Hiện nay, măng tây là loại thực phẩm đang được người tiêu dùng ưa chuộng. Nó được xem “thứ rau hoàng đế” có chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, giúp tăng cường sức đề kháng đặc biệt người ta còn dùng măng tây để giúp ngăn ngừa và hỗ trợ chữa trị ung thư. Măng Tây tên khoa học là Asparagus officinalis, chứa hàm lượng dinh dưỡng rất cao. Hàm lượng hoạt chất trong măng tây nhiều nhất khi cây măng tây có chiều dài từ 1520cm với gốc măng có đường kính khoảng 2cm. Mặc dù chưa có nhiều nghiên cứu khoa học khẳng định măng tây là loại thực phẩm có phép lạ để chữa trị bệnh ung thư nhưng nhiều minh chứng cho thấy măng tây có tác dụng ngăn ngừa và giúp hỗ trợ chữa trị ung thư hiệu quả. Trong măng tây được xác định có chứa nhiều hoạt chất glutathione (GSH), một chất chống oxy hóa có đặc tính chống ung thư nên có khả năng phòng ngừa và chữa trị bệnh ung thư. Chất asparagin có trong măng tây rất cần thiết cho sự xây dựng và phân chia tế bào nâng cao hiệu quả chữa ung thư. Nghiên cứu cho thấy glutathione tăng cường các tế bào T của bạn giúp điều chỉnh hệ thống miễn dịch nâng cao khả năng chống lại sự tấn công của bệnh tật, đồng thời bảo vệ các mô của bạn và kiểm soát phản ứng tự miễn dịch. Bảo vệ chống lại độc tố của tế bào Glutathione và giúp loại bỏ chất gây ung thư. Nó liên tục soát xung quanh các tế bào của bạn, tìm cách ngăn chặn bệnh, độc tố, vi rút, chất gây ô nhiễm, phóng xạ, ma túy và stress oxy hóa.
Trang 2Kỹ thuật trồng & chăm sóc cây Măng Tây
1 Phân loại khoa học:
Giới (Kingdom): PlantaeNgành (Division): MagnoliophytaLớp (Class): Liliopsida
Bộ (Ordo): Asparagales
I TÌM HIỂU VỀ CÂY MĂNG TÂY
Bộ Măng tây (Asparagales) là một bộ trong lớpthực vật một lá mầm bao gồm một số họ câykhông thân gỗ Trong các hệ thống phân loại cũ,các họ mà hiện nay đưa vào trong bộ Asparagales
đã từng được đưa vào trong bộ Loa kèn (Liliales), và một số chi trong đóthậm chí còn được đưa vào trong họ Loa kèn (Liliaceae) Một số hệ thốngphân loại còn tách một số họ được liệt kê dưới đây thành các bộ khác, baogồm cả các bộ Phong lan (Orchidales) và bộ Diên vĩ (Iridales), trong khicác hệ thống khác, đặc biệt là hệ thống phân loại của APG lại đưa hai bộOrchidales và Iridales vào trong bộ Asparagales Bộ này được đặt tên theochi Asparagus (măng tây)
Măng tây xanh là một loại rau cao cấp cóhàm lượng dinh dưỡng khá cao, gồm 83%
nước + 17% chất khô; trong đó có 2,2% đạmprotein, 1,2% đường glucid, 2,3% chất xơcelluloze, 0,6% tro, 21% các chất khoángnhư kali, magnê, canxi, sắt, kẽm, selenium,đồng, phospho, Ngoài ra, Măng tây xanhcòn chứa rất nhiều loại vitamin quan trọngnhư vitamin K, C, A, Pyridoxine (B6),Riboflavin (B2), Thiamin (B1) và các chất
k h á c n h ư T r i p t o p h a n , F o l a t e ,
2 Hàm lượng dinh dưỡng
3 Dược tính đặc biệt của cây măng tây
1
