Kỹ năng phỏng vấn

Kỹ năng phỏng vấn

Kỹ năng phỏng vấn

Nhóm 1

I Khái niệm

Phỏng vấn là thể loại báo chí trong đó phóng viên đặt câu hỏi cho một nhân vật về một chủ đề cụ thể, vào một thời điểm, nhằm có được thông tin, những lời giải thích hay các ý kiến hay và rõ ràng để có thể đăng tải được

Mục đích của một cuộc phỏng vấn là nhằm khai thác và cung cấp thông tin thông qua việc hỏi và trả lời giữa người phỏng vấn và người được phỏng vấn

 Phỏng vấn thông tin: là kiểu thông dụng nhất, nhằm thu

thập tài liệu cho các tin tức Do những quy định ngoặt nghoèo về thời gian kiểu phỏng vấn này thường có cường độ lao động cao.

 Xương sống của PV thông tin gồm:

Ai? Cái gì? Ở đâu? Khi nào? Tại sao? Để làm gì?

 Phỏng vấn linh hoạt (trích dẫn): là một dạng của phỏng vấn

thông tin, có điều nó cô đọng hơn

 Phỏng vấn điều tra: được tiến hành với mục đích nghiên

cứu sâu hơn một sự kiện hay một vấn đề nào đó

∙ Tổ chức cẩn thận, cặn kẽ

∙ Ít bị bó buộc về thời gian

∙ Đối tượng phức tạp mâu thuẫn

Phỏng vấn chân dung: hay còn gọi là phỏng vấn cá nhân Chỉ tập trung và một nhân vật, có thể là một người đã thể hiện mình trong một phạm vi nào đó của đời sống xã hội và thu hút được sự chú ý đông đảo của công chúng.

VD: Người đương thời, Talk Vietnam, etc

2 Hình thức phỏng vấn

•Họp báo: là cuộc phỏng vấn tập thể, khi nhà báo được mời dự cuộc gặp mặt với một nhân vật trong một thời gian nhất định và ở một nơi đã bố trí trước Được tiến hành theo một trình tự có

sẵn.

•Tiếp xúc với báo giới: là một hình thức họp báo thu nhỏ

nhằm thông tin cho các nhà báo về kết quả của hoạt động vừa diễn ra mà người chủ xướng chính là người cấp tin Việc này theo nguyên tắc không được lên kế hoạch trước, được thực hiện theo “dấu vết nóng” của sự kiện.

• Thông báo vắn tắt: là một công việc theo kế hoạch, được tiến

hành định kì nhằm phổ biến thông tin hiện thời về hoạt động của một tổ chức hoặc một công ty.

• Phỏng vấn qua điện thoại: là phương thức làm việc hữu

hiệu để các nhà báo thuộc tất cả các kênh thông tin đại chúng có điều kiện công bố tác phẩm, với tốc độ nhanh chóng và linh hoạt.

III Đạo diễn phỏng vấn

Gồồm 3 giai đo n ạ :

1 Chu n b ph ng vấấn ẩ ị ỏ

2 Tiếấn hành ph ng vấấn ỏ

3 Kếất thúc ph ng vấấn ỏ

1 Chuẩn bị phỏng vấn

• Xác định mục đích của cuộc phỏng vấn:

Ph ng vấấn đ làm gì? ỏ ể

Cấần đ t đ ạ ượ c nh ng kếất qu nh thếấ nào? ữ ả ư

T i sao ph i ch n chính đốấi t ạ ả ọ ượ ng đó?

Ng ườ ượ i đ c PV có đ ượ c đống đ o cống chúng quan ả tấm khống?

