GIÁO án ANH văn lớp 11 mới NHẤT

Nội dung bài học HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT Hoạt động1: Hướng dẫn hs hình thành khái niệm về ngôn ngữ chung: Thao tác 1: GV cho hs tìm hiểu từ thực tiễn sử dụng ngôn ngữ h

Trang 1

Giáo án Ngữ văn

11Chương trình cơ bản

Trang 2

Tiết 1

VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH

- Lê Hữu Trác –

A Chuẩn kiến thức kĩ năng.

- Cảm nhận được giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm.

- Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác thể hiện qua

ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo về cuộc sống trong phủ chúa Trịnh

- Đọc hiểu thể kí sự theo đặc trưng thể loại.

1 Kiến thức :Hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm, cũng như thái độ

trước hiện thực và ngòi bút kí sự chân thực, sắc sảo của Lê Hữu Trác quađoạn trích miêu tả cuộc sống và cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa Trịnh

2 Kĩ năng: Đọc - hiểu một tác phẩm thuộc thể kí của văn học trung đại.

3 Thái độ: Trân trọng, cảm phục nhân cách của tác giả.

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

- Phương pháp: Phối kết hợp các phương pháp bình giảng, vấn đáp, thảoluận, đọc hiểu, phân tích

- Phương tiện, kĩ thuật dạy học: sgk, giáo án, tài liệu

- Chuẩn bị của thầy và trò:

+ Thầy: soạn giáo án, giao nhiệm vụ trước cho học sinh, chuẩn bị trang thiếtbị

+ Trò: soạn bài, thực hiện nhiệm vụ được giao, sưu tầm tài liệu về bài học

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Giới thiệu bài mới:

Lê Hữu Trác không chỉ nổi danh là một “lương y như từ mẫu” mà còn là một nhà thơ, nhà văn nổi tiếng Với tập kí sự đặc sắc “ Thượng kinh kí sự” – đây là tác phẩm có giá trị hiện sâu sắc đồng thời thể hiện nhân cách thanh cao của tác giả Để hiểu điều này ta tìm hiểu đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”.

Trang 3

4 Nội dung bài học:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1: GV hướng dẫn hs tìm

hiểu khái quát.

GV yêu cầu hs đọc phần tiểu dẫn sgk

2) Dựa vào sgk trình bày vài nét về tác

giả Lê Hữu Trác?

- Nội dung đoạn trích

2) Đọc - hiểu văn bản:ựa vào tác phẩm,

em hãy cho biết nội dung đoạn trích ?

1) Tác giả đã thấy gì về quang cảnh

bên ngoàicung ? Chi tiết nào miêu tả

I Tim hiểu chung:

a Tác phẩm “TKKS”:

- TKKS là tập nhật kí bằng chữHán, in ở cuối bộ “Y tông tâm tĩnh”

- Tác phẩm tả quang cảnh ở kinh

đô, cuộc sống xa hoa phủ chúa Trịnh

và quyền uy thế lực của nhà chúa

II Đọc - hiểu văn bản:

1.Tác giả kể chuyện được vua cho

đem cáng đến đón vào cung chữ bệnh:

- Cảnh bên ngoài:

+ Mấy lần cửa, theo đường bên trái

Trang 4

điều đó?

2) Tác giả có những suy nghĩ ntn khi

lần đàu tiên thấy được những quang

đời thường và tác giả đã đánh giá: “Cả

trời Nam sang nhất là đây!” Qua bài

thơ ta thấy danh y cũng chỉ ví mình

như một người đánh cá ( ngư phủ ) lạc

vào động tiên (đào nguyên ) dù tác giả

vốn là con quan sinh trưởng ở chốn

phồn hoa nay mới biết phủ chúa

Quang cảnh đó càng được rỏ nét hơn

khi đươc dẫn vào cung

GV cho hs đọc nhẫm lại đoạn trích và

đưa ra câu hỏi hs thảo luận nhóm trả

lời gv nhận xét chốt ý

1) Tác giả kể và tả gì khi được dẫn

vào cung? Những chi tiết nào được

quan sát kĩ nhất?

( nhóm 1)

GV giảng:

Đại đường uy nghi sang trọng đến nổi

một danh y nổi tiếng cũng chỉ dám

ngước mắt nhìn rồi lại cuối đầu đi “ và

cảm nhận rằng ở đó toàn những đồ đạc

nhân gian chưa từng thấy”

2) Thái độ của tác giả ntn khi bước vào

cung?

(nhóm 2 )

Qua con mắt và cảm nghĩ của tác giả ta

thấy chúa Trịnh là một nơi đệ hưởng

lạc để củng cố quyền uy , xa rời cuộc

sống nhân dân, một nơi để hưởng lạc

củng cố quyền uy bằng lầu cao cửa

rộng che giấu sự bất ực cả mình trước

tình cảnh của đất nước

dành cho người ngoài cung

+ Tác giả thấy đâu đâu cũng cây cối

“um tùm”, tiếng chim ríu rít, hoa đuathắm, mùi hương thoang thoảng, hànhlang nối nhau liên tiếp, lời truyền báorộn ràng, người qua lại như mắc cửi…

→ Quang cảnh phủ chúa Trịnh cực kì

xa hoa tráng lệ nhằm khẳng định quyền

uy tột cùng của nhà chúa trong khi đó dân tình trong nước đang chịu nhiều khổ cực vì đói rét, vì chiến tranh

2 Tác giả kể và tả những điều mắt thấy tai nghe khi được dẫn vào cung:

- Tác giả đi qua mấy lần cửa đến mộtcái điếm, ở đó “ có những cây lạ lùng

và những hòn đá lì lạ”

“ cột và bao lơn lượn vòng”

- Vượt qua một cái cửa lớn, bị chặn lại

=> Tác giả đã bị ngợp , bị động trướccảnh uy nghi cẩn mật quá mức tưởngtượng

- Thái độ của tác giả: tự coi mình là

“quê mùa” → khiêm tốn thân mật với

Trang 5

3) Thái độ của tác giả khi tiếp xúc với

các lương y khác?

( nhóm 3 )

Hs đọc lại đoạn 3 và gv đưa ra câu hỏi

hs trả lời gv nhận xét chốt ý:

1 tác giả kể và tả về thâm cung với

những chi tiết nào?Qua đó ta thấy chúa

Trịnh đã thể hiện cuộc sống vương giả

ntn?

Câu hỏi THMT:

Qua cuộc sống của thế tử, em suy nghĩ

ntn về mối quan hệ giữa môi trường

Chi tiết thế tử khen ông này lạy khéo

là chi tiết rất đắt, vì nó vừa chân thực

vừa hài hước kín đáo Nó không chỉ tả

cảnh sinh hoạt giàu sang của phủ chú

mà còn nói lên quyền uy tối thượng

của đấng con trời, cháu trời và thân

phận nhỏ nhoi, thấp bé của người thầy

thuốc và thái độ kín đáo khách quan

của người kể

Mối quan hệ vua – tôi làm cho mối

quan hệ giữa người ban ơn ( người

chữa bệnh) và người hàm ơn ( con

bệnh ) trở nên vô nghĩa bất bình đẳng

HS đọc đoạn cuối, gv giải thích các từ

khó và đưa ra câu hỏi:

1) Cách chuẩn bệnh của Lê Hữu Trác

cùng những biến tâm tư của ông khi kê

đơn cho ta hiểu gì về người thầy thuốc

này ?

( hs thảo luận trả lời gv nhận xét)

GV giảng:

Ông cũng muốn kết hợp việc nâng cao

thể lực đồng thời với trị bệnh nhưng

ông nghĩ nếu chữa lành quá sớm thì

chúa sẽ khen và giữ lại làm quan, điều

này ông không muốn Trong ông có

các lương y Đó là nét nhân cách củaông

3 Tác giả kể và tả việc đi sâu vào nội cung và khám bệnh cho thế tử:

- Cảnh thâm cung: trướng gấm, màn là,sập vàng, ghế rồng, đèn sáng lấp lánh,hương hoa ngào ngạt, cung nhân xúmxít, màu mặt phấn, màu áo đỏ

- Thủ tục rườm rà, nhiêu khê: bữa ănsáng của tác giả ở điếm hậu mã, cảnhmọi người chầu chực hầu thế tử, cảnhchuẩn bệnh kê đơn, phải lạy chào bốnlạy, lại được khen một câu : “ Ông nàylạy khéo”

→ Nội cung là một cảnh vàng son,nhưng tù hãm, thiếu không khí, ngộtngạt, cuộc sống thế tử như “ con chimnon nhốt trong lồng son”

4 Tác giả nhận định bệnh và đề ra phương án chữa bệnh:

- Bồi dưỡng thể lực, thể lực tốt sẽ đuổiđược bệnh ( Quan điểm này xuất phát

từ cuộc sống của thế tửi và các biểuhiện bên ngoài của bệnh)

- Phương sách hòa hoãn, kéo dài thờigian chữa bệnh để ông có thể về lại quênhà

Trang 6

một mâu thuẫn phải trung với chúa

nhưng phải tránh việc chúa bắt làm

quan nên ông chọn phương sách bồi

dưỡng sức khỏe

2) Qua những phân tích trên , hãy đánh

giá chung về tác giả ?