Trang 3trị bệnh táo bón và suy gan, thận Từ rễ cây Măng tây, người Pháp đã bàochế ra Sirop Descinq Raciness có tác dụng lợi tiểu, là một loại biệt dược đãđược đưa vào dược điển và sử dụng rộng rãi Măng tây xanh còn chứa nhiềuchất xơ rất cần thiết cho hệ tiêu hóa và phòng trị rất tốt các chứng táo bón.Măng tây xanh nấu canh ăn hoặc sắc lấy nước uống giúp lợi tiểu, phòng ngừacác bệnh đau bàng quang, suy thận hay suy gan mật, tiểu đường, ung thư kếttràng Trong cây Măng tây còn có dược chất Asparagin rất cần thiết cho sựxây dựng và phân chia tế bào, được sử dụng trong điều trị bệnh tim mạch vàbệnh goutte Ngoài ra, Măng tây xanh còn có khả năng giúp người lao độngtrí óc giảm stress, tăng cường sinh lực và sức dẻo dai khi làm việc, chống lãohóa cơ thể, chống béo phì, đặc biệt là giảm cholesteron, giúp ổn định huyết áp
Cây Măng tây rất giàu dược tính Từ những năm 500-200 trước công nguyên,người Hy Lạp và người La Mã cổ đại đã biết sử dụng Măng tây xanh làm thuốc
và phòng ngừa bệnh đột quỵ tim mạch…
II GIỐNG MĂNG TÂY VÀ CÁCH ƯƠM
Có rất nhiều giống măng tây khác nhau,nhưng tập trung chỉ có 3 nhóm chínhlà: Măng tây xanh, Măng tây trắng, và Măng tây tím
sinh học và lai tạo giống, các nước tiên tiến đã tạo ra được những giống câyMăng tây có thể sinh trưởng và phát triển tốt trong vùng khí hậu nhiệt đới,
có nhiệt độ trung bình cao 25 °C - 33 °C như ở nước ta Thị trường mua bán
Từ năm 1900 các giống cây Măng tây chỉtrồng thích hợp ở các vùng cao khoảng
600 - 900 mét so với mặt biển, khí hậutrung bình 15 °C - 20 °C Ngày nay, nhờ
áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong công nghệ
hiện nay thường thấy có 3 dạng hạt giống:
+ Hạt giống thuần (dòng F1): Năng suất và chất lượng Măng rất cao (cao
hơn giống F2 khoảng 20-25 %), kháng nấm bệnh rất cao, dễ trồng và dễ thuhoạch, thường được sản xuất và tiêu thụ tại Hoa Kỳ và châu Âu
2
1 Chọn hạt giống
Trang 4các dòng cây sau đời F2, F3,… làm hạt giống trồng cây Măng F3, F4,…, Fn
có đường kính gốc cây Măng nhỏ 3-5 mm để cắt lấy lá làm kiểng bán kèmvới hoa cắt cành, Loại hạt giống lai tạp sau đời F2 này đem trồng vẫn thuhoạch được sản phẩm rau Măng tây, nhưng đường kính thân Măng rất nhỏ (khoảng 3-5-7 mm), ít có giá trị thương phẩm, không kinh tế
Cây Măng tây nhập khẩu vào Việt Nam có nguồn giống F1 đầu dòng và F2lai tạo từ dòng F1, phổ biến thấy có các thương hiệu sau: Mary Washington,UC-800, UC-157, Grande, Atlas, Jersey, Ngoài ra còn có rất nhiều nguồngiống khác là hàng xách tay từ thân nhân ở nước ngoài…
phẩm, nên thế giới còn có thị trườngmua bán Rễ giống lấy từ những câyMăng tây khoẻ mạnh >1-2 năm tuổichỉ cần trồng ra đất vài tháng là cóMăng thu hoạch, rất thuận tiện chonhững người muốn trồng vài chục gốcMăng tây trong vườn rau gia đình để
tự sản tự tiêu Ở nước ta cây giốngMăng tây ươm từ hạt giống đem rađất trồng từ 4-6 tháng là có Măng nênkhông có nhu cầu sử dụng Rễ giống
+ Rễ giống (Crown): Cây Măng tây trồng ở các quốc gia vùng ôn đới (khí
hậu lạnh) phải mất 2,5 - 3 năm mới có thể thu hoạch được Măng thương
2 Sản xuất cây giống Măng tây:
Mỗi hecta đất trồng cây Măng tây cần chuẩn bị khoảng 400-500 m2 nơi cóthế đất cao ráo, có rãnh thoát nước tốt, lấy được nắng toàn phần 6-8 giờ/ngày
