giới thiệu về hệ thống điện - tự động hóa
Trang 1Hệ thống Điện - tự động hóa
1 Giới thiệu về Hệ thống Điện-Tự động hóa NM XM Hồng Khởi.
Hệ thống Điện tự động hóa là hệ thống có chức năng giám sát, điều khiển toàn bộ hoạt động các thiết bị của nhà máy đảm bảo vận hành liên tục,
ổn định, an toàn, tiết kiệm tối đa nguyên vật liệu, nhân lực và cho ra sản phẫm có năng suất, chất lợng cao
Về công nghệ, hệ thống tự động hóa của nhà máy XM Hồng Khởi khá tiên tiến, khả năng tự động hóa cao nên tiết kiệm đợc nhân lực trong vận hành sản xuất
Nền tảng của hệ thống tự động hóa là Hệ điều khiển phân tán DCS cho nhà máy xi măng, sử dụng chủ yếu công nghệ của hãng Schneider, ngoài ra
sử dụng công nghệ của của các hãng Siemens, ABB, Telemecanique
2 Cấu trúc hệ thống tự động hóa NM XM Hồng Khởi:
Mô hình hệ thống Tự động hóa DCS của nhà máy XM Hồng Khởi:
Trang 32.1 Phòng điều khiển trung tâm CCR
Phòng điều khiển trung tâm gồm có 6 máy tính trung tâm và 5 camera theo dõi
- 6 máy tính trung tâm gồm có:
+ Bốn máy tính vận hành thục hiện chức năng điều khiển giám sát các quá trình hoạt động của nhà máy Một máy tính dự phòng cho trờng hợp
1 trong 3 máychính có sự cố
+ Một máy tính điều khiển hoạt động của hệ thống quét nhiệt độ vỏ lò + Một máy tính đóng vai trò là trạm kỹ thuật (ES) do bộ phận tự động hóa trực tiếp vận hành có thể vận hành nh các trạm OS nhng có chức năng cao hơn thể can thiệp sâu vào hệ thống DCS
- 5 màn hình camera quan sát quá trình cháy trong lò và hoạt động tại các phân xởng
2.2 Trạm điều khiển hiện trờng LCS
Từ phòng điều khiển trung tâm, các máy tính sẽ điều khiển trực tiếp hoạt
động của các trạm LCS, các trạm này sử dụng PLC chính của hãng Schneider Module 140 Gồm có 4 trạm LCS chính đợc bố trí nh sau:
- 1 trạm đặt tại khu vực nghiền liệu
- 1 trạm đặt tại khu vực tháp trao đổi nhiệt
- 1 trạm đặt tại khu vực đầu lò
- 1 trạm đặt tại khu vực nghiền xi măng và đóng bao
2.2.1 Trạm LCS khu vực nghiền liệu (DCS 1)
PLC tại trạm này điều khiển một số thiết bị chính sau:
- PLC Siemens S7-200, bộ PLC này dùng để điều khiển bộ khởi động chất lỏng cho động cơ quay chính của máy nghiền liệu
- LC Siemens S7-200, bộ PLC này dùng để điều khiển bộ khởi động chất lỏng cho động cơ máy quạt gió từ bộ thu bụi gió xoáy sau máy nghiền liệu vào máy lọc bụi tĩnh điện
- PLC Siemens S7-200, bộ PLC này dùng để điều khiển bộ khởi động chất lỏng cho động cơ máy quạt gió sau máy lọc bụi tĩnh điện
- 5 bộ biến tần điều khiển tốc độ quay các động cơ truyền động của 5 cân băng định lợng tại khu vực silo chứa liệu thô
2.2.2 Trạm LCS khu vực tháp trao đổi nhiệt (DCS2)
Trang 4PLC tại trạm này điều khiển một số thiết bị chính sau:
- Bộ biến đổi DSC 800 của hãng ABB, bộ biến đổi này dùng để điều khiển và ổn định tốc độ của động cơ một chiều quay lò
- Thu thập các số liệu về nhiệt độ, áp suất tại tháp trao đổi nhiệt
- Các quạt gió làm mát thân lò
- Động cơ phụ của lò
2.2.3 Trạm LCS khu vực đầu lò:
PLC tại trạm này điều khiển một số thiết bị chính sau:
- Hai bộ biến tần dùng để điều khiển và ổn định tốc độ động cơ quay cân roto dùng để cấp than đầu lò và canxiner
- Một bộ biến tần điều khiển hoạt động hai quạt root đầu lò
- Một bộ biến tần dùng để cân định lợng than đầu vào của máy nghiền than
- Các bộ biến đổi để điều chỉnh điện áp một chiều của lọc bụi tĩnh điện
- PLC Siemens S7-200, bộ PLC này dùng để điều khiển bộ khởi động chất lỏng cho động cơ quay chính của máy nghiền than
- Một bộ khởi động mềm để khởi động quạt gió đầu ra lọc bụi tĩnh điện
- Hai bộ biến tần điều khiển hoạt động hai quạt gió đầu lò
- Bộ biến tần điều khiển động cơ máy phân ly của nghiền than
2.2.4 Trạm LCS khu vực nghiền xi măng và đóng bao:
PLC tại trạm này điều khiển một số thiết bị chính sau:
- PLC Siemens S7-300, bộ PLC này dùng để điều khiển …
- PLC Siemens S7-200, bộ PLC này dùng để điều khiển bộ khởi động chất lỏng cho động cơ quay chính của máy nghiền xi măng
- Bộ biến tần dùng để điều khiển động cơ quạt gió lọc bụi túi
- Điều khiển hoạt động của máy đóng bao
2.3 Mạng truyền thông công nghiệp.
Toàn bộ các PLC chính của hệ thống đều dùng PCL của hãng Schneider module 140, loại Module này sử dụng giao thức truyền thông Modbus để trao đổi thông tin với các máy tính của phòng điều khiển trung tâm Tín hiệu từ các CPU của PLC đợc truyền qua cổng RJ-45 tới bộ biến
đổi tín hiệu N-Tron thành tín hiệu quang theo chuẩn TCP/IP đa về phòng
điều khiển trung tâm Các tín hiệu này sẽ đợc hiển thị tại các máy tính trung
Trang 5tâm, căn cứ vào đó các cán bộ trực tại phòng điều khiển trung tâm sẽ đa ra lệnh điều khiển tới các thiết bị cũng theo đờng truyền tín hiệu trên nhng theo hớng ngợc lại
Với các tín hiệu từ các cảm biến đo lờng đợc chuẩn hóa thành tín hiệu dòng từ 4-20 mA đợc đa về các PLC, tại đây các tín hiệu tơng tự (Analog)
đ-ợc PLC biến đổi và mã hóa thành tín hiệu số (Digital) và truyền về phòng
điều khiển trung tâm, các đây tín hiệu đợc giải mã và hiển thị tại các máy tính trung tâm Với các tín hiệu dạng số, đợc chuẩn hóa thành mức điện áp
24 V, và đa vào PLC tại đây tín hiệu đợc PLC mã hóa thành tín hiệu (0 hoặc 1) và truyền về trung tâm
Phần mềm điều hành của hệ thống, dùng phần mềm Citech Scada để xây dựng giao diện mô phỏng hoạt động của nhà máy, từ đó theo dõi giám sát và điều khiển hoạt động của nhà máy từ phòng điều khiển trung tâm