-Hs suy nghĩ ,trả lời

-Gv nhận xét ,tổng hợp:

Qua đoạn trích ,Anh (chị) có nhận xét

gì về nghệ thuật viết kí sự của tác giả ?

5 Bút pháp kí sự đặc sắc của tác phẩm

+ Khả năng quan sát tỉ mỉ ,ghi chép trung thực ,tả cảnh sinh động

+ Lối kể khéo léo ,lôi cuốn bằng những

sự việc chitiết đặc sắc + Có sự đan xen với tác phẩm thi ca làm tăng chất trữ tình của tác phẩm

IV Tổng kết:

Đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh” phảnảnh quyền lực to lớn của Trịnh Sâm,cuộc sống xa hoa hưởng lạc trong phủchúa đồng thời bày tỏ thái độ coithường danh lợi quyền quý của tác giả

IV Kiểm tra đánh giá & hướng dẫn học tập.

1.Kiểm tra, đánh giá.

So sánh đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh với một tác phẩm hoặc đoạn trích kí

khác của văn học trung đại Việt Nam mà anh (chị) đã đọc và nêu nhận xét về nétđặc sắc của đoạn trích này?

Trang 7

Tiết 2

TỪ NGÔN NGỮ CHUNG ĐẾN LỜI NÓI CÁ NHÂN

- Hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân, nhữngbiểu hiện của cái chung và cái riêng trong lời nói cá nhân

- Nhận diện được những quy tắc chung và phát hiện những sáng tạo cá nhân,biết sử dụng ngôn ngữ một cách sáng tạo khi cần thiết

B Kế hoạch thực hiện

Hướng dẫn HS Tìm hiểu chung và luyện tập

C Tiến trình dạy học

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1.Kiến thức: Giúp HS nắm được biểu hiện của cái chung trong ngôn ngữ của

XH và cái riêng trong lời nói của cá nhân, mối tương quan giữa chúng

2 Kỹ năng: Nâng cao năng lực lĩnh hội những nét riêng trong ngôn ngữ của cá

nhân, nhất là của các nhà văn có uy tín Đồng thời rèn luyện để hình thành vànâng cao năng lực sáng tạo của cá nhân, biết phát huy phong cách ngôn ngữ cánhân khi sử dụng ngôn ngữ chung

3 Thái độ: vừa có ý thức tôn trọng những quy tắc ngôn ngữ chung của XH,

vừa có sáng tạo, góp phần vào sự phát triển ngôn ngữ của XH

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN

BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

2 Kiểm tra bài cũ: Qua đoạn trích Thượng kinh kí sự, em nhận xét gì về

con người Lê Hữu Trác? Nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích?

Các nhà khoa học cho rằng: “sau lao động và đồng thời với lao động là tư

duy và ngôn ngữ”, tức ngôn ngữ là sản phẩm chung của XH loài người Nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể trao đổi thông tin, trao đổi tư tưởng tình cảm và

từ đó tạo lập các mối quan hệ XH Hay ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chung của XH mà mỗi cá nhân điều phải sử dụng để “phát tin” và “nhận tin”

Trang 8

dưới các hình thức nói và viết Như vậy, ngôn ngữ chung của XH và việc vận dụng ngôn ngữ vào từng lời nói cụ thể của mỗi cá nhân là một quá trình “ giống

và khác nhau”, nhưng không đối lập mà lại có mối quan hệ qua lại chặt chẽ Vậy cái chung ấy là gì? Ta tìm hiểu bài “ Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân”.

4 Nội dung bài học

Hoạt động1: Hướng dẫn hs hình

thành khái niệm về ngôn ngữ chung:

Thao tác 1: GV cho hs tìm hiểu từ

thực tiễn sử dụng ngôn ngữ hằng ngày

qua hệ thống xâu hỏi:

1) Trong giao tiếp hằng ngày ta sử

dụng những phương tiện giao tiếp nào?

Phương tiện nào là quan trọng nhất?

Dự kiến câu trả lời của hs

- Dùng nhiều phương tiện như: động

tác, cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, bằng tín

hiệu kĩ thuật,… nhưng phổ biến nhất là

ngôn ngữ

Đối với người Việt Nam là tiếng Việt

2) Ngôn ngữ có tác dụng nào đối giao

tiếp XH?

- Ngôn ngữ giúp ta hiểu được điều

người khác nói và làm cho người khác

hiểu được điều ta nói

3) Ngôn ngữ có vai trò như thế nào

trong cuộc sống xã hội?

thành lời nói cá nhân.

HS đọc phần II và trả lời câu hỏi

1) Lời nói - ngôn ngữ có mang dấu ấn

cá nhân không? Tại sao?

Hoạt động nhóm

GV tổ chức một trò chơi giúp HS nhận

diện tên bạn mình qua giọng nói

- Chia làm 4 đội chơi Mỗi đội cử một

bạn nói một câu bất kỳ Các đội còn lại

- Mỗi cá nhân phải tích lũy và biết sửdụng ngôn ngữ chung của cộng đồng

+ Các tiếng (âm tiết )

+ Các ngữ cố định (thành ngữ, quánngữ)

b Qui tắc chung, phương thức chung.

- Qui tắc cấu tạo các kiểu câu: Câuđơn, câu ghép, câu phức

- Phương thức chuyển nghĩa từ: Từnghĩa gốc sang nghĩa bóng

Tất cả được hình thành dần tronglịch sử phát triển của ngôn ngữ và cầnđược mỗi cá nhân tiếp nhận và tuântheo

2 Lời nói – sản phẩm của cá nhân:

- Giọng nói cá nhân: Mỗi người một

vẻ riêng không ai giống ai

- Vốn từ ngữ cá nhân: Mỗi cá nhân ưa

Trang 9

nhắm mắt nghe và đoán người nói là

ai?

2) Tìm một ví dụ ( câu thơ, câu văn )

mà theo đội em cho là mang phong

cách cá nhân tác giả, có tính sáng tạo

độc đáo trong việc sử dụng từ ngữ?

Hoạt động 3: hướng dẫn hs tìm hiểu

mục III Sgk

Gv chép ngữ liệu lên bảng hs chép vào

vở và trả lời câu hỏi:

Hãy cho biết sự khác nhau giữa các từ

“hoa” trong các câu thơ sau:

- Hoa hồng nở, hoa hồng lai rụng

- Thềm hoa một bước, lệ hoa mấy

hàng

- Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa

- Hoa thường hay héo cỏ thường tươi

Qua tìm hiểu ngữ liệu trên em hãy cho

biết mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung

và lời nói cá nhân?

độ, môi trường địa phương …

- Sự chuyển đổi, sáng tạo khi sử dụng

từ ngữ quen thuộc: Mỗi cá nhân có sựchuyển đổi, sáng tạo trong nghĩa từ,trong sự kết hợp từ ngữ…

- Việc tạo ra những từ mới

- Việc vận dụng linh hoạt sáng tạo quitắc chung, phương thức chung

Phong cách ngôn ngữ cá nhân

3 Quan hệ giữa ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân:

a Tìm hiểu ngữ liệu:

- Từ “hoa 1”phần cây cỏ nở ra đầu mútcành nhỏ rồi kết lại thành quả → nghĩagốc

- Từ “hoa 2” chỉ nước mắt người con gái đẹp

- Từ “hoa 3” vì tình yêu của Thúy Kiều

mà Kim Trọng phải tìm nàng

- Từ “hoa 4” chỉ người quân tử trong

xã hội phong kiến chịu nhiều bất công, thua thiệt, uất ức Cỏ chỉ bọn quan tham

b Kết luận:

- Ngôn ngữ chung là cơ sở để sản sinh

ra lời nói cụ thể của mình đồng thời để lĩnh hội lời nói cá nhân khác

- Ngược lại lời nói cá nhân vừa là biểu hiện của ngôn ngữ chung, vừa có những nét riêng Hơn nữa, cá nhân có thể sáng tạo góp phần làm biến đổi và phát triển ngôn ngữ chung

Trang 10

- Tạo âm hưởng mạnh và tô đậm hìnhtượng thơ - cá tính nhà thơ Hồ XuânHương

Bài tập 3

Trong đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh” quan chánh đường sử dụng cáchnói riêng của quan lại trong triều:

Thế tử = con vua; thánh thượng = vua; tiểu hoàng môn = hoạn quan; thánh chỉ

= lệnh vua,…

Bài tập 1:

“ nách” chỉ góc tường Nguyễn Du chuyển nghĩa vị trí trên thân thể con người sang nghĩa chỉ vị trígiao nhau giữa hai bức tường tạo nên một góc

Nguyễn Du theo phương thức chuyển nghĩa chung của tiếng Việt

Phương thức ẩn dụ (dựa vào quan hệ tương đồng giữa hai đối tượng gọi tên)

Bài tập 2.

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại.

- Xuân ( đi ): Tuổi xuân, vẻ đẹp conngười

- Xuân ( lại ): Nghĩa gốc- Mùa xuân

Cành xuân đã bẻ cho người

chuyên tay

- Vẻ đẹp người con gái

Mùa xuân là tết trồng cây

Làm cho đất nước càng ngày

Trang 11

Sóng đã cài then đêm sậpcửa

- Mặt trời: Nghĩa gốc, được nhân hóa

Từ ấy trong tôi bừng nắnghạ

Mặt trời chân lý chói qua

- Mặt trời( của bắp ): Nghĩa gốc

- Mặt trời ( của mẹ): Ẩn dụ - đứa con

Bài tập 4.