để làm vườn ươm Nếu ươm giống trong mùa mưa, cần phải chuẩn bị sẵn nhàlưới nilon trắng trong mắc nhuyễn để lấy được nắng toàn phần 80-100%, tránhđược trời mưa lớn và ngăn được côn trùng, sâu bệnh hại cây con vốn có thân nhỏnhư cọng cỏ chỉ non mềm rất yếu ớt Để trồng 1 hecta cây Măng tây với mật độ20.000 cây, cần chuẩn bị 500-600g hạt giống(có khoảng 22.500-27.000 hạt), có
+ Hạt giống lai (dòng F2): Năng suất và chất lượng cao (kém hơn giống F1
khoảng 20-25 %), kháng nấm bệnh cao, dễ trồng và dễ thu hoạch thường đượclai tạo theo điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của các quốc gia mua giống trồngcây, giá cả dễ chịu hơn (khoảng >50%) giá các loại giống dòng F1
+ Hạt giống tạp (dòng F3, F4,…, Fn): Người trồng hái lấy trái chín đỏ của
Trang 5cho ta thu hoạch được sản phẩm Măng tây trắng, khi nhú cao lên khỏi mặtđất tiếp xúc với tia cực tím ánh nắng mặt trời chiếu xạ chúng sẽ phát triểnnhiều diệp lục tố và chuyển hoá thành sản phẩm Măng tây xanh
* Giá thể ươm giống cây Măng tây:
Tuỳ nhu cầu, người trồng có thể bổ sung thêm các chế phẩm kích thích pháttriển rễ và kích thích sinh trưởng như WEHG, GA3, Agrostim, Atonik, Auxin
và các chế phẩm khử tuyến trùng và nấm bệnh như Sincosin, Antracol,Tilt Super, Agrispon, Ridomil, Aliette hoặc Ricide…
Giá thể (vật liệu) ươm giống cây Măng tây là loại đất sạch bán sẵn trên thịtrường, hoặc phối trộn đều các loại vật liệu sau đây rồi cho vào bầu ươm giống: + 1/4 đất sạch (pH = 6,5-7,5) sàng nhuyễn + chế phẩm WEHG, vôi làm tơixốp đất + chế phẩm diệt sâu bệnh và mầm cỏ phổ rộng;
+ 1/4 cát đen + canxi để phối trộn thành đất cát pha tỉ lệ 50/50
+ 1/4 phân xanh gồm tro trấu, rơm - trấu mục, bã vụn vỏ/cây họ đậu, bã vụn
xơ dừa, bã vụn vỏ cà phê, bã vụn cây/cùi bắp, mạt cưa, đã xử lý nước vôihoặc sulfat đồng khử trùng và nấm bệnh;
+ 1/4 phân trùn quế có bổ sung lân; phân chuồng ủ hoai (phân dơi, gà, bò, heo,cá,…) với Urê và chế phẩm Trichoderma; hoặc phân hữu cơ tổng hợp đủ dinhdưỡng bán sẵn; và Phân vi sinh
* Bầu ươm giống cây Măng tây:
Bầu ươm cây giống thông thường được làm bằng loại bao bì tự huỷ, ly nhựa,khay/vĩ nhựa/xốp hoặc bao nilon đen sản xuất từ nhựa tái sinh có kích thước
10 x 15 cm; hoặc 15 x 20 cm; hoặc 20 x 25 cm có good luckc lỗ thoát nước;hoặc loại bao nilon PE trắng trong thường dùng đựng 0,5-1 kg đường cát trắngcắt chéo 2 góc đáy để thoát nước (khi sử dụng loại bao trắng này để ươm giốngcần phải tấn đất xung quanh vòng ngoài bầu ươm không để ánh nắng chiếu xạtrực tiếp làm hại rễ con)
Nơi đặt bầu ươm giống có thể là nền xi măng, nền đất trải bạt nilon hoặc trảimột lớp tro trấu, xơ dừa… dày 15-20 cm không để cỏ xâm nhập bầu giống làm
nguồn gốc nhập khẩu rõ ràng, sạch bệnh, an toàn Cũng có thể trồng hàng đôi vớimật độ cao hơn, khoảng 27.000 cây/ha Hạt giống cây Măng tây có thể nảy mầm
ở nhiệt độ 25°C, nhưng thích hợp nhất là 30oC Sau khi hạt đã nảy mầm, rễ chínhrất ngắn sẽ tự hủy để từ từ thay vào đó một bộ rễ chùm >20-50 cọng rễ, sau 5 tuổicây sẽ có >100-150-200 cọng rễ có thể trải rộng đến 100-150 cm, và có thể ăn sâu
