Bài soạn "Thương vợ"

Bài soạn "Thương vợ"

Văn học :

THƯƠNG VỢ

(Trần Tế Xương)

I/ MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

- Cảm nhận được hình ảnh bà Tú và tình cảm thương yêu, quý trọng người vợ cùng những tâm sự của nhà thơ

- Thấy được thành công nghệ thuật của bài thơ: sử dụng tiếng Việt giản dị, tự nhiên, giàu sức biểu cảm ; vận dụng sáng tạo hình ảnh, cách nói của văn học dân gian

II/ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

- Phương pháp : đàm thoại, gợi mở, phân tích, so sánh, giảng bình, tổ chức tranh luận,…

- Đồ dùng ( phương tiện) dạy học: SGK, giáo án, các tài liệu có liên quan đến bài học

III/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- Giáo viên: đọc SGK, SGV, các tài liệu tham khảo liên quan đến bài học, chuẩn bị giáo án

- Học sinh: đọc SGK, chuẩn bị bài theo hướn dẫn của giáo viên

IV/ TIẾN TRÌNH.

1 Ổn định tình hình lớp (1’)

- Kiểm tra sỉ số và các tác phong của HS

- Tạo tâm thế, không khí thoải mái trước khi vào tiết học

2 Kiểm tra bài cũ.(3’)

Câu hỏi:

- Đọc thuộc bài thơ “Câu cá mùa thu” của nhà thơ Nguyễn Khuyến

- Nêu nội dung của bài thơ này?

Trả lời:

- HS đọc bài thơ

- Bài thơ “ Câu cá mùa thu” thể hiện sự cảm nhận và nghệ thuật gợi tả tinh tế của Nguyễn Khuyến về cảnh sắc mùa thu đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước, tâm trạng thời thế

và tài thơ Nôm của tác giả

3 Bài mới.(37’)

Lời dẫn (1’): Trong xã hội phong kiến, thân phận của

người phụ nữ bao giờ cũng gắn liền với những vất vả, khó khăn, thậm chí còn gắn liền với những bi kịch Sự cảm thông của xã hội đối với họ là cần thiết,nhưng cần thiết nhất có lẽ là tình cảm của chính những thành viên trong gia đình với cuộc sống của những người vợ, người mẹ, là động lực để họ vươn lên, hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.Tú Xương là một người chồng hiểu những khó khăn, vất vả của bà Tú Bài thơ “ Thương vợ” là bài thơ đã thể hiện được tấm lòng của ông đối với vợ mình

TL Hoạt động của

GV

Hoạt động của HS

Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1:

GV hướng dẫn

HS tìm hiểu

tiểu dẫn.

- GV yêu cầu

HS đọc phần

tiểu dẫn trong

SGK, và nêu ra

những nội dung

cơ bản về tác

giả và tác phẩm

- GV nhận xét

và bổ sung kiến

thức

Hoạt động 2:

GV hướng dẫn

HS đọc- hiểu

văn bản.

- GV mời một

HS đứng dậy

đọc bài thơ

- Một HS đứng dậy đọc tiểu dẫn

và trả lời

- HS còn lại chú ý

- HS đứng dậy đọc bài

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả.

- Trần Tế Xương (1870- 1907),quê

ở làng Vị Xuyên,huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định

- Ông là người học giỏi, thơ hay nhưng thi mãi mà chỉ có đỗ tú tài

- Ông để lại khoảng 100 bài,chủ yếu

là thơ Nôm, gồm nhiều thể thơ và một số bài văn tế, phú, câu đối,…

- Sáng tác của ông gồm hai mảng: trào phúng và trữ tình

2 Tác phẩm.

- Bà Tú trở thành đề tài trong sáng tác của nhà thơ

- “ Thươg vợ” là một trrong những bài thơ hay và cảm động nhất của

Tú Xương viết về bà Tú

II Đọc – hiểu văn bản

1 Đọc.

GV định

hướng giọng

điệu cho HS khi

đọc là phải phù

hợp với nội

dung cảm xúc

( xót thương,

cảm phục khi

nói về nỗi vất

vả,gian lao, sự

đảm đang,chu

đáo của bà Tú;

giọng tự trào

khi nói về bản

thân ông Tú)

- GV nhận xét

và điều chỉnh

giọng điệu cho

HS

- Bài thơ được

viết theo thể thơ

gì?

- Bài thơ viết về

đè tài nào?

- Bố cục của bài

thơ?Nội dung

của từng phần?

- GV hỏi cảm

nhận của HS về

hình ảnh của bà

Tú qua 4 câu

thơ đầu?

- GV hỏi HS có

suy nghĩ như

thế nào về thời

thơ

- HS còn lại chú ý và theo dõi SGK

- HS trả lời

- HS tham khảo SGK

và suy nghĩ

- Bài thơ viết theo thể: Thất ngôn đường bát cú

- Đề tài: Viết về bà Tú

- Bài thơ có thể chia theo nhiều cách.Mà chủ yếu là chia làm 2 phần: + 4 câu đầu: Hình ảnh của bà Tú

+ 4 câu còn lại: Hình ảnh ông

Tú qua nỗi lòng thương vợ

2 Phân tích.

a Hình ảnh của bà Tú.

