Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây măng tre potx

Tre măng điềm Trúc là loài cây ưa sáng hoàn toàn vì vậy không được trồng dưới tán các cây khác, khi trồng rừng tập trung nếu cần trồng hỗn giao với cây gỗ thì nên trồng theo phương pháp

Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây măng tre

Cây tre gắn bó thân thiết với người Việt từ bao đời, bao thế hệ, cây tre được chế tác thành nhiều vật dụng thiết yếu trong sinh hoạt, nông cụ sản xuất Tre được trồng để giữ đất, chống xóa mòn, phủ xanh đất trống đồi trọc Hiện nay, thân tre làm nguyên liệu giấy, sản xuất chiếu trúc và làm hàng thủ công mỹ nghệ… măng tre được chế biến thành rất nhiều món ăn và bài thuốc, chế biến đồ hộp, là thực phẩm “sạch” với nhiều công dụng Măng tre có tác dụng tăng cường tiêu hoá, phá đờm, nhuận phổi, giảm được độ béo phì, ăn thường xuyên còn có tác dụng giảm huyết áp cao rất công hiệu

(www.mangtre.blogspot.com) Măng tre ngoài tác dụng để ăn tươi còn dùng

để chế biến đồ hộp, đóng túi, làm măng chua, sấy khô dạng lát, dạng sợi… được sử dụng nhiều trong nước và xuất khẩu

Kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy, măng có chứa khá nhiều thành phần dinh dưỡng Theo các tài liệu của Trung Quốc, cứ mỗi 100g măng có chứa 4,1g protid (protid chứa trong măng có tới 16 loại acid amin), 0,1g lipid, 5,7g glucid, 22mg Ca, 56mg Photpho, 0,1g Fe, 0,08mg caroten, 0,08

mg vitamin B1, 0,08mg vitamin B2, 0,6mg vitamin B3, 1,0mg vitamin C Ngoài ra, trong măng còn chứa khá nhiều Mg và rất giàu chất xơ Với hàm lượng chất béo, chất đường rất thấp và giàu chất xơ, măng là loại thực phẩm

có tác dụng thúc đẩy nhu động ruột, trợ giúp tiêu hóa, phòng chống có hiệu quả tình trạng béo phì, vữa xơ động mạch, cao huyết áp, bệnh táo bón, bệnh ung thư đại tràng và ung thư vú Một số nghiên cứu gần đây cho thấy, với hàm lượng Mg khá phong phú và một loại đường đa có trong thành phần, măng có khả năng nhất định trong việc phòng ung, kháng ung và được coi là một trong những thực phẩm chống ung thư

1 Kỹ thuật trồng và chăm sóc tre măng Điềm Trúc

Tre Điềm trúc Dendrocalamus latiflorus (nhiều nơi gọi thành "Điền

trúc") Loài này phân bố tại Myanma và Nam Trung Quốc Điềm trúc mọc cụm, yêu cầu nhiều ánh sáng mặt trời Đường kích thân gần gốc đến 20cm, đặc biệt lá có màu lục sẫm, kích thước lớn (chiều dài đến 40cm, chiều rộng

từ 7 đến 10cm Măng to và có chất lượng cao, rất được ưa chuộng trên thị trường Trung Quốc, Đài Loan Việt Nam nhập giống này từ Trung quốc, đặc điểm thân cây khá to, bản lá rộng, màu lá xanh đẹp, có thẻ nhân giống bằng hom Năng suất mang tre Điền Trúc cao, đạt 30-35 tấn/ha, chất lượng măng khá tốt, ăn giòn ngọt Giống khi nhập về dạng thân gốc 1 năm tuổi

1.1 Vùng và đất trồng

Nhìn chung, tre măng Điềm Trúc thích hợp với vùng khí hậu nóng và ẩm,

có lượng mưa lớn và có lượng ánh sáng dồi dào Những vùng chịu ảnh

hưởng của gió Lào cần hết sức chú ý trong việc chọn thời vụ trồng, tránh những ngày có gió khô nóng và cần có biện pháp tưới nước giữ ẩm cho cây trồng Đối với vùng núi cao cần phải tham khảo kỹ để lựa chọn loài tre măng

có khả năng phân bố ở độ cao lớn (>500m) như loài Mao Trúc

Tre măng điềm Trúc là loài cây ưa sáng hoàn toàn vì vậy không được trồng dưới tán các cây khác, khi trồng rừng tập trung nếu cần trồng hỗn giao với cây gỗ thì nên trồng theo phương pháp hỗn giao với băng rộng để đảm bảo độ chiếu sáng cho tre

