giao an van 8 moi 2010-2011

GIẢNG: Hồi kí là thể văn dùng để ghi lại những chuyện có thật đã xảy ra trong cuộc đời mỗi con người, thường là TG?. Ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn chươg NThuật  Đoạ

7

5

4

rãi, tình cảm thể hiện nội tâm

khi thì uất ức, xót xa, khi thì

hồi hộp, sung sướng

+Đọc mẫu diễn cảm

+Goiï HS đọc theo h/dẫn

Nhận xét cách đọc của HS

? Dựa vào chú thích , nêu

những hiểu biết của em về nhà

văn Nguyên Hồng ?

GIẢNG : Do h/ cảnh sống của

mình, Nguyên Hồng sớm thấm

thía nhữg nỗi cơ cực & gần gũi

những người nghèo khổ Ông

được coi là nhà văn của những

người cùng khổ, lớp người dưới

đáy XH Văn xuôi của ông

giàu chất trữ tình, dạt dào cảm

xúc, rất mực chân thành

? Nêu những hiểu biết về văn

bản Trong lòng mẹ ?

GIẢNG: Hồi kí là thể văn dùng

để ghi lại những chuyện có thật

đã xảy ra trong cuộc đời mỗi

con người, thường là TG

? Chuyện gì được kể trong

đoạn hồi kí này ?

? Quan hệ giữa n/ vật bé Hồng

với TG cần hiểu như thế nào ?

? Câu chuyện được kể bằng

phương thức biểu đạt nào ?

Gồm mấy sự việc chính ?

CHUYỂN Ý : Từ 2 sự việc

trên, chúng ta sẽ lần lượt tìm

hiểu

Theo dõi GV đọc

• 2 HS đọc

• Hướng trả lời Nguyên Hồng tên thật là Nguyễn Nguyên Hồng, quê

ở TP Nam Định, nhưng sống chủ yếu ở Hải Phòng ; là nhà văn chuyên viết về những người L Đ nghèo cùng khổ Ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn chươg NThuật

 Đoạn trích Trong lòng

mẹ là chương 4 của tập hồi

kí Những ngày thơ ấu gồm

9 chương, kể về tuổi thơ cay đắng của Tgỉa

Bé Hồng mồ côi cha, sống với bà cô bị hắt hủi vẫn một lòng yêu thương , kính mến chờ mong người mẹ đáng thương của mình N/ vật bé Hồng chính là

TG Nguyên Hồng

Phương thức biểu đạt : tự

sự kết hợp biểu cảm - 2 sự việc chính : + Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng + Cuộc gặp bất ngờ với mẹ

 Tác giả

Nguyên Hồng , quê Nam Định sống chủ yếu ở Hải Phòng, là nhà văn chuyên viết về những người lao động nghèo cùng khổ, được Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn chương ng/ thuật

Tác phẩm :Trong lòng

mẹ trích trong hồi kí Những ngày thơ ấu của Nguyên

Hồng

Phương thức biểu đạt : tự

sự & b/cảm

II TÌM HIỂU VĂN BẢN

1

0

HOẠT ĐỘNG 2

+ Đọc lại đ/văn : Từ đầu

người ta hỏi đến chứ

? Cảnh ngộ bé Hồng có gì đặc

biệt?

? Cảnh ngộ ấy đã tạo nên thân

phận bé Hồng ntnào ?

? Theo dõi cuộc đối thoại, em

hình dung người cô hiện lên

qua các chi tiết nào ?

? Qua những lời lẽ, cử chỉ ấy ,

bé Hồng nhận ra điều gì ?

vì sao ?

GIẢNG : Là 1 cậu bé nhạy

cảm, Hồng đã nhận ngay ra

tâm địa của bà cô :những ý

nghĩa cay độc trong giọng nói

và nét mặt khi cười rất kịch

của cô, cô tôi chỉ có ý gieo rắc

vào đầu óc tôi những hoài nghi

để tôi khinh miệt và ruồng rẫy

mẹ tôi ; hai tiếng "em bé " mà

cô tôi ngân dài ra thật ngọt,

thật rõ đã xoắn lấy tâm can tôi

như ý cô tôi muốn

? Trong những lời lẽcủa bà cô,

theo em lời nào cay độc nhất ?

? Trong cuộc đối thoại đó, tâm

trạng của bé Hồng diễn biến

như thế nào ?

CHỐT

Bé Hồng trải qua nhiều c/ xúc :

& những t/cảm vui sướng trong lòng chú bé

HOẠT ĐỘNG 2

+ Theo dõi đ/văn

+ TLời : Bé Hồng mồ côi cha, mẹ do nghèo túng phải tha hương cầu thực Anh em Hồng sống nhờ nhà bà cô ruột, ko được yêu thương , còn bị hắt hủi

Cô độc, tủi cực, luôn

thèm khát tình yêu thương

Cử chỉ có vẻ thân mật :

cười hỏi , giọng ngọt, hai con mắt nhìn chằm chặp, vỗ vai

Lời lẽ thì soi mói :

Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày k o ?

Sao lại k o vào, mợ mày phát tài lắm,có như trước đâu Mày dại quá, vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ

Ýnghĩa cay độc , những rắp tâm tanh bẩn

Lời le õngọt ngào nhưng

chứa đựng sự giả dối thậm chí độc ác dành cho người mẹ đáng thương của Hồng

+ HS tự bộc lộ

Bé Hồng đau đớn xót xa vẫn tràn ngập tình yêu thương đ/v mẹ

1 Tâm địa người cô

Gỉa dối

Cay độc

Tàn nhẫn

7

5

nhớ mẹ > nhận ra ý nghĩa cay

độc ác ý của cô > đau đớn

nước mắt ròng ròng, chan hoà

đầm đìa > cười dài trong tiếng

khóc > uất ức cực điểm khi

nghe kể về tình cảnh tội nghiệp

của mẹ > giá những cổ tục

? Có thể hiểu gì về bé Hồng từ

trạng thái t/ hồn đó ?

? Trong đoạn đối thoại, em

thấy nhân vật bà cô là người

như thế nào ?

? Như vậy TG đã dùng biện

pháp gì để x/dựng 2 n/vật này

+ Vẽ sơ đồ để củng cố

BÌNH Tính cách giả dối nhẫn

tâm của bà cô nổi bật với sự

tương phản về tính cách hồn

nhiên chân thật giàu tình yêu

thương của bé Hồng

 bộc lộ thái độ của TG lên

án cái xấu, khẳng định tình

mẫu tử ko thể bị lay chuyển

trong tâm hồn trẻ thơ

HẾT TIẾT 1

TIẾT2

+ Gọi HS đọc phần VB còn lại

? Bé Hồng đã gặp lại mẹ trong

hoàn cảnh nào ?

Căm ghét những cổ tục

đã làm mẹ khổ sở Giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là 1 vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi

 Cô độc, bị hắt hủi Tâm hồn vẫn trong sáng, yêu quý mẹ

Căm hờn cái xấu

Bà cô tâm địa hẹp hòi tàn nhẫn, chẳng yêu thương gì cháu ruột mình, thích làm khổ người khác

Đối lập về tính cách

+ Đọc đoạn từ : Nhưng đến

ngày giỗ đầu hết

TLời : Tan buổi học ở trường ra, Hồng trông thấy 1 người

Hồng > < Bà cô

trog sáng hẹphòi giàu tình giả dối y/thương độc ác

 Đối lập

2 Tình mẫu tử thiêng

liêng

* Cuộc gặp gỡ bất ngờ

HỒNG chạy theo gọi mẹ

Thở hồng hộc, ríu cả chân lại

Ngồi cạnh mẹ, sung sướng vì được mẹ vuốt ve, âu yếm

Quên mọi lời dèm pha, ác ý

20

? Tâm trạng của Hồng lúc này

thế nào, được thể hiện qua

những chi tiết gì ?

? Hình ảnh người mẹ bé Hồng

hiện lên qua các chi tiết nào ?

? Như vậy hình ảnh người mẹ

được nhìn nhận qua cảm xúc

của đứa con Theo em, trong

suy nghĩ của Hồng, mẹ là

người ntnào ?

Nguyên Hồng có dụng ý nghệ

thuật gì khi miêu tả người mẹ

như vậy ?

BÌNH : TG đã đểû cho n/vật gọi

mẹ tôi liên tục như 1 sự tự hào,

thân thiết, gắn bó, đó là người

mẹ của riêng mình, không phải

của ai khác Hơn nữa, bên

cạnh mẹ, Hồng không còn để ý

đến những lời dèm pha của bà

ngồi trên xe kéo giống mẹ,

cậu bé chạy theo gọi "Mợ ơi! Mợ ơi ! "

Mẹ đỡ cậu bé lên cùng ngồi xe kéo

Hồng thở hồng hộc trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại khi trèo lên xe

Bé ngồi trên đệm xe, đuì áp vào đùi mẹ, đầu ngả vào cánh tay mẹ, thấy những c/

giác ấm áp lâu nay đã mất

đi bỗng lại mơn man da thịt

Cảm nghĩ : Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ để bàn tay mẹ vuốt ve và gãi rôm mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

+ Người mẹ : Về 1 mình đem nhiều quà bánh cho con

Cầm nón vẫy vừa kéo tay, vừa xoa đầu lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho Hồng

Không còm cõi xơ xác quá gương mặt vẫn tươi sángvới đôi mắt trong và nước da mịn , làm nổi bật màu hồng của 2 gò má

Hơi quần áo và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường

 Người mẹđẹp đẽ, yêu con không như những lời dèm pha của bà cô, làm cho cậu bé rất tự hào

Hình ảnh người mẹ hiện lên qua cảm xúc của con thật cụ thể, sinh động , gần gũi , hoàn hảo

 Yêu thương mẹ sâu sắc

NGƯỜI MẸ

Yêu con

Vẫn đẹp đẽ, cao quý

 Tình mẫu tử thiêng liêng

không thể chia cắt

5

cô, có nghĩa là không 1 rắp

tâm tanh bẩn nào chia cắt được

tình mẹ con

? Hãy nhớ lại trong cuộc đối

thoại với bà cô, dù rất đau đớn

trước sự tàn nhẫn cay độc

nhưng Hồng vẫn khóc không ra

tiếng và cười dài trong tiếng

khóc Tại sao lúc gặp lại mẹ,

Hồng laị oà lên khóc nức nở ?

? Nhận xét về p/thức biểu đạt

của đ/văn trên ?

GIẢNG : Tác dụng Thể hiện

trực tiếp xúc động của lòng

người , khơi gợi đồng cảm ở

người đọc nó tạo ramột ko gian

của ánh sáng, màu sắc, hương

thơmvừa lạ lùng, vừa gần gũi

Nó gợi ra một thế giới đang

bừng nở, hồi sinh,1 thế giới dịu

dàng, kỉ niệm & ăm ắp tình

mẫu tử Đoạn trích này là bài

ca chân thành, cảm động về

tình mẫu tử thiêng liêng, bất

diệt

? Cảm nghĩ của em về n/vật

bé Hồng ?

TÍCH HỢP :

Tình mẫu tử thiêng liêng và

hình ảnh những người mẹ tuyệt

dịêu luôn được ca ngợi trong

thơ ca, nhạc họa Em hãy tìm

dẫn chứng ?

HOẠT ĐỘNG 3

? Qua đoạn trích Trong lòng mẹ

hãy tìm những chi tiết cho thấy

văn Nguyên Hồng giàu chất trữ

tình ?

+ Nhắc lại khái niệm về chất

trữ tình : thể hiện ở nội dung

câu chuyện được kể, ở những

cảm xúc căm giận, xót xa, yêu

thương đều thống thiết cao độ

và thể hiện ở giọng điệu, lời

văn của T/giả

• THẢO LUẬN NHÓM

Yêu cầu :

Tủi thân Bất ngờ gặp mẹ Qúa hạnh phúc

TL :

Biểu cảm trực tiếp

 Yêu mẹ mãnh liệt, có nội tâm sâu sắc

• THẢO LUẬN NHÓM

+ HS tự bộc lộ

+ Giới thiệu một đoạn bài

hát : Lòng mẹ + VB: Mẹ tôi

HOẠT ĐỘNG 3

TL :

Tình huống & nội dung

câu chuyện : hoàn cảnh đáng thương của chú bé, câu chuyện về 1 người mẹphải âm thầm chịu đựng nhiều cay đắng , lòng thương yêu chú bé dành cho mẹ

Diễn biến tâm trạng của Hồng : xót xa > căm giận >

3.Nghệ Thuật

Tình huống, nội dung chuyện

Miêu tả diễn biến nội tâm

Phương thức biểu đạt : tự sự kết hợp biểu cảm

Diễn đạt, lời văn dạt dào c/xúc, gợi cảm

8

5

HOẠT ĐỘNG 4 :

CỦNG CỐ

? Qua VB, em hiểu thế nào là

hồi kí ?

? VB này kể về chuyện gì, có

đặc sắc gì về NT ?

? Có nhà nghiên cứu cho rằng

Nguyên Hồng là nhà văn của

phụ nữ và nhi đồng , em hiểu

ntnào về nhận định này ?

+ Hướng dẫn HS tổng kết

HOẠT ĐỘNG 5

+ Yêu cầu đọc lại diễn cảm

toàn bài

+

Bài tập trắc nghiệm ( phát

phiếu học tập )

Câu 1 Đoạn trích trên thuộc p/

thức biểu đạt nào ?

A Tự sự

B Miêu tả

C Biểu cảm

D Nghị luận

Câu 2 Nhân vật bé Hồng gợi

những suy tư gì về số phận con

người ?

A Đó là 1 nạn nhân đáng

thương của đói nghèo và cổ tục

B Đó là 1 thân phận đau khổ

và bất hạnh

C Đó là 1 thân phận đau khổ

nhưng không bất hạnh

D Bằng tình mẫu tử con người

có thể vượt lên tủi cực đắng

quyết liệt > yêu thương nồng nàn > sung sướng hạnh phúc

Kể kết hợp bộc lộ c/ xúc Các hình ảnh thể hiện tâm trạng, so sánh gây ấn tượng, gợi cảm

Lời văn (đoạn cuối)được viết trong dòng cảm xúc dạt dào

HOẠT ĐỘNG 4

• TLỜI

+ Hồi kí là 1 thể của kí , người viết kể lại những chuyện, những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

TG viết nhiều về trẻ em

& phụ nữ với tấm lòng chan chứa thương yêu và thái độ ï nâng niu, trân trọng

TG diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực mà phụ

nữ & nhi đồng phải hứng

chịu

VB Trong lòng mẹ ca ngợi

vẻ đẹp của tình mẫu tử thiêng liêng

• Đọc ghi nhớ SGK

HOẠT ĐỘNG5

+ Đọc theo y/ cầu diễn cảm

Đáp án 1 C

2 D

 Giàu chất trữ tình

Ghi nhớ / SGK

III LUYỆN TẬP

+Trắc nghiệm

1 C

2 D

cay của cuộc đời

(2’) HƯỚNG DẪN HỌC TẬP :

+ Học bài, tập phân tích nhân vật bé Hồng + Soạn bài Tức nước vỡ bờ RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn : 08 / 09 / 05

Tiết 7

- Hiểu được thế nào là trường từ vựng , biết xác lập các trường từ vựng đơn giản

- Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá , giúp ích cho việc học văn và làm văn

II CHUẨN BỊ :

GV : Đọc tư liệu tham khảo , SGK , soạn giáo án , bảng phụ

HS : Ôn bài cũ , xem trứơc các bài tập

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC :

1 ỔN ĐỊNH (1) Kiểm tra sĩ số , tác phong HS

2 KIỂM TRA BÀI CŨ (5 )

? Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng ? từ ngữ nghĩa hẹp ? Cho VD ?

? Điền từ ngữ có nghĩa rộng và từ ngữ có nghĩa hẹp vào chỗ trống / / trong các câu sau :

a) bà con ; chú ruột

Nam học tập đạt thành tích xuất sắc , / / trong họ , nhất là / / Nam người đã giúp đỡ Nam rất nhiều trong học tập

b) trí thức ; văn nghệ sĩ

/ / nước ta nói chung , / / nói riêng rất yêu nước ,đã co ù đóng góp to lớn trong sự nghiệp xây dựng va ø bảo vệ Tổ quốc

3 BÀI MỚI

GIỚI THIỆU BÀI (1)

Trong tiết học trước, chúng ta đã tìm hiểu cấp đôï khái quát của nghĩa từ ngữ Như vậy

chúng ta đang tìm hiểu về từ vựng Cơ sở của trường từ vựng là 1 hệ thống bao gồm nhiều tiểu hệ thống Một tiểu hệ thống lại chia thành nhiều hệ thống nhỏ hơn Mỗi tiểu hệ thống, mỗi hệ thống nhỏ trong 1 tiểu hệ thống đều làm thành 1 trường từ vựng Đó là nội dung bài học mà chúng ta sẽ

tìm hiểu trong tiết học hôm nay

6

HOẠT ĐỘNG 1

+ Cho HS đọc đ/văn của Nguyên

Hồng

? Chỉ ra các từ in đậm trong đ/văn ?

?Các từ in đậm ấy có nét chung nào

về nghĩa?

HOẠT ĐỘNG 1

 Đọc đ/văn

 TLời

Các từ ø in đậm :

mặt, mắt, da , gò má , đùi , đầu , cánh tay , miệng

Nét chung về nghĩa : đều chỉ các bộ phận cơ thể con người

I THẾ NÀO LÀ

TRƯỜNG TỪ VỰNG mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh tay, miệng

 Nét chung về nghĩa : đều chỉ các bộ phận cơ thể con người

CHỐT Ý

Các từ in đậm trên cùng thuộc 1

trường từ vựng

? Thế nào là trường từ vựng ?

 Dựa vào ghi nhớ để phát biểu khái niệm :

Trường từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất 1 nét

Ghi nhớ / SGK

1

2

BÀI TẬP VẬN DỤNG

? Tìm các từ thuộc trươnøg từ vựng

"trường học”

HOẠT ĐỘNG 2

+ Gọi HS đọc phần (a)

GIẢNG

Trường từ vựng mắt có những

trường nhỏ sau :

Bộ phận của mắt: lòng đen, lòng

trắng, lông mày lông mi, con

ngươi

Đặc điểm của mắt :đờ đẫn, sắc,

lờ đờ, tinh anh, toét, mù loà

Cảm giác của mắt :chói, quáng,

hoa, cộm

Bệnh về mắt :quáng gà, cận thị,

viễn thị, thong manh

Hoạt động của mắt : nhìn, trông ,

thấy, liếc , nhòm

 Một trường từ vựng có thể bao

gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn

+ Tiếp tục hướng dẫn HS tìm hiểu

các mục lưu ý sau :

? Trong trường từ vựng mắt, có

những từ nào là danh từ, từ nào là

động từ , tính từ ?

? Từ đó rút ra kết luận gì ?

+ Dùng bảng phụ ,yêu cầu HS

quan sát

trường mùi vị

(so với cay, đắng)

ngọt trường âmthanh

(so với the thé,êm dịu)

trường thời tiết

( so với hanh, ẩm,giá) ?

Từ bảng phụ này , cho biết tại sao

chung về nghĩa

 THẢO LUẬN Lớp học, sân trường, thư viện, phòng thí nghiệm, phòng Đội , cột cờ, hành lang lớp học , phòng Hội đồng , phòng Hiệu trưởng

HOẠT ĐỘNG 2

 Nghe giảng

 Tự liên hệ TLời :

Danh từ : lòng đen , lòng trắng, con ngươi, lông mày, lông mi, cận thị, viễn thị

Tính từ : đờ đẫn, sắc , lơ ødờ, tinh anh, toét, mù loà

Động từ : nhìn, trông, liếc , nhòm, thấy

 Một trường từ vựng có thể

bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại

 Tlời :

 Do hiện tượng nhiều

nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác

II LƯU Ý

 Một trường từ vựng

có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ

hơn

 Một trường từ vựng

có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại

 Do hiện tượng nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác

một từ ngọt lại có thể thuộc nhiều

trường từ vựng khác nhau như vậy ?

+ Gọi HS đọc VD /SGK

? Chỉ ra những từ in đậm trong

đ/văn ?

? Nhận xét nghĩa của các từ trên ?

? Như vậy các từ này đã dùng phép

nghệ thuật gì

CHỐT :

TG đã chuyển từ trường từ vựng

người sang trường từ vựng thú vật

để nhân hoá

HOẠT ĐỘNG 3

BÀI TẬP 2

+ Đặt tên trường từ vựng cho mỗi

dãy từ sau

a) lưới, nơm, câu,vó

b) tủ, rương, hòm, va li, chai , lọ

c) đá , đạp, giẫm, xéo

d) buồn, vui, phấn khởi, sợ hãi

g) bút máy, bút bi, phấn, bút chì

BÀI TẬP 3

? Đọc đ/văn SGK

? Các từ in đậm trong đ/văn thuộc

trường từ vựng nào ?

MỞ RỘNG

- hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy

 tâm địa xấu

thương yêu, kính mến

 lòng yêu kính của đưá con đối

vơi mẹ

BÀI TẬP 4

? Xếp các từ mũi, nghe, tai, thính,

nhau

 Đọc SGK

 Tlời

Các từ in đậm : tưởng, mừng, cậu, cậu Vàng, ngoan Các từ trên đều chỉ người ( gọi tên , hoạt động)

Nghệ thuật nhân hoá

HOẠT ĐỘNG 3

 Tlời a) Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản b) Dụng cụ để đựng

c) Hoạt động của chân d)Trạng thái tâm lí

g) Dụng cụ để viết

 Tlời

Các từ in đậm : hoài nghi , khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm

 Trường từ vựng thái độ con

người

nhóm

Khứu giác : mũi, thơm,

nhau

 Người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt ( nhân hoá, ẩn dụ, so sánh)

III LUYỆN TẬP

BÀI TẬP 2 a) lưới, nơm, câu, vó 

Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

b) tủ, rương, hòm, va li, chai , lọ

 Dụng cụ để đựng

c) đá , đạp, giẫm, xéo

 Hoạt động của

chân d) buồn ,vui, phấn

khởi , sợ hãi

 Trạng thái tâm lí

g) bút máy ,bút bi,

phấn , bút chì

 Dụng cụ để viết

BÀI TẬP 3

hoài nghi , khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm

 Trường từ vựng

thái độ con người

BÀI TẬP 4

Khứu giác : mũi,

thơm, thính, điếc Thính giác : tai,