Điều 112 : Tội hiếp dâm ― Dùng vũ lưc hoặc thủ đoạn để giao cấu với người khác ― Hiếp dâm có tổ chức hoặc nhiều người hiếp 1 người ― Hiếp nhiều người hoặc gây tổn thương nặng cho nạn nh
Trang 1TÌNH HÌNH CHUNG VỀ TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Trên thế giới :
WHO :Bạo lực tình dục là vấn đề của toàn cầu
Trên 250.000 nạn nhân/năm (số liệu của 65 quốc gia).
1/5 số phụ nữ phải hứng chịu quấy rối tình dục hoặc bị cưỡng
hiếp
1/3 số phụ nữ bị cưỡng bức trong lần hoạt động tình dục đầu tiên
Tại Mỹ : Tỷ lệ tội phạm 72/100.000 dân
Chỉ có 16% số nạn nhân thông báo cho cảnh sát
38% là bạn bè và người quen
Nam Phi : Năm 2000 có 67.000 case HD trẻ em
TÌNH HÌNH CHUNG VỀ TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Việt Nam :
Chưa có số liệu thống kê chính thức
Tội phạm ngày càng gia tăng do : Internet, nạn buôn người, buôn ma túy, cơ chế thị trường…
Đời sống xã hội diễn biến phức tạp, phân hóa nhanh, bạo hành gia đình, lối sống buông thả phát triển nhanh (người lớn và HS)
Trung bình mỗi năm có 800 cas HDTE
TÌNH HÌNH CHUNG VỀ TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Hậu quả :
1 Ngại tố giác ( silent victims) :
28% nạn nhân bị chồng hoặc họ hàng HD
35% do người có quen biết
2 Sống trong sợ hãi
31% số nạn nhân bị người lạ HD
68% số vụ HD xảy ra trong thời gian 6PM-6AM
45% số đối tượng có uống rượu
47% số nạn nhân bị chấn thương khác
75% số nạn nhân cần chăm sóc y tế
Phân Loại
• 1 Acquaintance rape / Date rape
• 2 Spousal rape
• 3 College campus rape
• 4 Gang rape ( Serial rape)
• 5 Rape of children
• 6 Statutory rape
• 7 Prison rape
• 8 War rape
• 9 Rape within the military
• Bị người thân quen HD
• Bị vợ/chồng/ người đã đính hôn HD
• HD trong sinh viên đại học
• HD tập thể
• HD trẻ em
• HD trẻ vị thành niên/người già
• HD trong nhà tù ( homosexual, nữ phạm nhân có thai do quản giáo)
• Nạn nhân nữ trong QĐ ( nữ y tá …)
CÁC ĐIỀU LUẬT VỀ TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Chương 12 của BLHS đề cấp đến 3 loại tội phạm tình dục hay
gặp ở VN là : tội hiếp dâm , tội cưỡng dâm , tội giao cấu với
người dưới 16 tuổi
Điều 112 : Tội hiếp dâm
― Dùng vũ lưc hoặc thủ đoạn để giao cấu với người khác
― Hiếp dâm có tổ chức hoặc nhiều người hiếp 1 người
― Hiếp nhiều người hoặc gây tổn thương nặng cho nạn nhân
― Tái phạm nguy hiểm
― Phạm tội làm cho nạn nhân chết hoặc tự sát
― Giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi
CÁC ĐIỀU LUẬT VỀ TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Điều 113 : Tội cưỡng dâm
– Dùng quyền lực, tiền, lợi dụng tình trạng sức khoẻ không
bình thường của nạn nhân…
– Cưỡng bức trẻ dưới 13 tuổi – Cưỡng dâm nhiều người – Gây hậu quả nghiêm trọng – Tái phạm nguy hiểm – Phạn tội làm nạn nhân tự sát
Điều 114 : Giao cấu với người 13-16 tuổi “Cố ý hay vô tình ”
Trang 2ĐỊNH NGHĨA CỦA W.H.O
Sexual violence :
• Use of physical force to compel a person to engage in a
sexual act against his or her will, whether or not the act is
completed.
