Hoạt động của GV Hoạt động của trò Ghi bảngGiới thiệu : cuộc khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra như thế nào Hoạt động 1 Cho HS đọc thông tin - Giáo viên hỏi : - Lê Lợi là người như thế - Giản
Trang 1Ngày soạn: 29/12/2010 Tiết CT 37
Ngày dạy : Tuần 20
Bài 19: CUỘC KHỞI NGHĨA LAM SƠN (1418 – 1427) – Tiết 1
- GV: lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn
- HS: soạn bài và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài c:
3/ Bài mới
Trang 1
Trang 2Hoạt động của GV Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : cuộc khởi nghĩa
Lam Sơn diễn ra như thế
nào
Hoạt động 1
Cho HS đọc thông tin
- Giáo viên hỏi :
- Lê Lợi là người như thế
- Giảng: nghe tin Lê Lợi
chuẩn bị khởi nghĩa, hào
kiệt khắp nơi hưởng ứng
trong đó có Nguyễn Trãi
- Nguyễn Trãi là người
như thế nào?
- Giáo viên giới thiệu vài
nét về Nguyễn Trãi
- Giáo viên hỏi :
(?) Khởi nghĩa Lam Sơn
diễn ra như thế nào
- Giáo viên nhận xét và
trình bày
Hoạt động 2
Cho HS đọc thông tin
- Chia nhóm cho học sinh
thảo luận
(?) Thời kì đầu của cuộc
khởi nghĩa nghĩa quân Lam
- Thể hiện ý chí tự chủ củangười dân Đại Việt
- Chú ý lắng nghe
- Nguyễn Trãi là ngườihọc rộng tài cao có lòngyêu nước thương dân hếtmực
- Chú ý theo dõi
1416 , Lê Lợi cùng bộ chỉhuy tổ chức hội thề ởLũng Nhai
1418, Lê Lợi dựng cờ khởinghĩa ở Lam Sơn
- Học sinh chú ý và ghibài
HS đọc thông tin
- Các nhóm tiến hành thảoluận
- Lực lượng của nghĩaquân còn yếu, lương thựccòn thiếu thốn
có uy tín lớn
- Nguyễn Trãi là người họcrộng, tài cao, giàu lòng yêunuớc
- 1416 , Lê Lợi cùng bộ chỉhuy tổ chức hội thề ở LũngNhai
- 1418, Lê Lợi dựng cờ khởinghĩa ở Lam Sơn tự xưng BìnhĐịnh Vương
2.Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn.
- Lực lượng của nghĩa quâncòn yếu, quân Minh tấn côngnhiều lần, nghĩa quân 3 lần rútlên núi Chí Linh
Trang 34/ Củng cố
- Trình bày tóm tắt diễn biến của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn 1418- 1423
- Tại sao Lê Lợi hoà hoản với quân Minh?
1424 Qua đó thấy sự phát triển lớn mạnh của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn trong thời gian này
từ chỗ bị động đối phó với quân Minh ở miến Tây Thanh Hoá tiến đến làm chủ một vùngrộng lớn ở miền Trung và bao vây được Đông Quan
- Giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần bất khuất và lòng tự hào dân tộc
- Tích hợp môi trường qua các điểm: địa bàn hoạt động của nghĩa quân, những nơi chiếnthắng
2/ Kiểm tra bài cũ
- Trình bày diễn biến giai đoạn 1418- 1423 của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn?
- Tại sao quân Minh chấp nhận hoà hoản với Lê Lợi?
3/ Bài mới
Giới thiệu : Khởi nghĩa Lam
Sơn ở giai đoạn 2 diễn ra như
1/ Giải phóng Nghệ An 1424
- Nguyễn Chích đưa ra kếhoạch chuyển địa bàn vàoNghệ An
Trang 3
Trang 4Giảng: Nguyễn Chích đề
nghị chuyển hướng hoạt động
của nghĩa quân vào Nghệ An
(?) Tại sao Nguyễn Chích đề
nghị chuyển quân vào Nghệ
An?
- Cho HS dựa vào lược đồ
trình bày đường tiến quân và
những trận đánh lớn của
nghĩa quân Lam Sơn
- Giáo hướng dẫn gợi ý cho
học sinh nhận xét
Giáo viên trình bày và nêu
kết quả
Hoạt động 2
Cho HS đọc thông tin
- Giảng: 8/1425, Lê Lợi cử
Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân
chỉ huy lực lượng từ Nghệ An
đến Thuận Hoá
- Giáo viên hỏi :
(?) Từ tháng 10/1424 đến
cuối năm 1425 quân ta đã giải
phóng được nơi nào
Giáo viên trình bày và
nhận xét
Hoạt động 3
- Gọi HS đọc kênh chữ
- Yêu cầu HS dựa vào H41
trình bày cuộc tiến công này
- Nghệ An là một vùng đấtrộng, người đông, địa hìnhhiểm trở, xa trung tâmđịch
- 12/10/1424, quân ta bấtngờ tập kích đồ Đa Căng
và hạ thành Trà Lân sau 2tháng bao vây
- HS dựa vào lược đồ trìnhbày đường tiến quân vànhững trận đánh lớn củanghĩa quân Lam Sơn
Học sinh nhận xét
- Kế hoạch phù hợp vớitình hình thời đó nên đãthu được nhiều thắng lợi
Học sinh chú ý
HS đọc thông tinHọc sinh chú ý
Dựa vào sách giáo khoahọc sinh trả lời
Học sinh chú ý và ghi bài
2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hoá 1425
- 8-1425, nghĩa quân tiếnvào giải phóng Tân Bình ,Thuận Hóa
- Từ 10/1424 – 8/1425 giảiphóng từ Thanh Hóa đếnđèo Hải Vân
3.Tiến ra Bắc mở rộng phạm vi hoạt động (cuối 1426).
- 9/1426, Lê Lợi chia quânlàm 3 đạo tiến ra Bắc
Trang 5(?) Trình bày kế hoạch tiến
quân của Lê Lợi và nhận xét
- Giáo viên hướng dẫn
gợi ý học sinh trình bày
- Chỉ rõ hướng tiến quân
của Lê Lợi
+ Đạo 3: tiến thẳng ra Đông Quan.
- Nhiệm vụ của 3 đạo: đánh vào vùng địch chiếm đóng, cùng nhân dân bao vây đồn địch, giải phóng đất đai thành lập chính quyền mới.
- Chú ý lắng nghe
- Học sinh ghi bài
- Kết quả: quân ta thắngnhiều trận lớn, địch cố thủ ởthành Đông Quan
4/ củng cố
- Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424 – 1426?
- Nêu dẫn chứng về sự ủng hộ của nhân dân trong giai đoạn này?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và soạn bài mới
Chuẩn bị mục III Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng
IV Rút kinh nghiệm
Thầy………Trò………
Trang 6- Tích hợp môi trường qua các điểm: địa bàn hoạt động của nghĩa quân, những nơi chiếnthắng.
II Chuẩn bị
- GV: lược đồ khởi nghĩa Lam Sơn, lược đồ chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang,…
- HS: soạn bài và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
- Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giai đoạn 1424 – 1426?
- Nêu dẫn chứng về sự ủng hộ của nhân dân trong giai đoạn này?