2 - 3 mét dưới chân đất trồng Sau đó, trên các nốt sần quanh cổ bộ rễ ở gần mặtđất sẽ hình thành các thân mầm mới, đó chính là các chồi Măng non lúc khởi đầu
Trang 6Có nhiều cách ươm giống cây Măng tây: Ươm trực tiếp trên một góc đất sảnxuất, ươm trong bầu nilon, hoặc ươm trong khay/vĩ nhựa Trước khi ươm giống, người trồng nên cẩn thận tiến hành ươm thử nghiệmtrước với 50-100 hạt giống để lấy kinh nghiệm và kết quả tỉ lệ nảy mầm làmmẫu Nên chia nhỏ số lượng hạt giống ra thành nhiều phần để ươm nhiều đợtgối đầu nhau theo tiến độ trồng cây ra đất, mỗi đợt khoảng 2.000 - 4.000 cây
để tránh rủi ro
* Cách ươm giống cây Măng tây:
Bước 2: người trồng có thể ngâm chứa hạt giống 12 giờ trong bình thủy nhỏ
với nước 2 sôi 3 lạnh để giữ đều nhiệt độ bình quân 30oC-35oC nhằm tạo điềukiện thuận lợi cho hạt giống nảy mầm dễ dàng hơn
Bước 3: Sau 12h ngân xong lấy ra cho vào 1-2 lớp vải thun dày sậm màu (đã
tạo ẩm), trải hạt giống ra thành một lớp mỏng rộng rãi để hạt có chỗ nảy mầm,xong dùng 1-2 lớp vải thun sậm màu khác (đã tạo ẩm) đậy hạt lại rồi gấp/cuộnnhẹ 2-4 lớp vải thun chứa hạt giống cho vào thùng xốp hoặc bình đựng nước
đá có đặt 1 bóng đèn 5 watts đậy nắp lại; hoặc cho vào một bao nilon đenchích thủng nhiều lỗ nhỏ rồi cột lỏng miệng bao (để hạt trao đổi không khí)đem treo chỗ mát; hoặc vùi trong rơm rạ, tro trấu, đất cát… để giữ ẩm và tạonhiệt độ bình quân 30°C giữ ấm cho hạt giống Nếu gặp mùa mưa, trời lạnhbuổi tối, hoặc thời tiết lạnh bất thường, cần xông bóng đèn tròn 100-250 watts
để tạo nhiệt độ ấm bình quân 30°C khi ủ hạt giống Trường hợp này phải cónhiệt kế theo dõi để bảo đảm nhiệt độ ngày đêm bình quân từ 25°C-30°C
Bước 4: Cứ sau 1 ngày đêm ủ (24h) thì láy bọc hạt ra láy ngót cho hạt bằng
cách dồn hạt lại thành 1 nắm, quấn vào khăn, láy dây buột lại và đưa vào nướcnóng ấm khoảng 30°C sau đó láy ra rẩy cho thật ráo nước ối trải hạt ra ủ nhưbước 3 Cứ cách 1 ngày đêm lại láy ngót cho hạt giống, trong vòng 2-> 7 ngày(tùy theo thời tiết),… ngày sau hạt giống sẽ lần lượt nứt nanh mầm rễ con (sau
đó sẽ tự rụng để thay bằng rễ khác) Nếu thời tiết lạnh, thời gian nảy mầm củahạt giống có thể kéo dài 1-2 tuần
phát sinh chi phí nhân công chăm sóc, làm cỏ
Bước 1: Bắt đầu ươm giống, lấy đủ số lượng hạt giống cần dùng đem phơi
nắng khoảng 2-3 giờ dưới nắng sáng lúc 10-11-12 giờ (nếu có nắng) cho thậtkhô để kích thích độ háo/hút nước của hạt giống Sau đó cho hạt giống vàobọc vải đưa vào nước chà xát nhiều lần cho thật sạch tạp chất và màng bao
vỏ hạt còn sót lại, cho đến khi hạt giống từ màu xám mờ chuyển sang màuđen bóng