• An attempted or completed sex act involving a person who is
unable to understand the nature or condition of the act, to
decline participation, or to communicate unwillingness to
engage in the sexual act (e.g., because of illness, disability, or
the influence of alcohol or other drugs, or due to intimidation
or pressure)
Saltzman, L., Fanslow, J., McMahon, P., Shelley
National Center for Injury Prevention and Control Centers for Disease
Control and Prevention, Atlanta, Georgia, 1999
MỘT SỐ THUẬT NGỮ
• Cưỡng/hiếp dâm = rape ( latin : rapere )
• Xuất phát từ các cuộc chiến tranh La Mó cổ, được dùng
để chỉ sự cưỡng đoạt tài sản, nô lệ ( rapture, raptor …)
• Rất nhiều quốc gia châu Âu sử dụng thuật ngữ ngày để chỉ hành động tội phạm tình dục
• Thời đại internet : Rape cũng được dùng để chỉ hành
động cố tình nào đó như : Hiếp dâm âm nhạc, hiếp dâm thơ, hiếp dâm tiếng Việt…
MỘT SỐ THUẬT NGỮ
1 Xâm hại tình dục trẻ em : Là người lớn tuổi hơn sử dụng quyền lực
và sức mạnh, có thể là tiền bạc, vật chất, lợi dụng sự ngây thơ, lòng tin và
sự tôn trọng của trẻ để ép buộc các em tham gia vào hành vi tình dục.
- Pedophilia ( ấu dâm ): Người thích HD trẻ em do nhân cách ( thích làm
chi đội trưởng, phụ trách thiếu nhi….) hoặc do u não thùy trán
Các biểu hiện xâm hại tình dục trẻ em :
Đụng chạm gây bối rối, khó chịu ( đụng chạm không an toàn)
Cho trẻ xem tranh ảnh, sách báo, băng hình, phim khiêu dâm.
Hôn hít, sờ mó vào ngực hay bộ phận sinh dục của trẻ
Bắt trẻ sờ mó vào bộ phận sinh dục của mình
Quan hệ tình dục bằng đường miệng hay hậu môn
Toan tính quan hệ tình dục
Mại dâm trẻ em
TỘI PHẠM ĐẶC BIỆT
• 3 Hiếp giết nhiều người :
– Tại Mỹ khoảng 500-600 cas/năm ( 0,5% tổng số vụ án mạng chết người ) Rất khó điều tra, kéo dài nhiều năm.
• 4 Tội loạn luân ( Incest )
– Rối loạn tâm thần – Vấn đề bảo toàn tài chính ( Anh, Pháp, TQ…) – Phong tục ( dân tộc ít người )
– Tác động của văn hóa phẩm ( Khánh Hòa, Bình Thuận ) – Không biết ( truyện dân gian )
CHỨNG SAI LỆCH TÌNH DỤC
Rối loạn sở thích tình dục
― Phô bày bộ phận sinh dục ( phô dâm : exhibitionism )
― Nhìn trộm ( thị dâm : voyeurism )
― Sùng bái vật ( Fetishism : các đồ vật quần áo lót phụ nữ…)
― Bạo dâm ( Sexual sadism ) làm nhục, đánh đập, tự gây đau đớn…
― Luyến ái giả trang ( Thích mặc quần áo lót của người khác giới.
― Dùng lời nói để kích thích tình dục ( điện thoại )
― Cọ sát bộ phận sinh dục vào người khác giới ( nơi công cộng )
― Thích QHTD với động vật
― Thích QHTD với xác chết
― Thủ dâm
CHẨN ĐOÁN CƯỠNG/ HIẾP DÂM Dựa trên 2 loại dấu vết
• Dấu vết của hành động cưỡng/hiếp dâm : Dấu vết ở
vùng sinh dục, bộ phận sinh dục và các dấu vết sinh học
• Dấu vết bạo lực : Xây sát da, bầm tụ máu, vết cào
xước, vết móng tay, răng cắn ……
•
Trang 3TỘI PHẠM TÌNH DỤC
CẤU TẠO MÀNG TRINH ( HYMEN)
Là nếp gấp niêm mạc ngăn cách âm môn với phần dưới của âm
đạo, bờ tự do của màng trinh là giới hạn của lỗ màng trinh
Màng trinh gồm những dải xơ, nghèo mạch máu, dễ bị tổn
thương, nhưng cũng có thể là được cấu tạo bởi xơ,cơ, khó rách,
không thể đáp ứng được hoạt động tình dục bình thường
Có 4 loại màng trinh là :
* Màng trinh hình nhẫn
* Màng trinh hình bán nguyệt hoặc lưỡi liềm
* Màng trinh hình đài hoa ( hoa khế )
* Màng trinh hình móng ngựa.