M c đích c a ph ng vấấn đ ụ ủ ỏ ượ c quy đ nh b i ị ở nhi u yếấu tồấ: đ c đi m tính cách c a ể ặ ể ủ

ng ườ i đồấi tho i, vai trò c a anh ta trong ạ ủ

m t tình huồấng cồấ đ nh, các hoàn c nh ộ ị ả chính tr -xã h i đã hình thành ị ộ

• Nghiên cứu sơ bộ:

Tùy thu c vào các m c đích đ t ra, vi c thu th p ộ ụ ặ ệ ậ tài li u vếồ nhấn v t hay tình huồấng mà ng ệ ậ ườ i đó

b lồi kéo vào, có th đ ị ể ượ c th c hi n theo m t ự ệ ộ

ch ươ ng trình đấồy đ , có th ch d ng l i kh o ủ ể ỉ ừ ạ ở ả sát ngắấn, ho c cũng có th khồng tiếấn hành ặ ể

• Hẹn gặp

- Có th h n g p ph ng vấấn thống qua: Đi n ể ẹ ặ ỏ ệ

tho i, email, g p m t tr c tiếấp ạ ặ ặ ự

- Nến tránh/h n chếấ s d ng s d ng t “ph ng ạ ử ụ ử ụ ừ ỏ vấấn”

• Thời gian và địa điểm

• Chuẩn bị bảng câu hỏi

- B ng cấu h i c n đ ả ỏ ẩ ượ c so n th o sao cho phù ạ ả

h p v i các m c đích mà b n đã thồng báo cho ợ ớ ụ ạ nhấn v t c a mình khi c hai đã th a thu n vếồ ậ ủ ả ỏ ậ

cu c ph ng vấấn ộ ỏ

- Cấồn nắấm bắất tính cách c a nhấn v t đ ủ ậ ượ c PV

- So n th o cấu h i d trù cho tình huồấng bấất ạ ả ỏ ự

ng ờ

“Chiến thuật và kết quả cuối cùng của cuộc đối thoại phụ thuộc vào việc nó bắt đầu trong bầu không khí như thế nào, chính thức hay không chính thức.”

Dành cho họ những lời khen chân thành, đúng lúc

Giải tỏa căng thẳng bằng những câu nói đùa hay

những truyện cười…

• Chiến lược và chiến thuật

- Nằm trong bước chuẩn bị, dùng những câu hỏi, lời dẫn dắt

nhằm để nhân vật phỏng vấn cung cấp thông tin một cách đầy đủ, khai thác được những điều đối phương còn che giấu, kìm nén

• Logic, niên biểu hay ứng tác

- Logic: có nền móng là các sự kiện, phát triển theo quy luật

thời gian và nguyên tắc cung cấp chúng Được áp dụng nếu nhà báo quan tâm tới khía cạnh thời gian của câu chuyện mà người đối thoại được chứng kiến tận mắt.

- Niên biểu: dựa trên các đề tài xã hội bàn luận theo

các quy luật của lý trí và logic học, so sánh các đánh giá và chứng cứ, nguyên nhân và hậu quả, có

ý nghĩa mang tính nguyên tắc Áp dụng khi đề tài bàn luận là vấn đề xã hội, xung đột về lợi ích hay những tình huống gắn với những bi kịch của các quan hệ qua lại giữa người với người.

- Ứng tác: căn cứ vào nhân cách của người đối

thoại; gắn liền với “nhân tố con người, lại được mở

ra bằng chiếc chìa khóa ứng tác theo linh cảm, theo một chuỗi các quan hệ nguyên nhân kết quả” Áp dụng khi tâm điểm của sự chú ý của nhà báo là tính cách của con người với những đặc điểm về tâm lý

và cá tính độc đáo của nhân vật.

3 Kết thúc phỏng vấn

• Kết thúc phỏng vấn đúng thời gian giao hẹn

• Khi đối phương có biểu hiện mệt mỏi, không thể tiếp tục

• Kiểm tra lại các ghi chép, nhằm tranh sai sót…

• Hỏi xem nhân vật pv có muốn bổ sung gì thêm

• Những tài liệu, bài báo, thư từ, ảnh được đề cập trong bài

phỏng vấn, phải xin phép khi công bố hay trích dẫn.