Từ mới được tạo ra trong thời giangần đây:

- Mọn mằn: Nhỏ, quá nhỏ  Qui tắctạo từ lấy, lặp phụ âm đầu

- Giỏi giắn: Rất giỏi  Láy phụ âmđầu

- Nội soi: Từ ghép chính phụ Soi:

Chính

 Nội

IV Kiểm tra, đánh giá và hướng dẫn học tập

1.Kiểm tra, đánh giá.

- Mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân?

- Tìm thêm ví dụ về mối quan hệ giữa ngôn ngữ chung và lời nói cá nhân?

2 Hướng dẫn học tập.

- Nắm nội dung bài học

- Làm bài tập còn lại - bài tập 3

- Soạn bài: “Tự tình”.- Chuẩn bị bài viết số 01

Tiết 3: Bài làm văn số 1 (Sổ chấm trả)

Trang 12

- Cảm nhận được tâm trạng bi kịch, tính cách và bản lĩnh của Hồ XuânHương.

- Hiểu được tài năng nghệ thuật thơ Nôm của tác giả

- Kĩ năng đọc – hiểu bài thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại

- Những nét chính về cuộc đời và sáng tác của Hồ xuân Hương

- Cảm nhận được tâm trạng buồn tủi và tình cảnh éo le của tác giả

- Thấy được tài năng nghệ thuật thơ Nôm của HXH: thơ Đường luật viết bằng tiếng Việt, cách dùng từ ngữ, hình ảnh giản dị, giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế

2 Kỹ năng: Biết cách đọc hiểu một bài thơ Đường luật

3 Thái độ: Trân trọng và khâm phục bản lĩnh, tài năng của HXH

BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

- Phương pháp: Phối kết hợp các phương pháp bình giảng, vấn đáp, thảo luận, đọc hiểu, phân tích

III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

Nêu những phương diện chung và riêng của lời nói cá nhân ?

Khi xã hội phong kiến Việt Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng, làm cho cuộc sống của người nông dân vô cùng khổ cực, đặc biệt là người phụ nữ Và không ít nhà thơ, nhà văn đã phản ánh điều này trong tác phẩm như: “ Truyện kiều “ ( Nguyễn Du), “ Chinh phụ ngâm “ ( Đặng trần Côn), “ Cung oán ngâm khúc “ ( Nguyễn Gia Thiều ), …Đó là những lời cảm thông của người đàn ông nói về người phụ nữ, vậy người phụ nữ nói vè thân phận của chính họ như thế nào, ta cùng tìm hiểu bài “ Tự tình II “ của Hồ Xuân Hương.

Trang 13

Hoạt động 1: hướng dẫn hs tìm hiểu

- Quê Quỳnh Đôi – Quỳnh Lưu – Nghệ

An nhưng sống chủ yếu ở Hà Nội

- Là một người phụ nữ có tài nhưng

cuộc đời và tình duyên gặp nhiều

ngang trái

Thao tác 2: Tìm hiểu về sự nghiệp

sáng tác

Em hãy nêu vài nét về sự nghiệp sáng

tác và xuất xứ bài thơ “tự tình II”?

Hoạt động 2.

GV hướng dẫn HS cách đọc văn bản

Gọi HS đọc và nhận xét GV đọc lại

1)Tìm những từ chỉ không gian, thời

gian và tâm trạng của nhân vật trữ tình

trong 2 câu thơ đầu?

từ và hình tượng

2 Sự nghiệp sáng tác:

- Sáng tác cả chữ Hán và chữ Nômnhưng thành công ở chữ Nôm

→ được mệnh danh là “ bà chúa thơNôm”

- Bài thơ “Tự tình” nằm trong chùmthơ tự tình gồm 3 bài của Hồ XuânHương

II Đọc – hiểu:

1 Hai câu đề:

- Thời gian : đêm khuya

- Không gian vắng vẻ với bước đi dồndập của thời gian “ tiếng trống canhdồn “

→ Tâm trạng cô đơn, tủi hổ của HồXuân Hương

Nghệ thuật đối lập:

Cái hồng nhan >< nước non

Cái – hồng nhan, từ “ trơ”

 Cách dùng từ: Cụ thể hóa, đồ vậthóa, rẻ rúng hóa cuộc đời của chínhmình

 Câu thơ ngắt làm 3 như một sự chì

chiết, bẽ bàng, buồn bực Cái hồng

nhan ấy không được quân tử yêu

Trang 14

Xót xa về mình trơ trọi trong đêm

khuya, nhà thơ tìm đến nguồn vui với

trăng, với rượu.

GV đọc lại hai câu thực đưa ra câu hỏi

hs trả lời:

? Chén rượu có làm vơi đi nỗi lòng của

nhà thơ không? Em hãy cho biết tâm

trạng của nhà thơ ?

- Vầng trăng - xế - khuyết - chưa tròn:

Yếu tố vi lượng  chẳng bao giờ viên

mãn

Trăng sắp tàn mà vẫn “khuyết chưa

tròn” Tuổi xuân trôi qua mà nhân

duyên chưa trọn vẹn Hương vị của

rượu để lại vị đắng chát, hương vị của

tình để lại phận hẩm duyên ôi.

Chạnh nhớ Kiều:

Khi tỉnh rượu lúc tàn canh,

Giật mình, mình lại thương mình xót xa.

Nhưng tính cách của Hồ Xuân Hương

không khuất phục, cam chịu số phận

như những người phụ nữ khác mà cố

vươn lên.

?Qua đó, ta thấy được điều gì về

HXH?

thương mà lại vô duyên, vô nghĩa, trơ

lì ra với nước non

=> Hai câu thơ tạc vào không gian,

thời gian hình tượng một người đàn bàtrầm uất, đang đối diện với chính mình

2 Hai câu thực:

- “ say lại tỉnh “ gợi lên cái vòng quẩnquanh, tình duyên trở thành trò đùa củacon tạo, càng say càng tỉnh càng cảmnhận nổi đau của thân phận

- Uống rượu mong giải sầu nhưng

không được, Say lại tỉnh tỉnh càng

buồn hơn

- Hình ảnh người phụ nữ uống rượumột mình giữa đêm trăng, đem chínhcái hồng nhan của mình ra làm thứcnhấm, để rồi sững sờ phát hiện ra rằngtrong cuộc đời mình không có cái gì làviên mãn cả, đều dang dở, muộn màng

- Hai câu đối thanh nghịch ý: Ngườisay lại tỉnh >< trăng khuyết vẫn khuyết

 tức, bởi con người muốn thay đổi

mà hoàn cảnh cứ ỳ ra  vô cùng côđơn, buồn và tuyệt vọng

 Niềm mong mỏi thoát ra khỏi

hoàn cảnh thực tại nhưng không tìm được lối thoát Đó cũng chính là than phận của người phụ nữ trong xhpk ngày xưa.

Củng cố: Nhận xét về tâm trạng tác giả và nghệ thuật thể hiện ở 4 câu thơ

2 Kỹ năng: Biết cách đọc hiểu một bài thơ Đường luật

Trang 15

3 Thái độ: Trân trọng và khâm phục bản lĩnh, tài năng của HXH

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

Nêu những nét chính về cuộc đời và đặc sắc trong sáng tác của Hồ XuânHương ?

Hoạt động 3:

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu Hai

câu luận

1) Hình tượng thiên nhiên trong hai

câu thơ 5+6 góp phần diễn tả tâm trạng

và thái độ của nhân vật trữ tình trước

số phận như thế nào?

GV gợi ý:

+ Tác giả sử dụng biện pháp nghệ nào?

+ tại sao khi nhìn xuongs đất tác giả lại

chú ý đến rêu, khi nhìn lên cao lại chú

Hai câu kết nói lên tâm sự gì của tác

giả? Nghệ thuật tăng tiến ở câu thơ

cuối có ý nghĩa như thế nào? Giải

thích nghĩa của hai "xuân" và hai từ

"lại" trong câu thơ ?

+ Xuân đi: Tuổi xuân ( tác giả )

+ Xuân lại:Mùa xuân ( đất trời )

II Đọc – hiểu:

1 Hai câu đề:

2 Hai câu thực

3 Hai câu luận:

- Động từ mạnh: Xiên ngang, đâmtoạc-> Tả cảnh thiên nhiên kì lạ phithường, đầy sức sống: Muốn pháphách, tung hoành - cá tính Hồ XuânHương: Mạnh mẽ, quyết liệt, tìm mọicách vượt lên số phận

- Phép đảo ngữ và nghệ thuật đối: Sựphẫn uất của thân phận rêu đá, cũng là

sự phẫn uất, phản kháng của tâm trạngnhân vật trữ tình

4 Hai câu kết:

Ngán nỗi xuân đi, xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con

- Hai câu kết khép lại lời tự tình

Nỗi đau về thân phận lẽ mọn, ngánngẩm về tuổi xuân qua đi không trở lại,nhưng mùa xuân của đất trời vẫn cứtuần hoàn

 Nỗi đau của con người lâm vàocảnh phải chia sẻ cái không thể chia sẻ: Mảnh tình - san sẻ - tí - concon

Trang 16

+ Lại(1): Thêm lần nữa

+ Lại(2): Trở lại

Bản chất của tình yêu là không thể san

sẻ ( Ăng ghen).