3/ Bài mới
Trang 7Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Khởi nghĩa
Lam Sơn ở giai đoạn 3 diễn
Nêu lên bài học kinh
nghiệm về đường lối kháng
chiến
Hoạt động 2
Cho học sinh đọc thông tin
Hướng dẫn học sinh quan
sát lược đồ
Giáo viên yêu cầu
(?) Tóm tắt diễn biến trận
Chi Lăng – Xương Giang
(?) Nge tin thất bại Vương
Thông đã làm gì
Giáo viên nhận xét và trình
bày :
Giảng: Sau khi đất nước giải
phóng, Nguyễn Trãi đã viết
“Bình Ngô Đại Cáo” tuyên bố
với toàn dân về việc đánh đuổi
giặc Minh (Ngô) của nghĩa quân
Lam Sơn và đó được coi là bản
tuyên ngôn của nước Đại Việt ở
thế kỉ XV
Hoạt động 3
Học sinh xác định
Học sinh lên trình bày
- Vương Thông chỉ huy 5 van quân xuống Cao Bộ
- Quân ta phục kích ở Tốt Động – Chúc Động
Học sinh chú ý
Học sinh chú ý và ghi bài
Học sinh đọc thông tinHọc sinh quan sát lược đồ
Học sinh trình bàyTóm tắt diễn biến chính
khi 2 đạo quân đã bị tiêudiệt, Vương Thông vội xinhoà chấp nhận mở hội thề ởĐông Quan vào 12-1427, vàrút về nước
Học sinh chú ý và ghi bài
III Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng ( cuối 1426 – cuối 1427 )
1/ Trận Tốt Động – Chúc Động
- 10 / 1426, Vương Thôngcùng 5 vạn quân tấn côngCao bộ
Ta phục binh ở Tốt Động Chúc Động 11/ 1426, tiêudiệt 5 vạn quân địch tửthương, Vương Thông chạy
-về Đông Quan
2.Trận Chi Lăng- Xương Giang 10- 1427
- 8/10/1427, Liễu Thăng dẫnquân vào nước ta đã bị phụckích và bị giết ở ải ChiLăng
- Tướng Lương Minh lênthay dẫn quân xuống XươngGiang, liên tiếp bị phục kích
và tiêu diệt
- Biết Liễu Thăng tử trận,Mộc Thạnh vội vã rút quân
về nước
- Vương Thông xin hoà,
mở hội thề ở Đông Quan vàrút quân khỏi nước ta
3.Nguyên nhân thắng lợi
Trang 7
Trang 8- Học bài, xem bài mới
- Chuẩn bị tiết sau bài 20 Nước Đại Việt thời Lê Sơ
IV Rút kinh nghiệm
Thầy………Trò………
- Giáo dục cho HS niềm tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức bảo vệ đất nước
- Giáo dục môi trường thông qua việc giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn di sản văn hoá –lịch sử
II Chuẩn bị
- Giáo viên : sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước
- Học sinh : soạn và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
- Trình bày diễn biến của trận Tốt Động - Chúc Động, trận Chi Lăng - Xương Giang
- Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn?
3/ Bài mới
Trang 9Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Triều Lê Sơ
được thành lập và phát triển
như thế nào ?
Hoạt động 1
- Giảng: sau khi đất nước
thống nhất, Lê Lợi lên ngôi
hoàng đế, khôi phục lại quốc
hiệu Đại Việt, xây dựng bộ
máy chính quyền
Chia nhóm cho HS thảo
luận
(?) Bộ máy chính quyền thời
Lê sơ được thể hiện như thế
nào?
(?) Bộ máy chính quyền địa
phương được chia như thế
nào?
- Cho học sinh quan sát lược
đồ nước Đại Việt thời Lê sơ
và tên 13 đạo thừa tuyên
(?) So sánh tổ chức nhà
nước thời Lê sơ với thời
Trần, nhiều người cho rằng
nhà nước thời Lê sơ tập
Giáo viên hỏi :
(?) Nhà Lê tổ chức quân đội
như thế nào?
(?) Tại sao nói lúc đó, chế
độ “ngụ binh ư nông” là tối
- Lắng nghe
Các nhóm thảo luậnCác nhóm trình bày :
- Chế độ phong kiến tập quyền.
-Đứng đầu là vua.
- Ở triều đình có 6 bộ, giúp việc
có 6 tự, 6 khoa giám sát.
- Thời Lê Thái Tổ: 5 đạo
; thời Lê Thánh Tông 13 đạo thừa tuyên.
- Đứng đầu mỗi đạo có 3 ti phụ trách 3 mặt hoạt động khác nhau ở mỗi thừa tuyên( đô, ti, hiến ti, thừa ti).
- Quan sát và phân tích :
- Vua nắm mọi quyền, Lê Thánh Tông bãi bỏ một số chức vụ cao cấp: tể tướng, đại tổng quản, hành khiển: vua trực tiếp làm tổng chỉ huy quân đội.
- Quyền lực nhà vua ngày càng được củng cố:các chức vụ và cơ quan ngày càng được sắp xếp quy củ và bổ sung đầy đủ; đất nước được chia nhỏ thành các khu vực hành chính.
- Vì thường xuyên có giặc ngoại xâm → vừa kết hợp sản xuất với quốc phòng
- Quân lính luyện tập võ nghệ,
bố trí quân đội vùng biên giới.
- Quyết tâm củng cố quân đội,
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT
-1/ Tổ chức bộ máy chính quyền
- Vua đứng đầu bộ máynhà nước
- Trung ương gồm có 6 bộ(lại, hộ, lễ, hình, công)giúp việc các bộ gồm có:
tự, viện hàn lâm, quốc sửviện, ngự sử đài
- Địa phương được chiathành 13 đạo → phủ →châu → xã
2.Tổ chức quân đội
- Thực hiện chính sách
“ngụ binh ư nông”
Trang 9
Trang 104/ củng cố
- Trình bày và vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ?
- Trình bày vài nét về quân đội và luật pháp thời Lê sơ
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Soạn bài 20 , mục II Tình hình kinh tế xã hội
IV Rút kinh nghiệm
Thầy………Trò………
- Sau khi nhanh chóng khôi phục sản xuất, thời Lê sơ nền kinh tế phát triển về mọi mặt
- Sự phân chia xã hội thành 2 giai cấp chính: địa chủ và nông dân Đời sống các tầng lớpkhá ổn định
- Giáo dục ý thức tự hào về thời kì thịnh trị của đất nước
- Giáo dục môi trường thông qua việc giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn di sản văn hoá –lịch sử
II Chuẩn bị
- GV: sơ đồ trống các giai cấp trong xã hội
- HS: soạn bài và học bài
III Các bước lên lớp
2/ Kiểm tra bài cũ
- Trình bày những đóng góp của vua Lê Thánh Tông trong việc xây dựng bộ máy nhànước và luật pháp?
3/ Bài mới
Duyệt tuần 21
Nguyễn Thắng
Trang 11Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Kinh tế thời Lê
sơ phát triển, xã hội phân
hóa như thế nào ?
Hoạt động 1
Cho HS đọc thông tin
Chia nhóm thảo luận
- Giảng: khuyến nông sứ chiêu
tập dân phiêu tán về quê làm
ăn; đồn điền sứ tổ chức khai
hoang; hà đê sứ quản lí và xây
dựng đê điều; phép quân điền
cứ 6 năm chia lại ruộng đất
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Xã hội thời Lê sơ có
những tầng lớp, giai cấp
nào?
(?) Quyền lợi, địa vị của
Học sinh đọc thông tinCác nhóm thảo luậnCác nhóm lên trình bày :
- Vấn đề đầu tiên cần giải quyết
là ruộng đất.
- Đất nước vừa trải qua nhiều năm chiến tranh, bị nhà Minh đô
hộ, làng xóm tiêu điều, đồng ruộng bỏ hoang.
- Cho 25 vạn lính về quê làm ruộng; kêu gọi nhân dân phiêu tán về quê cũ; đặc ra 1 số chức quan chuyên trách.
- Lắng nghe
Học sinh trả lời
- Các ngành thủ công truyền thống ở các làng xã: kéo tơ, dệt lụa….nhiều phường thủ công hình thành; các xưởng nhà nước quản lí được quan tâm.
- Xuất hiện nhiều ngành thủ công, các phường thủ công và phát triển mạnh, xuất hiện nhiều công xưởng mới
Học sinh trả lời :
- Vẫn được duy trì, chủ yếubuôn bán ở một số cửakhẩu
- Ổn định ngày càng pháttriển
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Giai cấp địa chủ: nhiều ruộng đất, nắm chính quyền.
- Giai cấp nông dân: ít ruộng đất, cày thuê cho địa chủ, nộp tô.
- Các tầng lớp khác phải nộp thuế cho nhà nước, nô tì thân
II TÌNH HÌNH KINH TẾ
-XÃ HỘI.
