Giáo án Lịch sử bài Phong trào Tây Sơn

Chiều chiều én liệng tuông mây Cảm thương chú Lía bị vât trong thành” Chuyển ý tiếp theo khởi nghĩa chàng Lía, một cuộc khởi nghĩa nôn dân lớn đã lật đổ các tập đoàn phong kiến trong nướ

Bài 26: Phong trào tây sơn

Tiết 51 I Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: Qua bài học giúp học sinh nắm được

- Nét chính về tình hình xã hội ở đàng trong nửa sau thế kỉ XVIII

- Vì sao những cuộckhởi nghĩa nông dân Tây Sơ bùng nổ, tại sao nhân dân hăng hái thạm gia khởi nghĩa

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc vẽ bản đồ lịch sử

3 Giáo dục tư tưởng:

- Giáo dục lòng căm thù bọn phong kiến đã bóc lột tàn tệ nhân dân

B Chuẩn bị:

1 Trò: Đọc trước bài học

2 Thầy: Lược đồ căn cứ địa của nghĩa quân Tây Sơn

c Tiến trình bài dạy.

1 ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ:(4 phút)

1 Câu hỏi: Sự mục nát của chính quyền họ Trịnh đã dẫn đến những hậu quả gì?

*Đáp án: (6 điểm)

- Kinh tế suy thoái về mọi mặt:

+ Nông nghiệp: hạn hán lụt lội, mất mùa liên tiếp xảy ra

+ Công thương nghiệp đình đốn vì nhà nước đánh thuế rất nặng các sản phẩm hàng hoá

- Đời sống nhan dân vô cùng cực khổ: Nông dân chết dói rất nhiều , nhiều người phaỉ rời làng quê phiêu tán khắp nơi

=>Nhân dân mâu thuẫn với chính quyền phong kiến -> đấu tranh

2 Bài tập: Điền tiếp thời gian diễn ra các cuộc khởi nghĩa vào chỗ trống sao cho phù hợp: (4đ’)

- Khởi nghĩa Nguyễn Danh Phương (1740)

- Khởi nghĩa Hoàng Công Chất (1739)

- Khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu (1741)

- Khởi nghĩa Nguyễn Dương Hưng (1737)

2 Giới thiệu

GV: Tiết trước chúng ta đã thấy được sự mục nát của chính quyền họ Trịnh ở Đàng ngoài, mà những cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng ngoài thế kỉ XVIII là hậu quả tất yếu Cũng trong thời gian này, ở

Đàng trong tình hình diễn ra tương tự Chính quyền họ Nguyễn cũng tỏ ra mục nát không kém và hậu quả tất yếu của nó đã dẫn đến các cuộc đấu tranh của nông dân Đặc biệt là cuộc khởi nghĩa nông dân Tây Sơn, bài học hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học này

3 Bài mới.

Yêu cầu 1 Học sinh đọc mục đầu SGK ( 1)

Sự mục nát của chính quyền họ Nguyễn ở Đàng

trong nửa sau thế kỉ XVIII đã thể hiện như thế

nào?

Trích sử liệu minh hoạ (dẫn lời nhận xét của Lê

Quý Đôn ) “1 xã có 20 xã trưởng và hàng chục vạn

nhân viên thu thuế - gọi là tướng thần”.

Việc quan lại tăng quá mức như vậy ảnh hưởng

như thế nào đến tình hình xã hội?

- Là gánh nặng cho xã hội

- Mua chức quan là để moi tiền của nhân dân phục

vụ cho việc ăn chơi phung phí

Còn cuộc sống nông dân thì sao?

(Trích sử liệu ): “ chế độ tô thuế nặng nề và phiền phức.

Theo lê Quý Đôn ở đây hàng năm có hàng trăm thứ thuế mà

trưng thu thì phiền phức, gian lận, nhân dân khổ vì một cổ hai

tròng, những xã được cấp làm ngụ lộc cho các quan, tuy

không phải nộp thuế nhưng họ phải chịu nhiều khoản tạp dịch

nặng nề

- Thuế thổ sản thì có hàng trăm thứ thuế, người buôn bán thì

1 Xã hội Đàng trong nửa sau thế kỉ XVIII:

(16 phút)

a Tình hình xã hội:

- Mua bán quan tước phổ biến

- Quan lại cường hào bóc lột nhân dân

- Tập đoàn Trương Phúc Loan nắm mọi quyền hành

=>Chính quyền họ Nguyễn suy yếu, mục nát

- Đời sống nhân dân cơ cực:

+ Bị địa chủ cường hào chiếm ruộng đất + Thuế khoá nặng nề

phải đóng các loại thuế đầu nguồn, thuế tuần ti, thuế chợ,

thuế đò ngoài ra còn phải nộp các loại lễ vật khác.

- Năm 1752 1 nạn đói lớn đã xảy ra , dân bị chết đói rất

nhiều, đặc biệt là năm 1774, Thuận Hoá bị đói lớn, theo giáo

sĩ la ba ct “gạo dắt như vàng cảnh tương đói khổ bày ra

lắm cảnh thương tâm khó tả, xác chết chồng chất lên nhau”.