- Liên hệ: Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh

lùng/ chém cha cái kiếp lấy chồng

chung/ năm thì mười họa nên chăng

- Bài thơ vừa nói lên bi kịch duyên

phận vừa cho thấy khát vọng sống,

khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân

Hương Anh chị hãy phân tích điều đó?

- So sánh sự giống nhau và khác nhau

của 2 bài Tự tình I, II ?

+ Giống nhau: Tác giả tự nói lên nỗi

lòng mình với hai tâm trạng vừa buồn

tủi, xót xa vừa phẫn uất trước duyên

phận; tài năng sử dụng tiếng Việt của

HXH - có tài năng đặc biệt khi sử dụng

từ ngữ làm định ngữ hoặc bổ ngữ (mõ

thảm, chuông sầu, tiếng rền rĩ, duyên

mõm mòm, già tom (I), xiên ngang,

đâm toạc (II); nghệ thuật tu từ đảo

ngữ, tăng tiến)

+ Khác nhau: Ở bài (I) yếu tố phản

kháng, thách đố duyên phận mạnh mẽ

hơn Điều này cho phép giả định bài (I)

được viết trước và được viết khi tác giả

còn trẻ hơn lúc viết bài (II))

Đó là nỗi lòng của người phụ nữ ngàyxưa khi với họ hạnh phúc chỉ là chiếcchăn bông quá hẹp

 Câu thơ nát vụn ra, vật vã đến nhứcnhối vì cái duyên tình hẩm hiu, lận đậncủa nhà thơ Càng gắng gượng vươnlên càng rơi vào bi kịch

5 Nghệ thuật:

Sử dụng từ ngữ độc đáo, sắc nhọn,tảcảnh sinh động đưa ngôn ngữ đờithường vào thơ

III Tổng kết:

Qua bài thơ ta thấy được bản lĩnh HXHđược thể hiện qua tâm trạng đầy bi kịch: vừa buồn tủi vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le, vừa cháy bỏng khao khát được hạnh phúc

IV LUYỆN TẬP:

Trang 17

- Học thuộc bài thơ.

- Học bài cũ, soạn bài: “Cõu cỏ mựa thu”

Tiết 6,7

Ngày soạn 07 – 07 - 2014

CÂU CÁ MÙA THU

(Thu điếu) Nguyễn Khuyến

-A Chuẩn kiến thức kĩ năng

- Cảm nhận được vẻ đẹp của mựa thu Việt Nam vựng đồng bằng Bắc Bộ và

vẻ đẹp tõm hồn thi nhõn

- Thấy được tài năng thơ Nụm của tỏc giả.

- Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại.

- Nắm được những nột chớnh về cuộc đời và sỏng tỏc của tỏc giả

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của cảnh thu điển hình cho mùa thu làng cảnh VN vùng

đồng bằng Bắc Bộ

- Thấy đợc tài năng thơ Nôm Nguyễn Khuyến với bút pháp nghệ thuật tả cảnh, tả

tình, nghệ thuậtgieo vần, sử dụng từ ngữ

2 Kỹ năng: Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại.

3 Thái độ: Trân trọng tài năng của nguyễn Khuyến và bồi đắp thêm tình yêu

thiên nhiên, yêu quê hơng đất nớc

BỊ CỦA THẦY VÀ TRề

- Phương phỏp: Phối kết hợp cỏc phương phỏp bỡnh giảng, vấn đỏp, thảoluận, đọc hiểu, phõn tớch

- Phương tiện, kĩ thuật dạy học: sgk, giỏo ỏn, tài liệu

- Chuẩn bị của thầy và trũ:

+ Thầy: soạn giỏo ỏn, giao nhiệm vụ trước cho học sinh, chuẩn bị trang thiếtbị

Trang 18

+ Trò: soạn bài, thực hiện nhiệm vụ được giao, sưu tầm tài liệu về bài học.

Qua bài thơ Tự tình ta thấy được tâm sự gì của nhà thơ ? Đặc sắc nghệ thuật ?

Thu là thơ của đất trời, thơ là thu của lòng người và mùa thu là đề tài quen

thuộc của thi nhân từ xưa đên nay Và nhiều tác giả có những vần thơ nổi tiếng

về mùa thu như “ Tiếng thu” (Lưu trọng Lư), cảm thu, tiễn thu của (Tản Đà), Đây mùa thu tới( Xuân Diệu),… Và hôm nay ta sẽ đến với cảnh thu điển hình của làng cảnh Việt Nam: mùa thu ở Bắc Bộ qua bài “Thu điếu” Nguyễn Khuyến.

* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu khái quát về tác giả và văn

bản

- Thao tác 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu vài nét về tác giả

- Em hãy giới thiệu đôi nét về chùm ba

bài thơ thu của Nguyễn Khuyến?

Định hướng câu trả lời của hs

- 1864 đỗ đầu kì thi hương

- 1871 đỗ đầu kì thi đình nên được

gọi là Tam Nguyên Yên Đỗ

- Nguyễn Khuyến làm quan hơn 10

năm rồi lui về dạy học

Hoạt động 2: hướng dẫn HS tìm hiểu

chi tiết bài thơ

Thảo luận nhóm

Nhóm 1 Điểm nhìm cảnh thu của tác

giả có gì đặc sắc? Từ điểm nhìn ấy nhà

thơ đã bao quát cảnh thu như thế nào?

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

Nguyễn Khuyến là bậc túc nho tài, cócốt cách thanh cao, có lòng yêu nướcthương dân nhưng bất lực trước thờicuộc

- Được mệnh danh lad “ nhà thơ củadân tình làng cảnh Việt Nam”

2 Sự nghiệp sáng tác:

Nguyễn Khuyến sáng tác cả thơ, văn,câu đối, nhưng thành công hơn cả làthơ cả thơ chữ Hán và thơ chữ Nôm

3 Vị trí, đề tài, hoàn cảnh sáng tác

bài thơ:

+ Vị trí : Bài thơ “ Mùa thu câu cá “một tong chùm ba bài thơ thu củaNguyễn Khuyến

+ Đề tài: Viết về đề tài mùa thu – đềtài quen thuộc

+ Hoàn cảnh sáng tác: Viết trong thờigian khi Nguyễn khuyến về ở ẩn tạiquê nhà

II Đọc – hiểu :

1 Cảnh thu:

- Điểm nhìn từ trên thuyền câu -> nhìn

ra mặt ao nhìn lên bầu trời -> nhìn tớingõ vắng -> trở về với ao thu

-> Cảnh thu được đón nhận từ gần ->cao xa -> gần Cảnh sắc thu theo nhiềuhướng thật sinh động với hình ảnh vừa

Trang 19

Nhóm 2 Những từ ngữ hình ảnh nào

gợi lên được nét riêng của cảnh sắc

mùa thu? Hãy cho biết đó là cảnh thu ở

miền quê nào?

Nhóm 3 Hãy nhận xét về không gian

thu trong bài thơ qua các chuyển động,

màu sắc, hình ảnh, âm thanh?

đối lập vừa cân đối, hài hòa

- Mang nét riêng của cảnh sắc mùa thucủa làng quê Bắc bộ: Không khí dịunhẹ, thanh sơ của cảnh vật:

+ Màu sắc: Trong veo, sóng biếc, xanh

ngắt

+ Đường nét, chuyển động: Hơi gợn tí,

khẽ đưa vèo, mây lơ lửng.

-> Hình ảnh thơ bình dị, thân thuộc,không chỉ thể hiện cái hồn của cảnhthu mà còn thể hiện cái hồn của cuộcsống ở nông thôn xưa

"Cái thú vị của bài Thu điếu ở các điệu

xanh, xanh ao, xanh bờ, xanh sóng,xanh trúc, xanh trời, xanh bèo" ( XuânDiệu )

- Không gian thu tĩnh lặng, phảng phấtbuồn:

+ Vắng teo+ Trong veo Các hình ảnh đượcmiêu tả

+ Khẽ đưa vèo trong trạng tháingưng

+ Hơi gợn tí chuyển động, hoặcchuyển

 Đẹp nhưng tĩnh lặng và đượmbuồn; Cảnh thu: Điển hình cho mùathu làng cảnh Việt Nam

Củng cố: Những từ ngữ, hình ảnh nào gợi lên cảnh thu mang được nét riêng của

mùa thu làng quê xứ Bắc VN?

Trang 20

2 Kỹ năng: : Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại.

3 Thái độ: Trân trọng tài năng của nguyễn Khuyến và bồi đắp thêm tình yêu

thiên nhiên, yêu quê hơng đất nớc

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRề

+ Trũ: soạn bài, thực hiện nhiệm vụ được giao, sưu tầm tài liệu về bài học

III TIẾN TRèNH BÀI DẠY

Cảnh thu trong bài thơ được miờu tả như thế nào ?