1/ Kinh tế.
a Nông nghiệp
- Giải quyết ruộng đất
- Đắp đê , đào kênh
- Chia ruộng cho dân cày(quân điền)
Nông nghiệp nhanhchóng phát triển
b Công thương nghiệp.
- Phát triển nhiều nghề thủcông ở làng xã, kinh đôThăng Long
- Thương nghiệp phát triểnmạnh trong nước, hạn chếbuôn bán với nước ngoài
Trang 124/ Củng cố
- Tại sao có thể nói thời Lê sơ là thời thịnh đạt?
- Vẽ sơ đồ các giai cấp, tầng lớp trong xã hội thời Lê sơ?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau III Văn hóa giáo dục
IV, Rút kinh nghiệm
Thầy………Trò………
- Nắm được chế độ giáo dục, thi cử thời Lê rất được coi trọng
- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học, nghệ thuật thời Lê sơ
- Giáo dục cho HS niềm tự hào về thời thịnh trị của đất nước, có ý thức bảo vệ đất nước
- Giáo dục niềm tự hào về thành tựu văn hoá, giáo dục của Đại Việt
- Giáo dục môi trường thông qua việc giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn di sản văn hoá –lịch sử
II Chuẩn bị
- Giáo viên : ảnh các nhân vật, di tích lịch sử
- Học sinh : soạn và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
- Nhà Lê sơ đã làm gì để phục hồi và phát triển kinh tế?
- Xã hội thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp nào?
3/ Bài mới
Trang 13Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Văn hóa giáo
dục thời Lê sơ phát triển như
thế nào ?
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi :
(?) Nhà nước quan tâm phát
triển giáo dục như thế nào?
(?) Vì sao thời Lê sơ hạn
chế phật giáo, đạo giáo ,tôn
- H 45: Bia tiến sĩ Văn Miếu hiện
nay còn 81 bia, mỗi bia khắc tên
những người đỗ tiến sĩ trong mỗi
khoá thi.
Giáo viên hỏi :
? Chế độ khoa cử được tiến
hành như thế nào? Kết quả ra
Cho HS đọc thông tin
Giáo viên hỏi
- Nho giáo đề cao trung hiếu,tất cả quyền lực nàm trongtay vua
- Theo dõi
- Muốn làm quan thì phải quacác kì thi rồi mới được cử vàocác chức trong triều hoặc ởđịa phương
- 3 kì thi: hương, hội, đình Mỗi thí sinh phải làm 4 môn thi: kinh nghĩa; chiếu, chế, biểu; thơ phú;
Thời Lê Thánh Tông có 501 tiến
sĩ, 9 trạng nguyên.
- Quy cũ, chặt chẽ, đào tạo nhiều quan lại trung thành, phát hiện nhiều nhân tài đóng góp cho đất nước.
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Văn học chữ Hán được duytrì; văn học chữ Nôm rất pháttriển
- Dựa vào phần chữ in nghiêng trả lời.
- Có nội dung yêu nước sâusắc, thể hiện niềm tự hào dântộc, khí phách anh hùng
III TÌNH HÌNH VĂN HOÁ, GIÁO DỤC.
1/ Tình hình giáo dục và khoa cử.
- Dựng lại Quốc TửGiám, mở nhiều trườnghọc
- Nho giáo chiếm địa vịđộc tôn
- Thi cử chặt chẽ qua kì:Hương – Hội - Đình
2 Văn học, khoa học, nghệ thuật.
a/ Văn học có nội dung
yêu nước sâu sắc
Trang 13
Trang 144/ củng cố
- Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về văn hoá, giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ?
- Vì sao Đại Việt đạt được những thành tựu đó?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Soạn bài 20 , mục IV Một số danh nhân văn hóa dân tộc thế kỉ XV
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trò :………
- Giáo viên : chân dung Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh
- Học sinh : soạn bài và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định lớp Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
- Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về văn hoá, giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ?
- Vì sao Đại Việt đạt được những thành tựu đó?
3/ Bài mới
Duyệt tuần 22
Nguyễn Thắng
Trang 15Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Nước ta ở thế kỉ
XV có những danh nhân văn
hóa nào ?
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Ở thế kỉ XV nước ta có
những danh nhân nào
(?) Trong cuộc khởi nghĩa
Lam Sơn Nguyễn Trãi có vai
trò như thế nào?
(?) Sau khởi nghĩa Lam
Sơn, ông có những đóng góp
gì đối với đất nước?
(?) Qua nhận xét của Lê
Thánh Tông, em hãy nêu
Cho học sinh đọc thông tin
Chia nhóm cho học sinh thảo
luận
(?) Trình bày hiểu biết của
em về vua Lê Thánh Tông?
(?) Ông có những đóng góp
gì cho phát triển kinh tế, văn
hoá?
- Giảng: thơ văn của Lê
Thánh Tông và hội Tao Đàn
phần lớn ca ngợi nhà Lê, ca
ngợi phong cảnh đất nước,
đậm đà tinh thần yêu nước
→ ông là nhân vật kiệt xuất
nhiều mặt
Giáo dục lòng yêu nước và
biết ơn các anh hùng
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Là nhà chính trị, quân sựđại tài; những đóng góp củaông là 1 trong nhữngnguyên nhân quan trọng dẫnđến thắng lợi của khởi nghĩaLam Sơn
- Viết nhiều tác phẩm có giátrị: văn học có “Bình Ngôđại cáo”, sử học có “Quântrung từ mệnh tập”, địa lí có
“Dư địa chí”
- Thể hiện tư tưởng nhânđạo sâu sắc, tài năng sángchói của ông: yếu nước,thương dân
- Là anh hùng dân tộc, làbậc mưu lược trong khởinghĩa Lam Sơn, là nhà vănhoá kiệt xuất, là tinh hoacủa thời đại bấy giờ
Học sinh đọc thông tinHọc sinh thảo luận nhóm
Các nhóm trình bày
- Con thứ tư của vua LêThái Tông, mẹ là bà NgôThị Ngọc Giao, lên ngôi vàonăm 18 tuổi (1460)
- Quan tâm phát triển kinh
tế, phát triển văn hoá vàgiáo dục
- Lâp hội Tao Đàn, sáng tácnhiều tác phẩm văn học cógiá trị, gồm văn thơ chữHán và chữ Nôm
- Chú ý theo dõi
IV Một Số Danh nhân văn hóa dân tộc
1/ Nguyễn Trãi (1380 – 1442).
- Là nhà chính trị, quân sựđại tài, danh nhân văn hoáthế giới
- Đóng góp : Bình Ngô đạicáo, dư địa chí, …
- Thể hiện tư tưởng yêunước, thương dân
2 Lê Thánh Tông (1442 – 1497).
- Ông đã để lại một di sảnthơ văn phong phú, đồ sộ
- Tư tưởng yêu nước thươngdân
- Lập hội Tao Đàn
Trang 15
Trang 164/ Củng cố
- Đánh giá của em về 1 danh nhân văn hoá dân tộc tiêu biểu ở thế kỉ XV?
- Những danh nhân được nêu trong bài học đã có những công lao gì đối với dân tộc?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Soạn bài 20 , mục IV Một số danh nhân văn hóa dân tộc thế kỉ XV
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trò :………
- Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ở TK XV – đầu TK XVI
- So sánh điểm giống và khác nhau giữa thời thịnh trị nhất với thời Lý – Trần
- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc về 1 thời kì thịnh trị của phong kiến Đại Việt
2/ Kiểm tra bài cũ
- Đánh giá của em về 1 danh nhân văn hoá dân tộc tiêu biểu ở thế kỉ XV?
- Những danh nhân được nêu trong bài học đã có những công lao gì đối với dân tộc?
3/ Bài mới
Trang 17Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Chúng ta sẽ ôn
lại các bài học phần Đại Việt
thời Lê sơ
giống và khác nhau của 2 tổ
chức bộ máy nhà nước thời
Lê với thời Lý – Trần?