Ngoài ra còn một số biến thể
TỘI PHẠM TÌNH DỤC Dấu vết của sự phá trinh :
– Màng trinh bị rách ở một hoặc nhiều nơi, độ nông sâu có thể khác nhau
– Nếu do giao hợp thì vết rách kéo dài đến chân bám
– Tuổi nạn nhân càng nhỏ thì tổn thương càng nặng ( rách âm đạo, âm môn, rách tầng sinh môn)
Màng trinh có sức đàn hồi tốt : Không bị rách khi hoạt động tình dục hay gặp ở loại hình đài hoa, hình hoa khế, hình nhiều múi…
TỘI PHẠM TÌNH DỤC
Vị trí vết rách :
Tuỳ thuộc vào loại màng trinh mà vị trí vết rách
(trên mặt kính đồng hồ) có thể khác nhau như :
– Màng trinh hình nhẫn hay bị rách ở 3-4 điểm
– Màng trinh hình đài hoa rất khó phân biệt vết rách với nếp gấp
màng trinh
– Màng trinh hình lưỡi liềm thường rách ở 2 bên.
TỘI PHẠM TÌNH DỤC – Tổn thương : Thông thường màng trinh rách theo chiều dài từ bờ
tự do đến chân bám.
– Vết rách mới : Mép rách màu đỏ, xưng nề, chảy máu, đôi khi có
mủ (15-20 ngày ).
– Giai đoạn thành sẹo :
– Vết rách hơi dày Mép vết rách thường tự do vì màng trinh đã rách thì không bao giờ liền được
– Vết rách cũ làm đứt màng trinh thành nhiều mảnh hay nhiều múi có
bờ gãy góc bị chia cắt bằng các hõm sâu, nhọn, không cân xứng
Cần phân biệt vết máu do phá trinh với vết máu kinh nguyệt
TỔN THƯƠNG
Tổn thương :
Sưng tấy ở bộ phận sinh dục hay hậu môn
+ Mang thai (đối với em gái)
+ Mắc các bệnh lây qua đường tình dục
+ Nhiễm trùng tiết niệu
+ Đi lại hoặc ngồi khó khăn
+ Ngòai ra có thể bị đau bụng, đau đầu, mất ngủ, thay đổi khẩu
vị,…
Về tâm lý : có thể có một hoặc nhiều trạng thái sau :
+ Cảm giác tội lỗi : thường tự đổ lỗi cho bản thân
+ Cảm giác lo lắng, sợ hãi, tuyệt vọng Có ý định tự tử
+ Tự làm thương tổn mình
+ Cảm giác tức giận
+ Quan hệ bừa bãi với nhiều người hoặc xâm hại tình dục người khác
III/ GIÁM ĐỊNH PHÁP Y Yêu cầu :
• Khám giám định phải được thực hiện ở các cơ sở có thẩm quyền giám định theo Pháp lệnh giám định tư pháp
• Chỉ có các giám định viên pháp y được bổ nhiệm hoặc thầy thuốc được trưng cầu mới có chức năng pháp lý và chuyên môn tiến hành giám định
• Có Quyết định trưng cầu giám định pháp y của các cơ quan tiến hành điều tra, tố tụng
• Kết luận giám định là một văn bản có giá trị chứng cứ khoa học tuân theo những qui định của Pháp lệnh Giám định tư pháp
Trang 4III/ GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
VỚI NẠN NHÂN CÒN SỐNG :
– Khám sớm : Điều kiện tốt nhất để khám chẩn đoán giám định
là cả nạn nhân và hung thủ/nghi can được đưa đến cơ sở y tế
khám ngay sau khi xảy ra vụ việc vì tính chất “nóng” của các
thông tin và các dấu vết
– Lưu ý, khám riêng rẽ từng người, không được làm kiểu “đối
chứng”.
– Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ khám, nơi khám nạn nhân sống phải
kín đáo, yên tĩnh, cảm giác thoải mái, ấm cúng.