3 Giới thiệu bài mới.

Hướng dẫn học sinh tỡm hiểu về

Tỡnh thu

+ GV: Khụng gian trong Cõu cỏ mựa

thu gúp phần diễn tả tõm trạng như thế

nào?

+ HS: Núi chuyện cõu cỏ nhưng thực

ra khụng chỳ ý vào việc cõu cỏ Núi

cõu cỏ nhưng thực ra là để đún nhận

trời thu, cảnh thu vào lũng

+ GV: Khi nhà thơ cảm nhận được độ

trong veo của nước, cỏi hơi gợn tớ của

súng, độ rơi khe khẽ của lỏ, cả õm

thanh tiếng cỏ đớp mồi dưới chõn bốo,

nú chứng tỏ cừi lũng nhà thơ lỳc này

như thế nào?

+ GV: Khụng gian tĩnh lặng đem đến

sự cảm nhận về nỗi niềm gỡ trong tõm

- Núi chuyện cõu cỏ nhưng thực ra là

để đún nhận cảnh thu, trời thu vào cừilũng

+ Một tõm thế nhàn: Tựa gối ụm cần+ Một sự chờ đợi: Lõu chẳng được.+ Một cỏi chợt tỉnh mơ hồ: Cỏ đõu đớpđộng

- Khụng gian thu tĩnh lặng như sự tĩnhlặng trong tõm hồn nhà thơ, khiến tacảm nhận về một nỗi cụ đơn, man mỏcbuồn, uẩn khỳc trong cừi lũng thi nhõn

Trang 21

màu xanh (độ xanh trong của nước,

xanh biếc của sóng, xanh ngắt của

trời) gợi cảm giác gì? Cái se lạnh của

cảnh thu, của ao thu, trời thu thấm vào

tâm hồn nhà thơ hay chính cái lạnh từ

tâm hồn nhà thơ lan tỏa ra cảnh vật?

+ GV: Có ý kiến cho rằng chữ vèo

trong câu thơ Lá vàng trước giá khẽ

đưa vèo không chỉ tả ngoại cảnh mà

còn gợi tâm cảnh, ý kiến của em như

của nhà thơ Nguyễn Khuyến đối với

thiên nhiên đất nước?

tìm hiểu nghệ thuật của bài thơ

+ GV: Nhận xét về ngôn từ được sử

dụng trong bài?

+ GV: Cách gieo vần trong bài thơ có

gì đặc biệt? Cách gieo vần ấy gợi cho

ta cảm giác gì về cảnh thu và tình thu?

+ GV: Bài thơ còn thể hiện một trong

những đặc sắc của nghệ thuật phương

Đông?

Hướng dẫn học sinh tổng kết bài

học.

+ GV:

o Nội dung: Cảnh mang vẻ đẹp điển

hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam

Cảnh đẹp nhưng phảng phất buồn, vừa

phản ánh tình yêu thiên nhiên đất

nước, vừa cho thấy tâm sự thời thế của

3 Đặc sắc nghệ thuật.

- Cách gieo vần đặc biệt: Vần " eo "(tửvận) khó làm, được tác giả sử dụngmột cách thần tình, độc đáo, góp phầndiễn tả một không gian vắng lặng, thunhỏ dần, khép kín, phù hợp với tâmtrạng đầy uẩn khúc của nhà thơ

- Lấy động nói tĩnh- nghệ thuật thơ cổphương Đông

- Vận dụng tài tình nghệ thuật đối

4 Ý nghĩa văn bản :

Vẻ đẹp của bức tranh mùa thu, tình yêuthiên nhiên, đất nước và tâm trạng thờithế của tác giả

III.Tổng kết:

Ghi nhớ: sgk

Trang 22

+ HS: Đại diện các nhóm lần lượt

trình bày kết quả thảo luận

+ GV: Chốt lại các ý kiến đúng:

Cái hay của nghệ thuật sử dụng từ ngữ

trong bài thơ: dùng từ ngữ để gợi cảnh

và diễn tả tâm trạng

- Cảnh thanh sơ, dịu nhẹ được gợi lên

qua các tính từ: trong veo, biếc, xanh

ngắt; các cụm động từ: gợn tí, khẽ

đưa, lơ lửng

- Từ vèo trong câu thơ (…) nói lên tâm

sự thời thế của nhà thơ

- Vần eo – “tử vận” – được tác giả sử

dụng rất thần tình Trong văn cảnh của

bài Câu cá mùa thu , vần eo góp phần

diễn tả một không gian vắng lặng, thu

nhỏ dần, phù hợp tâm trạng đầy uẩn

khúc cá nhân

IV LUYỆN TẬP:

1 Bài tập

- Cảm nhận về hình ảnh Nguyễn Khuyến qua Câu cá mùa thu?

- Nhận xét về thành công nghệ thuật của bài thơ?

2.Hướng dẫn học tập.

- Học thuộc bài thơ, nắm nội dung bài học

- Soạn bài “ phân tích đề lập dàn ý trong bài văn nghị luận “

TiÕt 8

Ngµy so¹n 10- 09 - 2014

PHÂN TÍCH ĐỀ, LẬP DÀN Ý BÀI VĂN NGHỊ LUẬN

A Chuẩn kiến thức kĩ năng

- Nắm được cách thức phân tích đề văn nghị luận.

- Biết cách lập dàn ý bài văn nghị luận.

B Kế hoạch thực hiện

Hướng dẫn tìm hiểu chung và luyện tập

C Tiến trình dạy học

Trang 23

3.Thái độ: Có ý thức phân tích đề và lập dàn ý trớc khi làm bài

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN BỊ

CỦA THẦY VÀ TRề

- Phương phỏp: Phối kết hợp cỏc phương phỏp bỡnh giảng, vấn đỏp, thảo

luận, đọc hiểu, phõn tớch

+ Thầy: soạn giỏo ỏn, giao nhiệm vụ trước cho học sinh, chuẩn bị trang thiết

bị

2 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lũng bài thơ Cõu cỏ mựa thu và nờu những nột

chớnh về nội dung và nghệ thuật của tỏc phẩm?

Phõn tớch đề, lập dàn ý cho bài văn là một trong những bước quan trọng giỳp

học sinh hiểu sõu hơn về yờu cầu đề và những định hướng đỳng cho bài viết núi

chung và bài văn nghị luận núi riờng Để giỳp học sinh về vấn đề này ta tỡm hiểu

bài mới

* Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tỡm

hiểu việc phõn tớch đề

- Thao tỏc 1: Hướng dẫn học sinh phõn tớch

đề 1

+ GV: Đõy là dạng đề cú định hướng cụ thể

hay khụng? Vỡ sao?

+ GV: Đề nờu rừ yờu cầu về nội dung, giới

Việc chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới

- Nội dung: Từ ý kiến của Vũ Khoan cúthể suy ra:

+ Người Việt Nam cú nhiều điểm mạnhthụng minh, nhạy bộn với cỏi mới

+ Người Việt Nam cũng khụng ớt điểmyếu: thiếu hụt về kiến thức cơ bản, khảnăng thực hành và sỏng tạo hạn chế

+ Phỏt huy điểm mạnh, khắc phục điểm

Trang 24

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY – TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

+ GV: Ta có thể sử dụng những thao tác lập

luận nào trong bài viết?

+ GV: Dẫn chứng, tư liệu thuộc lĩnh vực đời

sống xã hội hay văn học?

- Thao tác 2: Hướng dẫn học sinh phân tích

đề 2

+ GV: Vấn đề cần nghị luận của đề là gì?

(Nội dung)

+ GV: Ta có thể sử dụng những thao tác lập

+ GV: Dẫn chứng, tư liệu thuộc lĩnh vực đời

sống xã hội hay văn học?

yếu là thiết thực chuẩn bị hành trang vàothế kỷ XXI

- Phương pháp:

Sử dụng thao tác lập luận bình luận, giảithích, chứng minh

- Phạm vi dẫn chứng: thực tế xã hội là chủyếu

2 Đề 2:

- Vấn đề cần nghị luận: Tâm sự của Hồ

Xuân Hương trong bài Tự tình II

- Nội dung: Nêu cảm nghĩ của mình vềtâm sự và diễn biến tâm trạng của HồXuân Hương: nỗi cô đơn, chán chường,khát vọng được sống hạnh phúc,…

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luậnphân tích kết hợp với nêu cảm nghĩ

- Phạm vi dẫn chứng: thơ Hồ Xuân Hương

+ GV: Dẫn chứng, tư liệu lấy từ đâu?

+ GV: Như vậy, phân tích đề là gì? Nêu

những yêu cầu cơ bản khi phân tích đề?

+ Bức tranh thu ở làng quê Việt Namnhất là ở làng quê Bắc Bộ

+ Tấm lòng gắn bó với quê hương đấtnước

+ Một nỗi buồn thầm lặng + Vẻ đẹp ngôn ngữ của bài thơ, …

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luậnphân tích, chứng minh, bình giảng, sosánh đối chiếu (với chùm thơ thu) kết hợpvới nêu cảm nghĩ

- Phạm vi dẫn chứng: thơ Nguyễn Khuyến

là chủ yếu

Trang 25

 Ghi nhớ (ý 1)

* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh cách

lập dàn ý

+ GV: Thế nào là lập dàn ý?

+ GV: Một vấn đề được giải quyết bằng nhiều

ý Các ý đó gọi là luận điểm

+ GV: Ở (các) dàn ý có bao nhiêu luận điểm?

+ GV: Mỗi ý lớn thường được cụ thể hóa

bằng các ý nhỏ hơn, là lý lẽ hoặc dẫn chứng,

người ta gọi đó là luận cứ

+ GV: Ở (các) dàn ý có bao nhiêu luận cứ?

+ GV: Cách sắp xếp các luận điểm, luận cứ

phải như thế nào thì phù hợp?

Mở bài: Nhìn chung phần mở bài thường có

nhiệm vụ giới thiệu và định hướng triển khai

vấn đề

Thân bài: Sắp xếp các luận điểm, luận cứ

trong luận điểm theo một trình tự logic (quan

hệ chỉnh thể - bộ phận, quan hệ nhân - quả ,

diễn biến tâm trạng…)

Kết bài: Tóm lược nội dung đã trình bày hoặc

nêu những nhân định, bình luận, nhằm khơi

gợi suy nghĩ cho người đọc

- Vấn đề cần nghị luận: Giá trị hiện thực

sâu sắc của đoạn trích Vào phủ chúa

Trịnh

- Nội dung:

+ Bức tranh cụ thể sinh động về cuộcsống xa hoa nhưng thiếu sinh khí củanhững người trong phủ chúa Trịnh, tiêubiểu là thế tử Trịnh Cán

+ Thái độ phê phán nhẹ nhàng mà thấmthía cũng như dự cảm về sự suy tàn đang

Trang 26

tới gần của triều Lê – Trịnh thế kỷ XVIII

- Phương pháp: Sử dụng thao tác lập luậnphân tích kết hợp với nêu cảm nghĩ

+ Đồ ăn toàn của ngon vật lạ + Bức chân dung Trịnh Cán

o Vây quanh cậu bé bao nhiêu là vậtdụng (gấm vóc lụa là, vàng, ngọc, sập,nến, đèn, hương hoa, màn trướng,…)

o Người hầu hạ, cung tần, mĩ nữ đứnggần hoặc chực ở xa Tất cả chỉ là cái bóngvật vờ, mờ ảo, thiếu sinh khí

+ Thái độ và dự cảm của tác giả

o Phê phán cuộc sống ích kỷ, giàu sang,phè phỡn của nà chúa Đặt cuộc sống xahoa ấy vào thảm cảnh của người dânthường

- Vấn đề cần nghị luận: Tài năng sử dụng

ngôn ngữ dân tộc của Hồ Xuân Hương

- Nội dung:

+ Dùng văn tự Nôm

Trang 27

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY – TRề NỘI DUNG BÀI HỌC

Dàn ý HS phỏc họa theo bài mỡnh chọn

+ Sử dụng cỏc từ ngữ thuần Việt đắcdụng

+ Sử dụng hỡnh thức đảo trật tự từ trongcõu

- Phương phỏp: Sử dụng thao tỏc lập luậnphõn tớch kết hợp với bỡnh luận

- Phạm vi dẫn chứng: thơ Hồ Xuõn Hương

- Tập phõn tớch đề và lập dàn ý hai đề luyện tập SGK

- Soạn bài: “ Thao tỏc lập luận phõn tớch”

Tiết 9

Ngày soạn 12- 09- 2014

THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

A Chuẩn kiến thức kĩ năng

- Nắm được mục đớch, yờu cầu của thao tỏc lập luận phõn tớch.

- Biết phõn tớch một vấn đề xó hội hoặc văn học.

- Nắm đợc mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận phân tích

- Biết cách phân tích một vấn đề chính trị, xã hội hoặc văn học

2 Kỹ năng: Hình thành kỹ năng sử dụng thao tác lập luận phân tích khi hành

bị

Trang 28

2 Kiểm tra bài cũ: Phân tích đề, lập dàn ý bài văn nghị luận là ta tiến hành

những công việc gì?

Không một bài văn nào chỉ sử dụng duy nhất một thao tác lập luận Một bài văn đạt hiệu quả cao là bài văn sử dụng nhiều thao tác lập luận một cách nhuần nhuyễn Để sử dụng nhuần nhuyễn các thao tác ta phải biết các thao tác đó.

- Nhóm 1.Xác định luận điểm (nội

dung ý kiến đánh giá) của tác giả đối

với nhân vật Sở Khanh?

Gợi ý trả lời câu hỏi

- Sở Khanh là kẻ bẩn thỉu, bần tiện, đạidiện cho cho sự đồi bại trong xã hội

"Truyện Kiều"

- Để thuyết phục tác giả đã đưa ra cácluận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm( các yếu tố được phân tích)

+ Sở Khanh sống bằng nghề đồi bại,bất chính

+ Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất trongnhững kẻ làm cái nghề đồi bại bấtchính đó: Giả làm người tử tế để đánhlừa một người con gái ngây thơ, hiếuthảo; trở mặt một cách trâng tráo;thường xuyên lừa bịp, tráo trở

- Thao tác phân tích kết hợp chặt chẽvới tổng hợp: Sau khi phân tích chi tiết

bộ mặt lừa bịp, tráo trở của Sở Khanh,tác giả đã tổng hợp và khái quát bảnchất của hắn: …" Nó là cái mức caonhất của tình hình đồi bại trong xã hộinày"

b kết luận:

- Lập luận phân tích là chia nhỏ đốitượng thành các yếu tố bộ phận để xemxét nội dung, hình thức và mối quan hệbên trong cũng như bên ngoài củachúng, rồi khái quát, phát hiện ra bảnchất của đối tượng

- Phân tích bao giờ cũng gắn liền vớitổng hợp Đó là bản chất của thao tác

Trang 29

rút ra cách phân tích.

Trao đổi cặp.

- Cách phân chia đối tượng trong mỗi

đoạn văn trên?

- Mối quan hệ giữa phân tích và tổng

hợp được thể hiện trong mỗi đoạn

trích?

phân tích trong văn nghị luận

- Yêu cầu của một lập luận phân tích:+ Xác định vấn đề phân tích

+ Chia vấn đề thành những khía cạnhnhỏ

+ Khái quát tổng hợp

2 Cách phân tích.

- Cần dựa trên những tiêu chí, quan hệnhất định: ( Quan hệ giữa các yếu tốtạo nên đối tượng, quan hệ nhân quả,quan hệ giữa đối tượng với các đốitượng liên quan, quan hệ giữa ngườiphân tích với đối tượng phân tích )

- Phân tích cần đi sâu vào từng mặt,từng bộ phận nhưng cần lưu ý đếnquan hệ giữa chúng với nhau, cần kháiquát để rút ra bản chất chung của đốitượng

Gợi ý trả lời câu hỏi

Mục 1

- Phân chia dựa trên cơ sở quan hệ nội

bộ trong bản thân đối tượng - nhữngbiểu hiện về nhân cách bẩn thỉu, bầntiện của Sở Khanh

- Phân tích kết hợp chặt chẽ với tổnghợp: từ việc phân tích làm nổi bậtnhững biểu hiện bẩn thỉu, bần tiện màkhái quát lên giá trị hiện thực củanhân vật này - bức tranh về nhà chứa,tính đồi bại trong xã hội đương thời.Mục II (1)

- Phân tích theo quan hệ nội bộ đốitượng

Phân tích theo quan hệ kết quả nguyên nhân

Phân tích theo quan hệ nguyên nhân kết quả

Trang 30

+ GV: Người viết đã phân tích đối

tượng từ những mối quan hệ nào?

+ HS: Trình bày kết quả thảo luận

bài tập 2

+ GV: Người viết đã phân tích đối

tượng từ những mối quan hệ nào?

Phân tích theo quan hệ kết quả nguyên nhân:

+ Nguyễn Du chủ yếu vẫn nhìn về mặttác hại của đồng tiền (kết quả)

+ Vì một loạt hành động gian ác, bấtchính đều do đồng tiền chi phối (giảithích nguyên nhân)

- Phân tích theo quan hệ nhân – quả: phân tích sức mạnh tác quái của đồngtiền  Thái độ phê phán và khinh bỉcủa Nguyễn Du khi nói đến đồng tiền

- Trong quá trình lập luận, phân tích luôn gắn liền với khái quát tổng hợp: sức mạnh của đồng tiền, thái độ  cách hành xử của các tầng lớp xã hội đối với đồng tiền  thái độ của Nguyễn Du đối với xã hội đó

2 Bài tập 2:

- Phân tích theo quan hệ nhân – quả: bùng nổ dân số (nguyên nhân)  ảnhhưởng rất nhiều đến đời sống của conngười (kết quả)

- Phân tích theo quan hệ nội bộ của đốitượng – các ảnh hưởng xấu của việcbùng nổ dân số đến con người:

+ Thiếu lương thực, thực phẩm + Suy dinh dưỡng, suy thoái nòi giống + Thiếu việc làm, thất nghiệp

- Phân tích kết hợp chặt chẽ với kháiquát tổng hợp:

Bùng nổ dân số  ảnh hưởng đến nhiều mặt cuộc sống của con người  dân số càng tăng nhanh thì chất lượng cuộc sống của cộng đồng, của gia đình,của cá nhân càng giảm sút

Trang 31

Các quan hệ làm cơ sở để phân tích:

I Quan hệ nội bộ của đối tượng (diễnbiến, các cung bậc tâm trạng của ThúyKiều): đau xót, quẩn quanh và hoàntoàn bế tắc

II Quan hệ giữa đối tượng này với các đối tượng khác có liên quan: Bài thơ

Lời kĩ nữ của Xuân Diệu với bài Tì bà hành của Bạch Cư Dị

4 Bài tập 4:

Phân tích vẻ đẹp của ngôn ngữ nghệ

thuật trong Tự tình II

- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giàu hìnhảnh và cảm xúa Chú ý phân tích các từ

ngữ: văng vẳng, trơ, cái hồng nhan,

xiên ngang, đâm toạc, tí con con

- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ trái nghĩa:

say – tỉnh, khuyết – tròn, đi – lại

- Nghệ thuật sử dụng phép lặp từ ngữ

(xuân), phép tăng tiến (san sẻ - tí – con

con) Chú ý: Thoạt nhìn sự thay đổi san

sẻ - tí – con con là sự giảm dần (tiệm thoái) nhưng ở đây xét về mức độ cô

đơn, sự thiệt thòi về tình cảm của tácgiả thì lại là tăng tiến

- Phép đảo trật tự cú pháp trong câu 5

Học bài cũ, tập viết các đoạn văn vận dụng thao tác phân tích

Soạn bài mới “ Thương vợ”

Trang 32

- Cảm nhận được hỡnh ảnh bà Tỳ và tỡnh cảm yờu thương, quý trọng mà Tỳ Xương dành cho vợ.

- Thấy được thành cụng nghệ thuật của bài thơ: từ ngữ giàu sức biểu cảm; vận

dụng sỏng tạo hỡnh ảnh ngụn từ văn học dõn gian

- Đọc hiểu bài thơ trữ tỡnh theo đặc trưng thể loại.

- Học sinh có thái độ trân trọng tài năng, nhân cách của Tú Xơng

II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN, KĨ THUẬT DẠY HỌC; CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRề

III TIẾN TRèNH BÀI DẠY:

- Mục đớch, yờu cầu của thao tỏc lập luận phõn tớch ?

- Cỏch phõn tớch ?

Trần Tế Xương ở Nam Đinh, học giỏi, thơ hay nhưng thi mói chỉ đỗ tỳ tài Ăn lương vợ, để vợ quanh năm tảo tần, kiếm sống nuụi con nuụi chồng Thương vợ giận mỡnh vụ tớch sự, giận đời bất cụng… tất cả những điều đú được đưa vào bài thơ “ thương vợ” – một trong những bài thơ hay nhất của Tỳ Xương, của thơ Việt Nam về đề tài này.

Trang 33

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm.

tìm hiểu về tác giả.

+ GV: Dựa vào phần Tiểu dẫn, hãy

giới thiệu chung về tác giả?

+ HS: Theo dõi và gạch chân trong

tìm hiểu về Bài thơ Thương vợ.

+ GV: Dựa vào phần Tiểu dẫn, hãy

giới thiệu đôi nét về bài thơ?

+ HS: Theo dõi và gạch chân trong

SGK

+ + GV: Lưu ý HS quan niệm XH

thời PK về người phụ nữ

“Con gái nhà dòng lấy chồng kẻ chợ

Tiếng có miếng không……”

“Viết vào giấy dán ngay lên cột

Hỏi mẹ mày rằng dốt hay hay

Rằng hay thưa thực là hay ….

“ Hỏi ra quan ấy ăn lương vợ,

Đem chuyện trăm năm giở lãi bàn ”

+ GV: Yêu cầu học sinh đọc văn bản,

lưu ý HS giọng điệu: xót thương, cảm

phục, mỉa mai của tác giả

+ HS: Đọc văn bản

+ GV: Nêu bố cục ?

+ GV: Bài thơ khắc họa những hình

ảnh nào? Hình ảnh đó được khắc họa

trực tiếp hay gián tiếp?

+ HS: Hình ảnh bà Tú được khắc họa

qua tình cảm thương yêu, quý trọng

của Tú Xương, và ngược lại qua tấm

lòng Tú Xương đối với vợ mà thấy

được vẻ đẹp nhân cách của nhà thơ

 Ông Tú không xuất hiện trực tiếp

2 Bài Thương vợ:

- Đề tài: về bà Tú – người phụ nữ chịu nhiềugian truân và vất vả trong cuộc đời thực

- Thương vợ: là một trong những bài thơ hay và

cảm động nhất của Tú Xương viết về bà Tú

Trang 34

nhưng vẫn hiển hiện trong từng câu

thơ

Đọc – hiểu văn bản.

tìm hiểu Hình ảnh bà Tú qua nỗi

lòng thương vợ của ông Tú.

+ GV: Cảm nhận của em về hình ảnh

bà Tú qua bốn câu thơ đầu?

+ HS: Nêu cảm nhận.

II Đọc – hiểu văn bản:

1 Hình ảnh bà Tú qua nỗi lòng thương vợ của ông Tú:

a Nỗi vất vả, gian khó của bà Tú:

- Quanh năm buôn bán ở mom sông:

+ Thời gian: Quanh năm: suốt cả năm, từ năm

này qua năm khác, không kể mưa hay nắng

+ Địa điểm: ở mom sông: chỗ chênh vênh,

nguy hiểm

+ Công việc: buôn bán

 Cả thời gian và không gian như làm nặngthêm nỗi lam lũ, vất vả của bà Tú

+ GV: Hai câu thực đã gợi tả cụ thể

hơn cuộc sống tảo tần, buôn bán

ngược xuôi của bà Tú như thế nào?

+ GV: Sự sáng tạo của TX trong việc

vận dụng hình ảnh con cò trong ca

dao? + HS: Ca dao:

Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ

Tú tham gia có đặc điểm gì?

+ HS: Chen chúc, ồn ào trên sông

nước của những người buôn bán nhỏ

+ GV: So với Khi quãng vắng thì

Buổi đò đông ít lo âu, nguy hiểm hơn

không? Nên hiểu từ “đò đông” như

thế nào?

+ HS: Trả lời.

+ GV: Ca dao có câu:

Con ơi nhớ lấy câu này.

Sông sâu chớ lội đò đầy chớ qua

- Lặn lội thân cò khi quãng vắng:

+ Vận dụng sáng tạo hình ảnh con cò: xuất hiện

giữa cái rợn ngợp của không gian và thời gian

 Heo hút, rợn ngợp, chứa đầy âu lo, nguyhiểm

+ Thân cò:

Đơn chiếc

- Eo sèo mặt nước buổi đò đông

+ Những lời phàn nàn, cáu gắt, cộng với sựchen lấn, xô đẩy = chứa đầy sự bất trắc

+ Đối : khi quãng vắng >< buổi đò đông

 Đã vất vả, đơn chiếc, lại phải bươn chải trongcảnh chen chúc làm ăn

Trang 35

+ GV: Giữa hai cõu thực cú hiện

tượng đối về từ ngữ, nú đó làm nổi bật

sự vất vả, gian truõn của bà Tỳ như

thế nào?

+ GV: Hiện tượng đảo ngữ ở hai cõu

thực cú tỏc dụng gỡ?

+ GV: Chốt lại.

+ GV: Phõn tớch những cõu thơ núi

lờn đức tớnh cao đẹp của bà Tỳ?

vất vả, năm, mười là số lượng phiếm

chỉ, để núi số nhiều giờ được tỏch ra

tạo nờn một thành ngữ chộo

+ Đảo ngữ: Nhấn mạnh nỗi vất vả, gian truõn

 Bốn cõu thơ núi lờn thực cảnh vất vả của bà

Tỳ

b Đức tớnh cao đẹp của bà Tỳ:

- Nuụi đủ năm con với một chồng:

nuụi con + chồng (gỏnh nặng gia đỡnh)

 Đảm đang, thỏo vỏt, chu đỏo với chồng con

- Một duyờn hai …

… dỏm quản cụng”

+ Duyờn một mà nợ hai nhưng bà Tỳ khụng mộtlời phàn nàn, lặng lẽ chấp nhận sự vất vả vỡchồng con

+ Đành phận (thõn(cũ)  phận): số phận, định

mệnh cả kiếp người nờn phải chịu, phải chấpnhận, phải trả

+ Sử dụng thành ngữ:

Một duyờn hai nợ, năm nắng mười mưa

 Sự vất vả gian truõn + đức tớnh chịu thươngchịu khú, hết lũng vỡ chồng vỡ con của bà Tỳ

 Nghệ thuật đối trong hai cõu lụõn: làm nổibật phẩm chất tần tảo, đảm đang, đức hi sinhcủa bà Tỳ

*Tiết 2

I MỤC TIấU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

Giúp học sinh:

- Thấy được tỡnh cảm mà ụng Tỳ dành cho bà Tỳ

- Thấy đợc khả năng tả ngời, gợi cảnh đầy tài hoa, việc sử dụng Tiếng Việt chuẩn

xác, tinh tế và sự sáng tạo bài thơ Nôm Đờng luật đạt giá trị cao

Trang 36

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản văn học

3 Thái độ:

- Học sinh có thái độ trân trọng tài năng, nhân cách của Tú Xơng

BỊ CỦA THẦY VÀ TRề

- Phương phỏp: Phối kết hợp cỏc phương phỏp bỡnh giảng, vấn đỏp, thảo

luận, đọc hiểu, phõn tớch

bị

III TIẾN TRèNH BÀI DẠY:

Nờu những nột chớnh về tỏc giả, tỏc phẩm? Hỡnh ảnh bà Tỳ hiện lờn qua bài thơ

như thế nào?