Giáo viên hướng dẫn cho
học sinh làm bài
- Bộ máy nhà nước
- Đơn vị hành chính
- Đào tạo , chọn quan lại
Bài tập 2: Nhà nước thời
Lê với thời Lý – Trần có
điểm gì khác ?
Bài tập 3: Luật pháp thời
Lê sơ có gì giống và khác
biệt với luật pháp thời Lý –
- Giống: các triều đình phong kiến đều xây dựng nhà nước tập quyền.
- Khác:
+ Thời Lý – Trần bộ máy nhà nước đã hoàn chỉnh trên danh nghĩa nhưng còn đơn giản, làng
- Nhà nước thời Lê Thánh Tông lấy phương thức học tâp, thi cử là chủ yếu
4 Kinh tế
a Nông nghiệp: Mở rộngdiện tích đất trồng
b Thủ công nghiệp: pháttriển nghề truyền thống
c Thương nghiệp: chợ
Trang 17
Trang 184/ củng cố
Hệ thống kiến thức cho HS
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau làm bài tập
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trò :………
- Thấy được sự phát triển toàn diện của đất nước ở TK XV – đầu TK XVI
- So sánh điểm giống và khác nhau giữa thời thịnh trị nhất với thời Lý – Trần
- Lòng tự hào, tự tôn dân tộc về 1 thời kì thịnh trị của phong kiến Đại Việt
2/ Kiểm tra bài cũ
lồng ghép vào quá trình làm bài tập
3/ Bài mới
Duyệt tuần 23
Nguyễn Thắng
Trang 19Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Chúng ta sẽ ôn
lại các bài học phần Đại Việt
thời Lê sơ
Yêu cầu học sinh trình bày
Giáo viên nhận xét bổ sung
Hoạt động 2
Cho học sinh ghi bài tập
Chia nhóm cho học sinh thảo
Câu 1 – aCâu 2 – c
- Lòng yêu nước, ý chí kiên cường
- Sự lãnh đạo đúng đắn, tài giỏi đầu là Lê Lợi, Nguyễn Trãi.
- Chiến lược, chiến thuật đúng
- Tinh thần chiến đấu kiên cường
- Là anh hùng dân tộc, là bậc mưu lược trong khởi nghĩa Lam Sơn, là nhà văn hoá kiệt xuất, là tinh hoa của thời đại bấy giờ, tên tuổi của
a 1418 b 1427
c 1428 d 15273/ Nhà Lê sơ ban hành bộluật gì
a Hồng Đức b Hình Thư
c Quốc triều hình luật4/ Nhà Lê sơ chia thànhmấy đạo
a 3 b 5 c 12 d 135/ Nhà Lê sơ đóng đô ởđâu
a Hoa Lư b Thăng Long
c Tây Đô d Vân Đồn6/ Công trình kiến trúcthời Lê sơ
a Cung điên Lam kinh
Câu 3: Em có nhận xét gì
về chủ trương của nhà Lêđối với lãnh thổ của đấtnước
Câu 4: Em hãy nêu nhữngđóng góp của Nguyễn Trãi
Trang 19
Trang 20Chuẩn bị tiết sau làm bài tập
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trò :………
- Nắm được tình hình nhà Lê sơ ở thế kỉ XVI
- Sự sa đoạ của triều đình phong kiến nhà Lê sơ, những phe phái dẫn đến xung đột chínhtrị, tranh giành quyền lợi trong 20 năm
- Nâng cao kĩ năng suy luận lịch sử
- Phong trào đấu tranh của nông dân phát triển mạnh ở đầu thế kỉ XVI
- Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của nhân dân
- Giáo dục môi trường thông qua phong trào đấu tranh của nông dân ở thế kỉ XVI –XVIII
II Chuẩn bị
- GV: lược đồ phong trào nông dân thế kỉ XVI
- HS: soạn bài và học bài
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3/ Bài mới
Trang 21Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Tình hình chính
trị xã hội thời Lê sơ thế kỉ
XVI như thế nào
Hoạt động 1
Cho HS đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Triều đình nhà Lê sơ ở
thế kỉ XVI như thế nào
(?) Nguyên nhân nào làm
cho nhà Lê suy yếu?
- Mở rộng: Uy Mục bị giết
Tương Dực lên thay, bắt
nhân dân xây đại điện và
Cửu Trùng Đài, chỉ ăn chơi
truỵ lạc “Tướng hiếu dâm
như tướng lợn” → vua lợn
(?) Sự suy thoái của tầng lớp
Cho học sinh đọc thông tin
Chia nhóm thảo luận
(?) Sự suy yếu của nhà Lê
dẫn đến những hậu quả gì?
(?) Vì sao đời sống nhân dân
khổ cực?
(?) Trình bày các cuộc khởi
nghĩa tiêu biểu
- Giảng (chỉ trên lược đồ): từ
1511 các cuộc khởi nghĩa nổ
ra nhiều nơi ?
Em có nhận xét gì về
phong trào đấu tranh của
nông dân đầu thế kỉ XVI?
- Chú ý theo dõi
- Nội bộ triều đình chia bè kéo cánh giành quyền lực, dưới triều quý tộc ngoại thích nắm hết quyền bính, tướng Trịnh Duy Sản gây thành phe phái mới đánh nhau liên miên.
- Kém về năng lực và nhân cách, đẩy chính quyền đất nước vào thế tự suy vong.
Học sinh chú ý
Học sinh đọc thông tin
Nguyên nhân
- Đời sống nhân dân cực khổ
- Quan lại địa phương mặc sức tung hoành đục khoét của dân
“dùng của dân như bùn đất…coi dân như cỏ rác.
- Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, giữa nông dân với nhà nước phong kiến ngày càng gay gắt → bùng nổ các cuộc khởi nghĩa.
1/ Triều đình nhà Lê
- Tầng lớp thống trị phongkiến đã bị thoái hoá
- Triều đình rối loạn, chiathành nhiều phe phái
2 Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI
a Nguyên nhân
- Đời sống nhân dân cựckhổ
- Mâu thuẫn giai cấp lên cao
b Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
- 1511 k/n Trần Tuân-1512 k/n Lê Hy, TrịnhHưng
- 1516 k/n Trần Cảo
Trang 21
Trang 224/ củng cố
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI?
- Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI có ý nghĩa gì?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau II Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trò :………
-Ngày soạn: 16/01/2011 Tiết CT 47Ngày dạy: Tuần 25
Bài 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
(THẾ KỈ XVI – XVIII) tiết 2
I Mục tiêu
- Tìm hiểu nguyên nhân của các cuộc chiến tranh
- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển của đất nước
- Bồi dưỡng cho HS ý thức bảo vệ đoàn sự đoàn kết thống nhất đất nước, chống mọi âmmưu chia cắt lãnh thổ
- Giáo dục môi trường thông qua phong trào đấu tranh của nông dân ở thế kỉ XVI –XVIII
2/ Kiểm tra bài cũ
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI?
- Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở thế kỉ XVI có ý nghĩa gì?
3/ Bài mới
Duyệt tuần 24
Nguyễn Thắng
Trang 23Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Giới thiệu : Vì sao đất nước
ta bị chia cắt xã hội Đàng
Trong và Đàng Ngoài ?
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Sự suy yếu của nhà Lê
đã thể hiện như thế nào?
- Giảng: Mạc Đăng Dung 1 võ
quan dưới triều Lê, lợi dụng xung
đột giữa các phe phái và trở
- Giảng: cuộc chiến tranh này
kéo dài 50 năm, diễn ra từ Thanh
Nghệ Tĩnh ra Bắc.
Chia nhóm cho học sinh thảo
luận :
(?) Chiến tranh Nam – Bắc
triều gây ra tai hoạ hoạ gì
cho nhân dân?
Giáo viên nhận xét trình bày
Hoạt động 2
Cho học sinh thảo luận nhóm
(?) Sau chiến tranh Nam –
Bắc triều tình hình nước ta
có gì thay đổi?