Phản ứng của các tầng lớp nhân dân Đàng trong

với chính quyền họ Nguyễn như thế nào?

Nỗi bất bình của các thế lực nhân dân đàng trong ngày càng

dâng cao, cuộc khởi nghĩa chàng Lía đã nổ ra trong hoàn

cảnh đó.

kể tên các cuộc khởi nghĩa trước cuộc khởi nghĩa

của chàng Lía?

Có rất nhiều cuộc khởi nghĩa đã nổ ra.

- Khởi nghĩa do 1 người tên là Lành cầm đầu (1695) ở

Quảng Ngãi.

- Cuộc khởi nghĩa của Lí Văn Quang (1747) ở Gia Định.

Em hãy nêu vài nét về tiểu sử chàng Lía? Khởi

nghĩa nổ ra ở đâu?

->

Đọc phần in nghiêng SGK về cuộc khởi nghĩa

Cuộc khởi nghĩa tuy thất bại nhưng có ý nghiã

như thế nào?

- Thể hiện tinh thần đấu tranh chống áp bức bóc lột của

nhân dân ta.

- Báo trứơc cơn bão táp đấu tranh giai cấp sẽ dáng vào chính

quyền phong kiến họ Nguyễn.

Khởi nghĩa Chàng Lía bị dập tắt, nhưng ảnh hưởng của chàng

Lía còn mãi mãi trong lòng dân miền Trung.

“ Ai vào Bình Định mà nghe

Nghe thơ chàng Lía, hát về Quảng Nam.

Chiều chiều én liệng tuông mây

Cảm thương chú Lía bị vât trong thành”

(Chuyển ý) tiếp theo khởi nghĩa chàng Lía, một cuộc khởi

nghĩa nôn dân lớn đã lật đổ các tập đoàn phong kiến trong

nước, chi tiết cụ thể như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu phần

2 =>

Trình bày hiểu biết của em về lãnh đạo khởi

nghĩa nông dân Tây Sơn?

Mùa xuân năm 1771, 3 anh em Nguyễn Nhac, Nguyễn

Huệ, Nguyễn Lữ lên vùng Sơn tây Thượng đạo (An Khê

-Gia Lai) lập căn cứ dựng cờ khởi nghĩa chống lại chính

quyền họ Nguyễn.

Đọc mục in ngiêng SGK

(Giải thích thêm): Tổ 4 đời của anh em Tây Sơn vốn là nông

dân , quê làng Thái Lão – huyện Hưng Nguyên – tỉnh Nghệ

An Trong cuộc chiến tranh Trịnh –Nguyễn, chúa Nguyễn có

lần vượt qua sông Gianh, bắt nhiều nông dân đàng ngoài, đưa

vào khai hoang ở đàng trong Gia đình anh em Tây Sơn là 1

gia dình khá giả ở ấp Tây Sơn thuộc phủ Quy Nhơn (nay

thuộc hai tỉnh Kon Tum và Bình Định).

Anh em Nguyễn Nhạc đã chuẩn bị những gì?

->

- Xây thành đắp luỹ, luyện tập nghĩa quân

-Khẩu hiệu “lấy của nhà giàu chia cho người

nghèo”.

Em có nhận xét gì so với chủ trương của chàng

Khẩu hiệu này nói lên tính chất gì của cuộc khởi

nghĩa? Và đã có tác dụng như thế nào?

Nói lên tính chất nhân dân của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, nên

- Nhân dân >< chính quyền họ Nguyễn

b Cuộc khởi nghĩa của chàng Lía:

- Nổ ra ở Truông mây (Bình Định)

- Chủ trương: lấy của nhà giàu chia cho người nghèo

2 Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ: (19 phút )

a Lãnh đạo: ba anh em (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ)

b Căn cứ:

- Tây Sơn thượng đạo

- Tây Sơn hạ đạo

- Khẩu hiệu “lấy của nhà giàu chia cho người nghèo”.

tập hợp được đông đảo lực lượng nhân dân.

Dùng lược đồ căn cứ địa nghiã quân Tây Sơn để giới thiệu:

-Căn cứ đầu tiên là Tây Sơ thượng Đạo (vết tích còn lại, vết

tích luỹ An Khê, luỹ đất nối liền núi ông nhạc và ông Bình

thuộc huyện An Khe – Tỉnh Gia Lai).

-Đây là Cao nguyên có ngườii Ba Na, người kinh, chung

sống, nhân dân địa phương rất nhiệ tình ủng hộ.

-Khi lực lượng đã mạnh nghĩa quân mở rộng căn cứ xuống

đồng bằng, hoạt dộng khắp vùng Quy Nhơn (Bình Định) gọi

là Tây Sơ Hạ đạo, lấy ấp kiên Thnàh làm trung tâm.

Những lực lượng tham gia cuộc khởi nghiã?

