Để chất lượng môn tập đọc đạt hiệu quả cao chúng ta cần phải quan tới phương pháp dạy phân môn tập đọc sao cho thu hút được sự chú ý của học sinh, hướng các em vào hoạt động học một cách
Trang 1CHUYỂN Ý TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 5
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Năm học 2010 – 2011 là năm học tiếp tục thực hiện việc đổi mới công tác quản
lý giáo dục và các cuộc vận động “ Hai không với bốn nội dung”, “Học tập và làm theo tấm gương Đạo đức Hồ Chí Minh”, “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo” cùng với việc thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Để chất lượng môn tập đọc đạt hiệu quả cao chúng ta cần phải quan tới phương pháp dạy phân môn tập đọc sao cho thu hút được sự chú ý của học sinh, hướng các em vào hoạt động học một cách nhẹ nhàng, có hiệu quả Để làm được điều đó, người giáo viên phải biết chắt lọc những phương pháp phù hợp để chuyển tải kiến thức tới học sinh sao cho hiệu quả của tiết dạy đạt được ở mức độ cao nhất Đó là yêu cầu thiết yếu đối với người giáo viên và cũng chính là lý do mà tôi chọn đề tài này
để thực nghiệm việc dạy chuyển ý trong phân môn tập đọc lớp 5
1 Cơ sở lý luận:
Trong phân môn tập đọc, để thu hút học sinh vào bài giảng cần phải có sự sáng tạo trong phương pháp giảng dạy của giáo viên Muốn các em đọc diễn cảm được đoạn văn, cảm nhận được những nội dung của bài văn, tiếp thu những tinh túy trong câu văn
mà các tác giả đã gửi gắm trong đó Từ những nhận thức trên sẽ là tiền đề để các em không chỉ học tốt phân môn tập đọc mà qua đó các em sẽ có năng lực cảm thụ văn và viết văn được tốt hơn Từ đócác em sẽ học môn văn
tốt hơn ở các lớp trên Để làm được điều đó, người giáo viên cần phải có biện pháp giảng dạy sáng tạo sao cho lôi cuốn được sự chú ý của học sinh vào bài giảng
2 Cơ sở thực tiễn
Lớp 5A4 do tôi phụ trách với số học sinh là 37 em, trong đó :
Nam: 21 em
Nữ : 16 em
Dân tộc : 12 em
Chất lượng khảo sát đầu năm của lớp 5A4 đối với môn Tiếng Việt
Trang 2Xếp loại HLM Tiếng Việt
Bảng số liệu trên cho ta thấy tỷ lệ học sinh yếu môn Tiếng Việt của lớp 5A4 qua khảo sát chất lượng đầu năm là cao Qua đó tôi thấy rằng sự trú trọng của từng phương pháp nhỏ trong dạy học mà mang lại hệu quả cho tiết học thì sẽ góp phần không nhỏ trong việc nâng cao chất lượng dạy học cho người giáo viên
II.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Góp phần tạo cho học sinh thói quen tư duy logic, biết cách tạo liên kết giữa các đoạn, bài trong văn bản nói, viết; hiểu và cảm thụ văn tốt hơn .giúp giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy của mình
III/NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1 THỰC TRẠNG
Trong thực tế giảng dạy, việc chuyển ý trong khi dạy tìm hiểu bài tập đọc của học sinh chưa được các giáo viên trú trọng Điều đó khiến cho bài giảng của giáo viên rời rạc, không lôi cuốn được sự chú ý của học sinh Tôi nhận thấy rằng để học sinh cảm thụ tốt nội dung bài văn hoặc đoạn văn trong phân môn tập đọc thì người giáo viên cần chú
ý tới phương pháp chuyển ý khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài Chính vì thế mà môn Tiếng Việt cần được trú trọng về phương pháp dạy học chuyển ý trong Tìm hiểu bài của phân môn tập đọc Do nó có liên quan mật thiết tới cả nội dung hiểu và cảm thụ bài văn nên tôi đã đi sâu vào tìm hiểu nội dung này
2 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần linh hoạt dẫn dắt học sinh vào bài theo
sự chuyển tiếp lôgic đối với từng phần hoặc đoạn trong bài sao cho các ý chuyển có sự kết nối giữa nội dung xuất hiện trước với nội dung xuất hiện sau, lôi cuốn và thu hút sự chú ý của học sinh vào bài học
Ví dụ 1: Phần Kiểm tra bài cũ
Khi kiểm tra bài cũ trong bài “Luật bảo vệ,chăm sóc và giáo dục trẻ em” Thuộc chủ đề “ Những chủ nhân tương lai”-Tuần 33-TV5 tập II GV Yêu cầu học sinh đọc và
Trang 3nêu nội dung bài Sau khi kiểm tra xong giáo viên giới thiệu chuyển tiếp luơn sang bài
mới: Chúng ta đã biết bạn Út Vịnh rất xứng đáng là một chủ nhân tương lai của đất nước Vậy chủ nhân tương lai của đất nước là những người như thế nào? Quyền lợi
và bổn phận của họ được luật pháp quy định như thế nào? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài tập đọc: “Luật bảo vệ,chăm sĩc và giáo dục trẻ em” nhé !
