Nếp sống thanh lịch, văn minh

Tuy nhiên, bộ tài liệu chủ yếu giới hạn trong các nội dung cơ bản nhất liên quan đến môi trường hoạt động và điều kiện giao tiếp hàng ngày của các em học sinh, từ đó định hướng và chỉ dẫ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

CHO HỌC SINH HÀ NỘI

Ban chỉ đạo Thành phố :

Trưởng ban : NGÔ THỊ THANH HẰNG - Phó Chủ tịch UBND Thành phố

Hội đồng Tư vấn Khoa học :

Chủ tịch : NGUYỄN TIẾN ĐOÀN

Phó Chủ tịch : NGUYỄN VIẾT CHỨC

Ủy viện : ĐÀO THỊ DUNG, ĐÀO THỊ NGUYỆT THU, ĐỖ THỊ KIM NGÂN,

NGUYỄN THỊ MINH HÒA

Hội đồng Biên soạn :

Chủ tịch : NGUYỄN HỮU ĐỘ

Phó Chủ tịch : NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH, NGUYỄN KHẮC OÁNH

Ủy viên : ĐOÀN HOÀI VĨNH, NGUYỄN HỮU HIẾU,

NGUYỄN HIỆP THỐNG, PHẠM XUÂN TIẾN, NGUYỄN THÀNH KỲ, TRẦN MINH TRANG, NGUYỄN NGỌC DIỆP, MAI SĨ NHẬT

Tiểu ban Biên soạn Tiểu học :

Trưởng Tiểu ban : PHẠM XUÂN TIẾN

Ủy viên : MAI NHỊ HÀ, NGUYỄN THỊ THU HUYỀN,

PHẠM THỊ PHÚC, HOÀNG THU HẰNG, TÔ THỊ HẢI HÀ

Ban Thư kí :

Trưởng ban : HOÀNG HỮU TRUNG

Ủy viên : NGÔ HỒNG VÂN, NGUYỄN PHƯƠNG HÀ,

PHẠM THỊ THU TRANG, PHẠM THỊ KIM THOA, NGUYỄN TUẤN ĐẠT

LỜI NÓI ĐẦU

Thanh lịch, văn minh là nét đẹp truyền thống đã được nhiều thế hệ người dân

Hà Nội tạo nên và lưu giữ Trân trọng, kế thừa và phát huy nét đẹp ấy trong đời sống người Hà Nội hôm nay và mai sau là trách nhiệm, là niềm tự hào và vinh dự của người dân thủ đô, trong đó có thế hệ trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường.

Được sự đồng ý của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân Thành phố,

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức biên soạn bộ tài liệu chuyên đề Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội Bộ tài liệu được đưa vào giảng dạy

trong các trường phổ thông của thành phố Hà Nội bắt đầu từ năm học 2010-2011.

Nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội có biểu hiện vô cùng phong phú và có giá trị văn hóa cao Tuy nhiên, bộ tài liệu chủ yếu giới hạn trong các nội dung cơ bản nhất liên quan đến môi trường hoạt động và điều kiện giao tiếp hàng ngày của các em học sinh, từ đó định hướng và chỉ dẫn cho các em những thái độ và hành vi cần có sinh hoạt, trong giao tiếp, ứng xử để trở thành người học sinh thanh lịch, xứng đáng là công dân của thủ đô Hà Nội có ngàn năm văn hiến.

Quá trình biên soạn bộ tài liệu được chỉ đạo và triển khai hết sức công phu và khẩn trương Trong thời gian vừa qua, bộ tài liệu đã được đưa vào giảng dạy thí điểm

ở một số trường học trên địa bàn thành phố Sau đó bộ tài liệu được tiếp tục chỉnh sửa, đã được Hội đồng nghiệm thu Thành phố đánh giá cao và được Ủy ban nhân dân Thành phố cho phép đưa vào giảng dạy tại các trường phổ thông trên toàn thành phố.

Để có được kết quả đó, ngoài sự nỗ lực hết mình của Hội đồng biên soạn, sự làm việc tận tâm và đầy trách nhiệm của Hội đồng tư vấn, còn có sự đóng góp rất đáng quý của nhiều nhà khoa học, nhà văn hóa, nhiều cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và các vị cha mẹ học sinh Nhân dịp này, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo, lãnh đạo Thành phố, các cơ quan, đơn vị và cá nhân đã quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ, tham gia thí điểm, thẩm định và nghiệm thu, góp phần tạo nên bộ tài liệu này.

Đây là sản phẩm do các thày cô giáo đang trực tiếp giảng dạy tại các trường phổ thông của thành phố Hà Nội biên soạn với tất cả tâm huyết và khát vọng được góp phần giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh thủ đô; song do sự hiểu biết, kinh nghiệm và điều kiện còn hạn chế nên chắc chắn khó tránh khỏi thiếu sót, rất mong được các nhà trường, các đồng nghiệp, các vị cha mẹ học sinh và đông đảo bạn đọc đóng góp ý kiến để bộ tài liệu ngày càng hoàn thiện

Trong quá trình triển khai giảng dạy, các nhà trường, các thày cô giáo cần quan tâm nghiên cứu, khai thác hợp lý nội dung tài liệu, chú trọng hướng dẫn hành vi, đặc biệt cần vận dụng tốt việc đổi mới dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh, hướng tới thực hành - vận dụng để các em có cơ hội tự nhận thức, tự rèn luyện, điều chỉnh hành vi giao tiếp ứng xử trong các môi trường gia đình, nhà trường, xã hội, phù hợp với yêu cầu xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Trân trọng cảm ơn !

