Tập huấn HĐGD-NGLL-KNS 2

MỤC TIÊU TẬP HUẤN Sau khi được tập huấn bài này HV có khả năng: - Hiểu được mục tiêu, nội dung, phương pháp tập huấn - Có ý thức tham gia xây dựng nội quy lớp tập huấn và cam kết thực hi

TÀI LIỆU TẬP HUẤN GIÁO DỤC KNS CHO HS QUA HĐGDNGLL Ở TRUNG HỌC CƠ SỞ

Lê Thanh Sử Viện Khoa học giáo dục Việt Nam BÀI MỞ ĐẦU

I MỤC TIÊU TẬP HUẤN

Sau khi được tập huấn bài này HV có khả năng:

- Hiểu được mục tiêu, nội dung, phương pháp tập huấn

- Có ý thức tham gia xây dựng nội quy lớp tập huấn và cam kết thực hiệnbản nội quy đã được xây dựng

- Có thái độ thân thiện, cởi mở, hợp tác với GV và các HV khác trong lớptập huấn

II PHƯƠNG TIỆN TẬP HUẤN

- Giấy A4, các phiếu giấy nhỏ, bút viết

- Giấy A0, bút dạ, băng dính, kéo

- Máy chiếu đa năng

- File trình chiếu mục tiêu, nội dung và phương pháp tập huấn

III CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP HUẤN

Hoạt động 1: Giới thiệu làm quen

* Mục tiêu:

- Giúp các HV trong lớp làm quen với nhau và với GV

- Tạo không khí thân thiện, cởi mở, thoải mái trong lớp học

* Phương pháp tập huấn: Chia sẻ theo nhóm đôi sau đó theo lớp

* Sản phẩm cần đạt:

- HV biết tự giới thiệu về mình và giới thiệu về bạn mình với lớp

- Bước đầu biết được tên một số thành viên trong lớp

* Cách tiến hành:

- HV trao đổi theo nhóm đôi, tìm hiểu các thông tin về người bạn cùngnhóm:

+ Tên

+ Nghề nghiệp và nơi công tác

+ Một năng lực/sở thích của bản thân

+ Một đôi nét về gia đình riêng ( nếu muốn chia sẻ)

- Lần lượt từng cặp HV sẽ giới thiệu (một cách ngắn gọn) về bạn của mìnhvới cả lớp

Lưu ý: GV và người trợ giảng có thể thực hành làm mẫu trước để cả lớpcùng quan sát và học tập

Hoạt động 2: Tìm hiểu nhu cầu, mong đợi của HV

* Mục tiêu: Giúp GV biết được các nhu cầu, mong đợi của HV về lớp tập

huấn để có phương án tập huấn cho phù hợp

* Phương pháp tập huấn: động não viết

* Sản phẩm cần đạt: Phiếu ghi các nhu cầu, mong đợi của HV

* Cách tiến hành:

- GV phát cho mỗi HV một phiếu giấy và yêu cầu HV ghi vắn tắt nhu cầu,mong đợi của mình về lớp tập huấn

- HV ghi phiếu theo yêu cầu

- GV thu lại các phiếu và đề nghị 2 HV thay mặt lớp đọc nội dung các phiếucho cả lớp cùng nghe Trong khi đó, GV hoặc 1 HV khác sẽ ghi tóm tắt các

ý kiến lên giấy A0 (trừ các ý trùng lặp) theo mẫu sau:

NHU CÂU, MONG ĐỢI

Vê nội dung Về phương

pháp

Về phương tiện Về các đ/k tập

huấn khác

- GV tổng kết lại các nhu cầu, mong đợi của HV vê từng vấn đề Có thể hỏithêm HV xem họ còn có ý kiến nào khác nữa không.