Giáo viên nhận xét và trình
bày
- Nhấn mạnh: việc Nguyễn Hoàng
vào Thuận Hoá xây dựng cơ sở
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Triều đình phong kiến rốiloạn, các phe phái liên tụcchém giết nhau
- Chú ý theo dõi
- Nguyễn Kim chạy vàoThanh Hoá lập 1 ngườithuộc dòng dõi nhà Lê lênlàm vua
- Mâu thuẫn giữa nhà Lêvới nhà Mạc
- Chú ý theo dõi
- Gây tổn thất lớn về người và của: 1570 rất nhiều người bị bắt lính, bắt phu, 1572 ở Nghệ An mùa màng bị tàn phá, hoang hoá, dịch bệnh,…
- Tập đoàn phong kiến tranh chấp, nông dân chịu nhiều cực khổ → cuộc chiến tranh phi nghĩa.
- Chú ý theo dõi
- Đàng Ngoài họ Trịnh
II Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn
1 Chiến tranh Nam – Bắc triều
- 1527, Mạc Đăng Dung lập
ra nhà Mạc → Bắc triều
- 1533, Nguyễn Kim dấyquân ở Thanh Hoá → Namtriều
- Cuộc chiến tranh Nam –Bắc triều làm cho đời sốngnhân khổ cực → cuộc chiếntranh phi nghĩa
2 Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài.
- 1545 Thế lực họ Trịnh vàNguyễn được hình thành
- Chia đất nước Đàng Trong
Trang 23
Trang 244/ củng cố
- Nêu hậu quả của chiến tranh Nam - Bắc triều và sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngồi
- Bài học lịch sử rút ra từ nội chiến từ thế kỉ XVI – XVIII là gì ?
5/ Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau Kinh tế văn hĩa thế kỉ XVI - XVIII
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
- Sự khác nhau của kinh tế nông nghiệp và kinh tế hàng hoá
ở 2 miền đất nước Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau đó
- Mặc dù chiến tranh phong kiến thường xuyên xảy ra vàkéo dài nhưng kinh tế có những bước tiến đáng kể, đặc biệtlà Đàng Trong
- Những nét lớn về mặt văn hoá của đất nước, nhữngthành tựu văn học – nghệ thuật của ông cha ta, đặc biệt làvăn nghệ nhân gian
- Tôn trọng, có ý thức giữ gìn những sáng tạo nghệ thuậtcủa ông cha, thể hiện sức sống tinh thần của dân tộc
II Chuẩn bị
- GV: các tranh ảnh liên quan đến bài học.
- HS: học bài, soạn bài mới
III Các bước lên lớp
1/ Ổn định Kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ
- Nêu nguyên nhân và diễn biến chính của cuộc chiến tranh Trịnh –
Nguyễn?
- Phân tích hậu quả của 2 cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều,Trịnh – Nguyễn?
3/ Bài mới
Giới thiệu : Tình hình kinh tế
nước ta ở cuối thế kỉ XVI đến
XVIII như thế nào
Trang 25Cho học sinh đọc thơng tin
Chia nhĩm cho học sinh thảo
luận
(?) Hãy so sánh kinh tế
sản xuất nông nghiệp giữa
Đàng Trong với Đàng
Ngoài?
Giáo viên gợi ý cho học sinh
trả lời
(?) Ở Đàng Ngoài, chúa
Trịnh có quan tâm phát triển
nông nghiệp không?
(?) Ở Đàng Trong chúa
Nguyễn có quan tâm đến
sản xuất không? Nhằm mục
đích gì?
Giáo viên nhận xét và trình
bày
Hoạt động 2
Cho học sinh đọc thông tin
Gióa viên hỏi
(?) Thủ công nhiệp ở Đàng
Trong và Đàng Ngoài phát
triển như thế nào
Yêu cầu hs nhận xét H.51
về sản phẩm gốm Bát Tràng
Học sinh đọc thơng tinHọc sinh trả lời
GV chia bản làm 2 phầnhướng dẫn HS so sánh
- Chúa Trịnh không chăm lo khai hoang, tổ chức đê điều
- Ruộng đất công bị cường hào đem cầm bán
- Nông dân không có ruộng cày cấy nên:
+ Mất mùa đói kém xảy ra dồn dập.
+ Nhiều người bỏ làng đi nơi khác
- Chúa Nguyễn ra sức khai thác vùng Thuận – Quảng để củng cố xây dựng cát cứ
- Nhằm mục đích: Xây dựng kinh tế giàu mạnh để chóng đối lại họ Trịnh.
- Cung cấp nông cụ, lương ăn, lập thàng làng ấp
- Ở Thuận Hoá, chiêu tập dân lưu vong, tha tô thuế binh dịch 3 năm, khuyến khích họ trở về quê cũ làm ăn
Học sinh chú ý và ghi bài
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Đàng Ngoài ngừng trệ
- Đàng Trong còn pháttriển
- Dệt lụa, rèn sắt, đúc đồng,làm giấy,
- Làng thủ công mọc lên ởnhiều nơi ( sgk đã ghi rõ )
+ Đặt phủ Gia Định, lậplàng xóm mới
2 Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán
- Thủ công nghiệp pháttriển, xuất hiện các làngthủ công
Trang 25
Trang 26GV nhấn mạnh việc xuất hiện
nhiều mặt hàng thủ công có giá
trị được sản xuất ở các làng thủ
công là những trung tâm thủ công
nghiệp góp phần phát triển kinh
tế đất nước
(?) Hoạt động thương
nghiệp phát triển như thế
nào
(?) Tại sao Hội An trở
thành thương cảng lớn nhất
ở Đàng Trong ?
Hỏi: Vì sao đến giai đoạn
sau, chính quyền Trịnh –
Nguyễn chủ trương hạn chế
ngoại thương?
- Hai chiếc bình cốm rất đẹp:
men trắng ngà, hình khối và đường nét hài hoà cân đối Đây là 1 trong sản phẩm được người nước ngoài rất thích
- Gốm Bát Tràng, phường Yên Thái, phường Nghi Tàm,
- Việc buông bán trao đổi hàng hoá rất phát triển
HS đọc “1 số người phương Tây ”
- Đẹp, sạch, lát gạch
- Phố phường xếp theo nghành hàng
HS trả lời theo hướng dẫn của GV
- Ban đầu tạo điều kiện cho thương nhân châu Á, châu Âu vào buôn bán, mở cửu hàng → để nhờ họ mua vũ khí
Chuẩn bị tiết sau Kinh tế văn hĩa tiết 2
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
Duyệt tuần 25
Trang 27- Hiểu được truyền thống văn hoá của dân tộc luôn phát
triển trong bất kì hoàn cảnh nào
- Bồi dưỡng ý thức bảo vệ truyền thống văn hoá dân tộc
- Giáo dục tích hợp mơi trường qua các thành tựu văn hố, nghệ thuật
II Chuẩn bị
- GV: các tranh ảnh liên quan đến bài học
- HS: học bài, soạn bài mới
III Tiến trình dạy – học
1 Ổn định Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
- Nhận xét chung về tình hình kinh tế nước ta từ thế kỉ XVI –
TK XVIII?
- Đánh dấu vị trí các làng thủ công nổi tiếng, các đô thịquan trọng ở Đàng Ngoài và Đàng Trong?
3 Bài mới
Giới thiệu : Tình hình văn
hóa nước ta thế kỉ XVII –
XVIII như thế nào
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Hỏi: Ở thế kỉ XVI – XVII,
nước ta có những tôn giáo
1 Tôn giáo
- Nho giáo: vẫn duy trì,phổ biến
Trang 27
Trang 28Hỏi: Nói rõ sự phát triển
của các tôn giáo ?
Hỏi: Kể tên 1 số lễ hội mà
em biết ?
(Hs tự trả lời theo hướng dẫn
của giáo viên)
Hỏi: Quan sát H.53, bức
tranh miêu tả cái g ?
GV nhận xét và trình bày
Hoạt động 2
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Chữ Quốc ngữ ra đời
trong hoàn cảnh nào ?
GV nhấn mạnh vai trò của
Alêchxăng đơ Rốt
(?) Theo em, chữ Quốc ngữ
ra đời đóng vai trò trong quá
trình phát triển văn hoá Việt
Hỏi: Văn học giai đoạn này
gồm mấy bộ phận ?