->

Nông dâ , thợ thủ công, và đồng bào dân tộc

(bổ xung): Để thu hút đông đảo lực lượng tham gia ngay từ

đầu, đặc biệt là t/t thống trị của họ Nguyễn, nguyên nhạc dã

khéo léo nêu khẩu hiệu “đáng đổ quyền thần Trương Phúc

Loan, ủng hộ hoàng tôn Nguyễn Phúc Dương”, nên đã lôi kéo

được 1 bộ phận trong thế lực thống trị vốn bất bình với phe

cánh Trương Phúc Loan, một số nhà giàu thổ hào

(Huyền Khê, Nguyễn Thông đã bỏ tiền của ra giúp nghĩa

quân Khi hoạt động ở đồng bằng nghĩa quân trừng trị bọn

quan lại, xoá nợ cho nhân dân.

Em có nhân xét gì về lực lượng cuộc khởi nghĩa

Tây Sơn?

Lực lượng đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia.

Tại sao nhân dân di theo ba anh em họ Nguyễn

khởi nghĩa ở Tây Sơn?

->

Yêu cầu học sinh đọc mục in nghiêng SGK

(khái quát) Vì ách âp bức bóc lột tàn bạo của quan

lại họ Nguyễn, làm cho mọi thế lực nhân dân bất

bình, đã nổi dậy đấu tranh

c Lực lượng:

- Dân nghèo, đồng bào dân tộc

=>Mục tiêu của cuộc khởi nghĩa phù hợp với lòng dân, vì thế được mọi tầng lớp nhân dân ủng hộ, tham gia ngay từ ngày đầu nổi dậy

4.Củng cố: (4 phút)

*Thảo luận nhóm: (2’)

Hỏi: Theo em cuộc khởi nghĩa Tây Sơn nổ ra có những thuận lợi gì?

HS:- Địa thế hiểm yếu, rộng

-Thời cơ: chíng quyền họ Nguyễn suy yếu, lòng dân căm giận; Khởi nghĩa dược sự ủng hộ của nhân dân

*Bài tập: Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới khởi nghĩa Tây Sơn là gì?

a Quan lại ở trung ương và địa phương quá đông

b.Thuế khoá nặng nề, quan lại tham nhũng đời sống nhân dân cực khổ

c Địa chủ cường hào lấn chiếm ruộng đất

d Tương phúc Loan chuyên quyền

- Đáp án: (b)

5.Hướng dẫn học bài ở nhà: (1 phút)

1)Nét chính vè tình hình xã hội đàng trong nửa sau thế kỉ XVIII?

2)Vì sao khởi nghĩa Tây Sơ bùng nổ? Tại sao các tầng lớp nhân dân lại ủng hộ và đi theo khởi nghĩa Tây Sơn?

Bài 26: Phong trào tây sơn (Tiếp theo)

Tiết 52 II Tây sơn lật đổ chính quyền họ Nguyễn và đánh tan quân xâm lược Xiêm

A Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: Qua bài học giúp học sinh nắm được

- Tây Sơ lật đổ chính quyền họ NGuyễn như thế nào?

- Trận Rạch gầm – Xoài Mút: Âm mưu của quân Xiêm, diễn biến và kết qủa, ý nghĩa

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc vẽ bản đồ lịch sử qua lược đồ 1 trận chiến

3 Giáo dục tư tưởng :

- Giáo dục lòng căm thù bọn phong kiến đã bóc lột tàn tệ nhân dân

- ủng hộ các cuộc đấu tranh của nông dân

- Chính quyền phong kiến bị lật đổ là điều tất yếu của lích ử

B Chuẩn bị:

1.Trò: Đọc trước bài học

2.Thầy: Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn (chiến thắng Rạch gầm – Xoài mút)

C Tiến trình bài dạy

I.ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ: (4 phút)

1.Câu hỏi: Vì sao cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ, các tầng lớp nhân dân lại ủng hộ đi theo nghĩa quân

2 Đáp án:

- Nguyên nhân: do chính quyền họ Nguyễn thối nát, các lực lượng nhân dân ndều oán hận, sẵn sàng nổi dậy khi có điều kiện (4 điểm)

- Vì cuộc khởi nghĩa Tây Sơn đã nêu rõ mục tiêu của cuộc khỉ nghĩa “lấy của nhà giàu chia cho người nghèo” xoá nợ cho nông dân và bãi nhiều thứ thuế -> phù hợp với lòng dân được nhân dân hưởng ứng

tham gia (6 điểm)

2 Giới thiệu.

GV: Tiết học trước chúng ta đã thấy cuộc khởi nghĩa nhân dân Tây Sơn bìng nổ và nhanh chóng thành công, được sự ủng hộ của các thế lực nhân dân và các dân tộc, thanh thế cuộc khơỉ nghĩa lớn mạnh nhanh chóng Trong cơn bão táp này chính

quyền họ Nguyễn chống đỡ được không? chúng ta cần chú ý trong tiết học hôm nay

3 Bài mới.

Giới thiệu lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn

Yêu cầu học sinh đọc đoạn đầu của mục 1 SGK

Lực lựơng nghĩa quân Tây Sơn đã phát triển

nhanh chóng như thế nào?