• Khi chia tay đừng đặt dấu “chấm hết”, hãy nhắc tới khả

năng gọi điện lại hay đến gặp một lần nữa để đặt thêm

câu hỏi làm sảng tỏ các chi tiết cụ thể.

• Cuộc phỏng vấn nên được khép lại ở âm hưởng tích cực

IV Kỹ thuật phỏng vấn

1 Lắng nghe và khuyến khích

- Sử dụng những ngôn ngữ cơ thể: nhìn vào đối phương, gật

đầu, nghiêng đầu nhổm người, mỉm cười, phát đi những tín hiệu tích cực…

2 Giữ im lặng

- Không xen câu hỏi hay bình luận khác vào khi

người được phỏng vấn chưa nói xong

- Nghe thật chính xác ngôn từ người được phỏng vấn

sử dụng, sắc thái & âm điệu giọng nói,…

3 Đưa ra những phát biểu cần sự xác nhận hoặc phủ nhận

V Một số điều cần chú ý trong quá trình tiến

hành phỏng vấn

- Ghi lại chính xác tên, chức danh, cơ quan, địa chỉ…của

người trả lời ngay từ lúc bắt đầu phỏng vấn (hoặc xin

danh thiếp của họ).

- Không cắm cúi ghi chép, phải biết cách lắng nghe để

khuyến khích người trả lời

- Không nên đọc câu hỏi mà nói một cách tự nhiên

- Nên đưa ra các câu hỏi một cách trung lập, khách quan.

- Nhìn vào mắt người đối thoại

- Thái độ ứng xử hợp lý hợp lý (cách xưng hô, giọng điệu

câu hỏi, cách ăn mặc, chế ngự thói quen xấu…)

- Luôn chuẩn bị tinh thần để xử lý mọi tình huống có thể sẽ

xảy ra trong cuộc phỏng vấn

* Những câu hỏi không nên dùng trong phỏng vấn:

• Câu hỏi quá dài

• Câu hỏi không rõ ràng, mơ hồ

• Câu hỏi khó trả lời

• Gộp nhiều ý trong một câu hỏi

• Câu hỏi đã có ý trả lời

• Câu hỏi chung chung (nội dung và phạm vi đề cập quá rộng)

• Câu hỏi khuôn mẫu, sáo mòn

• Câu hỏi không phù hợp với đối tượng phỏng vấn (mỗi đối

tượng có trình độ và tâm lý khác nhau cần các cách hỏi khác nhau)

* Ghi chép và dùng máy ghi âm

Để ghi chép họ thường sử dụng các phương tiện:

• Tốc kí: là một phương tiện tối thiểu không tốn kém, có tác

dụng hầu như khắp mọi nơi, không bị ảnh hưởng bởi tiếng

ồn, từ trường hay bị rơi vỡ, tiếp cận được ngay lập tức và rất nhanh, được luật pháp chấp nhận Tuy nhiên chỉ có điều phải mất thời gian học, không đúng nguyên văn.

• Lối viết tháu: đơn giản, phù hợp với những người nói chậm

hoặc khi phỏng vấn bằng ngoại ngữ khoặc mọi thứ được dịch từ tiếng Anh sang các ngôn ngữ khác và sau đó quay trở lại, phù hợp cho các số liệu thống kê, những chi tiết ngắn gọn Nhược điểm là chậm, không ấn tượng, phụ thuộc nhiều vào trí nhớ, và không tốt với những trích dẫn sống động.

• Máy ghi âm: giúp cung cấp bằng chứng về những gì đã

được nói, bạn sẽ có cảm nhận về chân lý trong những câu trích dẫn của mình, giúp bạn tập trung vào người được

phỏng vấn và tập trung quan sát bằng mắt tuy nhiên nó lại không phù hợp cho phỏng vấn nhóm.