- Nho giáo vẫn được đềcao trong học tập, thi cử vàtuyển lực quan lại
- Phật giáo, Đạo giáo đượcphục hồi
- Các thế lực phong kiếntranh giành địa vị
- Vua Lê trở thành bù nhìn
- Hội làng: là hình thứcsinh hoạt phổ biến lâu đờitrong lịch sử
Học sinh chú ý và ghi bài
- Khẳng định người Việt cóngôn ngữ riêng của mình
Các nhóm thảo luận vàtrình bày
Học sinh trả lời
- Văn học chữ Nôm rất phát
- Phật giáo, Đạo giáophát triển
- Cuối thế kỉ XVI, xuấthiện đạo Thiên chúa
2 Sự ra đời chữ Quốc ngữ
-Thế kỉ XVII, một số
giáo sĩ phương Tây dùngchữ cái La tinh ghi âmTiếng Việt
- Tạo ra chữ viết mới chodân tộc
3 Văn học và nghệ thuật dân gian
a) Văn học:
- Văn học chữ Nôm phát
Trang 29Hỏi: Kể tên những thành tựu
văn học nổi bật ?
GV nhấn mạnh bộ sử bằng thơ
Nôm “ Thiên Nam ngữ lục “ dài
hơn 8000 câu, rất giá trị Đây là
bộ diễn ca lịch sử có tinh thần
dân tộc sâu sắc, sử dụng nhiều
câu ca dao tục ngữ
Hỏi: Các tác phẩm bằng chữ
Nôm tập trung phản ánh nội
dung gì ?
Hỏi: Nghệ thuật dân gian
gồm mấy loại hình ?
Hỏi: Những thành tựu của
nghệ thuật điêu khắc ?
Hỏi: Quan sát H.54 và nhận
xét ?
Hỏi: Kể tên 1 số loại hình
nghệ thuật dân gian mà em
biết ?
Giảng: Văn học, nghệ thuật dân
gian trong thế kỉ XVII, XVIII đã
phát triển mạnh, có nhiều thành
tựu quí báu Đó là sự trỗi dạy
mạnh mẽ sức sống tinh thần của
nhân dân ta thời bấy giờ chống
lại ý thức hệ phong kiến Nho
giáo.
- Nền văn học dân tộc sáng tác bằng chữ Nôm không thua kém bất cứ một nền văn học nào khác
- Thể hiện ý chí tự lập tự cường của dân tộc
- Ca ngợi hạnh phúc con người, tố cáo những bất công trong xã hội, sự thối nát của triều đình phong kiến
- Nhiều thể loại phong phú:
truyện Nôm, truyện tiếu lâm, thơ lục bát, song thất lục bát
- Nội dung: phản ánh tinh thần, tình cảm lạc quan yêu thương con người của nhân dân lao động
- Nét chạm trổ đơn giản, dứt khoát
- Bức tượng do nghệ nhân Trương Văn Thọ tạo ra năm
1655 Tượng cao 3 mét 7, rộng
2 mét , khuôn mặt đẹp, cân đối hài hoà, giữa mỗi tay là 1con mắt, đầu đội mũ hoa sen
- Nghệ thuật sân khấu: chèo, tuồng,
- Phản ánh đời sống lao động cần cù, vất vả nhưng đầy lạc quan.
- Lên án kẻ gian nịnh, ca ngợi tình yêu thương con người
Khiêm, Đào Duy Từ
- Văn học dân gian pháttriển với nhiều thể loạiphong phú
+ Phật Bà Quan Aâm
- Nghệ thuật sân khấu:chèo, tuồng,
4 Củng cố.
- Văn hố nước ta thế kỉ XVI – XVIII, cĩ những gì nổi bật?
- Vì sao nghệ thuật dân gian thời kì này phát triển cao?
5 Hướng dẫn về nhà
Học bài và làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau Bài 24: KHỞI NGHĨA NƠNG DÂN ĐÀNG NGỒI THẾ KỈ XVIII
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
-Ngày soạn: 12/02/2011 Tiết CT 50
Trang 29
Trang 30Ngày dạy: Tuần 26
Bài 24: KHỞI NGHĨA NƠNG DÂN ĐÀNG NGỒI THẾ KỈ XVIII
I Mục tiêu
- Sự suy tàn và mục nát cuả chế độ phong kiến Đàng Ngoàiđã kìm hãm sự phát triển cuả sức sản xuất, đời sống nhândân khổ cực, đói kém, lưu vong
- Phong trào nông dân khởi nghĩa chống lại nhà nước phongkiến, tiêu biểu là khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, HoàngCông Chất
- Thấy rõ sức mạnh quật khởi cuả nông dân Đàng Ngoài,thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức bóc lột của nhândân ta
- Đánh giá hiện tượng đấu tranh giai cấp thông qua các tưliệu về phong trào nhân dân Ca dao tục ngữ phản ánh sựcăm phẩn của nông dân và các tầng lớp bị trị đối với chínhquyền phong kiến
II Chuẩn bị
- GV: lược đồ khởi nghĩa nơng dân Đàng Ngồi.
- HS: học bài, soạn bài mới
III Tiến trình dạy – học
2 Kiểm tra bài cũ
- Văn hố nước ta thế kỉ XVI – XVIII, cĩ những gì nổi bật?
- Vì sao nghệ thuật dân gian thời kì này phát triển cao?
3 Bài mới
Giới thiệu : Vì sao nơng dân
khởi nghĩa chống chính
quyền Đàng Ngồi
Ho
ạt động 1
Cho học sinh đọc thơng tin
Giáo viên hỏi
(?) Nhận xét về
1 Tình hình chính trị
- Chính quyềnphong kiến mụcnát đến cực độ(phủ chúa quanhnăm hội hè, tệnạn tham ô côngkhai, cường hào,
Trang 31hoạn quan đều ra
sức an chơi hưởng
lạc, phè phỡn,
không còn kĩ cương
phép tắc
(?) Chính quyền
phong kiến mục nát
dẫn đến hậu quả
gì?
(?) Đời sống nhân
dân như thế nào?
- Nhấn mạnh: đây
là nét đen tối trong
bức tranh lịch sử
nửa sau thế kỉ XVIII
Ho
ạt động 2
Chia nhóm cho học
sinh thảo luận
(?) Trình bày
nguyên nhân dẫn
đến khởi nghĩa
nông dân Đàng
Ngoài
- GV đưa lược đồ
nơi diễn ra các cuộc
khởi nghĩa nông
dân ở Đàng Ngoài
TK XVIII
- Giải thích kí hiệu:
các con số để chỉ
cuộc khởi nghĩa được
gọi theo tên thủ lĩnh.
Mở đầu là cuộc khởi
nghĩa của Nguyễn
Dương Hưng, giới thiệu
- Nhà nước đánhthuế nặng, côngthương nghiệp sasút
- Vì không đủ nộpthuế mà phải bầncùng bỏ cả nghềnghiệp (vì thuế sơnmà phải chặt câysơn, vì thuế vải lụamà phải phákhung cửi )
- Nhân dân bị dẩytới mức đườngcùng, chết đói ……
+ Nhân dân bỏlàng phiêu tánkhắp nơi
- Vùng lên đấutranh, các cuộckhởi nghĩa nổ raliên tiếp
- Học sinh thảoluận
Học sinh chú ý
- Tăng thuế, mấtmùa xảy ra liêntiếp → hàng chụcvạn nông dânchết đói, mấtmùa xảy ra liêntiếp
2 Những cuộc khởi nghĩa lớn
a Nguyên nhân
Do bị áp bức bóclột, đời sống cựckhổ
b Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
- Khởi nghĩaNguyễn Hữu Cầu
Trang 31
Trang 32lần lượt các cuộc khởi
nghĩa (nói ngắn gọn
gồm niên đại, tên thủ
lĩnh và nơi hoạt động).