Ví dụ 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài:
Sau khi chia đoạn, Giáo viên hướng dẫn Học sinh trả lời câu hỏi theo nội dung của đoạn giữa các câu hỏi và các đoạn cần cĩ sự chuyển ý liên kết của giáo viên Thì bài giảng sẽ sinh động và học sinh sẽ cĩ hứng thú thơn trong việc tham gia học tập
VDTrong bài : Cơng việc đầu tiên ( Trang 126-TV5,tập 2)
A, Sau khi cho HS đọc lướt qua nội dung đoạn 1 và trả lời câu hỏi:
GV: - Cơng việc đầu tiên anh Ba giao cho chị Út là gì ?( HS: Rải truyền đơn)
GV : Chị Út cĩ dám nhận việc rải chuyền đơn khơng? ( HS : cĩ )
GV : Qua các chi tiết trên thì em thấy chị Út đã làm cơng việc này bao giờ chưa? ( HS : Chưa! Đây là cơng việc đầu tiên của chị Út )
GV chuyển ý : Đây là cơng việc đầu tiên nên chị Út rất hồi hộp, vậy những chi tiết nào cho ta thấy là chị Út rất hồi hộp ? Mời các em đọc thầm đoạn 2 và cùng tìm nhé!
Hoặc VD trong bài “ Đất nước”- Trang -SGKTV5 Tập II
Kết thúc Ý 1: Cảnh đất nước trong mùa thu đã xa Sau khi học sinh nêu nội dung ý
chính, Giáo viên chuyển ý: Cảnh mùa thu đã xa được tác giả miêu tả qua khổ thơ 1
và 2 cho ta thấy mùa thu đã xa đẹp nhưng mà buồn Vậy Cảnh đất nước trong mùa thu nay được tác giả miêu tả như thế nào ? Chúng ta cùng đọc khổ thơ 3 để tìm hiểu nhé!
Ví dụ 3: hướng dẫn học sinh Chốt lại kiến thức
Ví dụ trong bài “ Luật bảo vệ, chăm sĩc và giáo dục trẻ em”Tuần 33-TV5 tập II
Sau khi khai thác xong nội dung của từng điều luật, giáo viên chuyển ý để học sinh
tìm ra nội dung chính của bài: Các em đã nắm được một số những điều luật của
“luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em” Vậy “ Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo
Trang 4duùc treỷ em” laứ vaờn baỷn cuỷa nhaứ nửụực đưa ra để làm gỡ?Chỳng ta cựng suy nghĩ và tỡm cõu trả lời nhộ
Với gợi ý dẫn dắt của giỏo viờn qua cỏc phần chuyển ý đó tạo ra những mối liờn kết khiến cho bài giảng khụng bị ngắt quóng và học sinh luụn được lụi cuốn vào bài giảng Đú chớnh là điều kiện thuận lợi để giỏo viờn khai thỏc bài giảng tốt và cú hiệu quả
3 Giỏo ỏn minh họa:
ẹeồ khaỳng ủũnh hieọu quaỷ cuỷa vieọc toồ chửực daùy hoùc tập đọc theo phương phỏp dạy chuyển ý , toõi đđó thửùc hieọn baứi giaỷng baống vaứo caực tieỏt thao giaỷng , thi giaỷng Thửùc hieọn theo cỏch dạy treõn, toõi ủaừ tieỏn haứnh thửùc daùy moọt tieỏt do ủoàng nghieọp dửù
và được đồng nghiệp đỏnh giỏ cao
Bài tập đọc “ Cụng việc đầu tiờn” Tuần 31-Tiếng việt 5 tập II
CễNG VIỆC ĐẦU TIấN.
I Mục đớch yờu cầu :
- Học sinh biết :
+ Đọc diễn cảm bài văn phự hợp với nội dung và tớnh cỏch của nhõn vật
+ Hiểu nội dung: Nguyện vọng, lũng nhiệt thành của một phụ nữ dũng cảm muốn làm việc lớn, đúng gúp cụng sức cho cỏch mạng ( Trả lời được cỏc cõu hỏi trong SGK) + Cú ý thức tự giỏc, tinh thần hăng hỏi học tập và lũng nhiệt tỡnh tham gia cỏc hoạt động của trường, lớp
II Chuẩn bị:
- Tranh minh hoạ bài đọc trong SGK
- Đoạn văn luyện đọc diễn cảm
III Cỏc hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIấN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
1 Bài cũ:
- GV kiểm tra 2 – 3 đọc bài Tà áo dài Việt nam,
trả lời cỏc cõu hỏi về ND bài
- GV nhận xột, cho điểm - HS đọc bài- Nhận xét.
