thải

 Cơ sở phải có hệ thống sổ sách theo dõi lượng chất

thải phát sinh hàng ngày

 Chứng từ chất thải y tế nguy hại và chất thải thông

thường được chuyển đi tiêu hủy theo mẫu

Xử lý ban đầu

 Một số chất thải y tế nguy hại yêu cầu phải

được xử lý ban đầu:

 chất thải lâm sàng có nguy cơ nhiễm khuẩn cao

cần được xử lý ban đầu

 các vật liệu, dụng cụ sau khi tiếp xúc với người

bệnh HIV/AIDS/bệnh lây truyền qua đường tình

dục, đờm của người bệnh lao, v.v

Tiêu huỷ

 Xử lý ban đầu trước khi tiêu huỷ

 Thiêu đốt là phương pháp tốt nhất

 Thiêu đốt ở nhiệt độ cao để làm giảm nguy

cơ gây ô nhiễm không khí

 Chôn lấp hợp vệ sinh

Xử lý nước thải và chất thải

khí

 Tại mỗi bệnh viện cần có hệ thống thu

gom và xử lý nước thải đồng bộ

 Khi được thải ra ngoài, nước thải phải

đạt tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam

 Khí thải khi được thải ra ngoài cũng cần

đảm bảo tiêu chuẩn hiện hành của Việt

Nam

Tự xử lý bằng lò đốt 1 buồng

Tự xử lý bằng cách đốt thủ công

Tự xử lý bằng cách chôn lấp

Tự xử lý bằng pp khác

17 cơ sở y tế nằm trong quyết định 64/2003/QĐ-TTg

Tình hình xử lý CTYT tại tuyến

Tự xử lý bằng pp lò đốt 1 buồng

Tự xử lý bằng cách

Lò đốt rác thải y tế tại Bệnh viện

Lao và Bệnh phổi Trung ương.

Ảnh: Trần Minh

Đa phần những lò đốt rác y tế tuyến huyện tiêu hủy rác không

Các vấn đề còn tồn tại

Những túi đựng lọ thuốc này

được nhân viên của Bệnh

viện Đa khoa Cà Mau cho biết là

không đốt được, để đó nếu ai

mua thì bán Lẫn trong những túi rác là… cái cân

Người dân đang giúp "phanh phui" vụ chôn lấp

rác thải, bệnh phẩm tại Bệnh viện Đa khoa

huyện Yên Hưng (Quảng Ninh)

Các bệnh phẩm cố tình chôn lấp bị "lôi ra ánh sáng"

Làng nghề “tái chế” chất thải y tế

(Triều Khúc, Thanh Trì, HN)

Giặt, phơi găng tay "second hand"

Ảnh : VietnamNet

Một góc xuởng xay nhựa của gia đình

bà Triệu Thị Quý

Ảnh : VietnamNet

Rác thải bệnh viện xay nhỏ, trộn

Tóm tắt bài học (tiếp)

 Quản lý chất thải y tế

 Phân loại từ nơi phát sinh

 Đựng trong các thùng/túi theo màu quy định

 Không được để lẫn chất thải y tế nguy hại lẫn vào chất thải thông

thường

 Đặt các thùng đựng chất thải gần nơi phát sinh

 Thu gom, vận chuyển trong cơ sở y tế đúng quy định:

 hộ lý

 Đường vận chuyển riêng

 Lưu giữ đúng quy định: BV lớn/ nhỏ

 Vận chuyển ngoài cơ sở y tế: xe vận chuyển riêng

 Những nguy cơ gặp phải là gì?

 Màu sắc của các túi/ thùng chứa chất thải y

tế?

 Chất thải y tế được phân thành mấy loại?

 Chất thải lây nhiễm gồm những loại nào?