Mặc dù hình thức nghệ thuật gốc đã bị hư.Cùng với những văn hóa láng giềng, chúng đã tạo ra một sự nhận biết phân biệt rõ ràng của nghệ thuật chung Đông Nam áÁÁ Mỹ Sơn Kiểu A1 xây dựng
Trang 1Hình ảnh mỹ sơn
Hình ảnh hoạt
động của trường
Mỹ sơn, di sản văn hóa thế giới
Tại thung lũng Mỹ Sơn,Thuộc
xã Duy Phú huyện Duy Xuyên (nay là xã Duy Phú, Huyên Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam) vào năm 1885, một toán lính Pháp đã phát hiện ra khu tháp Chăm đư
ợc bao phủ bởi cây rừng Vào năm 1895 C.Paris cho phát
quang khu tháp này.Năm
1898-1899, L.Finot và L.De Lajonqiuere, hai học giả Pháp đã
đ n Mỹ Sơn để nghiên cứu các ế văn bia
Năm 1901, H Parmenter một
kiến trúc kiêm nhà khảo cổ đã
đến nghiên cứu về kiến trúc và nghệ thuật Nhờ Henri Parmentier những tượng đài Mỹ Sơn được phân loại vào những (A,A/, B,C, D, E, F, G, H Và K),
Và sau đó ghi số phù hợp với chức năng của nó Nó bắt đầu với khu đền thờ chính, kalan, ( số 1), Rồi Tháp cổng ( số 2), vân vân Mặc dù hình thức nghệ thuật gốc đã bị hư.Cùng với những văn hóa láng giềng, chúng đã tạo ra một sự nhận biết phân biệt rõ ràng của nghệ thuật chung Đông Nam áÁÁ
Mỹ Sơn Kiểu A1 ( xây dựng
vào thế kỷ thứ 10) Vào đầu thế kỷ thứ 10, Khi những ảnh hưởng vượt trội của
Đạo Phật, Mỹ Sơn được xây dựng lại.Hầu hết các tháp, những miếu thờ, và những tòa nhà phụ, thuộc về những nhóm A, B, C, và
D ở Mỹ Sơn, được xây dựng và khôi phục trong giai đoạn này Thay đổi trong hệ tư tưởng của hoàng tộc Cham đã ảnh hưởng trực tiếp đến kiểu kiến trúc của các tháp ở Mỹ Sơn
Cuối thế kỷ 9 và đầu thế kỷ 10 phong cách Đồng Dương được xây dựng lại rất nổi trội và uy nghi , phô bày sự nhẹ hơn và thanh lịch Khuynh hướng mới này đã lấy từ kiểu nghệ thuật ở bên ngoài, đặc biệt những kiểu tiếng Căm-pu-chia và Java
Những tượng đài được phân loại thuộc về kiểu Mỹ Sơn A1 là: A1, B3, B5, B6, B7, B9, C1, C3, C5, D1, D2, D4 Tháp A1 là tháp quan trọng nhất ở Mỹ Sơn Nó là một tháp điển hình về sự hài hoà, thanh lịch, tế nhị, mà trái ngược với sống động, mạnh mẽ nhưng mang nặng kiểu Dong Duong
Tháp A1
A1 là nơi tôn nghiêm chính ( kalan) trong nhóm những tháp Tháp A1 đã từng có chiều cao là 24mét Nền tảng của nó hình vuông với cạnh dài 10 mét Tháp
có hai cửa, một chính mở ra phía
đông và cửa khác mở ra phía tây Nó n m đối diện tới tháp ằ B1,ở trung tâm, để hình thành một cụm tháp dành cho sự thờ cúng Srisanabhadrevara, Một chúa tối cao được tôn kính ở Mỹ Sơn Tất cả lối vào có một mandapa, một cấu trúc tạo dáng hình chóp hai tầng lớp Đỉnh tháp có hình nón này được làm bằng đá Có một bộ sưu tập tư
ơng đối lớn của linga trong tháp Mái của tháp có cấu trúc ba tầng Trên mỗi tường của tầng có một cái cửa giả nhỏ và bao trùm những hình con người đứng dưới hình cung Những cái cửa và những hình cung này mang đến
vẻ hùng vĩ mà không thể tìm thấy trong những tháp khác
Hai cái cửa giả trên đầu hồi của tháp được trang trí với hai hình cung có hình chóp, một ở trên cái khác.Lối vào là ở bên sườn mỗi cạnh là một mandapa,có một tháp bên trong rất nhỏ, với hai cái cửa giả.Bên trong là những hình của những người cúi đầu siết chặt bàn tay của họ dưới những hình cung chống đỡ bởi hai cột vuông chạm với đường trang trí có hoa Những hình này trong có vẻ hòa nhã và huy hoàng,và những trang phục của
họ tương tự như những cái mà đư
ợc tìm thấy của tháp B5 Những trụ cột của tháp thì mảnh khảnh Mỗi cột có khe hở sâu ở giữa, chạy quanh chân cột có những dòng chạm nổi,nhô ra trên bốn mặt của tháp Mỗi cột vuông trông có vẻ như một đôi Những hình cung được thay đổi theo hình dạng và không được trang trí; mái hiên được sắp thành từng lớp với những chỗ trống ở giữa Những đá trang trí xung quanh tháp khéo léo và sống động chạm những khuôn mặt quái lạ,hồi kí của kiểu Java.Cũng có
vẻ duyên dáng của apsaras, những con sư tử đá ngồi xổm trong bốn góc của tháp; Gagiasimha mang những người
đàn ông trên lưng của nó; khuôn mặt yêu quái ; tượng Garuda (những con chim thần) căng những cánh của chúng trên đỉnh của những trụ cột
Những khối hình chữ nhật ở trung tâm của những cột vuông được trang trí hoàn hảo với những mẫu hoa văn và tách ra bởi những lỗ sọc Những bản khắc mềm mại,trơn tru, và duyên dáng,
đáng chú ý là hình dạng trang trí bằng vòng hoa và lá
Tháp được dựng lên trên cơ sở trang tri hai tầng với kiểu những hoa sen Trên cơ sở nghệ thuật
điêu khắc trông buồn cười, những con voi và sư tử duyên dáng đứng trước ngai vàng hình sen Thấp hơn được khắc bởi những con voi mang những con người trên lưng của chúng ở giữa những con voi này là những hình cung nhỏ như những mặt của yêu quái ở trong của những hình cung này được trang hoàng với những nét chạm nổi của những con người siết chặt tay nhau và cúi đầu Chúng hoàn toàn có một cái nhìn vui vẻ Trên hai cạnh của mỗi vòng cung là hai cột tròn ở dưới đáy có một con sư tử ngồi xổm
Không may, tất cả những gì còn lại hôm nay từ tháp là đá và những sự trang trí phần dưới của tháp Bản đồ và mẫu của Tháp A1 bây giờ trưng bày ở viện bảo tàng nghệ thuật điêu khắc Chàm
ở Đà Nẵng và ở viện bảo tàng Lịch sử Việt Nam ở Hà nội Kiểu
PO Nagar ( xây dựng vào thế
kỷ thứ 11) Thế kỷ thứ 11 là thời kỳ hỗn loạn nhất trong lịch sử Cham vì xâm lược nước ngoài và những nội chiến kéo dài Khi thủ đô Champa được di chuyển từ Trà Kiệu đến Đồ Bàn ( tỉnh Bình
Định), tình trạng thậm chí còn trở nên khủng khiếp hơn Những sự kiện lịch sử ảnh hưởng trực tiếp
đến nghệ thuật Cham
Mỹ Sơn Kiểu A1 là một ví dụ , nó
là một cái cây cao có tác dụng che bóng, tiếp tục chịu sự ảnh hư ởng về cấu trúc nghệ thuật khác trong những năm sau Những
điều thiết yếu của địa phương đư
ợc khôi phục và những phần tử của nước ngoài dần dần được loại trừ Sau thời kỳ vượt trội của
Mỹ Sơn kiểu A1 là sự tìm kiếm cho những định hướng mới Vào thế kỷ 11 kiến trúc và nghệ thuật
điêu khắc ở Champa được giữ nguyên nhiều đặc trưng của Mỹ Sơn A1 Những đặc trưng như vậy được kết hợp với những sự nhận biết địa phương tạo một sự khác lạ và vẻ đẹp huyền bí, đánh dấu một thời kỳ khủng hoảng của nghệ thuật Cham trước sự suy tàn của nó.Đề cập tới kiến trúc, sự cân xứng của những cấu trúc trở thành ít hài hoà hơn Những sự trang trí trên biến mất
và thay đổi thiết kế đơn giản hơn Những hình cung tạo dáng mũi giáo xuất hiện Những hình dạng mảnh mai của hình cung này được tìm thấy trong những lối vào giả của những tháp Po Nagar, một trong số tháp lớn nhất và tiêu biểu của thời kỳ chuyển tiếp này
Nghệ thuật điêu khắc của thời kỳ này, cũng được biết như Chanh
Lo, thừa kế những vết tích khổng
lồ của thời kì trước.ảnh hưởng của nghệ thuật Java mang ra ngoài trong khi những truyền thống địa phương đã thành công.Nghệ thuật điêu khắc con người vẫn còn với khuôn m t ặ mỉm cười, không có mắt, những cái mũi nhỏ và đôi môi dày Những cái mũ hai tầng với nhiều thiết kế tạo dáng mũi giáo gối lên nhau thay thế đội mũ Những đá quý còn là những dây chuyền ngọc ở Trà Kiệu Những đề tài đư
ợc sử dụng nhiều lần, cho thấy
óc sáng tạo của thời kỳ này còn nghèo
Thế kỷ 11 chôn cất sự mê hoặc,
sự thịnh vượng của nghệ thuật Cham và dẫn dắt tới một giai
đoạn mới Những tháp kiểu Po Nagar ở Mỹ Sơn là E4, F2, Và K những nhóm còn lại