- GV tường thuật: cuộc
khởi nghĩa của Nguyễn
Hữu Cầu tiêu biểu cho
ý chí, nguyện vọng và
khí thế của nông dân
vào những năm 40 của
TK XVIII.
(?) Nguyên nhân
thất bại Ý nghĩa
của các cuộc khởi
- Chính quyền phongkiến họ Trịnh lunglay
- Tạo điều kiện chonghĩa quân Tây Sơntiến ra Bắc
- Nêu cao tinh thầnđấu tranh củanhân dân
Học sinh chú ý
- Khởi nghĩaHoàng Công Chất
+ Nêu cao tinhthần đấu tranhcủa nhân dân
4 Củng cố
- Vì sao thế kỉ XVI – XVII diễn ra nhiều cuộc nổi dậy của
nông dân?
- Chỉ địa điểm các cuộc khởi nghĩa trên lược đồ?
- Các cuộc khởi nghĩa đó có tác động như thế nào tơiù xãhội nước ta thời?
5 Hướng dẫn về nhà
Học thuộc bài học, làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
Duyệt tuần 26
Ngày / / 2011
Nguyễn Thắng
Trang 33Ngày soạn: 12/02/2011 Tiết CT 51Ngày dạy: Tuần 27
Bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN (tiết 1)
I Mục tiêu
- Nắm được nguyên nhân dẫn đến Phong trào Tây Sơn
- Sự mục nát của chính quyền họ Trịnh ở Đàng Trong nửa sau
thế kỉ XVIII, từ đó dẫn tới phong trào nông dân ở Đàng
Trong mà đỉnh cao là cuộc khởi nghĩa Tây Sơn
- Anh em Nguyễn Nhạc lập căn cứ Tây Sơn và sự ủng hộcủa đồng bào Tây Nguyên
- Sức mạnh quật khởi, ý chí kiên cường của nhân dânchống lại ách áp bức
- Sử dụng lược đồ kết hợp với tường thuật sự kiện
II Chuẩn bị
- GV: lược đồ căn cứ địa Tây Sơn.
- HS: học bài, soạn bài mới
III Các bước lên lớp
2 Kiểm tra bài cũ
- Vì sao thế kỉ XVI – XVII diễn ra nhiều cuộc nổi dậy của nông dân?
- Các cuộc khởi nghĩa đó có tác động như thế nào tơiù xã hội nước ta thời?
3 Bài mới
Giới thiệu : Phong trào Tây
Sơn diễn ra và phát triển như
Nguyễn ở Đàng
Trong đi vào con
đường suy yếu và
mục nát?
Học sinh đọc thôngtin
Học sinh trả lời
- Chính quyền nặng nề phức tạp vì số lượng quan lại tăng quá mức;
quan lại tuyển dụng bằng mua bán (tiền + lễ vật).
- Tập đoàn Trương Phúc Loan lũng đoạn triều đình, nắm mọi quyền hành
1 Xã hội Đàng Trong nửa sau thế kỉ XVIII
a Tình hình xã hội.
- Chính quyền họNguyễn suy yếu,mụt nát
Trang 33
Trang 34Chia nhóm cho học
sinh thảo luận
(?) Còn đời sống
nông dân thì sao
- Giảng: Phong trào
nông dân Đàng Trong
ở giai đoạn này phát
triển mạnh, có nhiều
cuộc khởi nghĩa nổ ra
Nổi bật là cuộc khởi
nghĩa của Chàng Lía.
(?) Cuộc khởi nghĩa
tuy thất bại nhưng
có ý nghĩa như thế
biết của em về
lãnh đạo khởi nghĩa
Tây Sơn?
GV giới thiệu về
căc cứ Tây Sơn
Chia nhĩm cho học sinh
thảo luận
(?) Vì sao anh em
Nguyễn Nhạc lại đưa
- Bị địa chủ cường hào lấn chiếm ruộng đất.
- Nhân dân phải nộp thuế, nộp lâm thổ sản quý
Học sinh thảo luận:
- Nông dân ĐàngTrong sống cơ cựcnhư nông dân ĐàngNgoài
- Vì nông dân 2miền đều bị giaicấp phong kiến bóclột thậm tệ
- Nỗi bất bình ngàycàng nâng cao Họsẽ vùng dậy đấutranh
Thể hiện tinh thần đấu tranhchống cường quyền…
Học sinh chú ý và ghi bài
Học sinh đọc thôngtin
Học sinh trả lời
- Tinh thần đấu tranhquật cường củanông dân chốngchính quyền họNguyễn
- Báo trước cơn bãotáp đấu tranh giaicấp sẽ giáng vàochính quyền phongkiến nhà Nguyễn
Học sinh thảo luận:
- HS trả lời theo SGK
- Xây thành luỹ,
- Đời sống nôngdân cơ cực
2 Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ.
Trang 35- Lực lượng lớnmạnh, mở rộng căncứ khởi nghĩa
- Địa bàn gần vùngđồng bằng
Học sinh thảo luận:
Lực lượng đông,trang bị vũ khí,bênh vực quyền lợicho người nghèoHọc sinh chú ý
d Năm 1771 Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ
4 Củng cố.
- Tình hình xã hội Đàng Trong nửa sau thế kỉ XVIII như thế nào?
- Theo em cuộc khởi nghĩa Tây Sơn nổ ra có những thuận lợi gì?
5 Dặn dị
Học thuộc bài học, làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN tiết 2
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
- Tài chỉ huy quân sự của Nguyễn Huệ
- Tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc những chiến công vĩ đại củanghĩa quân Tây Sơn
- Trình bày chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút trên lược đồ
- Giáo dục tích hợp môi trường qua chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút
II Chuẩn bị
- GV : lược đồ căn cứ địa Tây Sơn.
- HS : học bài, soạn bài mới
III Các bước lên lớp
Trang 35
Trang 361 Ổn định Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ
- Phong trào Tây Sơn diễn ra như thế nào
- Trình bày sự chuẩn bị của Nguyễn Huệ
3 Bài mới
Giới thiệu : Nghĩa quân Tây
Sơn đã lật đỗ chính quyền họ
Nguyễn như thế nào
Ho
ạt động 1
Cho học sinh đọc thơng tin
Giáo viên giảng bài
- GV chỉ bản đồ: thành Quy
Nhơn (huyện An Khê tỉnh
Bình Định)
- GV chỉ vùng từ Quãng
Ngãi đến Bình Thuận, nghĩa
quân đã làm chủ sau khi
chiếm được thành Qui Nhơn
(?) Biết tin Tây Sơn nổi
dậy, chúa Trịnh có hành
động gì?
(?) Tại sao Nguyễn Nhạc
lại hoà hoãn với quân Trịnh?
- GV đính niên đại 1783 vào
Gia Định trên bản đồ
Học sinh trả lời
- Nghĩa quân Tây Sơn ởvào tình thế bất lợi: phíaBắc có quân Trịnh, phíaNam có quân Nguyễn
Học sinh trả lờiHọc sinh chú ý
Học sinh thảo luận nhóm
1 Lật đổ chính quyền họ Nguyễn
- Tháng 9-1773 nghiãquân hạ thành Quy Nhơn
- Năm 1774, mở rộngvùng kiểm soát và Hoàhoãn với quân Trịnh
- Năm 1777, chính quyềnhọ Nguyễn bị lật đổ
2 Chiến thắng Rạch Gầm – Xoàt Mút (1785).
a Nguyên nhân.
Trang 37- GV sử dụng lược đồ chỉ đường
tiến quân của quân Xiêm kéo vào
theo 2 hướng mũi tên: 2 vạn quân
thủy đổ bộ lên Rạch Giá (Kiên
Giang), 3 vạn quân bộ xuyên qua
Chân Lạp tiến vào Cần Thơ.
(?) Thái độ của quân Xiêm
như thế nào khi vào nước ta?
(?) Vì sao Nguyễn Huệ
chọn đoạn sông này?
(?) Tóm tắt diễn biến của
trận đấu
- GV giới thiệu các kí hiệu chỉ
thuỷ quân, bộ binh Tây Sơn, trình
bày các thế trận của Nguyễn Huệ
theo bản đồ: chiến thắng Rạch
Gầm – Xoài Mút.
(?) Chiến thắng Rạch Gầm
– Xoài Mút có ý nghĩa lịch
sử như thế nào ?
Giáo viên nhận xét và trình
bày
Học sinh chú ý
- Thủy quân dấu quân trong các nhánh sông Rạch Gầm-Xoài Mút và sau các ngách của cù lao.
- Bộ binh mai phục trên bờ và trên cù lao giữa sông.
- Ngày 19-1-1785, Nguyễn Huệ dùng mưu nhử địch vào trận mai phục Từ Mỹ Tho và ở các ngách của cù lao, các nhánh sông đổ ra đánh phía trước mặt và vào bên sườn địch Trong khi đó, phục binh ở hai bắn xả vào đoàn thuyền chiến.
- Là một trong những trận thủy chiến lớn nhất.
Khẳng định sức mạnh to lớn của nghĩa quân, thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ.
- Đập tan âm mưu xâm lược của phong kiến nhà Xiêm do những Aùnh dẫn đường.
- Nguyễn Aùnh sang cầucứu quân Xiêm
- Xâm chiếm nước ta
b Diễn biến.
- Năm 1784, quân Xiêmchiếm được miền TâyGia Định
- Tháng 1 – 1785 NguyễnHuệ chọn khúc sôngRạch Gầm – Xoài Mútlàm trận địa
d Ý nghĩa.
- Đập tan âm mưu xâmlược của nhà Xiêm
- Khẳng định sức mạnhcủa nghĩa quân
Học thuộc bài học, làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN (tt)
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
Trang 37
Duyệt tuần 27
Ngày / / 2011
Nguyễn Thắng
Trang 38- Nắm được quá trình thu phục Bắc hà của Nguyễn Huệ
- Mốc niên đại gắn liền với hoạt động của nghĩa quân Tây Sơn đánh đổ chính quyềnvua Lê, chúa Trịnh
- Tự hào về truyền thống tranh anh dũng của dân tộc, những chiến công anh dũng củanghĩa quân Tây Sơn
- Rèn luyện kĩ năng phân tích lược đồ, mối quan hệ lịch sử
- Giáo dục tích hợp mơi trường qua việc lật đổ chính quyền họ Trịnh
II Chuẩn bị
- GV: Lược đồ Tây Sơn khởi nghĩa chống các thế lực phong kiến và chống quân xâmlược nước noài
- HS: học bài, soạn bài mới
III Các bước lên lớp
1 Ổn định Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ.
- Tại sao Nguyễn Huệ chọn khúc sơng Tiền từ Rạch Gầm – Xồi Mút làm trận địa quyết chiến?
- Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút có ý nghĩa lịch sử như thế nào?
3 Bài mới
Giới thiệu : Nguyễn Huệ
thu phục Bắc hà như thế
nào
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Tình hình Đàng Ngoài
như thế nào?
- GV chỉ lược đồ: Năm
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Quân Trịnh đang đóng ởPhú Xuân kiêu căng, sáchnhiễu dân chúng
1 Hạ thành Phú Xuân – Tiến ra Bắc Hà diệt họ Trịnh.
- Tháng 6 – 1786 hạ thànhPhú Xuân
Trang 39- GV nêu kềt quả.
- Nhân cơ hội này, Nguyễn
Huệ tiến thẳng ra Bắc
(?) Vì sao Nguyễn Huệ
lại nêu danh nghĩa “phù Lê
diệt Trịnh” ?
- GV chỉ bản đồ: giữa năm 1786,
Nguyễn Huệ cho quân từ Phú
Xuân đánh ra Thăng Long Chúa
Trịnh bị bắt Chính quyền phong
kiến họ Trịnh tồn tại hơn 200
năm đã bị sụp đổ, Nguyễn Huệ
giao quyền cho nhà Lê, rút về
Nam
Hoạt động 2
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Tình hình Bắc Hà sau
khi quân Tây Sơn rút về
Nam ?
- GV chỉ lược đồ 3 vùng ba
anh em Tây Sơn chiếm giữ
(?) Trước tình hình đó,
Nguyễn Huệ đã có biện
pháp gì ?
- GV nhấn mạnh việc tiến quân
ra Bắc lần II được nhiều sĩ phu
nổi tiếng giúp đỡ.
Cho học sinh thảo luận
(?) Vì sao Nguyễn Huệ thu
phục được Bắc Hà?
(?) Việc lật đổ các tập
đoàn phong kiến họ Lê, họ
Trịnh có ý nghĩa gì ?
Giáo viên trình bày
- Chú ý theo dõi
- Học sinh thảo luận:
Nhằm tập hợp dân chúnghưởng ứng, ủng hộ mìnhvà nhiều người còn tưởngnhớ nhà Lê
- Nhân dân chán ghét nhàTrịnh, ủng hộ Tây Sơn
- Thế lực quân Tây Sơnđang mạnh
Học sinh chú ý
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Con cháu họ Trịnh nổi loạn.
- Lê Chiêu Thống bạc nhược.
- Nguyễn Hữu Chỉnh lộng quyền chống Tây Sơn.
- Cử Vũ Văn Nhậm ra Bắc diệt Chỉnh.
Năm 1788, Nuyễn Huệ ra
Bắc lần II (tiêu diệt Nhậm)
- Được nhân dân, nhiều sĩ phu nổi tiếng giúp đỡ.
- Lực lượng Tây Sơn vững mạnh.
- Chính quyền phong kiến Trịnh – Lê quá thối nát.
- Xoá bỏ sự chia cắt đất nước, Đàng Trong và Đàng Ngoài.
- Đặt cơ sở cho việc thống nhất lãnh thổ.
Học sinh chú ý
- Gữa năm 1786, NguyễnHuệ ra Thăng Long lật đổhọ Trịnh
2 Nguyễn Hữu Chỉnh mưu phản - Nguyễn Huệ thu phục Bắc Hà.
- 1788, Nguyễn Huệ raBắc lần 2 thu phục BắcHà
- Ý nghĩa: tiêu diệt chúaNguyễn ở Đàng Trong, lậtđổ chính quyền Lê – Trịnh
ở Đàng Ngoài đặt cơ sởthống nhất lãnh thổ
4 Củng cố
- Em hãy kể những hoạt động của Nguyễn Huệ ở Bắc Hà từ năm 1786 – 1788
- Quân Tây Sơn đã lật đổ các chính quyền phong kiến Nguyễn, Trịnh và Lê như thế nào
Trang 39
Trang 40- Yếu tố nào giúp quân Tây Sơn lật đổ các chính quyền phong kiến.
5 Hướng dẫn về nhà
Học thuộc bài học, làm bài tập
Chuẩn bị tiết sau bài 25: PHONG TRÀO TÂY SƠN ( tt )
IV Rút kinh nghiệm
Thầy :………Trị :………
- Cảm phục thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ
- Sử dụng lược đồ để thuật lại cuộc đại phá quân Thanh
- Đánh giá tầm vóc lịch sử của sự kiện mùa xuân Kỉ Dậu (1789)
- Giáo dục tích hợp mơi trường qua chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa
II Chuẩn bị
- GV: lược đồ chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa.
- HS: học bài, soạn bài mới
III Các bước lên lớp
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
- Em hãy kể những hoạt động của Nguyễn Huệ ở Bắc Hà từ năm 1786 – 1788?
- Quân Tây Sơn đã lật đổ các chính quyền phong kiến Nguyễn, Trịnh và Lê như thế nào?
3 Bài mới
Giới thiệu : Quang Trung đã
đại phá quân Thanh xâm lược
như thế nào
Hoạt động 1
Cho học sinh đọc thông tin
Giáo viên hỏi
(?) Sau khi Nguyễn Huệ thu
Học sinh đọc thông tinHọc sinh trả lời
- Sai người sang cầu cứu
IV Quang Trung đại phá quân Thanh
1 Quân Thanh xâm lược nước ta.
a/ Hoàn chỉnh
- Lê Chiêu Thống sang