->

(kể chuyện): Tấm gương dũng cảm của Nguyễn Nhạc khi

chiếm phủ Quy Nhơn Ông tự nhốt mình vào cũi, rồi sai ngừi

khiêng giả vờ nộp cho quan phủ Quy Nhơn Nửa đêm, ông

phá cũi , làm nội ứng từ trong đánh ra, kết hợp với quân khởi

nghĩa bên ngoài đánh vào Kết quả nghĩa quân chiếm được

thành Quy Nhơn.

Nghe tin khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ, chúa Trịnh

đã có hành động gì?

Cho 3 vạn quân tiến vào với danh nghĩa giúp chúa Nguyễn

đánh đổ quyền thần Trương Phúc Loan và dẹp loạn Tây Sơn.

(bổ xung): Nhưng sau khi Trương Phúc Loan đã bị bắt, Hoàng

Ngữ Phúc vẫn cho quân tiến đánh kinh đô Phú Xuân của chúa

Nguyễn, chúa Nguyễn chống cự không nổi phải đêm gia

quyến và lực lượng của mình vượt biển tiến vào Gia Định.

Thảo luận nhóm học sinh: (3 phút)

Việc quân Trịnh tiến đánh chúa Nguyễn và chúa

Nguyễn vượt biển chạy vào Gia Định đã đặt quân

Tây Sơn đứng trước tình thế như thế nào? Quân

Tây Sơn đã làm như thế nào để thoát khỏi tình thế

nguy hiểm đó?

-Tây Sơn ở vào tình thế bất lợi: phía Bắc quân Trịnh; phía

Nam quân Nguyễn.

-Nguyễn Nhạc đã khôn khéo tạm hoà hoãn với quân Trịnh để

1 Lật đổ chính quyền họ Nguyễn: (17 phút )

-1771: khởi nghiã Tây Sơn bùng nổ

-1773: Chiếm phủ thành Quy Nhơn

-1774: Mở rộng vùng kiểm soát từ Quảng Nam

- Bình Thuận

dồn sức tấn công Nguyễn.

(bổ xung): từ 1776 -> 1783 nghĩa quân Tây Sơn đã 4 lần tấn

công vào Gia Định.

Tây Sơn đã lật đổ chính quyền họ Nguyễn như thế

nào?

->

(tường thuật trên bản đồ): sau khi tạm yên mạn Bắc (hoà với

quân Trịnh) nghĩa quân tây Sơn tập trung lực lượng đánh

chúa Nguyễn.

Nguyễn Nhạc sai Nguyễn Huệ (lúc đó mới 23 tuổi) đem đại

quân đánh úp Phú Yên và giành thắng lợi lớn Từ Phú Yên đại

quân Tây Sơn tiến đánh Gia Định Trong lần tiến quân 1777

bắt dược chúa Nguyễn (Nguyễn Phúc Thuần) chỉ còn Nguyễn

ánh chạy thoát.

Yêu cầu học sinh đọc mục 2

Vì sao Nguyễn ánh cầu cứu Vua Xiêm và Vua

Xiêm lại đồng ý giúp Nguyễn ánh?

->

Sau nhiều lần bị Nguyễn Huệ đánh bại ở đất Gia Định (4 lần)

trong tình thế tuyệt vọng đó , năm 1784 Nguyễn ánh cử Chu

Văn Tiếp sang Xiêm cầu viện, hi vọng có thể chống chọi lại

với quân Tây Sơn khôi phục lại chính quyền họ Nguyễn.

Quân Xiêm cũng hy vọng qua đây thực hiện ý đồ xâm lược Đại

Việt, nên khi Chu Văn Tiếp đến cầu viện Vua Xiêm đã đem

thuỷ binh hộ tống Nguyễn ánh về Băng Cốc.

Quân Xiêm đã kéo vào nước ta như thế

nào?

->

Dùng lược đồ để tường thuật:

- Quân thuỷ 2 vạn do Chiêu Tăng+ Chiêu Sương chỉ huy 300

chiếc thuyền + Nguyễn ánh + Chu Văn Tiếp đổ bộ lên Kiên

Giang.

- Quân bộ tiến đánh Cần Thơ : quân Tây Sơn lực lượng mỏng

manh phải rút về cố thủ ở Gia Định và Mĩ Tho.

-Quân xâm lược đã chiếm được quá nửa phần đất phía Tây

Gia Định

Tội ác của quân xâm lược Xiêm đối với nhân

dân ta như thế nào?

Cướp của, giết người tàn bạo

Dùng lược dồ chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút

để trình bày diễn biến

Quân Tây Sơn đã bố trí trận dịa như thế

nào ?

Nguyễn Huệ tiến quân vào Gia Định , để tiến hành đánh đuổi

quân xâm lược ông đóng đại bản doanh ở Mĩ Tho và chọn

khúc sông Tiền đoạn từ Rạch Gầm ( hiuyện Châu thành – Tiền

Giang ) đến Xoài Mút ( Bình Đức – Mĩ Tho ) làm trận địa

quyết chiến với quân thù

Cho học sinh đọc từ “bố chí song sang Xiêm”

ý nghĩa trận thắng?