– Luôn có người nhà ( mẹ, chị em gái…) hoặc nhân viên y tế là
nữ bên cạnh nạn nhân trong lúc khám
– Quá trình khám cần tuân theo các bước sau :
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y 1/ Khai thác thông tin ban đầu:
Thầy thuốc cần khéo léo, tế nhị nhưng kiên trì tạo mối quan hệ tin cậy để đương sự kể lại đầy đủ, chi tiết về:
– Tiền sử phát dục (quá trình dậy thì, trưởng thành về tình dục giới tính).
– Tiền sử sản phụ khoa của đương sự nữ.
– Tiền sử quan hệ giữa hai bên
– Các yếu tố xã hội, giáo dưỡng, nghề nghiệp, văn hóa (những yếu tố hình thành nhân cách, lối sống ).
– Tiền sử tâm thần, tâm lý có gì bất thường không.
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• 2/ Khám quần áo, hiện trường:
– Phát hiện dấu vết của sự tấn công và sự chống đỡ gây
nên những vết rách xé, đứt cúc áo, dấu vết va chạm với
hiện trường
– Phát hiện lông, tóc rụng dính trên quần áo, chăn đệm
– Phát hiện dấu vết tinh dịch
– Chụp ảnh các dấu vết và thu giữ mẫu để xét nghiệm
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• 3/ Khám toàn diện:
– Trạng thái tâm thần, tinh thần: Ghi nhận những biểu hiện đau đớn, hốt hoảng, lo sợ của nạn nhân
– Thể trạng chung: Chiều cao, tầm vóc, cân nặng để có thể đánh giá được sự phù hợp với tình huống và dấu vết
– Khám cơ quan sinh dục:
– Ghi nhận đầy đủ độ phát triển của các cơ quan sinh dục chính và phụ
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• 4/ Xác định rõ loại hình màng trinh : Là yêu cầu
bắt buộc để tránh nhầm lẫn ở bước tiếp theo.
• Nhận định chính xác tổn thương ở màng trinh:
chảy máu, tụ máu, sưng, viêm, vị trí của vết rách
(ghi theo mặt số đồng hồ)
• Phân biệt rách mới, rách cũ.
• Nhận định các tổn thương ở các bộ phận khác
của cơ quan sinh dục như vú, môi lớn, môi bé, âm
đạo, tầng sinh môn, vùng bẹn đùi
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y 5/ Khám các bộ phận liên quan:
―Chú ý vùng mũi miệng tìm dấu vết bịt mồm mũi.
―Tìm dấu vết tinh dịch, lông sinh dục ở vùng miệng.
―Tìm dấu vết bạo lực ở ngực – vú
―Tìm dấu vết vùng hậu môn (phát hiện dấu vết giao cấu đường hậu môn).
Chú ý : Vết cấu xé, cắn, những vết bầm tụ máu sây sát cơ thể
ở khắp nơi trên cơ thể, đặc biệt vùng đầu cổ, ngực, mặt trong 2
đùi Nếu có vết răng cắn mời giám định viên RHM
Tìm dấu vết của sự chống đỡ 6/ Khám kỹ người hung thủ để phát hiện dấu vết do
nạn nhân chống cự để lại như vết cào cấu, đấm, đẩy, đạp, cắn Có khi là những vết thương lớn do các loại vật tày sắc gây ra khi nạn nhân chống cự quyết liệt.
Trang 5GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
7/ Chụp ảnh dấu vết, tổn thương:
• Tuyệt đối cần thiết vì đây là dấu vết mới, có giá trị
chẩn đoán giám định cao, sẽ bị mất đi ở những
lần khám sau
• Về mặt tư pháp: Những dấu vết, thương tích này
có giá trị chứng cứ pháp lý không gì thay thế
được
• Cần lưu ý đảm bảo tôn trọng quyền nhân thân của
đương sự về việc sử dụng hình ảnh theo Điều 31
Bộ luật Dân sự (sửa đổi)
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• 8/ Thu mẫu xét nghiệm
• Các dấu vết và sinh phẩm phải thu giữ cả trên người nạn nhân và hung thủ/ nghi can bao gồm:
• Dịch âm đạo
• Nước bọt
• Dấu vết tinh dịch mới/ cũ ở âm đạo, âm hộ, khoang miệng, hậu môn - trực tràng, trên bề mặt da của cả 2 người ở bất cứ vị trí nào
• Dấu vết nghi ngờ là tinh dịch trên quần áo, hiện trường
• Lông tóc dính, rụng ra thu được ở cả 2 người, ở quần áo
và hiện trường
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
Khám muộn:
• Sẽ rất khó khăn vì các dấu vết thương tích bị thay đổi rất
nhiều thậm chí không còn
• Cần lưu ý dấu hiệu tổn thương màng trinh - bộ phận
sinh dục, dấu hiệu về tổn thương do hành vi bạo lực
• Khám hung thủ/ nghi can để xác định dấu vết sự chống
đỡ của nạn nhân
IV/ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP TỬ VONG THƯỜNG GẶP
• 1/ Án mạng : hay gặp nạn nhân nữ, ít gặp ở
nam giới, đồng tính luyến ái, nạn nhân là trẻ em( nam và nữ )
• Nguyên nhân tử vong:
• Bóp cổ hoặc chẹn cổ bằng dây là loại hình thướng gặp nhất
• Chấn thương sọ não, vết đâm cắt ở tất cả các vùng trên cơ thể – Ví dụ.
• Thương tích do hoả khí hiếm gặp
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
2/ Tai nạn :
• Thường gặp nạn nhân là người già cao tuổi, chết trong
khi thực hiện hoạt động tình dục, nguyên nhân hay gặp
là bệnh tim mạch, sau các bữa nhậu…
• Thông tin chi tiết có thể được thu thập từ người bạn tình
và từ đó có thể xác định chính xác thời gian của nạn
nhân cũng như hành động của nạn nhân
• Nơi xảy ra thường trong nhà nghỉ, khách sạn hoặc nơi
kín đáo ít người qua lại
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• Nạn nhân nữ : Rất nhiều khó khăn để lý giải về
nguyên nhân tử vong Có thể do :
– Tắc mạch do khí: Thường gặp ở phụ nữ mang thai ở
ba tháng sau, hậu quả là do áp lực không khí vào trong
âm đạo
– Ngạt do tinh dịch
– Ngạt: Do nạn nhân bị tay người đàn ông đè vào cổ
– Không loại trừ có khả năng phản xạ ức chế
Trang 6GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• Những trường hợp thủ dâm.
– Hay gặp thủ dâm gây ngạt ( treo cổ, chùm đầu …)
– Bệnh lý tim mạch, trường hợp thiếu vắng dấu hiệu tắc
mạch vành thì có thể là rối loạn nhịp tim
– Vỡ phình mạch, có thể gặp ở phụ nữ tự thủ dâm
– Điện giật, hay gặp ở thiết bị tự làm và liên quan tới
nguồn điện dân dụng
– Viêm phúc mạc do dùng các vòi phun nước vào trong
hậu môn làm tăng áp lực và có thể gây ra dập vỡ phủ
tạng gây chảy máu hoặc viêm phúc mạc
– Tự đưa vật lạ vào hậu môn gây thủng rách niêm mạc
trực tràng
GIÁM ĐỊNH PHÁP Y
• NẠN NHÂN TỬ VONG :
• Cần kiểm tra kỹ hiện trường, tránh đụng chạm tay không vào người nạn nhân
• Chụp ảnh hiện trường
• Lưu ý khi vận chuyển thi hài
• Thu giữ vi mẫu từ tay nạn nhân trước khi khám nghiệm
• Thu đầy đủ các mẫu xét nghiệm
KẾT LUẬN GIÁM ĐỊNH
• Cần lưu ý :
– Không khẳng định nạn nhân bị cưỡng hiếp vì
cưỡng/ hiếp dâm không phải là chẩn đoán y học
– Chỉ nên kết luận dấu vết thương tích trên cơ thể
nạn nhân đặc biệt ở vùng sinh dục
– Kết luận đủ về tình trạng sức khoẻ lúc khám, biến
chứng, dấu vết thương tích, thời gian…
– Chỉ trả lời những vấn đề mà cơ quan trưng cầu đặt
ra
Mục tiêu
1 Phân biệt tội phạm hiếp dâm - cưỡng dâm
2 Nắm được các loại tội phạm dục
3 Nắm được các xét nghiệm cơ bản trong tội phạm TD
4 Hiểu khái quát nhũng vấn đề đặc biệt liên quan đến tội phạm TD