* Nỗi vất vả, gian truân của

bà Tú.

- “ Quanh năm”: thời gian diễn ra liên tục, là vòng thời gian vô kì hạn

- “ mom sông”: phần đất ở bờ sông nhô ra ở phía lòng sông.Hết sức nguy hiểm

gian, địa điểm

làm ăn của bà

tú?Điều này gợi

lên cho em suy

nghĩ gì về hình

ảnh bà Tú?

Câu hỏi gợi

mở: HS chú ý

“quanh năm”,

“mom sông”

gợi lên điều gì?

- Gv hỏi câu thơ

thứ 2 có điểm gì

dặc sắc? Đặc

biệt là có nhận

xét gì về cách

đếm chồng và

con?

Chú ý tới

các từ : “nuôi

đủ”, “ năm con

với một chồng”

GV giảng:

“Nuôi đủ”

chính là điểm

nhấn để Tú

Xương triển

khai vế sau

- Hình ảnh của

bà tú trong câu

thơ thứ 2 này là

gì?

- GV nhận xét

và bổ sung để

hoàn chỉnh kiến

thức

- HS trả lời

- HS suy nghĩ

- HS trả lời

- HS chép bài

- HS chu ý

→ Câu thơ đầu đã nói lên hoàn cảnh làm ăn buôn bán của bà Tú hết sức vất vả,gian truân,tất bật ngược xuôi

và nguy hiểm

Cả thời gian lẫn không gian như hùa nhau làm nặng thêm cái gánh nặng đang đè lên vai bà Tú

- Tú Xương đã khẳng định vai trò trụ cột của bà Tú trong gia đình

+ “ Nuôi đủ” : mang giọng điệu

dí dỏm, trào phúng của Tú Xương khi nói về hoàn cảnh gia đình, đặc biệt vai trò trụ cột của gia đình chính là bà Tú

+ “Năm con với một chồng”: tác giả đã tách chồng và con làm thành

2 vế,nối với nhau bằng từ “với” Tú Xương đã tự xem mình là “đứa con đặc biệt” của bà Tú, đặt mình ngang hàng với những đứa con

→ Khắc họa đậm nét sự tần tảo, đảm đang của bà Tú

- “ Thân cò”: sự sáng tạo của Tú Xương

→ Gợi lên thân phận, số phận người

- Hình ảnh

“thân cò” trong

câu thơ thứ 3

khác gì vời hình

ảnh con cò

trong ca dao?

Mang ý nghĩ

gì?

Giảng: Trong

ca dao Việt

Nam thì hình

ảnh con cò xuất

hiện rất nhiều,

chẳng hạn như:

“Con cò lặn

lội bờ sông/

Gánh gạo nuôi

chông tiếng

khóc nỉ non”

“Con cò mà

đi ăn đêm/ Đậu

phải cành mềm

lộn cổ xuống

ao”

Còn trong bài

thơ này Tú

Xương lại dùng

hình ảnh “thân

cò”

- Thủ pháp

nghệ thuật nào

được Tú Xương

trong câu thơ

thứ 3 này?

- Hình ảnh bà

Tú hiện lên

trong câu thơ

này như thế

nào?

- HS suy nghĩ

- HS chú ý

- HS trả lời

phụ nữ

- Đảo ngữ: “lặn lội thân cò”

- “ Quãng vắng”:

+ Thời gian: xế chiều

+ Không gian: vắng lặng, rợn ngợp, nguy hiểm

→ Câu thơ đã nhấn mạnh nỗi vất

vả, gian truân của bà tú, gợi lên nỗi đau thân phận

- Nỗi vất vả của bà Tú được nhà thơ miêu tả một cách cụ thể và sinh động hơn

- GV giải thích:

+ “ eo sèo”: kì

kèo, kêu ca

phàn nàn một

cách khó chịu

+ “Buổi đò

đông”: chen

lấn,xô đẩy,đầy

bất trắc

- Nghệ thuật gì

được sử dụng ở

hai câu thực?

Tác dụng của

nó?

- Ngoài xã hội,

trong công việc

bà Tú là người

vất vả, gian

truân,…thì

trong gia đình

bà Tú còn mang

những đức tính

cao đẹp nào?

- Được thể hiện

ở những câu thơ

nào?

Giảng: Mặc

dù khó khăn,

vất vả, mọi việc

trong gia đình

đều một tay bà

gánh vác thế

nhưng bà không

ca thán một lời

- GV chú thích:

“Duyên”, “

Nợ”, “Âu đành

- HS suy nghĩ

- HS trả lời

- HS suy nghĩ

- Đối giữa hai câu thực:

+ “quãng vắng”>< “đò đông” + “eo sèo”>< “lặn lội”

Đối giữa hai câu thực làm nổi bật

sự vất vả, gian truân, đơn chiếc lại thêm bươn chải trong cảnh chen chúc làm ăn

* Đức tính tốt đẹp của bà Tú.