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

Phần thứ nhất :

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

CHO HỌC SINH THÀNH PHỐ HÀ NỘI

A CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

DÙNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

Lớp Bài Chủ đề Tên bài

Nói, nghe ý kiÕn cña em

Nói, nghe Em biết lắng nghe

4 Thân thiện vớihàng xóm

5 Nói chuyện với thầy cô giáo

6 Trò chuyện với bạn bè

7 Giao tiếp với người lạ

5

1

Ứng xử

Kính trọng người lớn tuổi

2 Thân thiện với bạn bè, nhường nhịn em nhỏ

3 Thương người như thể thương thân

4 Tôn trọng người lao động

7 Tham gia giao thông

B CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

LỚP 6 Bài 1 Thanh lịch, văn minh – Nét đẹp của người Hà Nội 1

Bài 2 Cách ăn uống của người Hà Nội 2

Bài 3 Trang phục của người Hà Nội 2

LỚP 7

Bài 2 Giao tiếp, ứng xử trong gia đình 2

Bài 3 Giao tiếp, ứng xử trong nhà trường 2

LỚP 8

Bµi 2 Giao tiếp, ứng xử ngoài xã hội 2

Bµi 3 Ứng xử với môi trường tự nhiên 1

Bµi 4 Ứng xử khi tham gia giao thông 1

Bµi 5 Ứng xử với các di tích, danh thắng 1

LỚP 9

C CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỒ THÔNG

LỚP 10 Bài 1 Xây dựng nếp sống thanh lịch, văn minh 2

Bài 2 Phong cách thanh lịch, văn minh của người Hà Nội 2

Bài 3 Người Hà Nội giao tiếp thanh lịch, văn minh 2

LỚP 11 Bài 1 Người Hà Nội ứng xử thanh lịch, văn minh nơi công cộng 2

Bài 2 Người Hà Nội thân thiện với thiên nhiên môi trường 2

Bài 3 Người Hà Nội thanh lịch, văn minh trong giao lưu và hội nhập quốc

Học sinh (HS) nhận biết, phân biệt được:

- Những chuẩn mực hành vi cơ bản của nếp sống thanh lịch, văn minh trong sinhhoạt và giao tiếp ứng xử

- Sự cần thiết thực hiện những chuẩn mực hành vi thanh lịch, văn minh (ý nghĩa,

tác dụng của việc làm đúng; tác hại của việc làm trái)

- Cách thực hiện những chuẩn mực hành vi thanh lịch, văn minh (những việccần làm, những việc cần tránh)

2 Kĩ năng :

- HS biết tự nhận xét hành vi bản thân, nhận xét hành vi người khác.

- HS biết thực hiện các chuẩn mực hành vi cơ bản được học

3 Thái độ :

Học sinh thể hiện được những thái độ, tình cảm :

- Trân trọng, kế thừa, phát huy truyền thống thanh lịch, văn minh

- Mong muốn, chủ động, tự giác thực hiện những hành vi thanh lịch, văn minh

- Đồng tình với những hành vi thanh lịch, văn minh, không đồng tình với nhữnghành vi chưa thanh lịch, văn minh

II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :

- Phương pháp dạy học được vận dụng linh hoạt giữa các phương pháp truyềnthống như kể chuyện, đàm thoại, nêu gương, sử dụng đồ dùng trực quan và các phươngpháp dạy học hiện đại như đóng vai, xử lí tình huống,… sao cho HS tích cực, chủ độngtham gia các hoạt động học tập và mong muốn, chủ động, tự giác thực hiện nếp sốngthanh lịch, văn minh

Từ nội dung dạy học được gợi ý trong sách học sinh (SHS), sách giáo viên

(SGV) > giáo viên (GV) gợi ý cho HS nhận biết, phân biệt được những chuẩn mực

hành vi cơ bản của nếp sống thanh lịch, văn minh trong sinh hoạt và giao tiếp ứng xử,

sự cần thiết thực hiện những chuẩn mực hành vi, cách thực hiện để dẫn dắt HS đến nội

dung lời khuyên, giúp HS hiểu và mong muốn, chủ động, tự giác thực hiện

- Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh tiểu học chỉ đạt hiệu

quả khi HS hứng thú và tích cực, chủ động tham gia vào quá trình dạy-học Do đó, GV

cần căn cứ vào mục tiêu từng bài, căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng lớp,từng trường, từng địa phương mà thiết kế tiết học thành các hoạt động phù hợp; tổchức, hướng dẫn học sinh hoạt động, phát huy vốn kinh nghiệm, thói quen trong nếpsống thanh lịch, văn minh đã có để tự khám phá và chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng mới

- Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh tiểu học phải gắn bó

chặt chẽ với cuộc sống thực của HS Sau truyện kể, tấm gương mà GV sử dụng để

minh họa các chuân mực hành vi cơ bản, cần khéo léo liên hệ ý nghĩa của bài với thực

tế cuộc sống của HS

III TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY :

1 Tài liệu :

- Sách, ấn phẩm viết về Hà Nội, người Hà Nội thanh lịch, văn minh

- Bộ tài liệu GD nếp sống thanh lịch, văn minh cho HS Tiểu học, THCS, THPT

(giúp cho GV hiểu được nội dung giảng dạy được biên soạn theo hướng đồng tâm tiệm tiến trong ba cấp học).

2 Phương tiện :

- Tài liệu dành cho học sinh, phiếu bài tập (nếu có).