Hoạt động 3: Giới thiệu mục tiêu, nội dung, phương pháp tập huấn

* Mục tiêu: Giúp HV nắm được mục tiêu, nội dung, phương pháp tập huấn

* Phương pháp tập huấn: Thuyết trình

* Sản phẩm cần đạt: File trình chiếu về mục tiêu, nội dung và phương pháp

Lưu ý: HV có thể có nhu cầu được học những nội dung nằm ngoài khuôn khổ khóa tập huấn, hoặc đòi hỏi những đ/k tập huấn vượt quá khả năng cho phép Trong những trường hợp này, GV cần phải giải thích rõ phạm vi nội dung tập huấn hoặc điều kiện thực tế của lớp tập huấn để HV hiểu và chấp nhận.

Hoạt động 4: Xây dựng Nội quy lớp tập huấn

* Mục tiêu: Tạo cơ hội cho HV tham gia vào việc xây dựng Nội quy lớp tập

huấn và cam kết thực hiện bản Nội quy

* Phương pháp tập huấn: Động não

* Sản phẩm cần đạt: Bản Nội quy lớp tập huấn do HV xây dựng

* Cách tiến hành:

- GV nêu câu hỏi: Để lớp tập huấn đạt kết quả tốt, mỗi người (HV, GV, Ban

tổ chức) nên và không nên làm gì?

- Yêu cầu HV suy nghĩ nhanh, lân lượt mỗi người nêu 1 ý kiến ngắn gọn,hoặc là đối với HV, hoặc đối với GV hay Ban tổ chức lớp học Lưu ý: ý kiếnngười sau không được trùng với ý kiến người trước đã nêu

GV hoặc 2 HV ghi nhanh các ý kiến vào giấy A0 theo mẫu:

Yêu cầu đ/v học viên Yêu cầu đ/v giảng viên Yêu cầu đ/v BTC

- Sau các ý kiến của HV, GV, BTC cũng nêu yêu cầu của mình

- GV tự điểm lại các yêu cầu đối với GV, loại ra các yêu cầu không phù hợp

và cam kết thực hiện các yêu cầu còn lại

- Hướng dẫn HV cùng điểm lại các yêu cầu đối với HV và thảo luận lớp:

+ Các bạn có cam kết thực hiện những điều mà chính các bạn vừa đặt ra

không?

+ Ai sẽ là người giám sát việc thực hiện Nội quy?

+ Đối với những người thực hiện tốt/vi phạm Nội quy thì nên có hình thức khen thưởng/kỉ luật như thế nào?

- Tổ chức bầu lớp trưởng, lớp phó và phân công nhóm trực nhật từng buổihọc/ngày học

- Yêu cầu HV dán bản Nội quy vào vị trí mà cả lớp cùng quan sát được

- GV kết luận: Đây là bản Nội quy do chính chúng ta xây dựng và cam kếtthực hiện Tất cả các thành viên trong lớp sẽ có trách nhiệm tự giám sát việcthực hiện bản Nội quy này để lớp tập huấn của chúng ta thu được kết quảtốt

IV PHỤ LỤC

Phụ lục 1.1:

MỤC TIÊU KHÓA TẬP HUẤN

Học xong khóa tập huấn này, HV có khả năng:

- Hiểu được những vấn đề cơ bản, cần thiết về KNS và giáo dục KNS cho

HS phổ thông

- Hiểu được nội dung, phương pháp giáo dục KNS cho HS qua mônhọc/HĐGDNGLL do mình phụ trách

- Có kĩ năng soạn bài và kĩ năng dạy bài giáo dục KNS trong mônhọc/HĐGDNGLL mà mình phụ trách.