Y/c1 Học sinh đọc đoạn dẫn in nghêng SGK

-1777: bắt và giết được chúa Nguyễn -> chính quyền họ Nguyễn đến đây bị lật đổ

2 Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút ( 1785 ): (18 phút)

* Nguyên nhân:

- Nguyễn ánh cầu cứu Vua Xiêm, vua Xiêm nhân cơ hội đó thực hiện ý đồ xâm lược Đại Việt

* Diễn biến:

- 7/ 1784 2 vạn quân thuỷ + 3 vạn quân bộ xâm lược nước ta

- Năm 1784 quân Xiêm chiếm được miền Tây Gia Định

*Quân Tây Sơn:

- Bố trí trận địa mai phục ở Rạch Gầm - Xoài Mút

- Đánh tan 5 vạn quân Xiêm

*ý nghĩa:

- Là một trong những trận thuỷ chiến lớn nhất trong lịch sử chống ngọai xâm của dân tộc ta

- Đập tan âm mưu xâm lược của quân Xiêm

4.Củng cố , luyện tập: (4 phút)

Bài tập: Viết đúng (Đ) sai (S) vào ô trống trước ý trả lời:

Nguyễn Huệ chỉ huy trận Rạch Gầm – Xoìa mút

Miền tây Gia Định là miền tây các tỉnh Nam Bộ ngày nay

Rạch Gầm - Xoài mút thuộc tỉnh Châu Thành tỉnh Tiền Giang ngày nay

Sau trận Rạch gầm – Xoài Mút Nguyễn ánh chạy sang pháp

Đáp án : Đ- S - Đ - S

GV (sơ kết): Mùa xuân năm 1771 ba anh em Nguyễn Huệ, Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ lên vùng Tây Sơn Thượng đạo (An Khê - Gia Lai) lập căn cứ , dựng cờ khởi nghĩa, lật đổ chính quyền họ Nguyễn và đánh tan 5 vạn quân Xiêm

5 Hướng dẫn học bài ở nhà: ( 1 phút)

1)Tại sao nguyễn Huệ chọn khúc sông Tiền từ Rạch Gầm đến Xoài Mút làm trận địa quyết chiến? 2)Dựa vào lược đồ em hãy trình bày diễn biến trận Rạch gầm – Xoài Mút?

3)Theo em chiến thắng Rạch Gầm –Xoài Mút có ý nghĩa quan trọng như thế nào?

Bài tập :

a.Trận Rạch Gầm - Xoài Mút cách trận Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán bao nhiêu năm?

b.Cách trận Bạch Đằng trong cuuộc kháng chiến lần 3 chống quân Nguyên bao nhiêu năm?

Bài 26: Phong trào tây sơn (Tiếp theo)

Tiết 53 III Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Trịnh

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: Qua bài học giúp học sinh nắm được

- Nghĩa quân Tây Sơn đã hạ thành Phú Xuân như thế nào ? ý nghĩa của thắng lợi này?

- Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Trịnh , tạo điều kiện thống nhất đất nước

- Sơ lược quá trình Nguyễn Huệ thu phục Bắc Hà, nguyên nhân thành công

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc vẽ bản đồ lịch sử qua lược đồ 1 trận chiến, phân tích sự kiện nhân vật lịch

sử

3 Giáo dục tư tưởng:

- Giáo dục ý thức thống nhất quốc gia

- Bước đầu hiểu vai trò quần chúng và cá nhân trong lịch sử

B Chuẩn bị

1.Trò: Đọc trước bài học

2.Thầy: Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn

C Tiến trình bài dạy

1 ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ: (4 phút)

Câu hỏi: Khi cuộc khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ, chúa Trịnh phái quân vào Đàng Trong nhằm mục đích gì? Cuộc tấn công này đã đặt Tây Sơn đứng trước tình thế nào?

Đáp án: (ý1 =4 điểm ; ý 2 = 6 điểm)

- Mục đích: tiêu diệt chúa Nguyễn và phong trào nông dân Tây Sơn

- Khi chúa Nguyễn vượt biển chạy vào Gia Định quân tây Sơ ở vào tình thế bất lợi

+ Phía bắc: có quân Trịnh

+ Phía Nam: có quân Nguyễn

2 Giới thiệu 1’

GV: Sau khi lật đổ chính quyền họ Nguyễn và dánh tan quân xâm lược Xiêm, Lực lượng T/S trở nên hùng mạnh, Tây Sơn tiếp tục lật đổ chính quyền họ Trịnh và tạo điều kiện cho việc thống nhất đất nước như thế bào chúng ta cùng nhau tìm hiều bài học hôm nay

3 Bài mới :

Việc đầu tiên là hạ thành Phú Xuân

Thành Phú Xuân do ai chiếm đóng, trong hoàn cảnh

nào ?

Quân Trịnh, khi vào đánh Nguyễn , diệt Trịnh Sâm.

Yêu cầu học sinh đọc đoạn mô tả Tây Sơn hạ thành Phú Xuân.

Nguyên nhân nào Tây Sơn đã hạ thành Phú Xuân

một cách nhanh chóng như thế nào ?

->

Hạ thành Phú Xuân xong, Nguyễn Huệ quyết định tiến thẳng ra

Bắc Ông nêu danh nghĩa “ phù Lê diệt Trịnh “và kêu gọi nhân dân

hưởng ứng.