- Các tranh ảnh, phim đèn chiếu, video clip,

- Các loại dụng cụ, đồ vật, sản phẩm tự nhiên phục vụ cho việc bày tỏ ý kiến,sắm vai hay tổ chức trò chơi,

* Phương tiện dạy học cần phù hợp mục tiêu tiết dạy, phù hợp với hoàn cảnh thực tế của trường, phát triển tư duy, gây hứng thú cho HS, dễ sử dụng.

IV TIẾN TRÌNH MỘT TIẾT DẠY :

1 XÁC ĐỊNH VỀ MỤC TIÊU :

2 XÁC ĐỊNH VỀ TÀI LIỆU, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

3 THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG TIẾT DẠY :

Hoạt động 1 : Giới thiệu bài

- GV gợi mở để HS nhớ lại kiến thức liên quan và định hướng về nội dung sẽ

học (tuỳ theo mức độ kiến thức của HS, GV nêu câu hỏi gợi mở cho phù hợp)

- GV giới thiệu bài, ghi tên bài

Hoạt động 2 : Nhận xét hành vi

- GV tổ chức cho HS nhận xét các hành vi thông qua việc tìm hiểu nội dung được

gợi ý trong SHS như Xem tranh, Xem truyện tranh, Quan sát tranh, Đọc truyện, … từ

đó dẫn dắt HS nhận thấy sự cần thiết thực hiện các chuẩn mực hành vi cơ bản của nếpsống thanh lịch, văn minh

- GV liên hệ chuẩn mực hành vi vừa học với thực tế của HS

Hoạt động 3,4, .: Nhận xét hành vi; Bày tỏ ý kiến ; Trao đổi, thực hành

- GV tổ chức cho HS thực hiện các bài tập trong phần Trao đổi, thực hành Thông

qua các bài tập, HS tiếp tục nhận biết các chuẩn mực hành vi nên thực hiện; HS đượcbày tỏ ý kiến trước những hành vi đúng hay hành vi sai; HS được trao đổi và thực hiệnnhững kĩ năng phù hợp với chuẩn mực hành vi vừa học

- GV liên hệ chuẩn mực hành vi vừa học với thực tế của HS

Hoạt động (5), (6),…: Tổng kết

- GV yêu cầu HS nhắc lại toàn bộ nội dung lời khuyên (không yêu cầu HS đọcđồng thanh) và hướng dẫn để HS mong muốn, chủ động, tự giác thực hiện nội dung lời

khuyên

Lưu ý: Giáo án có thể được trình bày theo hàng ngang hoặc cột dọc (cần phân

phối thời gian cho từng hoạt động).

V MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT (CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG) :

- Hỏi và trả lời đủ cả câu, không hỏi và trả lời trống không.

- Lễ phép đối với người lớn tuổi, thân mật với bạn bè, em nhỏ.

- Biết nói lời yêu cầu, đề nghị với mọi người.

3 Học sinh có thái độ tự tin và biết thể hiện tình cảm đúng mực khi hỏi và trả lời.

- Chào hỏi mọi người theo thứ tự.

3 Học sinh có thái độ tự tin và biết thể hiện tình cảm đúng mực khi chào người lớn, bạn

- Rửa tay sạch sẽ trước và sau khi ăn.

- Nói lời mời mọi người trước khi ăn và nói lời xin phép khi rời khỏi bàn ăn.

- Đưa và nhận bát, đũa thìa bằng hai tay.

- Ăn uống từ tốn Không nên vừa ăn vừa làm việc khác.

3 Học sinh có thái độ:

- Vui vẻ, tự giác thực hiện những việc cần làm khi ăn cơm với gia đình

- Ủng hộ, tán thành với những hành vi thể hiện sự TL,VM trong bữa ăn gia đình.

- Đến giờ ăn cơm trưa ở trường, ngồi ngay ngắn vào chỗ quy định

- Biết cách ăn uống gọn gàng, không để rơi vãi.

- Biết động viên khi thấy bạn ăn không ngon miệng.

- Biết nói lời yêu cầu khi muốn ăn thêm.

- Khi ăn xong, biết thu gọn bát, thìa để vào nơi quy định; uống nước, lau miệng và nghỉ ngơi hợp lí.

3 Học sinh có thái độ:

- Vui vẻ, tự giác thực hiện những việc cần làm trong bữa ăn trưa ở trường

- Ủng hộ, tán thành với những hành vi thể hiện sự TL,VM trong bữa ăn trưa ở trường.

- Biết lựa chọn trang phục đúng quy định, phù hợp với thời tiết

- Biết giữ gìn trang phục luôn gọn gàng, sạch sẽ

- Không mặc quần áo bẩn, quần áo nhàu nát hay tuột chỉ, đứt cúc.

3 Học sinh có thái độ:

- Vui vẻ, tự giác lựa chọn trang phục tới trường theo quy định, phù hợp thời tiết.

- Ủng hộ, tán thành với những người có trang phục tới trường quy định,

- Biết lựa chọn trang phục ở nhà phù hợp với thời tiết và thuận tiện cho sinh hoạt.

- Không mặc quần áo lôi thôi, tùy tiện.

3 Học sinh có thái độ:

- Vui vẻ, tự giác lựa chọn trang phục ở nhà phù hợp thời tiết, thuận tiện cho sinh hoạt.

- Ủng hộ, tán thành với những người có trang phục ở nhà hợp lý.

b) Khi đứng nói chuyện với người khác :

- Đứng ngay ngắn, mắt nhìn người nói chuyện với mình.

- Biết chọn vị trí đứng thích hợp để không làm ảnh hưởng đến người xung quanh.

3 Học sinh có thái đô :

- Tự giác thực hiện việc đi, đứng đúng cách thể hiện sự thanh lịch, văn minh.

- Đồng tình, ủng hộ với cách đi, đứng thanh lịch, văn minh.

2 Học sinh có kĩ năng :

- Biết chọn trò chơi, chỗ chơi và thời gian chơi thích hợp.

- Chia sẻ, nhường nhịn và giúp đỡ bạn khi cùng chơi.

- Biết cách giữ gìn và bảo vệ đồ chơi.

- Không chơi những trò chơi nguy hiểm cho bản thân, cho mọi người xung quanh và có hại cho môi trường thiên nhiên.

3 Học sinh có thái độ :

- Nhiệt tình, tự giác tham gia vào các hoạt động vui chơi hợp lí ở trường.

- Đồng tình, ủng hộ các bạn tham gia vui chơi hợp lí ở trường.

- Biết cách xin phép người nghe để nêu ý kiến.

- Khi nêu ý kiến, đứng hoặc ngồi ngay ngắn, nói rõ ràng, ngắn gọn.

- Biết nhắc nhở chân thành những điều sai của bạn.

3 Học sinh có thái độ tự tin khi nêu ý kiến

2.

Tôn trọng

người

nghe

1 Học sinh nhận thấy khi nói chuyện cần thể hiện sự tôn trọng người nghe.

2 Học sinh có kĩ năng khi nói chuyên như :

- Đứng cách người nghe một khoảng vừa phải.

- Không nói quá to hay quá nhỏ.

- Luôn chú ý thái độ người nghe để có cách ứng xử thích hợp.

3 Học sinh có thái độ tôn trọng người nghe.

- Biết giúp đỡ người lớn việc vừa sức.

- Biết nói lời cảm ơn khi nhận thức ăn được mời.

- Ăn uống ý tứ, giữ vệ sinh.

- Biết bày tỏ thái độ hiếu khách (nói lời mời, gắp thức ăn mời, trò chuyện thân thiện, cởi mở).

- Ăn xong, biết lấy tăm, nước, hoa quả mời mọi người.

3 Học sinh tự giác thực hiện những hành vi thanh lịch, văn minh khi đi ăn cỗ hoặc khi gia đình mời cơm khách.

- Biết chuẩn bị quà tặng sinh nhật phù hợp.

- Biết chúc mừng sinh nhật lịch sự và có ý nghĩa.

- Khi dự sinh nhật, ăn uống từ tốn, lịch sự, thái độ vui vẻ, thân thiện, cởi mở.

3 Học sinh tự giác thực hiện những hành vi thanh lịch, văn minh khi dự sinh nhật.

- Biết cách chuẩn bị đồ ăn phù hợp.

- Biết chọn vị trí ngồi ăn thích hợp, sử dụng đồ ăn hợp vệ sinh, biết chia sẻ với bạn bè.

- Sau khi ăn, biết thu dọn chỗ ngồi sạch sẽ.

b) Khi vào nhà hàng :

- Ngồi ăn ngay ngắn, không đùa nghịch.

- Không để lãng phí đồ ăn.

- Có thái độ lịch sự và không làm phiền mọi người xung quanh.

3 Học sinh tự giác thực hiện những hành vi thanh lịch, văn minh khi ăn ở khu du lịch hoặc ăn ở nhà hàng.

- Luôn giữ gìn trang phục sạch sẽ, gọn gàng.

3 Học sinh luôn có ý thức lựa chọn và giữ gìn trang phục khi ra đường.

- Biết lựa chọn trang phục phù hợp với môn thể thao mình tham gia.

- Biết cách thắt dây giày, buộc tóc gọn gàng.

3 Học sinh tự giác lựa chọn và giữ gìn trang phục khi tham gia chơi thể thao.

- Biết chọn chỗ thích hợp và ngồi đúng tư thế.

- HS nữ biết thu váy và khép chân.

3 Học sinh tự giác thực hiện cách nằm, ngồi lịch sự.

MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT (CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG) :

- Biết cách hỏi lại những chi tiết mình chưa hiểu rõ

- Khích lệ, động viên người nói bằng cách vỗ tay, gật đầu, mỉm cười

- Biết nghe và làm theo ý kiến đúng

- Không nói chen ngang hay có cử chỉ, thái độ tỏ ý chê bai

- Biết xin lỗi trước nếu cần thiết phải cắt ngang lời nói

3 Học sinh chủ động thực hiện những hành vi đẹp khi nghe người khác nói

- Khi nói, thái độ tự nhiên, cởi mở, vui vẻ, thân thiện

- Biết kết hợp giữa lời nói với cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt, nụ cười, …

- Không nói lời thô tục, không chửi bậy, không nói xấu, nói những chuyện làm tổn thương người khác

3 Học sinh tự giác nói lời hay mọi lúc, mọi nơi và thể hiện tình cảm đúng mực qua lời nói

3.

Em luôn

sạch sẽ

1 Học sinh nhận thấy sự cần thiết của việc giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ

2 Học sinh có kĩ năng thực hiện vệ sinh cá nhân :

- Chăm chải đầu, rửa mặt, tắm gội, cắt tóc, cắt móng tay

- Sử dụng quần áo, tất, khăn,… sạch, phù hợp với công việc và thời tiết.

- Giữ giường ngủ luôn sạch sẽ (gấp đồ dùng gọn gàng, thay đồ dùng sạch theo định kì)

- Không cắn móng tay, sơn móng tay, ngậm bút, đồ chơi

3 Học sinh tự giác giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ

- Sắp xếp, giữ gìn đồ đạc trong từng phòng ngăn nắp, thuận tiện cho việc sử dụng

- Biết cách làm vệ sinh phù hợp với từng phòng (phòng ở, phòng khách, phòng bếp, phòng vệ sinh).

- Tôn trọng không gian chung và không gian riêng của từng thành viên trong gia đình (gõ cửa trước khi vào phòng bố mẹ, anh chị ; không tự tiện sử dụng đồ dùng của người khác)

3 Học sinh tự giác thực hiện các hành vi đẹp đối với ngôi nhà và các thành viên trong gia đình

5. 1 Học sinh nhận thấy sự cần thiết của việc sắp xếp góc học tập ở nhà gọn gang, ngăn

- Biết cách trang trí góc học tập phù hợp với không gian và điều kiện của gia đình

3 Học sinh tự giác sắp xếp, trang trí góc học tập của mình

- Giữ vệ sinh chung mọi lúc, mọi nơi

- Giữ gìn khung cảnh trường, lớp xanh - sạch - đẹp

3 Học sinh tự giác sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp chỗ ngồi học, bàn ghế trong lớp và giữ gìn khung cảnh nhà trường xanh - sạch - đẹp

7.

Cử chỉ

đẹp

1 Học sinh nhận thấy cần có những cử chỉ đẹp khi giao tiếp với mọi người.

2 Học sinh có kĩ năng thể hiện những cử chỉ đẹp khi giao tiếp với mọi người như:

- Vui vẻ, thân thiện khi nói chuyện

- Đứng dậy, cúi đầu chào thầy cô giáo, người lớn tuổi

- Giơ tay hay gật đầu (thay cho lời chào) khi không tiện nói lời chào với bạn bè

- Vỗ tay đúng lúc để bày tỏ sự tán thưởng, khâm phục và chúc mừng.

- Lựa chọn những trò chơi lành mạnh, tránh những trò chơi bạo lực, nguy

hiểm, phá hoại môi trường thiên nhiên

- Biết cách chơi đúng lúc, đúng chỗ, không làm phiền người khác và giữ gìn đồ chơi

- Hoà đồng khi cùng chơi với anh, chị, em và bạn bè.

3 Học sinh chủ động chọn trò chơi lành mạnh khi vui chơi ở khu dân cư

- Không nói chen ngang khi ông bà, cha mẹ đang nói chuyện.

3 Học sinh có ý thức chủ động dành thời gian để chia sẻ niềm vui, nỗi buồn cùng ông

- Trò chuyện đúng lúc, đúng chỗ, không làm phiền khi mọi người có việc bận.

3 Học sinh mong muốn và chủ động dành thời gian trò chuyện với anh chị em trong gia đình.

2 Học sinh có kĩ năng khi đến nhà người quen :

- Biết nói lời hẹn đến thăm với chủ nhà

- Có ý thức thực hiện nếp sinh hoạt của chủ nhà

- Có cử chỉ, lời nói ý tứ, lịch sự và ý thức giữ vệ sinh.

- Không tự ý vào các phòng hay sử dụng đồ đạc của người quen khi chưa được phép

3 Học sinh chủ động thực hiện những hành vi thanh lịch, văn minh khi đến nhà người quen

- Biết bày tỏ sự thân thiện, quan tâm, giúp đỡ những việc vừa sức

- Chủ động thăm hỏi, động viên khi hàng xóm ốm đau hoặc có chuyện không vui.

- Không làm phiền hàng xóm trong giờ nghỉ trưa, đêm khuya hay khi nhà có khách

- Không tự tiện sử dụng đồ đạc nhà hàng xóm Nếu mượn đồ, nên giữ gìn cẩn thận và trả đúng hẹn.

3 Học sinh chủ động thực hiện những hành vi thể hiện sự thân thiện với xóm giềng.

1 Học sinh nhận thấy cần chủ động nói chuyện với thầy, cô giáo để bày tỏ lòng yêu quý,

kính trọng, biết ơn của mình đồng thời để thầy, cô thêm hiểu và giúp đỡ mình mau tiến bộ.

2 Học sinh có kĩ năng :

- Biết chọn thời gian, hoàn cảnh thích hợp để trò chuyện Không nói chen hay làm phiền khi thầy, cô đang bận việc.

- Biết hỏi thăm, quan tâm khi thầy, cô mệt hay gặp chuyện không may.

- Biết chúc mừng thầy cô nhân ngày lễ, ngày Tết, những ngày đặc biệt hoặc khi thầy cô đạt thành tích cao trong công việc.

3 Học sinh có thái độ lễ phép, tin cậy, cởi mở khi nói chuyện với thầy cô giáo.

- Biết chia sẻ niềm vui, nỗi buồn cùng bạn.

- Trò chuyện đúng lúc, không làm phiền khi bạn đang bận học hoặc đang bận việc.

3 Học sinh có thái độ chủ động chia sẻ niềm vui, nỗi buồn cùng bạn bè.

- Không phân biệt thành thị, nông thôn, giàu nghèo.

3 HS tự giác thực hiện những hành vi tôn trọng, thái độ lịch sự khi gặp người lạ.

- Có thái độ tự tin, thân thiện, chủ động khi gặp người nước ngoài

- Tận tình giúp đỡ khi khách yêu cầu.

- Tự hào giới thiệu những điều em biết về đất nước và con người VN.

3 Học sinh có thái độ tự tin khi giao tiếp với người nước ngoài.

- Biết cảm ơn, xin lỗi đúng lúc với thái độ chân thành

- Đưa và nhận bằng hai tay.

- Biết chỉ đường, xách giúp đồ, nhường chỗ, giúp đỡ sang đường,

3 Học sinh chủ động thực hiện những hành vi thể hiện sự kính trọng đối với người lớn tuổi.

- Chào hỏi lễ phép, thân thiện khi giao tiếp với người lao động.

- Biết tôn trọng thành quả của người lao động qua các hành động cụ thể.

3 Học sinh tự giác ứng xử tế nhị, tôn trọng người lao động xung quanh mình.

- Tìm hiểu và thực hiện theo quy định khi thăm khu di tích.

- Biết cách gìn giữ, tự hào và phát huy giá trị văn hóa của khu di tích.

3 Học sinh chủ động thực hiện đúng quy định với thái độ lịch thiệp khi tới các khu di tích lịch sử.

- Hiểu giá trị của môi trường thiên nhiên.

- Thực hiện những việc làm góp phần bảo vệ, giữ gìn và chăm sóc môi trường thiên nhiên.

3 Học sinh tích cực thực hiện những việc làm bảo vệ, giữ gìn và chăm sóc môi trường thiên nhiên ở mọi nơi, mọi lúc.

- Đi bộ đúng luật giao thông (đi trên hè phố hoặc đi gọn vào lề đường bên phải).

- Nhường chỗ cho cụ già, em nhỏ, phụ nữ mang thai và không chen lấn xô đẩy trên các phương tiện công cộng.

- Biết xin lỗi khi va chạm vào người khác và biết cảm ơn khi nhận được sự nhường nhịn, giúp đỡ của mọi người

Bài Mức độ cần đạt

- Có ý thức giúp đỡ những người tham gia giao thông gặp sự cố trong điều kiện có thể.

3 Học sinh tự giác thực hiện luật giao thông với thái độ thân thiện, tích cực.

- Khi lựa chọn đồ dùng, không làm hỏng, làm bẩn hoặc thay đổi vị trí.

- Biết tôn trọng người bán hàng và những người xung quanh.

3 Học sinh chủ động ứng xử thanh lịch, văn minh khi đi mua đồ dùng.

VI ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH :

- Đánh giá kết quả việc thực hiện nếp sống thanh lịch,văn minh của học sinh

phải toàn diện về tất cả các mặt : kiến thức, thái độ, kĩ năng và hành vi ứng xử của các

GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH VĂN MINH

CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

I MỤC TIÊU :

1 Giúp học sinh nhận biết được:

- Sự cần thiết của việc thực hiện nếp sống thanh lịch, văn minh

- Chương trình học của học sinh tiểu học, học sinh THCS, THPT

- Chương trình, thời gian học 8 bài của học sinh lớp 3

- Cấu trúc của từng bài học trong SHS (Đọc truyện, Xem tranh, Xem truyện

tranh - Trao đổi, thực hành - Lời khuyên).

II TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

- Bộ tài liệu GD nếp sống thanh lịch, văn minh của 3 cấp (dùng cho GV)

III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1 : Giới thiệu bài

- GV giới thiệu mục tiêu tiết học, ghi tên bài.

2 : Giới thiệu về tài liệu

* Mục tiêu : Giúp HS nhận thấy sự cần thiết

của việc thực hiện nếp sống thanh lịch, văn

minh

* Các bước tiến hành :

Bước 1 : GV nêu một số ví dụ về hành vi

chưa đẹp của học sinh lớp 3, dẫn dắt đến ý

nghĩa của những hành vi đẹp, từ đó giúp HS

hiểu giá trị của việc thực hiện nếp sống thanh

3 : Giới thiệu về tài liệu toàn cấp

* Mục tiêu : Giúp HS biết chương trình học

của học sinh lớp 1, 2, 3, 4, 5, học sinh THCS,

THPT

Bước 1 : GV hướng dẫn HS đọc nội dung

chương trình cấp tiểu học, SHS trang 4

Bước 2 : GV giới thiệu với HS chương trình

của tài liệu dùng cho THCS, THPT (giới thiệu

tên các chương)

4 : Tìm hiểu sách HS lớp 3

* Mục tiêu : Giúp HS biết sơ lược NS thanh

lịch, văn minh đối với HS lớp 3 Cấu trúc của

từng bài học trong SHS (Đọc truyện, Xem

tranh, Xem truyện tranh - Trao đổi, thực hành

- Lời khuyên).

* Các bước tiến hành :

Bước 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu SHS

theo gợi ý sau:

bài, nội dung xoay quanh chủ

đề nói, nghe, ở, cử chỉ, vui

2’

5 : Tìm hiểu các bài học liên quan ở lớp 1, 2

* Mục tiêu : Giúp HS nhận biết các bài học có

nội dung liên quan tới các chủ đề sẽ học ở lớp

3 (các bài học ở chủ đề nói, nghe, cử chỉ , vui

chơi ở lớp 1, 2)

* Các bước tiến hành :

Bước 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu SHS

theo gợi ý sau :

- Nêu tên các bài học trong chủ đề nói,

nghe, cử chỉ, vui chơi ở lớp 1,2 ?

Bước 2 : HS trình bày kết quả.

GV kết luận tên bài theo yêu cầu

GV tổ chức cho học sinh tìm hiểu lời khuyên

của các bài trên

Bước 3 : GV có thể nêu một vài ví dụ minh

hoạ về lời khuyên

6 Củng cố - Tổng kết bài

- SHS Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn

minh gồm có mấy bài ?

- Mỗi bài gồm mấy phần ?

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài 1 “Em biết

lắng nghe”

Bài 5 - Góc học tập của em

Bài 6 - Ngôi trường của em

Bài 7 - Cử chỉ đẹpBài 8 - Vui chơi lành mạnh

- Mỗi bài gồm 3 phần : Đọc truyện, Xem tranh, Xem truyện tranh - Trao đổi, thực hành - Lời khuyên

- HS trình bày

GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

- Biết cách hỏi lại những chi tiết mình chưa hiểu rõ

- Khích lệ, động viên người nói bằng cách vỗ tay, gật đầu, mỉm cười

- Biết nghe và làm theo ý kiến đúng

- Không nói chen ngang hay có cử chỉ, thái độ tỏ ý chê bai

- Biết xin lỗi trước nếu cần thiết phải cắt ngang lời nói

3 Học sinh chủ động thực hiện những hành vi đẹp khi nghe người khác nói

II TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

- Tranh minh hoạ trong sách HS

- Video clip có nội dung bài học (nếu có)

- Đồ dùng bày tỏ ý kiến, sắm vai

III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1 : Giới thiệu bài

- GV giới thiệu bài học, ghi tên bài “Em biết lắng

nghe”

2 : Nhận xét hành vi

* Mục tiêu : Giúp HS thấy được sự cần thiết của

việc chăm chú lắng nghe người khác nói

truyện “Giờ Tự nhiên và Xã hội”, SHS trang 5,

6

GV trao đổi với HS theo các câu hỏi gợi ý sau:

- Các bạn trong nhóm của Mai đã thảo luận

nhóm như thế nào ? (SHS tr.6)

- Vì sao Vy trả lời không đúng câu hỏi của

cô giáo ? (SHS tr.6)

GV nói thêm: Bạn Lân, lúc đầu chưa biết

câu trả lời nhưng nhờ nghe ý kiến của các bạn

Mai và Hùng nên bạn vẫn trả lời đúng câu hỏi

của cô giáo

- Khi người khác nói các em nên có thái độ

như thế nào ?

GV mở rộng: Khi nghe người khác nói,

chúng ta cần nhìn về phía người nói, không làm

việc riêng, không quay đi chỗ khác, không nghĩ

* Mục tiêu : Giúp HS nhận biết và thực hành

các kĩ năng như không nên nói chen ngang hay

có cử chỉ, thái độ tỏ ý chê bai khi nghe người

khác nói; nếu cần thiết phải cắt ngang lời nói thì

nên nói lời xin lỗi

- Vì sao Long phải cắt ngang lời Minh ?

- Long đã cắt ngang lời Minh như thế nào?

- HS đọc

HS trình bày kết quả

Các bạn trong nhóm củaMai đã thảo luận rất sôi nổi

-Vy không biết câu trảlời / Trong khi các bạn thảoluận nhóm, Vy giở bộ tú

lơ khơ ra đếm / Vy không nghe ý kiến của các bạn trong khi thảo luận nhóm

Khi người khác nói, chúng

ta nên chăm chú lắng nghe

- Hs đọc lời khuyên

(Long muốn biết về số dâncủa Va-ti-căng / Longkhông biết khi nào Minh sẽ

đối, chê bai

Bước 3 : GV hướng dẫn HS rút ra ý 3, ý 4 của lời

khuyên, SHS trang 7

Bước 4: GV liên hệ nội dung lời khuyên với thực

tế của HS

4 : Trao đổi, thực hành

a, Mục tiêu : Giúp HS nhận biết và thực hành

các kĩ năng như hỏi lại những chi tiết mình chưa

hiểu rõ ; khích lệ, động viên người nói bằng cách

vỗ tay, gật đầu, mỉm cười

* Các bước tiến hành :

Bước 1 : Tổ chức cho HS thực hiện Bài tập 2,

SHS trang 7

Bước 2 :

GV kết luận theo từng tình huống:

- Tình huống 1 : Nếu là Ngọc trong tìnhhuống này, không nên chạy đi ngay mà nên quay

lại hỏi mẹ tên cuốn sách

- Tình huống 2 : Để bạn Duy tự tin kểtiếp, nên động viên, khích lệ bạn bằng cách nói

lời động viên bạn như "Duy ơi, cố lên ! Cậu kể

phần đầu rất hay đấy !", …

GV mở rộng : Để người nói nhận thấyngười nghe đang chăm chú theo dõi và thích thú

với phần trình bày của họ, chúng ta có thể khích

lệ, động viên bằng cách vỗ tay, gật đầu, mỉm

(Đợi Minh nói hết câu,Long mới nói lời xin lỗi đểcắt ngang lời bạn.)

- (Long đã nghe rất lịch

sự Khi cần thiết phải cắtngang lời bạn, Long đã đợi bạn nói hết câu và xinlỗi.)

HS trình bày kết quả

- Hs đọc

2’

hành kĩ năng nghe và làm theo ý kiến đúng

* Các bước tiến hành :

Bước 1 : GV tổ chức cho HS chơi trò chơi "Chim

bay, cò bay" hoặc "Làm theo tôi nói, không làm

theo tôi làm", …

Bước 2 : GV và HS trao đổi về trò chơi.

- Muốn chơi trò chơi này chúng ta cần lưu ý

gì ?

(Chú ý lắng nghe lời nói của quản trò, suy

nghĩ xem câu nói đó là đúng hay sai, nếu câu

quản trò nói là đúng thì mới làm động tác bay.)