- Nghiêm túc, tự tin trong quá trình GD KNS cho HS

Phụ lục 1.2:

NỘI DUNG TẬP HUẤN

Bài mở đầu: Giới thiệu mục tiêu, nội dung, phương pháp tập huấn

Bài 1: Quan niệm về kĩ năng sống

Bài 2: Mục tiêu, nguyên tắc, nội dung giáo dục KNS cho HS phổ thôngBài 3: Phương pháp giáo dục KNS cho HS phổ thông

Bài 4: Giáo dục KNS cho HS qua môn …………./HĐGDNGLL

Bài 5: Thực hành

Phụ lục 1.3:

PHƯƠNG PHÁP TẬP HUẤN

Lớp tập huấn sẽ được tiến hành theo phương pháp cùng tham gia Điều

đó có nghĩa là trong quá trình tập huấn, HV sẽ được tạo cơ hội tham gia tíchcực vào các hoạt động tập huấn, cùng chia sẻ những suy nghĩ, ý kiến, kinhnghiệm về KNS và GD KNS của bản thân,… để thông qua đó, HV sẽ cùngnhau xây dựng và chiếm lĩnh được các nội dung tập huấn dưới sự hướngdẫn, giúp đỡ của GV

Lợi ích của phương pháp tập huấn cùng tham gia :

- HV sẽ tích cực, tự giác, hứng thú học tập hơn

- Tăng cường sự tương tác giữa HV với HV, HV với GV

- HV sẽ dễ tiếp thu, nhớ lâu và vận dụng được những điều đã được học

Một số phương pháp tập huấn cụ thể : Động não, nghiên cứu tài liệu,

thảo luận nhóm/lớp, thuyết trình, thực hành, trò chơi, …

BÀI 1 QUAN NIỆM VỀ KĨ NĂNG SỐNG

I MỤC TIÊU TẬP HUẤN

Sau khi được tập huấn bài này HV có khả năng:

- Nêu được quan niệm về KNS

- Giải thích được sự cần thiết phải giáo dục KNS cho HS phổ thông

II PHƯƠNG TIỆN TẬP HUẤN

- Tài liệu “Hướng dẫn giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông”,Phần I, Mục I- Quan niệm về KNS

- Các phiếu giấy, bút viết(Dùng cho HĐ 1)

- Giấy A0, bút dạ (Dùng cho HĐ 2)

III CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP HUẤN

Hoạt động 1: Tìm hiểu quan niệm về KNS

* Mục tiêu: HV biết được quan niệm về KNS

* Phương pháp tập huấn:động não, nghiên cứu tài liệu

- HV nêu ví dụ, GV ghi nhanh lên bảng

- Hỏi: Vậy theo anh/chị, KNS là gì?

- HV suy nghĩ nhanh và ghi ý kiến của mình ra phiếu giấy

- GV thu lại các phiếu và đề nghị hai HV thay mặt lớp lần lượt đọc các ýkiến GV ghi tóm tắt các ý kiến lên bảng, trừ các ý trùng lặp

- GV hướng dẫn HV phân tích các điểm chung và điểm khác biệt giữa các

ý kiến Sau đó yêu cầu HV đọc tài liệu Hướng dẫn GD KNS cho HS phổ

thông, mục I và so sánh quan niệm về KNS được trình bày trong tài liệu với

ý kiến của HV trong lớp

- Kết luận: Có nhiều quan niệm về KNS Bản chất của KNS là khả nănglàm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác, với xãhội và khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

Hoạt động 2: Tìm hiểu về sự cần thiết phải giáo dục KNS cho HS phổ thông

* Mục tiêu: HV giải thích được sự cần thiết phải giáo dục KNS cho HS phổ

thông

* Phương pháp tập huấn: Thảo luận nhóm

* Sản phẩm cần đạt: Kết quả thảo luận của các nhóm về sự cần thiết phải

GD KNS cho HS phổ thông

* Cách tiến hành:

- GV chia HV thành các nhóm và yêu cầu các nhóm thảo luận về sự cầnthiết phải giáo dục KNS cho HS phổ thông

- HV làm việc theo nhóm và ghi kết quả ra giấy A0

- Đại diện từng nhóm trình bày

- Trao đổi chung cả lớp:

+ Điều gì sẽ xảy ra nếu một người thiếu KNS?