- Bà Tú là người đảm đang,tháo vát, chu đáo với chồng với con,…

Thể hiện ở câu thơ:

“ Nuôi đủ năm con với một chồng”

- Bà Tú là người giàu đức hi sinh:

“ Một duyên hai nợ âu đành phận Năm nắng mười mưa dám quản công”

+ Duyên một mà nợ hai nhưng bà

Tú không một lời phàn nàn, lặng lẽ chấp nhận nỗi vất vả vì chồng vì con

+ thành ngữ: “ Năm nắng mười

- Tú Xương đã

sở dụng thành

ngữ trong câu

thơ thứ 6 mang

ý nghĩa gì?

- GV nhận xét

và bổ sung hoàn

chỉnh nội dung

- GV hỏi “tiếng

chửi” ở hai câu

thơ cuối là lời

của ai?

Gợi mở: Đó là

lời của bà Tú

hay là của chính

tác giả?

- GV hỏi HS có

suy nghĩ gì về

tiếng chửi của

nhà thơ ở hai

câu thơ cuối?

- Đằng sau

“tiếng chửi” thì

- HS trả lời

- HS chép bài

- HS chú ý

- HS suy nghĩ

- HS trả lời

mưa” vừa nói lên nỗi vất vả, gian truân, vừa thể hiện đức tính chịu thương chịu khó, hết lòng vì chồng

vì con

Như vậy, trong bài thơ này người đọc đã thấy được nỗi vất vả,khó khăn của bà Tú Nhưng qua đấy cũng thấy được phẩm chất,tính cách tốt đẹp của bà Tú.Cao hơn nữa là mang tính giáo dục cao

b Hình ảnh ông Tú qua nỗi

lòng thương vợ.

- “ Tiếng chửi” là lời của của tác giả Ở đây tác giả đã mượn lời của

bà Tú để tự nói lên nỗi lòng của mình

Ban đầu là chửi đời, sau đó là chửi mình

+ “Chửi” thói đời, vì thói đời chính là nguyên nhân sâu xa khiến

bà Tú phải khổ

+ “Chửi” mình vì ông xem bản thân mình là một loài vô tích sự, đấng nam nhi ,mà lại ăn bám vợ, ăn lương vợ,…

- Tiếng chửi ở hai câu kết là lời Tú Xương tự rủa mạt mình nhưng lại mang ý nghĩa sâu sắc

- Yêu thương, quý trọng, tri ân vợ Trong bài thơ ông Tú không xuất hiện trực tiếp nhưng vẫn hiện diện trong từng câu thơ

ta thấy tình cảm

của ông Tú

dành cho vợ

mình như thế

nào?

Giảng: Chẳng

hạn như ở câu

thơ “ Nuôi đủ

năm con với

một chồng”: ẩn

đằng sau đấy là

sự khâm

phục,ca ngợi và

biết ơn của ông

đối với bà Tú

- GV hỏi HS ở

hai câu thơ cuối

này thì ta còn

thấy được hình

ảnh của nhà thơ

hiện lên như thế

nào?

- GV nhận xét

và bổ sung để

hoàn chỉnh nội

dung

Hoạt động 3:

GV hướn dẫn

HS tổng kết

lại.

- GV hỏi HS

nội dung và

nghệ thuật của

bài thơ này là

gì?

- HS chú ý nghe giảng

- HS trả lời

- HS suy nghĩ

- HS trả lời

Đằng sau giọng điệu trào phúng, khôi hài nhưng cũng đã thể hiện được hết tấm lòng của nhà thơ đối với vợ

- Tú Xương là con người có nhân cách

+ Ông không dựa vào duyên số

để trút bỏ trách nhiệm Ông coi mình là cái nợ đời mà bà Tú phải ghánh chịu

+ Xã hội xưa trọng nam khinh

nữ, coi người phụ nữ là thân phận phụ thuộc, Tú Xương dám sòng phẳng với bản thân, với cuộc đời, dám tự nhận khuyết điểm

III Tổng kết.

1 Nội dung.

Tình thương yêu, quý trọng

vợ của Tú Xương thể hiện qua sự thấu hiểu nỗi vất vả, gian truân, và những đức tính cao đẹp của bà Tú, qua đó thấy được tâm sự và nhân cách cao đẹp của Tú Xương

2 Nghệ thuật

Từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm, vận dụng sáng tạo ngôn ngữ,

- GV nhận xét

và bổ sung để

hoàn chỉnh nội

dung bài học

- HS chép bài

hình ảnh văn học dân gian

4 Củng cố.(3’)

- Hình ảnh của bà Tú trong bài qua nỗi lòng thương vợ của Tú Xương

- Vẻ đẹp nhân cách của Tú Xương

- Nghệ thuật trong bài

5 Dặn dò.(1’)

- Học thuộc bài thơ

- Làm bài tập phần luyện tập

- Soạn bài “ Khóc Dương Khuê”

V/ RÚT KINH NGHIỆM

………

………

………

………

………

………

………

………

………