GV mở rộng: Trong cuộc sống, chúng ta

nên nghe và làm theo ý kiến đúng Nếu ý kiến

nghe được là sai, ta không làm theo hoặc có ý

kiến trả lời lại cho đúng Cũng có trường hợp có

người nói ra khuyết điểm của mình Khi đó

chúng ta nên bình tĩnh lắng nghe Biết được

khuyết điểm của mình chúng ta có thể sửa và trở

thành người tốt hơn

Bước 3 : GV liên hệ với thực tế của HS.

5.Củng cố : Tổng kết bài

- GV yêu cầu HS nhắc lại toàn bộ nội dung

lời khuyên (không yêu cầu HS đọc đồng thanh)

và hướng dẫn để HS mong muốn, chủ động, tự

giác thực hiện nội dung lời khuyên

- Chuẩn bị bài 2 “Nói lời hay”

Tổ chức trò chơi "Chim bay, cò bay" : Một học sinh

sẽ làm quản trò Khi bạn quản trò nói "Chim bay" hay một con vật, đồ vật khác bay được thì cả lớp sẽ làm động tác dang hai tay vẫy vẫy như đang bay Còn khi bạn nói đến những đồ vật hay con vật không bay được, ví dụ như "Nhà bay" thì cả lớp sẽ đứng yên Ai làm sai sẽ phải nhảy lò cò vào cuối trò chơi

GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH LỊCH, VĂN MINH

- Khi nói, thái độ tự nhiên, cởi mở, vui vẻ, thân thiện

- Biết kết hợp giữa lời nói với cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt, nụ cười,…

- Không nói lời thô tục, không chửi bậy, không nói xấu, nói những chuyện làm tổnthương người khác

3 Học sinh tự giác nói lời hay mọi lúc, mọi nơi và thể hiện tình cảm đúng mực qua lời nói

II TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

- Tranh minh hoạ trong sách HS

- Video clip có nội dung bài học (nếu có)

- Đồ dùng bày tỏ ý kiến, sắm vai

III TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY :

1 : Giới thiệu bài

GV giới thiệu bài học, ghi tên bài “Nói lời

hay”

2 : Nhận xét hành vi *

Mục tiêu : Giúp HS nhận thấy trước khi nói

cần suy nghĩ, lựa chọn lời nói phù hợp với

đối tượng giao tiếp và hoàn cảnh giao tiếp;

- HS trả lời

- HS ghi đầu bài

không nói xấu, nói những chuyện làm tổn

thương người khác

* Các bước tiến hành :

Bước 1 : GV tổ chức cho HS thực hiện phần

Đọc truyện “Tuấn và Nam”, SHS trang 8, 9.

Bước 2 : HS trình bày kết quả

GV kết luận theo từng câu hỏi gợi ýsau :

- Khi gặp Tuấn, Nam đã có cử chỉ gì ?

Nam chào Tuấn như thế nào ?

- Khi chào bố con bạn Nam, Tuấn đã có

cử chỉ, thái độ như thế nào ?

- Nhận xét cách chào hỏi, nói chuyện của

hai bạn Tuấn và Nam (SHS tr.9)

- Khi nhắc tới Sơn, Tuấn và Nam đã có

thái độ khác nhau như thế nào ?

- Bố đã khuyên Nam điều gì ? (SHS tr.9)

GV mở rộng : Khi nói, chúng ta cần nói

rõ ràng, đủ câu, lễ phép Không nói lời thô

tục, không chửi bậy Không nói xấu, nói

những chuyện làm tổn thương người khác như

nói về khiếm khuyết, hay nói về gia cảnh khó

(Tuấn dừng lại nhìn bốNam và lễ phép chào : "Cháuchào bác ạ"

-Tuấn hỏi Nam thay cholời chào : "Nam đấy à

(Bạn Tuấn chào hỏi bốNam và Nam rất lễ phép, đúngmực còn Nam chào

Tuấn chưa lịch sự, hỏi Tuấntrống không.)

(Nam nói về Sơn với giọngchê bai còn Tuấn đã nói tốt vềbạn.)

(Nam không nên nói trốngkhông mà nên nói lịch sự nhưTuấn.)

- HS đọc

10’

3 : Trao đổi, thực hành

* Mục tiêu : Giúp HS nhận biết và thực hành

các kĩ năng như khi nói luôn vui vẻ, thân

thiện, cởi mở, tự nhiên và biết kết hợp giữa

lời nói với cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt,

nụ cười,…

* Các bước tiến hành :

Bước 1 : Tổ chức cho HS thực hiện Bài tập 1,

SHS trang 10

Bước 2 : HS trình bày kết quả.

GV kết luận theo từng tình huống:

- Tình huống 1 : Lời nói của bạn Lan khi

mua báo rất lịch sự

- Tình huống 2 : Khi làm rơi đồ của cô

Tâm, An nói lời xin lỗi với thái độ lễ phép,

hối hận với việc đã xảy ra còn Bình nói lời

xin lỗi nhưng nói trống không và không hối

hận về việc làm của mình

GV mở rộng : Khi muốn bày tỏ sự biết

ơn với người đã giúp mình hoặc bày tỏ sự hối

lỗi với người mình đã làm phiền, chúng ta cần

có thái độ lễ phép, lời nói chân thành, biểu

hiện tình cảm phù hợp trên khuôn mặt

Bước 3 : GV hướng dẫn HS rút ra ý 2, ý 3 của

lời khuyên, SHS trang 11

Bước 4: GV liên hệ nội dung lời khuyên với

- HS trình bày