Trang 7Lần lượt chọn những hạt đã nứt nanh mầm đem gieo vào bầu ươm giống (cóthể sử dụng vĩ nhựa có bầu ươm nhỏ như trứng gà trước khi chuyển vào bầuươm lớn) ( Lưu ý: Những hạt chưa nảy mằm vẫn tiếp tục ủ) Dùng ngón tayhoặc chiếc đũa ấn nhẹ một lỗ sâu 0,5-1 cm ở giữa bầu giá thể ươm giống, cẩnthận dùng nhíp gấp từng hạt đã nứt nanh mầm đặt hạt không sâu quá 0,5-1 cmvào giữa mặt bầu ươm rồi lấp nhẹ bằng một lớp tro trấu dày khoảng 0,5-1 cmcho khuất hạt không để gia súc, côn trùng hoặc kiến tha mất hạt Sau đó, đemcác bầu ươm giống đặt vào nhà lưới mùng nilon mắc nhuyễn lấy được 80-100%nắng toàn phần + tránh được trời mưa to + ngăn được côn trùng và sâu bệnh hạicây rồi dùng nước sạch có độ pH chuẩn = 6.5 - 7.5 tưới phun sương thậtđều (không thừa, không thiếu) để giữ ẩm mỗi ngày Cẩn thận không để vòinước tưới trực tiếp quá mạnh làm văng hạt giống ra khỏi bầu ươm
Thông thường, thời gian ươm giống cây Măng tây là 2 - 2,5 - 3 tháng, chođến khi cây con thật sự khoẻ mạnh Khi cây giống được 8-10-12 tuần tuổi(đường kính gốc cây Măng khoảng 3-5 mm, cao >50-70 cm, có >20-50 cọngrễ), chọn những cây khoẻ mạnh, sạch bệnh, có đủ >10-20 cọng rễ đem ra đấttrồng, cắm cọc giăng dây nilon đôi kẹp cây Măng vào giữa đôi dây để tránhgió quật đổ ngả cây khi bộ rễ chưa kịp bám vào đất Cây giống khi đưa ra đấttrồng phải bảo đảm có ít nhất >10-20 cọng rễ thì cây Măng mới đủ điều kiện
để sinh trưởng và phát triển tốt
Những hạt còn lại tiếp tục giữ ẩm 50% và giữ ấm 30°C trong bọc vải thun ủtiếp, chờ hạt giống nứt nanh mầm để gieo ươm vào các đợt sau
Sau 10-15-20… ngày ươm hạt, cây giống con sẽ mọc lên Khi cây cao khoảng
10 cm, tiến hành bón thúc 15 ngày/lần với dung dịch phân NPK 15-15-15 phathật loãng 0,1% và/hoặc phân bón lá sinh học WEHG pha thật loãng 1/100,kết hợp nhổ cỏ dạ Nửa tháng hoặc mỗi tháng 1 lần phải bổ sung lân hoặc vôipha thật loãng tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển Nếu cây giống bạc đầu phải
bổ sung thêm can-xi Giá thể ươm giống đã dùng phân trùn quế + lân, bầugiống có thể đã đủ dinh dưỡng suốt thời gian ươm giống 2-3 tháng Cây giốngMăng tây rất mẫn cảm với thời tiết, nước tưới, phân bón… Cây sẽ bạc đầunếu thiếu canxi, sẽ không phát triển nếu nước tưới không sạch, không bảođảm pH = 6.5-7.5; cây sẽ rất dễ chết nếu thừa nước tưới làm thối hỏng rễ,
để thiếu nước tưới làm khô hạn teo tóp rễ con, hoặc để sử dụng phân bón vớihàm lượng quá đậm đặc!
* Thời gian ươm giống cây Măng tây:
Trang 8Cây Măng tây có thể chịu hạn ngắn ngày, nhưng nếu rét đậm dưới 10°C-15°Ckéo dài nhiều ngày thì cây sẽ tạm ngủ đông không phát triển và không trổmăng Cũng không nên chọn thế đất dốc quá >10% để tránh bị xói mòn trongquá trình canh tác cây măng kéo dài 4-6 năm.
7
dinh dưỡng cho cây Trồng cây Măng tây ở nơi bị bóng cây che rợp, vùngđất có mật độ mưa nhiều, hiệu suất quang hợp với ánh nắng thấp, cây sẽ kémphát triển, năng suất và chất lượng măng sẽ giảm rất nhiều
Trong vùng khí hậu nhiệt đới, nhiệt độ trung bình cao 20°C - 35°C như ởnước ta, các loại đất thích hợp để trồng cây Măng tây là đất cát pha 50/50,đất đỏ bazan, đất phù sa, đất xám, đất thịt nhẹ hoặc các loại đất có thể cảitạo được độ tơi xốp càng cao, càng giàu chất dinh dưỡng hữu cơ càng tốt,
có mật độ mưa ít, thế đất cao ráo, tiêu thoát nước thật tốt, tầng canh tác dày50-100 cm để bộ rễ phát triển, mực nước ngầm sâu dưới mặt đất khoảng 100
