ôn tập dấu câu (đấu chấm than, dấu chấm hỏi, dấu chấm)

] Thụi, im cỏi điệu hỏt mưa dầm sựi sụt ấy đi 4 Tụ Hoài Trong cõu a: Cõu 2 và cõu 4 đều là cõu cầu khiến, nhưng cuối cỏc cõu ấy đều dựng dấu chấm  Đú là một cỏch dựng đặc biệt của

(DÊu chÊm, dÊu chÊm hái, dÊu chÊm than)

VD1:

- Xác định các kiểu câu trong từng ví dụ.

- đặt các dấu chấm (.), dấu chấm hỏi (?), dấu chấm than (!) vào chỗ thích hợp có dấu ngoặc đơn.

a) Ôi thôi, chú mày ơi ( ) Chú mày có lớn mà chẳng có khôn

(Theo Tô Hoài)

b) Con có nhận ra con không ( ) (Theo Tạ Duy Anh)

c) Cá ơi, giúp tôi với ( ) Thương tôi với ( )

(Theo ông lão đánh cá và con cá vàng)

d) Giờ chớm hè ( ) Cây cối um tùm ( ) Cả làng thơm ( )

(Theo Duy Khán)

!

?

.

VD2 Cách dùng các dấu chấm, dấu chấm hỏi và dấu chấm than trong những câu sau đây có gỡ đặc biệt?

a) Tụi phải bảo:

- Được, chỳ mỡnh cứ núi thẳng thừng ra nào(2)

[ ] Rồi, với bộ điều khinh khỉnh, tụi mắng:

- [ ] Thụi, im cỏi điệu hỏt mưa dầm sựi sụt ấy đi (4)

(Tụ Hoài )

Trong cõu a:

Cõu 2 và cõu 4 đều là cõu cầu

khiến, nhưng cuối cỏc cõu ấy

đều dựng dấu chấm  Đú là

một cỏch dựng đặc biệt của

dấu cõu

Trong cõu b:

Dấu chấm hỏi và dấu chấm chấm than dựng trong ngoặc đơn  Tỏ thỏi độ nghi ngờ chõm biếm đối với nội dung cõu

b) AFP đưa tin theo cỏch ỡm ờ: “Họ là 80 người sức lực khỏ tốt nhưng hơi

gầy”(!?)

( Theo Nguyễn Tuân)

Ghi nhí: (Trang 150)

 Thông thường, dấu chấm được đặt ở cuối câu trần thuật, dấu

chấm hỏi đặt cuối câu nghi vấn và dấu chấm than đặt cuối câu cầu

khiến, câu cảm thán.

 Tuy vậy, cũng có lúc người ta dùng dấu chấm ở cuối câu cầu khiến

và đặt các dấu chấm hỏi, dấu chấm than trong ngoặc đơn vào sau một

ý hay một từ ngữ nhất định để biểu thị thái độ nghi ngờ hoặc châm

biếm đối với ý đó hay nội dung của từ ngữ đó.

- “Đệ nhất kì quan Phong Nha” nằm trong một quần thể hang động thuộc khối núi đá vôi Kẻ Bàng ở miền tây Quảng Bình Có thể tới Phong Nha rất

dễ dàng bằng hai con đường [ ]

(Trần Hoàng)

- “Đệ nhất kì quan Phong Nha” nằm trong một quần thể hang động thuộc

khối núi đá vôi Kẻ Bàng ở miền tây Quảng Bình, có thể tới Phong Nha rất

dễ dàng bằng hai con đường

VD1 So sánh cách dùng dấu câu trong từng cặp câu dưới đây.

a2.Dùng dấu phẩy biến câu văn thành câu ghép hai vế nhưng hai vế không liên quan chặt chẽ với nhau

a1.Dùng dấu chấm ở đây để tách thành 2 câu là đúng

- Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm Lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.

- Nơi đây vừa có nét hoang sơ, bí hiểm ; lại vừa rất thanh thoát và giàu chất thơ.