Tại sao Nguỹen Huệ lấy danh nghĩa “phù Lê diệt

Trịnh”?

Để tranh thủ sự đồng tình ủng hộ của nhân dân Bắc Hà.

Yêu cầu học sinh đọc đoạn quân Tây Sơn tiến vào

1 Hạ thành Phú Xuân – tiến ra Bắc Hà diệt

họ Trịnh: (18 phút)

- 6/ 1786 quân Tây Sơn đã nhanh chóng hạ thành Phú Xuân

- Nguyên nhân:

+ Được sự giúp sức của Nguyễn Hữu Chỉnh (1 tướng cũ của địch)

+ Thái độ kiêu căng bạc nhược của quân Trịnh

Thăng Long

Sau khi lật đổ chính quyền họ Trịnh , quân tây Sơn

đã làm gì ?

Trao chính quyền cho Vua Lê rồi trở về Nam

Vua Lê (Lê Hải Tôn), phong cho Nguyễn Huệ chức Uy Quốc

Công, nhường cho Tây Sơn đất Nghệ An, gọi là để thưởng

công và gả công chúa Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ.

(khá giỏi): ý nghĩa quan trọng nhất của việc quân

Tây Sơn lật đổ được chính quyền họ Nguyễn, họ

Trịnh là gì?

->

(Chuyển ý): Tình hình Bắc Hà sau khi quân Tây

Sơn trở về Nam, trở nên rối loạn =>

Yêu cầu học sinh đọc đoạn đầu mục 2 SGK

(Thảo luận nhóm):

Sau khi quân tât Sơn trở về Nam, tình hình Bắc Hà

như thế nào?

Đại diện nhóm trả lời ->

Mưu đồ của Chỉnh thể hiện trong một bài thơ có câu: “ Đường

trời mở rộng thênh tháng

Ta đây cũng một triều đình kém ai”

Nguyễn Hữu Chỉnh là ai?

Một tướng cũ của họ Trịnh được cử theo Hoàng Ngũ Phúc

vào đàng trong đánh chúa Nguyễn và Tây Sơn Chỉnh dã làm

phản theo Tây Sơn, bày kế cho Nguyễn Huệ hạ thành Phú

Xuân Khi Nguyễn Huệ trở vào Nam, Nguyễn Huệ dã cho

Chỉnh ở lại Nghệ An giúp trấn thủ Nguyễn Văn Duệ.

Nguyễn Huệ cử Vũ Văn Nhậm ra trị tội Chỉnh, Nguyễn Hữu

Chỉnh chống cự không nổi phải cùng Vua Lê Chiêu Thống

chạy sang Kinh Bắc Đến vùng Yên Thế- Bắc Giang Chỉnh bị

bắt và bị giết, Lê Chiêu Thống trốn thoát chạy sang Quảng

Tây.

Dẹp song Nguyễn Hữu Chỉnh, Nhậm lại có ý đồ

gì ?

->

Trước tình hình dó Nguyễn Huệ đã làm gì?

->

(HS khá giỏi): Vì sao Nguyễn Huệ thu phục dược

Bắc Hà?

- Việc làm của Nguyễn Huệ chính nghĩa, phù hợp với nguyện

vọng của nhân dân nên được nhân dân ủng hộ.

-Thái độ cầu hiền, trân trọng các sĩ phu Bắc Hà hết sức ủng

hộ.

- Giữa năm 1786 Nguyễn Huệ đánh vào Thăng Long, chúa Trịnh ( Trịnh Khải ) bị dân bắt nộp cho quân Tây Sơn Đến đây chính quyền họ Trịnh tồn tại hơn 200 năm đã sụp đổ

- ý nghĩa: Tạo điều kiện cơ bản cho việc thống nhất đất nước

2 Nguyễn Hữu Chỉnh mưu phản - Nguyễn Huệ thu phục Bắc Hà: (17 phút)

- Tình hình Bắc Hà rối loạn:

+ Con cháu họ Trịnh chống lại Vua Lê

+ Nguyễn Hữu Chỉnh mưu phản, lộng quyền chống lại Tây Sơn

- Vũ Văn Nhậm lại có mưu đồ riêng

- Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc diệt Nhậm, tự tay xây dựng chính quyền trên đất Bắc Hà

* ý nghĩa:

- Tiêu diệt chúa Nguyễn ở Đàng trong, lật đổ chính quyền Lê-Trịnh ở đàng Ngoài đặt nền móng thống nhất lãnh thổ

4 Củng cố, luyện tập: (4 phút ) Nêu những hoạt động của Tây Sơn trong 3 lần ra Bắc (từ 1786 -1788 ):

- Lần thứ nhất

- Lần thứ hai

- Lần thứ ba

GV (sơ kết): Được sự ủng hộ của nhân dân Bắc Hà, quân Tây Sơn đã lật đổ chính quyền họ Trịnh, Vua

Lê, diệt nội phản xây dưng chính quyền mới trên đất Bắc Hà

V.Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà: (1 phút)

1)Tây Sơn đã tiến hành lật đổ chính quyền họ Trịnh ở Đàng ngoài như thế nào?