cm để không làm thối hỏng bộ rễ, độ ẩm ổn định của đất khoảng 60-70%,không bị phèn chua (độ pH 6,5 - 7,5 là thích hợp nhất), không bị triều cườnghoặc ngập úng trong mùa mưa, đồng thời chủ động được nước tưới trong mùanắng
2 Chuẩn bị đất trồng:
Hai (02) tháng trước khi trồng, phải tiến hành cày đất sâu 30-50 cm hai lầncách nhau khoảng 10-15 ngày, kết hợp làm cỏ thật sạch, phun thuốc diệtmầm cỏ phổ rộng và thuốc phòng trừ sâu hại, mầm bệnh thật kỹ Tuỳ theo
Đất trồng cây Măng tây cần phải được cải tạo bằng phẳng, có độ dốc thoátnước tưới và phải có mương thoát nước bao quanh sâu khoảng 100 cm đểchống ngập hoặc triều cường; khi cần thiết phải tăng cường sử dụng bơm đểtháo nước
III ĐƯA MĂNG RA ĐẤT SẢN XUẤT
1 Chọn đất
Cây Măng tây sinh trưởng và pháttriển rất mạnh với các loại đất trồngtơi xốp, giàu dinh dưỡng, cùng vớichế độ chăm sóc thật chu đáo nhưtrồng rẫy rau màu loại khó tính.Măng tây xanh là cây trồng cần phải
có 100% ánh nắng toàn phần khoảng
8 giờ/ngày để quang hợp tốt với bộ
lá tạo năng lượng hữu cơ tổng hợp
Trang 9cây cách cây 40-45 cm theo hình ziczac
nanh sấu chữ chi) Ở giữa mặt tiếp đất
trồng đã chuẩn bị sẵn (cao cách mặt đất
tự nhiên khoảng 30-50 cm), tiến hành
cuốc đất thành một rãnh dài hố trồng
rộng 50 cm x sâu 50 cm, rồi đảo trộn
đều đất với 20 - 30 hoặc 50 tấn/ha phân
trùn quế có bổ sung lân (có thể đủ dinh
dưỡng trong suốt thời gian 4-6 năm trồng
cây mà không cần phải bón thêm làm hao
tốn chi phí nhân công chăm sóc) để bón lót trong hố trồng Cẩn thận rạch bỏbao nilon bầu giống, giữ nguyên bầu giá thể, đặt cây con ngay ngắn vào hốtrồng, cây cách cây 45 cm, mặt bầu ngang mặt đất trồng
+ Chú ý: Cổ rễ cây măng sau khi trồng cần đặt cao hơn mặt đất tự nhiên
khoảng 30-40 cm để khi cây trưởng thành bộ rễ có thể ăn sâu vào đất tự nhiênkhoảng 30-40 cm lấy vi chất dinh dưỡng cây mà không bị ngập úng làm hưhỏng bộ rễ Sau khi trồng cây xong, cần lấy đất 2 bên mép liếp đất trồng đểphủ một lớp đất mặt dày khoảng 5-10 cm cho những gốc cây đã trồng để bảo
vệ cổ rễ và giữ cây măng đứng thẳng, kết hợp tạo mặt liếp đất trồng dốcnghiêng về hai bên mép liếp để thoát nước, rồi tiến hành tưới nước hàng ngàybằng phương pháp tưới thấm qua rãnh hoặc tưới phun sương để giữ ẩm
chất đất, mỗi ha đất trồng cần dùng 1-2 tấn vôi và 20-30 tấn rơm trấu mục,
bã vỏ đậu phọng, bã thân/cùi bắp, mạt cưa, bã vụn xơ dừa, tro trấu,, đã xử
lý sunfat đồng hoặc nước vôi khử mầm nấm bệnh rải đều, rồi bừa xới đất 2-3lần cho đến khi thật sự tơi xốp (càng tơi xốp, càng giàu dinh dưỡng càng tốt).Ban phẳng đất trồng, rồi tùy theo mật độ trồng đã định trước, căng dây lấymực cho thẳng để vét rãnh thoát nước rộng 20cm x sâu 20-30cm (đủ để thoátnước trời mưa lớn), lấy đất lên liếp rộng 100 cm x cao 30-50 cm hoặc rộng
150 cm x cao 30-50 cm rồi phơi nắng 30 ngày để xử lý mầm bệnh, sâu hại
+ Lưu ý: Cần tạo mặt liếp đất trồng cao hơn mặt đất tự nhiên khoảng 30-50cm
và dốc nghiêng về 2 bên mép liếp để không ứ đọng nước mưa, nước tưới
Trang 10+ Lưu ý: Cây Măng trồng trong mùa mưa thường phát triển nhanh hơn trồng