Các loài tre lấy măng đều thích hợp với các loại đất tầng dày, tơi xốp nhiều mùn, đất ẩm nhưng thoát nước Tốt nhất là các loại đất phù sa ven sông suối, đất trên nương rẫy còn tính chất đất rừng Không được trồng tre điềm Trúc ở đất bị ngập úng dài ngày, đất quá bí chặt, đất bị đá ong hoá tầng mỏng và đất cát khô rời rạc

Trường hợp nơi đồi trọc đất nghèo xấu, nhiều sỏi đá cần áp dụng các biện pháp cải tạo đất như đào hố to rộng, bón nhiều phân hữu cơ, che tủ đất bằng rơm rạ, tưới nước, trồng xen cây cố định đạm…

1.2 Thời vụ trồng

Tại các tỉnh phía Nam nên trồng vào đầu vụ mưa tháng 5 – tháng 9

1.3 Mật độ, cách trồng

- Hố đào: Kích thước hố đào là 60 x 60 x 50cm, đào hố trước khi trồng 20 -30 ngày, nên để lớp đất mặt riêng để trộn với phân chuồng

- Mật độ

Vì trồng để lấy măng nên số lượng cây tre ở mỗi bụi được khống chế nên

có 2 khoảng cách trồng phù hợp là 5m x 4m (500 – 550 cây/ha) hoặc 5m x 5m (400 – 450 cây/ha) tùy vào điều kiện trồng xen cây ngắn ngày như bắp đậu trong những năm đầu Triển khai trồng dặm sau 1,5 – 2 tháng và nên hoàn tất trước khi kết thúc mùa mưa

Trong những năm đầu khi tre chưa giao tán, cần xen một vụ đậu và một

vụ bắp hàng năm để tăng thu nhập, giảm cỏ dại, giữ ẩm và có xác bả thực vật để tủ gốc

- Cách trồng

Mỗi hố bón lót 15 kg phân chuồng hoai, lân Văn Điển 0,2 kg, phân KCl 0,1 kg/hố, trộn đều với đất mặt khi trồng

Ở đất thoát nước tốt, đặt mặt bầu cây thấp hơn mặt đất ngoài 10cm, lấp đất trộn phân vào quanh bầu cây, nén chặt, ở thời điểm này hố trồng chưa nên đắp cao thành mui rùa, tủ gốc bằng rơm rác có phủ một lớp đất mỏng Sau trồng nên tưới nước đẫm 2 -3 lần

1.4 Tưới nước

Trong 1 -2 năm đầu, cây tre non cần đất ẩm để phát triển bộ rể, lượng nước cho mỗi lần tưới không nhiều, nhưng cần nhiều đợt tưới kế hợp với tủ gốc bằng rơm rác dày 20 – 30cm, trồng tre vào cuối mùa mưa, vùng nhiều gió cây tre non dễ chết nên cần quan sát độ ẩm đất để tưới vào tủ gốc nhiều hơn Giai đoạn khai thác, cần tưới nhiều nước vào giai đoạn tre ra măng

1.5 Làm cỏ, bón phân

Xới xáo làm cỏ xung quanh gốc tre tối thiểu 3 tháng 1 lần kết hợp với tủ rơm rạ quanh gốc, có thể tăng cường trong mùa mưa Việc làm này vừa tạo cho đất tơi xốp thuận lợi cho măng mọc, vừa giữ ẩm cho đất…; đặc biệt vào

vụ hè hoặc vùng có gió khô nóng tủ gốc cho cây được coi là biện pháp rất quan trọng

Dùng kéo cắt tỉa hết các cành lá trên thân cây từ mặt đất đến khoảng 1m chiều cao khi bui tre có từ hơn 3 cây mẹ

Để tre đãm bảo sinh trưởng và ra măng nên bón từ 2 lần mỗi năm, bón trước khi cây ra măng vào đầu mùa mưa và sau khi thu hoạch đợt đầu ở mỗi năm, với những vườn xử lý để ra trong mùa khô cần bón thêm 1 lần ở thời điểm xử lý Lượng bón gồm 15 kg phân hữu cơ mỗi bụi/khóm/năm bổ sung mỗi đợt 0,25 kg Urê + 0,1 kg Lân Văn Điển + 0,15 kg KCl kết hợp xáo nhẹ cách gốc 50 - 60cm và tưới nước Lượng bón qua mỗi năm tăng dần từ 25 - 40% đến năm thứ 5 tùy vào dinh dưỡng của đất và khả năng sinh trưởng và cho măng của tre

1.6 Phòng trừ sâu bệnh

Vườn tre mới trồng không được thả gia súc hay gia cầm sẽ làm gia tăng

tỷ lệ chết cây con

Sâu hại trên tre không nhiều, thường dùng một số loại thuốc như Basudin, Padan phun trên thân hoặc tưới gốc khi phát hiện sâu hại hay vào cuối mùa mưa Riêng Sâu voi: thường đẻ trứng vào 9 – 12 giờ trưa và 15 giờ đến tối

vì vậy trong thời gian này ta nên tìm bắt và tiêu diệt đạt hiệu quả cao nhất Khi ấu trùng chuyển hóa thành sâu nên dùng thuốc Dipterex 90% pha loãng

500 lần để phun thuốc trừ sâu

Vào đầu mùa mưa nên rải vôi quanh gốc để phòng trừ nấm hại, hạn chế đọng nước hay quá ẩm ướt quanh gốc Khi nấm bệnh tấn công gây thối

măng, ta nên cào rác quanh gốc măng cho thông thoáng và phun một số loại thuốc như Dithan M45, Macozeb, hay Ridomil

2 Thu hoạch và bảo quản

Nhiều giống tre thường thu hoạch vào năm thứ 2 sau trồng, đường kính thân cây cũng lớn dần qua các đợt mọc lên và thay thế Măng của các loài tre chuyên cho măng thường có chất lượng cao khi còn nằm trong đất, khi đã nhô lên cao khỏi mặt đất bị ánh sáng chiếu vào thường chất lượng của măng giảm Vì vậy nếu sử dụng măng tươi cần khai thác măng vừa thấy lộ lên mặt đất, cách đơn giản chống ánh sáng chiếu vào măng là phủ lớp rơm rạ dày khoảng 20-30 cm trên mặt đất quanh bụi tre

Dùng thuổng bới đất ra thâý củ măng sẽ dùng dao cắt Vị trí cắt ở chỗ thắt của củ măng cách gốc tre mẹ khoảng 3-4 cm, chú ý cắt thẳng theo chiều vuông góc với bề mặt măng Sau khi cắt măng xong lấp ngay đất lại

Măng tre thu hoạch về được bóc sách và luột để sử dụng Để tiêu thu tươi,

bà con đem xếp khoảng 2 lớp măng trong chum ( vại) rồi dùng nilon đen phủ kín miệng chum Sau đó đem xếp chum vại vào trong chỗ bóng râm, hoặc

chỗ ẩm, làm như vậy có thể bảo quản măng tre tối thiểu được 20 ngày để tiêu thụ

Trong trường hợp khai thác măng để chế biến măng khô theo cách của Trung Quốc thì đợi măng mọc cao khỏi mặt đất khoảng 0,6 – 0,8 m mới thu hái, nên trùm bao tải để tránh nắng Thời gian thu hái măng thích hợp nhất là vào buổi sáng sớm khi chưa có ánh sáng mặt trời chiếu hoặc vào những ngày mưa Măng mang về cắt khoanh dài khoảng 3 – 6 cm (dùng móng tay bấm nếu chỗ nào già thì vứt bỏ) Cho các khoanh măng vào nồi luộc gần 2 giờ (không nên luột quá chín), vớt ra để cho ráo nước, rồi cho vào túi nilon ủ kín trong 15 ngày cho lên men Tãi măng đã ủ kỹ ra nong nia để phơi ở nắng nhẹ cho đến khô

Các loài tre chuyên lấy măng thường có thời vụ ra măng vào mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9 (có loài đến tận tháng 11), rộ nhất là các tháng 6, 7, 8 Vì vậy trong vụ măng cần khai thác măng đúng thời gian, vì măng sinh trưởng rất nhanh, thường thì trong vụ rộ cách 2-3 ngày một lần, còn đầu và cuối vụ 5-7 ngày một lần

Ở điều kiện vườn tre ít măng hoặc không xử lý vào mùa khô, sau mỗi 2 năm, chọn khoảng 2- 3 củ măng to mập, không bị sâu bệnh mọc lên ở các hướng vào khoảng tháng 8, 9 để lại nuôi dưỡng làm cây thay thế cây mẹ sau này

- Điều tiết cây mẹ: Tuỳ theo mục đích trồng mà số lượng cây mẹ trong một

bụi tre cần phải điều tiết cho phù hợp Trường hợp mục tiêu là kinh doanh măng thì hàng năm phải loại bỏ cây mẹ già tuổi 3 trở lên chỉ để lại khoảng

5-6 cây bánh tẻ có các lứa tuổi 1 và 2 trong một bụi tre Cách loại bỏ cây mẹ già là phải đào đất trơ hết củ gốc của cây mẹ rồi chặt bỏ tận củ gốc cây mẹ

đó, xong lấp đất lèn chặt như cũ

Trường hợp mục tiêu trồng rừng để lấy thân cây tre làm nguyên liệu hoặc vào năm mắt giá thì số lượng cây để lại nuôi trong mỗi bụi sẽ phải lớn hơn

3 Xử lý tre măng ra nghịch mùa

Trong điều kiện không đầu tư chăm sóc, tre rất ít ra măng trong mùa khô, ngoài ra một số giống tre như Mạnh Tông cũng khó xử lý

Muốn cho tre Điền Trúc đẻ măng (từ năm thứ 4) trong mùa khô thì để vườn khô tự nhiên trong khoảng 01 tháng, sau đó xáo nhẹ để 10- 15 thì tưới, kết hợp với bón phân và tủ gốc càng dày càng tốt Phải tưới tràn thật đẫm + tưới vòi bổ sung cho ướt hết bổi Cứ 10 ngày tưới 1 lần, sau ba lần tưới thì măng bắt đầu mọc và khai thác dần

Chú ý: Muốn có măng vào mùa khô thì vụ chính (vụ măng trước đó vào mùa mưa) không được khai thác kiệt làm yếu cây Phải để lại những cây măng chính mọc thẳng từ dưới đất sâu, mỗi bụi nên định hình để 5-6 gốc tre

mẹ Năng suất măng mùa khô tuy không bằng mùa mưa, nhưng bù lại bán được giá cao nên thu nhập cao hơn mùa mưa

4 Một số lưu ý trong việc trồng tre măng

Nhiều nhà vườn do không am hiểu về kỹ thuật, lại chạy theo lợi nhuận nên khả năng sinh trưởng và năng suất măng ở một số vườn tre có chiều hướng giảm đi Tình trạng này là do một số nguyên nhân :

- Kế hoạch chọn măng để lại trên bụi (măng để lại làm cây bố mẹ) không hợp lý

- Cuối mùa mưa, nếu còn nhiều măng nanh (măng mọc từ măng đã sắn trước đây) thì người dân lại tiếp tục thu hoạch, nếu ít măng nanh thì để lại nhưng không chăm sóc.Do vậy, trong vòng 2 -3 năm sẽ không có măng lớn (có đường kính 15 -20cm), và dẫn đến tình trạng không có cây tre lớn (măng to)

- Thu hoạch những mụt măng nằm phía ngoài nên làm cho bụi tre không phát triển theo chiều rộng mà có chiều hướng gom về phía tâm bụi tre

- Trồng tre khai thác măng trái vụ đòi hỏi người sản xuất phải có kỹ thuật thâm canh

- Để giúp cho người trồng tre có thể kéo dài thời kỳ khai thác măng (thời kỳ kinh doanh) 10 - 20 năm người trồng tre cần để tre đến năm thứ 3 mới bắt đầu cho thu hoạch Trong thu hoạch đầu vụ thuận, người chủ vườn cần chọn trước 3 - 4 mục măng to có các măng phát triển đều, măng phải mọc từ dưới mặt đất lên rồi dùng nước sơn đánh dấu, không cho khai thác Còn lại tiến hành cho thu hoạch

- Tre hút dinh dưỡng rất mạnh, vì thế cần đầu tư phân hữu cơ và vô cơ, trong

đó lượng phân hữu cơ từ phân chuồng rơm rạ, lá mía… càng nhiều năng suất càng cao

Tre xanh, xanh tự bao giờ

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh

Thân gầy guộc, lá mong manh

Mà sao nên lũy nên thành tre ơi!