Trang 52 Giới thiệu bài mới:
Chúng ta đã được biết vẻ đẹp về hình thức của
người phụ nữ Việt nam qua chiếc áo dài truyền
thống dân tộc Người phụ nữ Việt Nam không
những chỉ đẹp về hình thức, mà còn rất đẹp
trong tâm hồn, trong tính cách Chúng ta sẽ tìm
hiểu về vẻ đẹp ấy qua bài tập đọc “ Công việc
đầu tiên”
Bài đọc là trích đoạn hồi kí của bà Nguyễn Thị
Định kể lại ngày bà còn là một cô gái lần đầu
làm việc cho cách mạng…
3 Phát triển các hoạt động:
Hoạt động 1: Luyện đọc.
- Yêu cầu 2 HS khá, giỏi đọc tiÕp nèi bài văn
- HD chia bài làm 3 đoạn như sau:
- Đoạn 1: Từ đầu …giấy tờ gì
- Đoạn 2: Tiếp theo … chạy rầm rầm
- Đoạn 3: Còn lại
- KÕt hîp ph¸t ©m gi¶i nghÜa tõ (về bà Nguyễn
Thị Định và chú giải )
- GV đọc mẫu toµn bµi
Hoạt động 2: Tìm hiểu bài.
-Yêu cầu học sinh đọc thầm đoạn 1 và trả lời câu
hỏi:
+ Công việc đầu tiên anh Ba giao cho út là gì?
+ Chị Út có dám nhận việc rải chuyền đơn
không?
+ Qua các chi tiết trên thì em thấy công việc này
chị Út đã làm bao giờ chưa ?
Chuyển ý : Đây là công việc đầu tiên nên chị Út
- HS khá, giỏi đọc mẫu
- HS quan s¸t tranh minh ho¹ trong bµi
- Học sinh chia đoạn
- HS tiếp nối nhau đọc thành tiếng bài văn – đọc từng đoạn – HS luyện đọc cặp đôi
- Sau đó 1, 2 em đọc lại cả bài
- Rải truyền đơn
- Có
- Chưa! Đây là công việc đầu tiên của chị
- Nhận xét, bổ sung
Trang 6rất hồi hộp, vậy cúng ta cùng tìm hiểu xem
những chi tiết nào cho ta thấy là chị rất hồi
hộp ? Mời các em đọc thầm đoạn 2 và cùng tìm
nhé!
- Y/c học sinh đọc đoạn 2 và trả lời câu hỏi:
Những chi tiết nào cho thấy út rÊt hồi hộp khi
nhận công việc đầu tiên này?
- Út đã nghĩ ra cách gì để rải hết truyền đơn?
- GV : Điều gì đã khiến cho chị Út dám rải truyền
đơn ?
Chuyển ý : Với Lòng yêu nước và căm thù giặc,
Chị Út đã giả đi bán cá để rải truyền đơn chống
lại giặc, Sau khi đã hoàn thành công việc thì chị
còn có nguyện vọng gì nữa không ? Chúng ta
cùng tìm hiều tiếp đoạn cuối nhé !
- Y/c học sinh đọc đoạn cuối và trả lời câu
hỏi:Sau khi đã hoàn thành công việc thì chị còn
có nguyện vọng gì nữa ?
- Vì sao chị Út muốn được tho¸t li?
Chuyển ý, chốt lại nội dung bài: Bµi v¨n lµ ®o¹n
- Đọc và trả lời câu hỏi
- Út bồn chồn, thấp thỏm, ngủ không yên, nữa đêm dậy ngồi nghĩ cách giấu truyền đơn
- Giả đi bán cá từ ba giờ sáng Tay bê rổ cá, bó truyền đơn giắt trên lưng quần…trời cũng vừa sáng tỏ
-Lòng yêu nước và căm thù giặc
- Nhận xét, bổ sung
- Chị Út muốn được tho¸t li
- Vì chị Út yªu níc, ham hoạt động, muốn làm nhiều việc cho cách mạng
- Nhận xét, bổ sung
- Chị Út là một phụ nữ dũng cảm muốn làm việc lớn, đóng góp công sức cho cách mạng
Trang 7hồi tởng kể lại công việc đầu tiên bà Nguyễn Thị
Định( Chị Út) làm cho CM Em cú nhận xột gỡ
về tớnh cỏch của chị Út?
Kết luận, chuyển ý: Chị Út là một phụ nữ dũng
cảm muốn làm việc lớn, đúng gúp cụng sức cho
cỏch mạng Đõy là một tấm gương về vẻ đẹp tõm
hồn của người phụ nữ Việt Nam Sau đõy
chỳng ta sẽ cựng luyện đọc diễn cảm để thể hiện
rừ vẻ đẹp ấy qua giọng đọc của mỡnh nhộ.