2)Vì sao Nguễn Huệ thu phục dược Bắc Hà?

Bài 26: Phong trào tây sơn (Tiếp theo)

Tiết 54 IV tây sơn đánh tan quân thanh

A Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: Qua bài học giúp học sinh nắm được.

-Tài thao lược của Quang Trung và danh tướng Ngô thì Nhậm

-Những sự kiện lớn: trận Ngọc Hồi và Đống Đa

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng sử dụng lược đồ cuộc đại phá quân Thanh.

3 Giáo dục tư tưởng:

-Giáo dục lòng yêu nước và lòng tự hào về trang sử vẻ vang của dân tộc

-Cảm phục thiên tài quân sự Nguyễn Huệ

B Chuẩn bị:

1 Trò: Đọc trước bài học.

2 Thầy: Lược đồ khởi nghĩa Tây Sơn, Lược đồ Ngọc Hồi – Đống đa.

C.Tiến trình bài dạy:

1.ổn định tổ chức, kiểm tra bài cũ: (4 phút)

Câu hỏi: Vì sao Nguyễn Huệ thu phụcdược Bắc Hà?

Đáp án: ( ý1 =4 điểm ; ý 2 = 6 điểm )

- Sự nghiệp của Nguyễn Huệ là chính nghĩa , phù hợp với nguyện vọng của toàn thể nhân dân

(giệt họ Trịnh ; họ nguyễn tạo diều kiện thống nhất đất nước) nên được nhân dân ủng hộ

- Thai độ cầu hiền, trân trọng sĩ phu Bắc Hà của Nguyễn Huệ, nên được các sĩ phu Bắc Hà hết sức ủng

hộ như: NGuyễn Thiếp, Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Chú

2 Giới thiệu.

GV: ở tiết học trước chúng ta đã biết, khi Vũ Văn Nhậm chỉ huy quân Tây Sơn ra Bắc tiêu diệt Nguyễn Hữu Chỉnh Chỉnh đã cùng Lê Chiêu Thống chạy sang kinh Bắc, đến Bắc Giang Chỉnh bị bắt, Lê Chiêu Thống trốn thoát chạy sang Quảng Tây Thế cùng lực kiệt Lê Chiêu Thống dã sai người cầu cứu nhà Thanh Chỉ chờ như vậy, nhà Thanh đã sang xâm lược nước ta Nguyễn Huệ đã đối phó như thế nào để bảo vệ nền độc lập dân tộc Số phận kẻ cướp nước và bán nước ra sao? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học hôm nay

3 Bài mới :

Gọi học sinh đọc 3 dòng đầu SGK

Quân Thanh xâm lược nước ta nhằm mục đích gì?

->

(Giải thích thêm): Từ khi nước ta thoát khỏi ách đô hộ nghìn

năm của bọn phong kiến phương Bắc , giành lại dộc lập năm

938 dến nay (năm 1788), bọn phong kiến phương Bắc qua các

triều đại: Tống, Nguyên, Minh, đều tìm cách xâm lược nước

ta, hòng bắt nhân dân ta trở lại vòng đô hộ như cũ Song ý đồ

đó của chúng đã bị đánh bại, nhà Mãn Thanh cũng vậy, mượn

cớ cầu cứu của Lê Chiêu Thống để xâm lược nước ta.

Đánh giá hành động của Lê Chiêu Thống?

Đó là kẻ bán nước hèn hạ.

Lực lượng quân Thanh sang xâm lược nước ta? chỉ

huy?

->

Sử dụng lược đồ hình 57

- Đạo 1: do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy từ Quảng Tây -> Lạng Sơn.

- Đạo 2: do Sầm Nhi Đống chỉ huythu đường Cao Bằng.

- Đạo 3: theo đường Tuyên Quang

- Đạo 4: theo đường Quảng Ninh -> Hải Dương.

Cho học sinh đọc đạon (trước hết vững chắc)

Vì sao quân ta rút khỏi Thăng Long?

Trước thế giặc mạnh, phải bảo toàn lực lượng, chờ đợi thời cơ

Rút khỏi Thăng Long quân tây Sơ đã làm gì?

->

Mô tả nét chính về phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn:

1 Quân Thanh xâm lược nước ta: (10 phút)

* Hoàn cảnh:

- Lê Chiêu Thống sang cầu cứu nhà Thanh

=> Hành động hèn hạ, bán nước

- Mục đích: chiếm nước ta, mở rộng lãnh thổ xuống phía nam

- Năm 1788 Tôn Sĩ Nghị đem 29 vạn quân chia làm 4 đạo tiến đánh nước ta

- Quân Tây Sơn: rút lui để bảo toàn lực lượng; xây dựng phòng tuyến Tam Điệp – Biện Sơn

+ Quân bộ đóng ở Tam Điệp (Ninh Bình)

+ Quan Thuỷ dóng ở Biện Sơn (Cửa Bạng - Thanh Hoá)

=>huỷ bộ liên kết vững chắc.

Tình hình Thăng Long dưới ách chiếm đóng của

quan xâm lược?