(Trần Hoàng)

VD1 So sánh cách dùng dấu câu trong từng cặp câu dưới đây.

b1.Dùng dấu chấm không hợp lý, làm cho phần vị ngữ thứ 2 bị tách khỏi

chủ ngữ, nhất là khi vị ngữ được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ “vừa vừa ”

b2.Do vậy, dùng dấu chẩm phẩy ở đây là hợp lý.

a) Tôi chẳng tìm thấy ở tôi một năng khiếu gì? (1) Và không hiểu vì sao tôi không thể thân với Mèo như trước kia được nữa?(2) Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên.(3)

b) Tôi chẳng tìm thấy ở tôi một năng khiếu gì.(1) Và không hiểu vì sao tôi không thể thân với Mèo như trước kia được nữa(2) Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên! 3)

- Dấu chấm hỏi ở cuối câu 1 và câu 2 sai vì đây là câu trần thuật.

- Sửa: Thay dấu (?) bằng dấu (.)

- Câu 3 là câu trần thuật nên đặt dấu chấm than cuối câu này là không đúng

- Sửa: Thay dấu (!) bằng dấu (.)

Tôi chẳng tìm thấy ở tôi một năng khiếu gì Và không hiểu vì sao tôi không thể

thân với Mèo như trước kia được nữa Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên

(Tạ Duy Anh)

VD2:NhËn xÐt vÒ c¸ch dïng dÊu chÊm hái vµ dÊu chÊm than trong vÝ dô:

Tôi chẳng tìm thấy ở tôi một năng khiếu gì Và không hiểu vì sao tôi không thể

thân với Mèo như trước kia được nữa Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên.

Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương mùa xuân đã điểm các chùm hoa gạo đỏ mọng lên những cành cây gạo chót vót giữa trời và trải màu lúa non sáng dịu lên khắp mặt đất mới cách ít ngày còn trần trụi đen xám trên những bãi đất phù sa mịn hồng mơn mởn, các vòm cây quanh năm xanh um đã dần dần chuyển màu lốm đốm, như được rắc thêm một lớp bụi phấn hung vàng: các vuờn nhãn, vườn vải đang trổ hoa […] Mùa xuân đã đến những buổi chiều hửng ấm, từng đàn chim én từ dãy núi biếc đằng xa bay tới, lượn vòng trên những bến đò, đuổi nhau xập xè bên những mái nhà toả khói những ngày mưa phùn, người ta thấy trên mẫy bãi soi dài nổi lên đây đó ở giữa sông, những con giang, con sếu cao gần bằng người, không biết từ đâu về, theo nhau lững thững bước thấp thoáng trong bụi mưa trắng xoá có những buổi, cả một quãng sông phía chân núi bỗng rợp đi vì hàng nghìn đôi cánh của những đàn sâm cầm tới tấp sà xuống, chẳng khác nào từng đám mây bỗng rụng xuống, tan biến trong các đầm bãi rập rạp lau sậy

(Theo Nguyễn Đình Thi)

Bài tập 1:

Đặt dấu chấm vào những chỗ thích hợp trong đoạn văn sau đây :

Tuy rét vẫn kéo dài, mùa xuân đã đến bên bờ sông Lương. Mùa xuân đã điểm các chùm hoa gạo đỏ mọng lên những cành cây gạo chót vót giữa trời và trải màu lúa non sáng dịu lên khắp mặt đất mới cách ít ngày còn trần trụi đen xám. Trên những bãi đất phù sa mịn hồng mơn mởn, các vòm cây quanh năm xanh um đã dần dần chuyển màu lốm đốm, như được rắc thêm một lớp bụi phấn hung vàng: các vuờn nhãn, vườn vải đang trổ hoa […] Mùa xuân đã đến. Những buổi chiều hửng ấm, từng đàn chim én từ dãy núi biếc đằng xa bay tới, lượn vòng trên những bến đò, đuổi nhau xập

xè bên những mái nhà toả khói. Những ngày mưa phùn, người ta thấy trên mÊy b·i soi dài nổi lên đây đó ở giữa sông, những con giang, con sếu cao gần bằng người, không biết từ đâu về, theo nhau lững thững bước thấp thoáng trong bụi mưa trắng xoá. Có những buổi, cả một quãng sông phía chân núi bỗng rợp đi vì hàng nghìn đôi cánh của những đàn sâm cầm tới tấp sà xuống, chẳng khác nào từng đám mây bỗng rụng xuống, tan biến trong các đầm bãi rập rạp lau sậy

(Theo Nguyễn Đình Thi)

Bài tập 1:

Đặt dấu chấm vào những chỗ thích hợp trong đoạn văn sau đây:

Bài tập 2

Nhận xét về cách dùng dấu chấm trong đoạn văn?