trong mùa nắng Tuy nhiên, cần phải thận trọng khi trồng cây ra đất vào mùamưa nếu không có biện pháp bảo vệ cây con (nhà lưới hoặc giàn che) vì mưa
to gió lớn có thể sẽ làm hỏng cây con chưa kịp bắt rễ xuống đất
Kể từ khi cây măng đủ 3 năm tuổi trở đi, lúc đó bộ rễ đã thực sự phát triểnđầy đủ, cứ sau mỗi thời kỳ dưỡng cây 30-40 ngày thì tiến hành cắt bỏ sát gốctoàn bộ số cây trên rẫy chỉ giữ lại bộ rễ trong đất (lúc này trên rẫy trồng măngtrông như một bãi đất trống), chăm sóc chờ măng phát triển đủ chiều caothương phẩm 25-30 cm thì tiến hành thu hoạch bằng tay hoặc bằng máy Cóthể phủ rơm hoặc trấu để ngăn cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với các chồimăng tây xanh
4 Lao động trồng Măng:
Thông thường, một (1) lao động khoẻ mạnh có thể chăm sóc được 2 công(2.000 m2) đất trồng cây Măng tây Mỗi hecta (10.000 m2) đất trồng cần cónăm (5) lao động có kinh nghiệm trồng rẫy rau màu, siêng năng như côngnhân chuyên nghiệp và có sức khoẻ tốt để chăm sóc cây Sau đó, từ thángthứ 10, khi cây bắt đầu cho thu hoạch ổn định, tuỳ theo sản lượng nhiều hay
ít cần tuyển thêm vài lao động (hoặc thời vụ) để thu hoạch măng, chế biến,đóng gói, bảo quản sản phẩm…
IV CÁCH BÓN PHÂN
Để bảo đảm việc thu hoạch sản phẩm Măng tây xanh đều đặn hàng ngàyvới năng suất và chất lượng cao, người trồng cần phải tiến hành thườngxuyên và đầy đủ việc cung cấp nước tưới và dinh dưỡng cho cây theo hệthống tưới nhỏ giọt hàng ngày hoặc theo định kỳ sau: 3 tháng / 1 lần phảibón phân trùn quế có bổ sung lân (hoặc phân hữu cơ) cho cây Măng tây;
10 ngày / 1 lần phải bón phân NPK; và chen vào đó 1 tuần / 1 lần phải bónphân vi sinh bón lá WEHG, GA3, AGROSTIM, GROW-MORE,NITROPHOSKA, ATONIK, HUMIX, Up5, để kích thích sinh trưởng giúpcây trổ nhiều Măng (khi cần thiết, có thể bổ sung thêm DAP + Kali và cácchất vi lượng)
Việc sử dụng phân trùn quế có bổ sung vi sinh + lân và bã vỏ đậu phọng, bãbánh dầu làm tơi xốp (hoặc phân chuồng ủ hoai, phân cá, phân dơi,…) kếthợp chế phẩm sinh học Trichoderma có chứa nấm vi sinh đối kháng khửCần theo dõi cây trồng thường xuyên hàng ngày, nếu thấy có cây bị hư hỏng,sâu bệnh hoặc chết thì phải kịp thời tiến hành trồng giặm bổ sung ngay
Trang 11Thông thường lượng phân bón dùng cho 1 hecta (10.000 m2) đất trồng câyMăng tây như sau:
a Bón lót:
Ngay từ đầu khi trồng cây, cần bón lót đất trồng với lượng phân hỗn hợpsau: 20-30-50 tấn phân trùn quế (hoặc phân chuồng ủ hoai) có bổ sung visinh + lân và 20-30-50 tấn chất độn làm tơi xốp đất như tro trấu, rơm trấumục, bã vỏ đậu phọng, bã thân/cùi bắp, mạt cưa, bã vụn xơ dừa, tro trấu, cátsan nền, đã xử lý sunfat đồng hoặc nước vôi để khử trùng + chế phẩm nấm
vi sinh đối kháng Trichoderma + 300 kg NPK 16-16-8 Nếu người trồng có
đủ điều kiện và khả năng kinh tế, cũng có thể bón lót 1 lần với số lượng lớnhơn 50-70-100 tấn phân trùn quế để cung cấp đủ dinh dưỡng cho đất trồngtrong suốt 3-5 năm trồng cây măng mà không cần phải hao tốn chi phí nhâncông cho chu kỳ 3 tháng/lần bón phân hữu cơ nữa