Hoạt động 3 : Đọc diễn cảm.
- GV giúp các em đọc thể hiện đúng lời các nhân
vật
- HD đọc diễn cảm đoạn sau cách phân vai “Anh
lấy từ mỏi nhà …nờn khụng biết giấy gỡ //
- GV đọc mẫu đoạn đối thoại trờn
- Nhận xột, bỡnh chọn người đọc diễn cảm nhất
4 Tổng kết - dặn dũ:
- Nhận xột tiết học
- Chuẩn bị bài: Bầm ơi
- Nhận xột, bổ sung
- Nghe
- 3 HS tiếp nối đọc bài văn theo cách phân vai phát hiện giọng
đọc
- HS luyện đọc diễn cảm và thi đọc diễn cảm
- Nhận xét, bình chọn
- HS về nhà tiếp tục luyện đọc bài văn
IV KẾT QUẢ ỨNG DỤNG
Trong học kỡ I vừa qua, với những biện phỏp đó được thực nghiệm ở trờn, tụi nhận thấy kết quả học tập của học sinh cú chiều hướng phỏt triển hơn hẳn do cú sự tập trung chỳ ý vào bài và tiếp thu bài tốt Điều này được khẳng định qua cỏc lần kiểm tra định kỡ, kết quả về nhận thức của học sinh đối với mụn Tiếng việt đó tiến bộ rừ rệt Cỏc
em đó vận dụng khỏ tốt những kiến thức được học vào bài làm của mỡnh Chất lượng
Trang 8dạy học mơn Tiếng Việt cũng được tăng lên, cụ thể như sau:
Điểm Tổng số HS Giỏi XLHL Mơn Tiếng việtKhá TB Yếu
CL cuối năm
V BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Trên đây là những kết quả nghiên cứu của tơi đã được thực nghiệm trên quá trình giảng dạy của mình Trong quá trình thực hiện tơi nhận thấy rằng với đối tượng học sinh Tiểu học thì người giáo viên phải cĩ sự quan tâm sát sao tới từng học sinh, chú trọng phương pháp giảng dạy và ngơn ngữ diễn đạt để dạy học sinh cách học sao cho cĩ hiệu quả vì sự tư duy ở lứa tuổi các em chưa cao, cần dẫn dắt, gợi mở một cách sáng tạo để các em cĩ khả năng tiếp thu bài và giải quyết vấn đề theo chiều hướng tích cực
Tuy nhiên, giáo viên cũng cần lưu ý khi chuyển ý trong từng phần, đoạn phải biết chắt lọc các nội dung mang tính cơ bản và quan trọng là phải cĩ sự liên kết của các nội dung xuất hiện trước với nội dung xuất hiện sau Sự kết hợp với các phương pháp dạy học như: Đàm thoại, gợi mở sẽ giúp cho giáo viên tránh được sự nhàm chán thiên về thuyết trình Cần tạo ra vấn đề để học sinh tự tìm cách giải quyết theo khả năng của mình, phát huy tính độc lập và sáng tạo của học sinh Việc chuyển ý trong dạy Tập đọc nếu các giáo viên biết sử dụng một cách linh hoạt, thường xuyên thì sẽ giúp các em học tốt hơn mơn Tiếng Việt
VI KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Qua thời gian nghiên cứu và thực hiện, tôi nhận thấy rằng việc thực hiện áp dụng các phương pháp dạy học sao cho thu hút đdược sự chú ý của học sinh là cần thiết và phù hợp với xu thế hiện nay Song việc hài lòng ngay với thực tại sẽ không đem lại hiệu quả dài lâu Bởi vì trong thực tế khách quan, cái mới luôn nảy sinh và phát triển, đòi hỏi ta phải thay đổi để có sự thích ứng phù hợp
Trên đây là những nội dung và biện pháp mà tôi đã nghiên cứu và áp dụng trong quá trình giảng dạy thực tiễn tại đơn vị Tôi hi vọng nội dung này sẽ được
Trang 9đồng nghiệp ở các đơn vị trong địa bàn thử nghiệm và đóng góp ý kiến để đưa vào vận dụng ngày càng hiệu quả hơn
Ngày tháng năm 2011 Ngày tháng năm 2011
Thủ trưởng cơ quan Người viết
( Ký , họ và tên, đĩng dấu) ( Ký, ghi rõ họ, tên)
Trần Thị Khánh
Trang 10
PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ TRƯỜNG TH HOÀNG VĂN THỤ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN SÁNG KIẾN :
CHUYỂN Ý TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC LỚP 5
Họ tên: Trần Thị Khánh
Chức danh: Giáo viên
Lạng Sơn, Tháng 5 năm 2011