2.3 Cơ cấu quản lý hệ thống Điện tự động hóa.
Để quản lý vận hành hệ thống Điện tự động hóa nhà máy XM Hồng Khởi có 1 tổ Điện chuyên trách toàn bộ hệ thống (bao gồm cả trạm biến áp
110 Kv)
Về cơ cấu tổ Điện đợc chia ra làm ba nhóm:
- Trực sản xuất: có 9 ngời, đi theo ca, mỗi ca có 3 ngời trong đó có 1
ca trởng trực sản xuất, trực tiếp theo dõi, vận hành hệ thống điện tự động
đảm bảo quá trình sản xuất ổn định liên tục
- Đội sửa chữa, bảo dỡng thiết bị: gồm 8 ngời phụ trách công tác bảo dỡng, thay thế thiết bị
- Đội vận hành trạm biến áp: có 6 ngời chia làm 3 ca trực vận hành trạm biến áp 110/10 kV, và trạm 110/6 kV
Quản lý tổ Điện có một tổ trởng, và 3 ca trởng.Tổ trởng chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ Tổ Trong mỗi ca sản xuất thì ca trởng sẽ chịu sự quản lý của trởng ca sản xuất nhà máy
Ngoài ra, nhà máy còn có một cán bộ tự động hóa phụ trách về mặt kỹ thuật toàn bộ hệ thống Điện tự động của cả nhà máy, có nhiệm vụ:
- Trực tiếp xử lý, khắc phục các sự cố phức tạp mà tổ Điện không xử lý
đợc
Trang 6- Vận hành trạm kỹ thuật ES tại phòng điều khiển trung tâm, có thể thay đổi hệ thống phần cứng và phần mềm của hệ thống Điện tự động
Tổ trởng Tổ điện và cán bộ tự động hóa chịu trách nhiệm trực tiếp trớc giám đốc sản xuất của nhà máy
3 Liên hệ với hệ thống Điện Tự động hóa nhà máy Xi măng Tân Quang
3.1 Sơ đồ cấu trúc
Hệ thống điều khiển tự động DCS nhà máy xi măng Tân Quang có sơ
đồ cấu trúc:
Trang 73.2 Phßng ®iÒu khiÓn trung t©m CCR:
HÖ thèng m¸y tÝnh t¹i phßng ®iÒu khiÓn trung t©m cã:
- Bèn m¸y tÝnh cã chøc n¨ng lµ c¸c tr¹m vËn hµnh OS
Trang 8- Một máy tính quản lý chất lợng sản phẩm QSC, máy tính này kết nối trực tiếp với máy tính của máy phân tích X-Ray
- Một máy tính EWS (Engerneer Work Station), đóng vai trò là trạm kỹ thuật quản lý cơ sở dữ liệu của hệ thống, có thể can thiệp sửa đổi mạch
điều khiển logic, hình ảnh hiển thị quy trình…
- Một máy tính phụ trách hệ thống quét nhiệt độ thân lò
- Hai máy tính có chức năng là các trạm vận hành OS giống nh máy tính tại phòng trung tâm nhng đơc đặt tại hiện trờng: đập đá vôi và nghiền xi măng, dùng để điều khiển 2 cụm này
- Ngoài ra còn có hai máy tính chủ Server , hai máy này quản lý toàn
bộ hoạt động của các máy tính tại phòng trung tâm và các trạm điều khiển hiện trờng Trong hai máy này chỉ có một máy làm việc và một máy hoạt đông ở chế độ dự phòng
3.3 Các trạm điều khiển hiện trờng LCS:
Hệ thống trạm LCS có 8 trạm sử dụng PLC của hãng ABB:
- Trạm LCS khu vực đập đá vôi LCS #1
- Trạm LCS khu vực đập sét LCS #2
- Trạm LCS khu vực phối liệu thô LCS #3
- Trạm LCS khu vực máy nghiền liệu đứng LCS #4
- Trạm LCS khu vực đầu lò LCS #5
- Trạm LCS khu vực đuôi lò LCS #6
- Trạm LCS khu vực nghiền xi măng LCS #7
- Trạm LCS khu vực đóng bao LCS #8
Hệ thống các trạm LCS này sẽ thu thập dữ liệu từ các thiết bị đo, xử lý
và đa về trung tâm để hiển thi, đồng thời đa ra tín hiệu điều khiển tới các cơ cấu chấp hành theo chơng trình đã đợc lập trình sẵn trong CPU
3.4 Các cơ cấu chấp hành:
Gồm có hai loại:
- Các thiết bị đo lờng
- Các thiết bị chấp hành