Kiểu Muon và Bình ịnh ( Xây Đ dựng giữa thế k 12 và 13) trước ỷ thế kỷ 12, nhiều tháp, những làng và những tháp của Vương quốc Champa b tàn phá bởi ị cuộc chiến dữ dội, chỉ còn giữ lại
sự phát triển nghệ thuật liên quan đến cuộc sống xã hội của dân tộc Phần lớn những tượng
đài xây dựng ở thời kỳ đó được tìm thấy ở tỉnh Bình Định Chúng
sở hữu một kiểu mới nguyên bản nhiều hơn những tượng ở thời kì sau thế kỷ 11 Trong thời kỳ này, những tháp thường được xây dựng trên đỉnh đồi và mẫu trang trí còn nghèo nàn, mà đã cho chúng một vẻ đẹp huyền bí Kiến trúc của họ chủ yếu bị ảnh hư ởng bởi nghệ thuật người khơ me.Phần lớn những cái vòm đư
ợc giữ không đổi Hình dạng mũi giáo bao trùm những cái vòm tư
ơng tự kiểu Po Nagar Những hình dạng mũi giáo gối lên nhau
đôi khi được bao phủ bởi những cái nhỏ hơn như những cái của tháp G1
Nghệ thuật của triều đại Lý và Trần cũng ảnh hưởng đến kiến trúc của những tháp trong thời kỳ này Nghệ thuật của Khơ me triều đại Lý và Trần cùng với văn hóa địa phương đã đưa nghệ thuật Chăm có một vẻ đẹp hão huyền khác v iớ vẻ đẹp sống
động và lộng lẫy của Nhóm A1 ở
Mỹ Sơn, nhưng nó làm khép lại kiểu Đông Dương
Nét bao trùm trang trí đặc biệt của thời kỳ này là đầy sự huyên náo và xoay quanh ngực của phụ nữ, được khắc xung quanh những bàn thờ và tường Những
bộ ngực này tượng trưng cho Nữ thần Urogia, người mà sinh ra dân tộc Chăm Những tháp thuộc về Bình Định và kiểu Muon khá ấn tượng Đứng ở trên những ngọn đồi, những cấu trúc này có một vẻ đẹp lạnh lùng,hiu quạnh và uy nghi Những mẫu Trang trí của những pho tượng
động vật thì phức tạp nhưng của những con người thì hợp lí và nghèo nàn hơn
Mỹ Sơn, có hai nhóm tháp, G Và
H, tượng trưng cho những kiểu Bình Định và Muon Theo những câu khắc còn lại trên bia ở những tháp này, nhóm G được dành cho Shiva, Paramabrahmaloka và Nữ hoàng Sri Hoàng đế Gingian (họ là cha
mẹ của vua Giaya Harivarman), Cũng như Harivarmesvana,người chịu trách nhiệm bảo vệ cuộc sống của Vua
Những nhóm này duy nhất có ở nghệ thuật Chăm, được kể lại ở những câu khắc được tìm thấy trên đốm của bia, những ngày tháng sau năm 1157, và đã cho thời gian chính xác sự ra đời của tháp Mỹ Sơn không chỉ được mọi người biết đến bởi các công trình kiến trúc, nơi đây còn nổi tiếng bởi hàng trăm tác phẩm vô giá có niên đại từ thế kỷ 7 đến thế kỷ thứ 13.Nghệ thuật điêu khắc Champa là sự kết hợp những yếu tố bản địa với các nền văn hóa bên ngoài một cách chọn lọc và sáng tạo.Các tác phẩm điêu khắc được thể hiện trên đá, nhưng cái tài tình của người nghệ sĩ điêu khắc Chămpa xưa kia là đã biến những tảng đá vô tri thành những tác phẩm sống động, có hồn.Mỗi phong cách nghệ thuật có một vẻ đẹp riêng, cho dù mỗi thời kì tư duy thẩm mỹ mỗi khác Phần lớn những tác phẩm điêu khắc được tìm thấy vào những năm đầu của thế kỷ 20, đã được mang về trư
ng bày ở bảo tàng Điêu khắc Chămpa Đà Nẵng.Từ năm 1980 chương trình hợp tác văn hóa Việt Nam-Ba Lan được thực hiện kiến trúc sư Ba Lan Kazimer Kwiatkowski đã trực tiếp tham gia và chỉ đạo về mặt kỹ thuật Sau 10 năm được gia cố tu sửa, trung tâm kiến trúc bậc nhất của nghệ thuật Champa bắt đầu hồi sinh, Mỹ Sơn đã được trả lại phần nào dáng vẻ trước kia của
nó, làm cho ta có thể hình dung
được một đền thờ ấn Độ giáo uy nghiêm kỳ vĩ của vương quốc Chămpa trong quá khứ.Trong thời gian này, nhiều tác phẩm
điêu khắc có giá trị đã tiếp tục đư
ợc tìm thấy, tất cả đang được trư
ng bày tại Mỹ Sơn
Mỹ Sơn được UNESCO đưa vào di sản văn hóa thế giới vào tháng 1 năm 1999
Hội đồng sư phạm trư ờng tiểu học số 1
duy hòa xin chân thành
cảm ơn
Di sản thế giới trong tay thế hệ trẻ để biết, tôn vinh và hành động - trường tiểu học số 1 duy hòa