- Lê Chiêu Thống (Vua bù nhìn, hẹn hạ)

- Quân Thanh cướp của, giết người, tàn phá kinh thành.

Lòng oán hận của nhân dân lên đến cao độ

Yêu cầu học sinh 1 học sinh đoạn đầu mục 2

Nhận được tin quân Thanh xâm lược nước ta

Nguyễn Huệ đã làm gì?

->

(HS khá giỏi): Việc Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế

có ý nghĩa gì?

- Tập hợp được lòng dân, tạo sức mạnh đoàn kết dân tộc

- Khảng định chính quyền t/d và cho quân Thanh biết rằng

nước ta có chủ.

(Chỉ bản đồ):

- Mũi tên màu xanh là đường tiến quân của Quang Trung ra

Bắc, từ Phú Xuân ra Tam Điệp, Quang Trung vừa hành quân

gấp , vừa bổ sung lực lượng, vừa động viên binh sĩ

(kể chuyện hành quân chí ba người làm 1 cặp)

- Đến Nghệ An mở cuộc duyệt binh lớn trước để lấy khí thế và

tinh thần cho binh sĩ.

- Đến Thanh Hoá đọc lời tuyên thệ

Nhận xét về lời tuyên thệ của QuangTrung ?

Thể hiện tinh thần quuyết tâm chống giặc ngoại xâm, bảo vệ

độc lập dân tộc cảu quân Tây Sơn.

- Đến Tam Điệp Quang Trung động viên quân sĩ; khen ngợi kế

hoạch của Ngô Thì Nhậm

Quang Trung dự định đánh quânThanh vào thời

gian nào?

->

Vì sao? (dịp tết quân Thanh sẽ mải mê, vui chơi,

sao nhãng không đề phòng)

Sử dụng lược đồ “Quang Trung đại phá quân

Thanh”.

- Đạo chủ lực: Quang Trung thẳng hướng Thăng Long.

- Đạo 2, 3: Đô Đốc Long và Đô Đốc Bảo –t/nam Thăng Long.

- Đạo 4: tiến ra phía Hải Dương

- Đạo 5: Lên Lạng Giang (Bắc Giang)

Mô tả nét chính diễn biến

Chiến thắng Ngọc Hồi có ý nghĩa gì?

Đây là đồn quan trọng nhất có nghĩa sống còn của giặc ở

Thăng Long.Mất Ngọ Hồi thì Thăng Long khong còn khả năng

giữ, thế thua là rõ ràng.

Ngọc Hồi - Đống Đa đại bại, quan Thanh hốt hoảng rút

chạy

Trưa mùng 5 tết, quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long (trước 2

ngày).

Thảo luận phiếu học tập

đại diện nhóm trả lời (nguyên nhân ? ý nghĩa?)

Suốt 17 năm (1771 – 1789) chiến đấu, phong trào Tây Sơn đã

thu được những kết quả to lớn, đó là sự ủng hộ của nhân dân

+ sự lãnh dạo tài tình của Quang trung.

2 Quang Trung đại phá quân Thanh: 15’

- 11/ 1788 Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, niên hiệu là Quang Trung, tiến quân ra Bắc

- Quang Trung quyết định đánh quân Thanh vào dịp tết kỉ dậu

- Từ Tam Điệp quân Tây Sơn chia làm 5 đạo tiến lên Thăng Long

+ Đêm 30 tết: tiêu diệt địch ở đồn tiền tiêu + Đêm 3 tết hạ đồn Ngọc Hồi

+ Rạng sáng 5 tết: Ngọc Hồi, Khương Thượng

-Đống Đa ->5 tết giành thắng lợi hoàn toàn Quét sạch 29 vạn quân Thanh

3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn: (10 phút)

- Nguyên nhân :

+ Tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh kiên cường, mưu lược của nhân dân

+ Sự lãnh đạo tài tình của Quang Trung và ban chỉ huy nghĩa quân

- ý nghĩa :

+ Lật đổ chính quyền họ Nguyễn, Trịnh, tạo

điều kiện thống nhất đất nước

+ Đánh tan quân xâm lược Xiêm, Thanh, giữ vững nền độc lập của tổ quốc

4 Củng cố: (4 phút) Hỏi: NHận xét về tài chỉ huy quân sự cảu Quang Trung?

HS:

-Tiến hànhcuộc hành quân thần tốc từ Phú Xuân ra Nghệ An

-Tiên đoán ngày mùng 7 tết khao quân

-Chỉ đạo đại phá quân Thanh: thần tốc, bất ngờ, táo bạo, chỉ đạo và tổ chức chiến dấu hét sức cơ động

GV (sơ kết bài): Thắng lợi đại phá quân Thanh giữ vữn độc lập dân tộc, một lần nữa đập tan cuồng vọng xâm lược của các đế chế quân chủ phương Bắc

5 Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà: (1 phút)

1)Khi 29 vạn quân Thanh kéo sang xâm lược nước ta, vì sao quân tây Sơn ở Bắc hà lại rút khỏi Thăng Long về xây dựng phòng tuyến Tam Điệp –Biện Sơn?

2)Trình bày diễn biến trên lược đồ?

3)Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn?