- Cảm nhận được niềm thích thú thật sự của Hồ Chí Minh trong những ngày gian khổ ở Pác Bó, qua đó thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Bác, vừa là một chiến sĩ say mê cách mạng, vừa là một khách
Trang 1TỨC CẢNH PÁC BÓ
Hồ Chí Minh
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS.
- Cảm nhận được niềm thích thú thật sự của Hồ Chí Minh trong những ngày gian khổ ở Pác Bó, qua đó thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Bác, vừa là một chiến sĩ say mê cách mạng, vừa là
một khách lâm tuyền ung dung sống giữa thiên nhiên.
- Hiểu được giá trị nghệ thuật độc đáo của nhà thơ
B CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: - Xem sgk, sgv, sbt, thiết kế bài giảng.
- Tìm hiểu thêm các bài thơ về thiên nhiên của Bác
- Soạn giáo án
2 Học sinh: - Xem sgk, sbt.
- Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài
- Tìm hiểu thêm về thơ Bác trong giai đoạn này
C CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
I Ổn định lớp:
II Kiểm tra bài cũ:
III Bài mới:
Hoạt động của thầy, trò Nội dung cần đạt
Hướng dẫn tìm hiểu chung:
@ Gọi HS đọc bài thơ và chú thích
sgk
@ Gọi HS trình bày khái quát lại
cuộc đời của Bác
@ Cho biết hoàn cảnh ra đời của
bài thơ
@ Bài thơ được làm theo thể thơ
nào?
@ Em có nhận xét gì nhan đề bài
thơ?
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
Thất ngôn tứ tuyệt nhưng làm bằng chữ quốc ngữ
3 Nhan đề bài thơ: Tức cảnh là ngắm cảnh mà có cảm xúc,
nảy ra tứ thơ, lời thơ Đó là lối làm thơ truyền thống của cha ông ta xưa Bác Hồ vốn hiểu biết sâu rộng về thơ văn cổ nên Bác lối xưa mà viết bài thơ này
@ Đọc ba câu thơ đầu, em hình
dung được gì về cuộc sống của Bác
ở Pác Bó?
II Phân tích:
Câu 1: Nói về cảnh sống, nơi ở của Bác
Bác sống và làm việc ở Pác Bó Nơi ở: hang, nơi làm việc:
bờ suối Thời gian lặp lại thành nếp: sáng ra, tối vào, đâu
Trang 2@ Em hiểu gì về cụm từ vẫn sẵn
sàng?
@ Câu 3 là câu chuyển, em hãy chỉ
ra sự chuyển mạch của bài thơ?
chỉ có một buổi, một ngày
Câu 2: Nói về chuyện ăn uống.
Cháo bẹ, rau măng => Thức ăn đạm bạc Nếu các ẩn sĩ ngày xưa có ăn trúc, măng giá thì thỉnh thoảng hay là cách nói ước
lệ (Thu ăn trúc, đông ăn giá) Còn Bác cháo bẹ, rau măng thì
rất thực
@ Vẫn sẵn sàng: Có hai cách hiểu:
- Cuộc sống gian khổ nhưng tinh thần cách mạng vẫn sẵn sàng
- Cháo bẹ, rau măng dù kham khổ nhưng lúc nào cũng có, cũng đầy đủ, trở thành món ăn thú vị của người chiến sĩ cách mạng Dù hiểu theo cách nào ta cũng thấy nụ cười hóm hỉnh của Bác trước cuộc sống gin khổ thiếu thốn
Câu 3: Câu chuyển.
- Chuyển từ chỗ nói chuyện chổ ở, làm việc, ăn uống sang nói chuyện công việc
- Chuyển từ không khí thiên nhiên: suối, hang, sớm, tối sang không khí hoạt động xã hội: dịch sử Đảng
- Chuyển từ những cái mềm mại suối, măng, cháo sang bàn
đá rắn chắc Từ những thanh bằng sang những thanh trắc Tuy có chuyển nhưng lại rất thống nhất trong chủ đề Cả ba câu đều nói đến cảnh sống, ăn uống, làm việc Tất cả đều nói lên sự gian nan vất vả của người cách mạng
@ Vì sao Bác lại cảm thấy cuộc
sống gian khổ đó “thật là sang”?
Câu 4:
Cuộc đời cách mạng thật gian khổ Nhưng Bác lại viết thật
là sang thì thật bất ngờ Cái đẹp của lý tưởng đã chiến thắng
cái gian khổ một cách ung dung, thanh thản, tự nhiên trong
nụ cười hóm hỉnh của Bác khi ghi lại cảnh sống ở Pcá Bó trong bài thơ tứ tuyệt này
@ Có người nói, bài thơ là sự kết
hợp hài hòa giữa tính cổ điển và
hiện đại Em hãy chứng minh
Nghệ thuật:
Bài thơ kết hợp hài hòa giữa tính cổ điển và hiện đại:
- Thể thơ Đường viết bằng chữ Quốc ngữ
- Hình ảnh thơ: hang, suối, bàn đá,… là cảnh lâm tuyền (cổ điển) Nhưng đấy là nơi ở, làm việc, ẩn náu của nhà cách mạng (hiện đại)
- Cháo bẹ, rau măng thức ăn đạm bạc (cổ điển) nhưng lại rất
Trang 3thực trong đời sống cách mạng (hiện đại) Suối, bàn đá là nơi các ẩn sĩ nghỉ ngơi, ngồi câu cá nhưng lại
là nơi dịch sử Đảng
- Ngay trong cách nói: nói nghèo mà lại hóa sang là cái cổ điển nhưng là cái sang củangươid cách mạng khi so với với
tù đày gông cùm của các chiến sĩ khác
III/- Tổng kết:Ghi nhớ sgk
IV Củng cố:
1 Gọi HS đọc lại bài thơ
2 Hãy khái quát nội dung của bài thơ
3 Gọi HS đọc lại nội dung ghi nhớ
V Dặn dò:
1 Học thuộc lòng bài thơ, ghi nhớ
2 Phân tích bài thơ
3 Làm bài tập sgk, sbt
4 Chuẩn bị bài Câu cầu khiến