+ Điều gì sẽ xảy ra nếu nhiều người trong XH thiếu KNS?

- Kết luận: Giáo dục KNS cho HS phổ thông là rất cần thiết vì:

+ KNS góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội

+ Đặc điểm lứa tuổi HS phổ thông

+ Bối cảnh hội nhập quốc tế và nền kinh tế thị trường

+ Yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông

+ Giáo dục KNS cho HS trong nhà trường phổ thông là xu thế chung củanhiều nước trên thế giới

Bài 2 MỤC TIÊU, NGUYÊN TẮC, NỘI DUNG GDKNS CHO HS TRONG

NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

I MỤC TIÊU TẬP HUẤN

Sau khi được tập huấn bài/nội dung này, HV có khả năng:

- Về kiến thức: xác định được mục tiêu, nguyên tắc và nội dungGDKNS cho HS trong trường phổ thông

- Về kĩ năng: Biết cách thực hiện mục tiêu GDKNS qua các nội dungGSKNS phù hợp với HS trường phổ thông

- Về thái độ: có ý muốn thực hiện GDKNS cho HS trong trường phổthông

II PHƯƠNG TIỆN TẬP HUẤN

Bảng, phấn/bút, giấy khổ lớn

Tài liệu tham khảo về GDKNS

Phiếu giao nhiệm vụ hoạt động 2,3

III CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP HUẤN

1 Học viên đọc tài liệu về mục tiêu và nguyên tắc GDKNS

2 Mỗi học viên nói 1 câu về mục tiêu GDKNS GV viết lên bảng vàtóm tắt lại

3 GV chọn 1 nhóm làm chuyên gia nguyên tắc 1 Các học viên khácđặt câu hỏi để nhóm chuyên gia trả lời Cứ như vậy cho đến hết các nguyêntắc

* Kết luận:

5 nguyên tắc GDKNS là Tương tác, trải nghiệm, thay đổi hành vi, tiếntrình, thời gian

b/ Các nhóm nhận nhiệm vụ và thảo luận theo các vấn đề sau:

- Nội dung và ý nghĩa của KNS cụ thể

- Liệt kê một số biểu hiện về mặt hành vi thể hiện của một KNS cụ thể

Nhóm thảo luận và viết kết quả thảo luận trên giấy A0

c/ Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận trước cả lớp Cácnhóm khác lắng nghe, đặt câu hỏi chất vấn hoặc góp ý kiến bổ sung

Tư duy phê phán

Tư duy sáng tạo

* Mục tiêu: Học viên biết xác định nội dung GDKNS có thể thực hiện

được trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ thông

* Phương pháp tập huấn: thảo luận nhóm

* Sản phẩm cần đạt: bảng thống kê các KNS có thể giáo dục thông

qua một hoạt động cụ thể trong nhà trường

* Cách tiến hành:

1 GV chia các học viên thành 5 nhóm Các nhóm nhận các phiếu giaoviệc : phân tích và lập bảng các KNS có thể giáo dục thông qua một hoạtđộng giáo dục cụ thể (tổ chức một buổi dã ngoại của học sinh ; một giờ họccắm hoa theo nhóm của học sinh; báo cáo kết quả nghe giới thiệu về truyềnthống nhà trường ; tổ chức chúc mừng các bạn nữ ngày 8 tháng 3 của HS ;làm báo chúc mừng ngày nhà giáo Việt Nam của HS)

2 Các nhóm thảo luận và viết kết quả trình bày trên giấy A0

3 Các nhóm trình bày/hoặc trao đổi bảng báo cáo để bổ sung

* Kết luận:

Tất cả các hoạt động giáo dục (môn học hay giáo dục ngoài giờ lênlớp) đều có khả năng chưá đựng các nội dung GDKNS nếu GV biết tổ chứctuân theo các nguyên tắc GDKNS Tất cả các lĩnh vực nội dung GDKNS đềuđược thể hiện thông qua quá trình HS tham gia các hoạt động giáo dục

VI.PHỤ LỤC (Bao gồm các tài liệu phát tay, các phiếu bài tập cá nhân, các

phiếu giao việc,… )

Phiếu giao nhiệm vụ dùng cho hoạt động 2:

Nhiệm vụ: nhóm thảo luận và trả lời các câu hỏi sau:

- Nội dung và ý nghĩa của KNS cụ thể ?

- Liệt kê một số biểu hiện về mặt hành vi của KNS?

BÀI 3 PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC KNS CHO HS TRONG NHÀ TRƯỜNG PHỔ THÔNG

I MỤC TIÊU TẬP HUẤN

Sau khi được tập huấn bài này HV có khả năng:

- Phân biệt được quan điểm dạy học(QĐDH), phương pháp dạy học

II PHƯƠNG TIỆN TẬP HUẤN

- Tài liệu “Hướng dẫn GD KNS cho HS trong nhà trường phổ thông”

- Các phiếu giấy nhỏ, giấy A4, bút viết (cho HĐ1)

- Giấy Ao, A4; bút dạ (dùng cho HĐ 2 và HĐ 3)

- Phiếu học tập ( dùng cho hoạt động 2)

III CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP HUẤN

Hoạt động 1: Tìm hiểu về PPDH và các cấp độ của PPDH

* Mục tiêu: HV có khái niệm về PPDH, QĐDH và KTDH.

* Phương pháp tập huấn: Động não, HV làm việc cá nhân, báo cáo trong 1

- HV suy nghĩ và ghi ý kiến của mình ra giấy A4

- GV thu bản ghi ý kiến của HV và đề nghị 1HV thay mặt lớp lần lượt đọc các ý kiến, 1 HV khác ghi lại các ý chính lên bảng, không ghi ý trùng lặp

- GV hướng dẫn HV phân tích các điểm chung và điểm khác biệt giữa các ý kiến và yêu cầu HV đọc tài liệu ( Phần thứ nhất- IV.4, mục 4.2), đối chiếu các ý kiến của HV với khái niệm PPDH trong tài liệu

- GV yêu cầu HV tiếp tục đọc tài liệu ( Phần thứ nhất- IV.4, mục 4.2), so sánh sự khác nhau giữa QĐDH, PPDH và KTDH

- HV đọc tài liệu và ghi ý kiến của mình ra giấy A4

- GV yêu cầu một số HV trình bày ý kiến trước lớp ( mỗi người trình bày 1phút), các HV khác lắng nghe và góp ý kiến

* Kết luận:

- PPDH được hiểu là cách thức, là con đường hoạt động chung giữa GV và

HS, trong những điều kiện dạy học xác định, nhằm đạt tới mục đích dạy học

- Quan điểm về PPDH, PPDH cụ thể và KTDH là 3 cấp độ của PPDH:

+ Cấp độ vĩ mô là quan điểm về PPDH

+ Cấp độ trung gian là PPDH cụ thể

+ Cấp độ vi mô là Kĩ thuật dạy học

Hoạt động 2: Tìm hiểu một số PPDH và KTDHTC

* Mục tiêu: HV biết được một số PPDH và KTDHTC có thể sử dụng để

giáo dục kĩ năng sống (GD KNS ) cho HS

1

 Các nhóm 3, 4, 5 và 6 tìm hiểu về các KTDHTC và hoàn thành phiếu

học tập số 2

Nhóm 3: Tìm hiểu một số KTDHTC ( từ KTDH số 4.4.1 đến số 4.4.4) Nhóm 4: Tìm hiểu một số KTDHTC (từ KTDH số 4.4.5 đến số 4.4.9) Nhóm 5: Tìm hiểu một số KTDHTC (từ KTDH số 4.4.10 đến số 4.4 14) Nhóm 6: Tìm hiểu một số KTDHTC (từ KTDH số 4.4.15 đến số 4.4 19)

+ Bước 2: HV làm việc cá nhân : Đọc tài liệu GD KNS trong nhà trường

phổ thông ( Phần thứ nhất- IV.4, mục 4.3 và 4.4 ) và hoàn thành phiếu họctập số 1, 2

+ Bước 3: Thảo luận nhóm ( mỗi cá nhân trong nhóm sẽ ghi lại những ý

kiến chung đã thống nhất trong nhóm về PPDH và KTDH được phân côngtìm hiểu để trình bày trong nhóm ở vòng 2)

- Vòng 2:

+ Bước 1: Thành lập nhóm mới: Mỗi nhóm mới sẽ bao gồm 6 thành viên từ

6 nhóm của vòng 1 (1 HV của nhóm 1, 1 HV của nhóm 2, 1 HV của nhóm

3 )

+ Bước 2 : GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:

 Từng thành viên của nhóm sẽ trình bày lại kết quả thảo luận ở vòng 1  Các thành viên trong nhóm lắng nghe, thảo luận về toàn bộ các PPDH

và KTDH được đề cập trong tài liệu

+ Bước 3: HV thảo luận nhóm Kết quả thảo luận nhóm được trình bày

trên giấy A0 theo mẫu phiếu học tập số 1 và 2

+ Bước 4: GV yêu cầu đại diện một số nhóm trình bày kết quả thảo luận

(1 nhóm trình bày về PPDH, 2 nhóm trình bày về KTDH); các nhóm kháclắng nghe, góp ý và bổ sung

* Kết luận:

- Mỗi QĐDH sẽ có một số PPDH tương ứng nhằm thực hiện QĐDH và mỗiPPDH có thể có những KTDH tương ứng, các KTDH này có tác dụng nângcao hiệu quả của PPDH

- Mỗi PPDH có đặc điểm (bản chất) và quy trình thực hiện khác nhau, việc

sử dụng các PPDH theo một quy trình hợp lí sẽ góp phần nâng cao hiệu quảcủa PPDH

- Mỗi PPDH có những ưu điểm và hạn chế nhất định, vì vậy trong dạy học,

GV cần sử dụng phối hợp nhiều PPDH khác nhau nhằm phát huy ưu điểm

và khắc phục nhược điểm của các PPDH

- Đồng thời với việc sử dụng các PPDHTC, cần sử dụng các KTDHTCnhằm hỗ trợ và nâng cao hiệu quả của PPDH

- HV làm việc cá nhân (suy nghĩ):

+ Lựa chọn 1 nội dung (một phần của 1 bài bất kì)

+ Xác định KNS có thể giáo dục, lựa chọn PPDH, KTDHTC có thể sửdụng để giáo dục KNS đó

+ Trình bày việc vận dụng PPDH và KTDH vào nội dung đã lựa chọn

nhằm GD KNS đã xác định (trên giấy A4)

- HV thảo luận cặp đôi và điều chỉnh, bổ sung bản ghi của cá nhân.

- GV yêu cầu đại diện một số cặp trình bày kết quả làm việc trước toàn lớp

( chia sẻ), các HV khác lắng nghe, trao đổi và bổ sung.

* Kết luận:

- GV nhận xét những ưu điểm và hạn chế qua phần trình bày của HV

- Lưu ý : các PPDH và KTDH được sử dụng phải dựa trên các KNS đã đượcxác định và phải nhằm hình thành/ rèn luyện được các KNS đó

V PHỤ LỤC

Phụ lục 3.1

Phiếu học tập số 1

1 Anh/ Chị hãy đọc mục 4.3 và hoàn thành nội dung của bảng sau:

Số TT Tên PP Bản chất của PP Quy trình thực hiện

2 Trong dạy học, Anh/ Chị đã sử dụng những PPDH nào trong số các PPDHnêu trên? PPDH nào Anh/ Chị chưa từng nghe nói đến?

Phụ lục 3.2