Trang 9Các thiết bị đo lờng: là cảm biến đo lờng về nhiệt độ, áp suất, tải trọng,
đo mức, lu lợng…Tín hiệu đo từ các thiết bị này đợc biến đổi thành tín hiệu dòng điện từ 4-20 mA và đợc đa về các PLC để xử lý
Ngoài các tín hiệu đo dạng tơng tự còn có các tín hiệu dạng số báo trạng thái hoạt động của các thiết bị
Các thiết bị chấp hành: bao gồm hệ thống các rơle trung gian, công tắc tơ, khởi động từ, các động cơ, van điện, quạt gió, bơm …Các thiết bị này sẽ hoạt động theo tín hiệu điều khiển từ các PLC
3.5 Nhận xét
Hệ thống điều khiển phân tán nhà máy xi măng Tân Quang có cấu trúc tơng tự nh hệ thống DCS nhà máy xi măng Hồng Khởi
Tuy nhiên có một số đặc điểm khác biệt giữa hai nhà máy:
- Hệ DCS của NM XM Hồng Khởi đợc xây dựng chủ yếu trên công nghệ của hãng Schneider Hệ DCS NM XM Tân Quang xây dựng chủ yếu trên công nghệ của hãng ABB
- Hệ DCS NM XM Tân Quang có cấu trúc rộng hơn:
+ Tại phòng điều khiển trung tâm CCR, đợc trang bị hai máy chủ Server hoạt động song song, trong đó có một máy chính kiểm soát toàn
bộ quá trình hoạt động của hệ thống DCS, máy còn lại có chức năng
t-ơng tự nhng chỉ để dự phòng cho máy chính khi gặp sự cố
+ Ngoài 4 máy tính đóng vai trò là các trạm vận hành OS tại phòng
điều khiển trung tâm, còn có hai máy tính vận hành OS đặt tại hiện tr-ờng, một đặt tại trạm đập đá vôi #05 OS (NM Hồng Khởi không có trạm này mà hoàn toàn vận hành độc lập tại hiện trờng) một đặt tại khu vực đóng bao xi măng #06 OS (NM Hồng Khởi đa khâu này về phòng
điều khiển trung tâm) Hai máy tính này tuy đặt hiện trờng nhng lại có chức năng tơng tự nh các máy tính vận hành tại trung tâm
+ Nhà máy XM Hồng Khởi có 4 trạm điều khiển từ xa LCS, nhà máy
XM Tân quang có 8 trạm điều khiển từ xa LCS Nguyên nhân, nhà máy Hồng Khởi không có trạm LCS phụ trách khu vực nghiền liệu, khu vực
đập sét đồng thời tích hợp nhiều khâu vào trong một LCS Hệ thống
Trang 10DCS nhà máy Tân Quang có thể điều khiển và theo dõi cả khâu đập đá
và đập sét
+ Hệ thống máy tính tại phòng điều khiển trung tâm NM XM Tân Quang còn đợc nối trực tiếp với máy phân tích X-Ray của hệ thống QCS, dựa trên các kết quả phân tích các máy tính vận hành sẽ tự động
đa ra tỉ lệ phối liệu cho các công đoạn phối liệu thô, nghiền xi Do đó chất lợng sản phẩm sẽ đợc kiểm soát và điều chỉnh tự động Đây là tính năng tiên tiến so với nhiều nhà máy xi măng khác
- Các động cơ điện của NM XM Tân Quang đợc trang bị nhiều bộ khởi
động mềm, các bộ này giúp động cơ khởi động tốt hơn và đảm bảo cho lới điện phân phối hoạt động an toàn hơn
Trong công tác duy tu, bảo dỡng thiết bị tại Xi măng Hồng Khởi có một số điểm lu ý, học tập:
- Các trạm PLC, các tủ điện đều đợc đặt trong các phòng kín, nhiệt độ trong phòng luôn giữ ở nhiệt độ 250 C Điều này đảm bảo cho sự vận hành lâu dài, an toàn của thiết bị
- Thờng xuyên vệ sinh sạch sẽ các tủ điện tránh để có bụi
- Thờng xuyên kiểm tra các điểm đấu nối tránh han gỉ, hoặc tiếp xúc kém
- Đối với các trạm PLC cần dự phòng các thiết bị: CPU, các khối I/O (khối vào ra) tơng tự và số, các khối nguồn
Đảm bảo đợc các điều kiện này, thì hệ thống điện tự động hóa sẽ hoạt
đông ổn định, an toàn, ít gặp sự cố