Cần phải chú ý cải tạo đất trồng cho thật bằng phẳng (có độ dốc nhẹ để thoátnước mưa, nước tưới) và cho thật tơi xốp (càng tơi xốp và càng giàu dinhdưỡng càng tốt) và bảo đảm đủ độ ẩm 60%-70% cho đất
+ Theo kinh nghiệm dân gian, có thể kiểm tra độ ẩm và độ tơi xốp của đấtbằng cách vốc lấy 1 nắm đất ẩm ở độ sâu 30-40 cm, khi nắm đất vắt chặttrong tay mà không thấy nước nhỏ thành giọt là bảo đảm đất ở độ ẩm 60%-70%,khi buông nắm tay ra thấy đất có nhựa bám dính nhưng vẫn nát vụn, rã rời ra
là bảo đảm đất có đủ độ tơi xốp (tương tự như đất cát pha 50/50) Ngược lại,nếu thấy nước nhỏ thành giọt là dư nước (trường hợp này phải đào rảnh thoátnước sâu xuống) và đất dẻ nén vón thành cục là thiếu độ tơi xốp, trồng Măng
sẽ không có hiệu quả cao
10
Trang 12Cây dưới 5-6 tháng tuổi, bộ rễ chưa phát triển rộng, có thể kết hợp trồng chenrau ăn lá, phủ rơm, phủ trấu, tro trấu hoặc phủ bạt nilon để hạn chế cỏ dại
+ Lưu ý: Để chống đổ ngả cây mới trồng, cần tiến hành cắm các cọc tre
đường kính khoảng 5 cm, cao 120 cm, cách nhau 3-4 mét chen giữa các câymăng trên cùng một hàng với cây đã trồng, dùng dây cước nilon bền chắc(chịu được mưa nắng 2-3 năm) giăng thành một hàng đôi cao cách mặt liếpkhoảng 20-30 cm, kẹp lỏng cây măng vào giữa đôi dây để giữ cây đứng thẳng,rồi sau đó tiếp tục nâng đôi dây cao dần lên 50 cm, 70 cm, 90 cm tuỳ theo độcao lớn của cây Măng
- Sau khi trồng 30 ngày (1 tháng): Cây phát triển thêm nhiều thân mới Xới
đất, làm sạch cỏ non, không để cỏ già rơi hạt tái sinh cỏ mới Bón thúc 150kgNPK 16-16-8 Vun đất cao 5 cm đậy gốc bảo vệ cổ rễ và giữ mặt liếp đất trồng
ở độ cao khoảng 60-80-100 cm so với mặt đất tự nhiên Phun thuốc phòngngừa nấm bệnh, sâu hại cây Giữ cây đứng thẳng để lấy nắng toàn phần quanghợp với bộ lá tạo năng lượng hữu cơ tổng hợp nuôi dưỡng cây và bộ rễ
- Sau khi trồng 45 ngày (1,5 tháng) đến 75 ngày (2,5 tháng): Cây phát triển
thêm nhiều thân mới Chọn giữ lại 4-6 cây mẹ khoẻ mạnh trên 1 bụi (không
để nhiều cây cạnh tranh dinh dưỡng làm thân cây mẹ ốm yếu không thể chomăng to được), tỉa bỏ cây bị sâu bệnh, cây đổ nghiêng ngả, cây già và câynhỏ Xới đất, làm sạch cỏ non, không để cỏ già rơi hạt tái sinh cỏ mới Bónthúc 200 kg NPK 15-15-15 Vun đất cao 5 cm đậy gốc bảo vệ cổ rễ và giữmặt liếp đất trồng ở độ cao khoảng 60-80-100 cm so với mặt đất tự nhiên.Phun thuốc ngừa nấm bệnh, sâu hại cây Giữ cây đứng thẳng để lấy nắngtoàn phần quanghợp với bộ lá tạo năng lượng hữu cơ tổng hợp nuôi dưỡngcây và bộ rễ (trung bình cứ 15 ngày chúng ta lại làm thao tác trên 1 lần).Tuỳ theo độ cao và độ lớn của cây, cần giăng thêm hoặc nâng dần hàng đôidây cước nilon (kẹp lỏng cây Măng vào giữa đôi dây) lên các độ cao khoảng
50 cm, 75 cm, 90 cm, để chống đổ ngả cây
ngừa nấm bệnh và sâu hại cây Giữ cây đứng thẳng để lấy nắng toàn phầnquang hợp với bộ lá tạo năng lượng hữu cơ tổng hợp nuôi dưỡng cây và bộ rễ
- Sau khi trồng 3 tháng ( 120 ngày): Cây phát triển thêm nhiều thân mới.
Chọn giữ lại 3 cây mẹ khoẻ mạnh trên 1 bụi (không để nhiều cây cạnh tranh