Thơ xưa viết về người vợ khụng nhiều nhưng thơ Trần Tế Xương lại khỏc.

“Thương vợ” là một trong những bài thơ hay và cảm động nhất của Tỳ Xương

viết về bà Tỳ.

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRề NỘI DUNG BÀI HỌC BÀI HỌC Hướng dẫn học sinh tỡm hiểu Chõn

dung nhà thơ.

+ GV: Nỗi lũng thương vợ của nhà thơ

được thể hiện như thế nào trong cõu thơ

đầu?

+ GV: Cỏch núi của TX trong cõu thứ 2

cú gỡ đặc biệt? Núi lờn tỡnh cảm gỡ của Tỳ

Chẳng qua là cỏi nợ đời chi đõy

2 Hỡnh ảnh ụng Tỳ qua nỗi lũng thương vợ:

a Yờu thương, quý trọng, tri õn vợ:

- Hai cõu thơ đầu:

+ Lựa chọn chi tiết núi về khụng gian vàthời gian buụn bỏn của Bà Tỳ

 Thương vợ: Nhận ra sự đảm đang quỏnxuyến của người vợ

+ Cỏch núi: “năm con/với/một chồng”

 Đặt mỡnh ngang hàng với năm đứa conthành kẻ ăn bỏm vợ, là gỏnh nặng cho vợnờn càng tri õn vợ

- Hai cõu luận:

 Thương vợ: Thấy được sự vất vả của vợ

b Con người cú nhõn cỏch qua lời tự

trỏch mỡnh:

- “ Một duyờn hai nợ õu đành phận”

 Tự coi mỡnh là mún nợ đời mà bà Tỳ phảigỏnh chịu, khụng dựa vào quan niệm duyờn

Trang 37

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC BÀI HỌC

+ GV: Lời “chửi” trong hai câu thơ cuối

là lời của ai, có ý nghĩa gì?

+ GV: Giảng thêm:

0 Thói đời: đời sống tự nó phô bày ra

những gì xấu xa, là hoàn ảnh xh biến nhà

thơ thành kẻ vô dụng, là thành kiến, dư

luận…

0 Bạc: mỏng, bạc bẽo ; ăn ở bạc: ăn ở

đối xử với nhau tệ hại

+ GV: Tự chửi mình cũng là một cách để

chuộc lỗi đối với vợ Từ hoàn cảnh riêng,

tác giả lên án thói đời bạc bẽo nói chung

+ GV: Qua bài thơ, nhận xét về vẻ đẹp

nhân cách của Tú Xương?

+ GV: Xã hội xưa trọng nam khinh nữ,

Tú Xương là một nhà nho lại dám sòng

phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự

thừa nhận mình là quan ăn lương vợ,

không những đã biết nhận ra thiếu sót mà

còn dám tự nhận khiếm khuyết Một con

người như thế là một nhân cách đẹp

Hướng dẫn học sinh tổng kết.

+ GV: Nội dung bài thơ thể hiện điều gì?

+ HS: Tình thương yêu, quý trọng vợ của

Tú Xương thể hiện qua sự thấu hiểu nỗi

vất vả gian truân và những đức tính cao

đẹp của bà Tú Qua bài thơ, người đọc

+ HS: Từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm,

vận dụng sáng tạo hình ảnh ngôn ngữ văn

học dân gian (hình ảnh thân cò lặn lội, sử

dụng nhiều thành ngữ), ngôn ngữ đời

sống (cách nói khẩu ngữ, sử dụng tiếng

+ Sự hờ hững của ông đối với vợ cũng là

một biểu hiện của thói đời bạc bẽo

+ Ý nghĩa xã hội: thói đời là nguyên nhânsâu xa khiến bà Tú phải khổ

 Tự trách mình, nhận ra khiếm khuyết củabản thân lại càng thương yêu, quý trọng vợ

III TỔNG KẾT:

Ghi nhớ (SGK)

Trang 38

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC BÀI HỌC

luyện tập.

+ GV: Hướng dẫn HS:

IV LUYỆN TẬP

Phân tích sự vận dụng sáng tạo hình ảnh,ngôn ngữ VHDG trong bài thơ?

+ Vận dụng hình ảnh:

0 Hình ảnh con cò trong ca dao nhiều khinói về thân phận người phụ nữ lam lũ, vất

vả, chịu thương chịu khó: “Con cò lặn lội bờ

sông …”, thân phận người lao động với

nhiều bất trắc, thua thiệt “Con cò mà đi ăn

đêm…”

0 Hình ảnh con cò trong bài Thương vợ nói

về bà Tú có phần xót xa, tội nghiệp hơn hìnhảnh con cò trong ca dao

+ Vận dụng từ ngữ:

Thành ngữ năm nắng mười mưa được vận dụng sáng tạo: nắng, mưa chỉ sự vất vả,

năm, mười là số lượng phiếm chỉ, để nói số

nhiều được tách ra tạo nên một thành ngữchéo, vừa nói lên sự vất vả gian truân, vừathể hiện được đức tính chịu thương chịukhó, hết lòng vì chồng vì con của bà Tú

1 Bài tập

- Cảm nhận về hình ảnh bà Tú qua bài thơ?

- Vì sao có thể nói: Tình thương vợ sâu nặng của TX thể hiện qua sự thấu hiểu

nỗi vất vả gian truân và những đức tính cao đẹp của bà Tú?

- Cảm nhận về con người Tú Xương qua bài thơ?

2.Hướng dẫn học tập.

Học bài cũ, phân tích sự vận dụng sáng tạo hình ảnh ngôn ngữ văn học dân

gian trong thơ

Soạn bài mới: đọc thêm “ Khóc Dương Khuê”,Vịnh khoa thi hương

TiÕt 12

Ngµy so¹n 18- 09 -2014

Đọc thêm

Trang 39

KHÓC DƯƠNG KHUÊ

Nguyễn Khuyến

-VỊNH KHOA THI HƯƠNG

- Trần Tế Xương-

- Cảm nhận được tình bạn chân thành thắm thiết giữa Nguyễn Khuyến vàDương Khuê

- Cảm nhận được tiếng cười châm biếm chua chát của Tú Xương trước cảnhmất nước

- Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại

- Cảm nhận được thái độ phản đối, tấm lòng yêu nước của Tú Xương

- Thấy được tài năng sử dụng ngôn ngữ của nhà thơ

2 Kĩ năng: - Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại.

3 Tình cảm: Yêu mến, trân trọng tài năng và nhân cách của Nguyễn

Những nét chính về nội dung và nghệ thuật của bài thơ Thương vợ?

Nguyễn Khuyến và Tú Xương đều là những nhà thơ nổi tiếng cuối thế kỉ XIX.Tiết học trước chúng ta đã tìm hiểu hai tác phẩm nổi tiếng của hai ông Tiết họcnày chúng ta sẽ được biết thêm về những mảng đề tài khác của thơ NguyễnKhuyến, Tú Xương

Trang 40

* Hoạt động 1: Hướng dẫn học

sinh tìm hiểu bài thơ Khóc Dương

Khuê

+ GV: Yêu cầu HS dựa vào SGK

giới thiệu đôi nét về Dương Khuê,

hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?

+ HS: Dựa vào SGK giới thiệu

+ GV: Yêu cầu HS đọc bài, thảo

luận tìm bố cục bài thơ

+ GV: Có thể chia bài thơ này thành

mấy đoạn? Nội dung mỗi đoạn?

+ HS: Trả lời

Hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội

dung bài thơ

phân tích tình bạn thắm thiết thủy

chung của hai người

GV: định hướng:

+ Nỗi đau đớn lúc nghe tin bạn qua

đời: nỗi đau mất bạn thấm cả vào trời

đất, cây cỏ

+ Phân tích các từ “thôi đã thôi rồi”,

“man mác”, “ngậm ngùi”.

+ Nhớ lại những kỉ niệm thời còn đi

học, lúc thi đậu và thời gian làm

quan:

o Sớm hôm đèn sách;

o Tình bạn như có duyên cơ từ

trước;

o Cùng nhau ngắm cảnh, ôn bài

ngâm thơ, uống, rượu, ca hát, bàn

- (1839 – 1902 ), quê Vân Đình, Ứng Hoà, Hà

Đông (nay là Hà Tây)

- Đỗ tiến sĩ, là một nhà thơ lớn và là bạn thâncủa Nguyễn Khuyến

- Phần 3: Còn lại: Bày tỏ nỗi đau mất bạn.

II Hướng dẫn đọc thêm:

1 Nội dung: Những biểu hiện của tình bạn

thắm thiết thủy chung giữa hai người

- Nỗi đau đớn khi nghe tin bạn qua đời

- Tâm trạng hồi tưởng lại những gì hai người đãtrải qua

Định dạng
Số trang	137
Dung lượng	0,97 MB