Mưa đã ngớt trời Rạng dần mấy con chim chào mào

từ hốc cây nào đó Bay ra hót râm ran.

Mưa đã ngớt Trời rạng dần Mấy con chim chào mào

từ hốc cây nào đó bay ra hót râm ran.



- Bạn đã đến thăm động Phong Nha chưa ?

- Chưa ? Thế còn bạn đã đến chưa ?

- Mình đến rồi Nếu tới đó, bạn mới hiểu vì sao mọi người lại thích đến thăm động như vậy ?

Bài tập 3: Đoạn đối thoại dưới đây có dấu chấm hỏi nào dùng chưa đúng không? Vì sao?

Đúng Đúng

Bài tập 4: Đ ặ t dấu câu thích h ợ p vào chỗ có dấu ngoặc

đơn dưới đây:

Chị Cốc liền quát lớn:

- Mày nói gỡ ( )

- Lạy chị, em nói gỡ đâu ( )

Rồi Dế Choắt lủi vào ( )

- Chối hả ( ) Chối này ( ) Chối này ( )

Mỗi câu “Chối này” chị Cốc lại giáng một mỏ xuống ( )

Theo Tụ Hoài

?

!

!

!

?

.

.

Bài tập 5 Nhận xét về ý nghĩa của các câu sau:

a Bạn Nam học giỏi

b Bạn Nam học giỏi ?

c Bạn Nam học giỏi !

 Câu trần thuật khẳng định

 Câu nghi vấn, có phần phủ định sự học giỏi của Nam

 Câu cảm thán tỏ ý thán phục sự học giỏi của Nam.

Bài tập 6:

Viết một đoạn ( nội dung tự chọn, từ 4 đến

6 câu) có sử dụng 3 loại dấu câu: dấu chấm, dấu chấm than, dấu chấm hỏi.

văn

Các dấu câu

đơn giản Đằng sau những câu đơn giản là những ý nghĩ đơn giản.

Sau đó, anh ta đánh mất dấu chấm than và bắt đầu nói khe khẽ, không có ngữ

chuyện

Kế đó, anh ta đánh mất dấu chấm hỏi và chẳng bao giờ hỏi gì nữa Mọi sự kiện bất kì xảy ra ở đâu, dù trong vũ trụ, trên mặt đất hay ngay chính trong nhà anh ta, cũng không làm anh ta quan tâm.

| | Thế là anh ta hoàn toàn quên mất cách tư duy.

Cứ như vậy, anh ta đi đến dấu chấm hết.

Xin hãy giữ những dấu câu của mình !

( Trang Huyền)

Một số lỗi thường gặp:

- Không đặt dấu chấm khi viết hết câu

- Đặt sai dấu câu

- Sử dụng không đúng công dụng của dấu câu.

Dấu cõu Cụng dụng của dấu cõu

Dấu chấm Dựng kết thỳc cõu trần thuật.

VD: Hụm nay, lớp tụi nghĩ lao động.

Dấu chấm than Dựng kết thỳc cõu cầu khiến và cõu cảm thỏn.

VD: Hóy ụn bài cho kĩ nhộ cỏc em!

Hụm nay, bầu trời thật đẹp!

Dấu chấm hỏi Dựng kết thỳc cõu nghi vấn.

VD: Cỏc em học bài chưa ?

Cụng dụng của dấu cõu

Hướng dẫn bài về nhà:

- Làm bài tập cũn lại.

- Chuẩn bị bài sau: Ôn tập dấu câu ( dấu phẩy):

+ Xem lại kiến thức đã học về dấu phẩy.

+ Trả lời câu hỏi theo hướng dẫn trong SGK.

Tha nk y

ou

ou