CHANOYU_TRÀ ĐẠO NHẬT BẢN

Năm 801, hoà thượng Saicho mang hạt giống trà Trung Hoa về trồng ở Yeisan. Năm 1191 vào thời kỳ Kamakura (1185-1333), hoà thượng Yeisaizenji (1141-1215) học trường Thiền Tông phương Nam, đời nhà Tống, sang Trung Hoa để tham vấn học đạo.

Trong lịch sử nhân loại, có khá nhiều khám phá hoặc phát minh lớn lao bắtnguồn từ sự tình cờ Truyền thuyết Trung Hoa kể rằng, vua Thần Nông(2700 AL) đã tìm ra công dụng của trà khi một số lá trà rơi vào nồi nướcđang nấu, không mấy chốc, nước trong nồi ngả màu và tỏa mùi thơm Làmột người có đầu óc khoa học, vua Thần Nông nếm thử và nhận thấy nướcnày có hương vị thần diệu Từ đó, ngài truyền dạy dân Trung Hoa cách dùngtrà Lại có truyền thuyết cho rằng trong một dịp ngẫu nhiên, vua Thần Nôngnhai các lá trà thì nhận thấy chúng có khả năng xoa dịu sự công phạt củanhiều chất độc đang hoành hành trong cơ thể ngài Những chất độc này đến

từ các thảo mộc mọc trong thiên nhiên, do ngài nếm thử nhiều năm thángtrước đây

I – LỊCH SỬ TRÀ ĐẠO NHẬT BẢN

Năm 801, hoà thượng Saicho mang hạt giống trà Trung Hoa về trồng

ở Yeisan Năm 1191 vào thời kỳ Kamakura (1185-1333), hoà thượngYeisaizenji (1141-1215) học trường Thiền Tông phương Nam, đời nhàTống, sang Trung Hoa để tham vấn học đạo Khi trở về nước, ngài mangtheo một số hạt trà về trồng trong sân chùa tại Uji, phía nam Kyoto Rồi sưYeiSai đã khuyến khích nông dân, phật tử tại nhiều vùng khác nhau trồngtrà Cùng lúc, ông cũng tuyên truyền quảng bá những lợi ích về mặt y họccủa trà Thực ra vào thời đó, ở Nhật Bản cũng đã có cây trà hoang mọc rảirác nhiều nơi nhưng chất lượng kém nên không được dùng đến còn trà từnhững hạt giống do nhà sư YeiSai mang về được người Nhật gọi là: ‘Tràchính gốc”

Từ thế kỷ XII, trà được sử dụng rộng rãi trong giới quý tộc, văn hóauống trà giai đoạn đó giống như những trò chơi xa xỉ và các người quý tộcrất thích dụng cụ uống trà Trung Quốc Giai cấp thống trị xã hội Nhật Bảnlúc bấy giờ, đã quy định một số quy tắc cho một buổi tiệc trà Ngoài ra, họcòn tổ chức những cuộc thi đoán tên trà, trà đạo Nhật Bản dần dà có màu sắccủa một nghệ thuật

Thế kỷ XIV, một nhà sư tên là Murata Juko đưa văn hóa uống trà lêntầm nghệ thuật Với tư cách là một nhà sư, ông rất coi trọng cuộc sống tinhthần, ông tìm thấy vẻ đẹp giản dị trong văn hóa uống trà hòa cùng với tinhthần Thiền - Zen trong Phật Giáo

Tuy nhiên, trà vẫn còn chưa được nhiều người dân biết đến

Thế kỷ thứ XV, nghi lễ uống trà được thiết lập dưới sự chủ trì củaTướng quân samurai Ashikaga – Voshinasa, thời Shogun Từ đó, Trà Đạo

được thiết lập ở Nhật Bản Trà đạo đã có quy phạm độc lập và tồn tại hàngthế kỷ.

Vào cuối thế kỉ XVI, Trà Đạo đã được Trà sư Senno Soyeki, thườnggọi là Rikyu hoàn thiện Chính Senno Rikyu là người đầu tiên làm một cuộccải cách về phương tiện uống trà, các trà cụ quý hiếm đắt tiền của TrungHoa nhập nội đã được ông bỏ đi và thay vào đó là những ấm, chén, bình, nồibình dân Việc sử dụng trà cụ Nhật Bản bình dân đã dấy lên một một phongtrào sáng tạo trong mỹ nghệ gốm sứ và thúc đẩy khả năng tăng trưởng sôisục, cung cấp trà cụ cho người dân thường Người dân bắt đầu nhiệt liệthưởng ứng Trà đạo Sau khi nghiên cứu phong tục tập quán uống trà đã sánglập Trà Đạo Nhật Bản, ra mắt tại chùa Kinh sơn tự, Senno Rikyu (1552-1591) duyệt buổi nghi lễ theo phong cách wabi (có nghĩa là thô sơ, đơngiản), “ tĩnh lặng”, “ không có trang trí gì ”; làm cho nhân dân ưa thích Cácchủ nhân phòng trà wabi ưa thích nhất những trà cụ đơn giản, mẫu mã thôsơ

Đến đầu thế kỉ XIX, tức là cuối thời kì Edo (1603-1868), văn hóa TràNhật đã thực sự phát triển rộng khắp, việc uống trà đã thực sự phổ biếntrong mọi tầng lớp nhân dân

Mặc dù trà có nguồn gốc từ Trung Quốc thế nhưng với những nét rấtriêng trong đời sống sinh hoạt và tâm linh của mình, người Nhật Bản đãnâng việc uống trà lên một tầm cao mới, biến nó trở thành nghệ thuật Tràđạo Gọi là "nghệ thuật", bởi lẽ việc uống trà của người Nhật thực sự mangtính nghệ thuật rất cao, đồng thời cũng mang phong cách sống của người dânđất nước hoa anh đào Trà đạo theo tiếng Nhật gọi là Chanoyu

II – CHANOYU_TRÀ ĐẠO

1 Tổng quan về trà đạo Nhật Bản

Chanoyu, chado hay sado (trà đạo Nhật Bản) là một nghi thức truyền

thống để giải trí trong một bầu không gian tĩnh lặng, mà cả người chủ lẫnkhách đều hướng đến sự thư giãn tinh thần và sự hòa hợp với thiên nhiên

Cha-no-yu (茶茶茶, nước nóng dùng pha trà), là thuật ngữ thường đượcdùng để chỉ một nghi thức, nghi lễ uống trà đơn lẻ, còn Sado hay Chado (茶茶,phương cách thưởng trà) là thuật ngữ đề cập đến việc nghiên cứu hay một

học thuyết về Trà đạo Đặc biệt hơn, Cha-ji (茶茶, trà sự) là một nghi lễ trà đạo đầy đủ gồm Kaiseki (một bữa ăn nhẹ), Usuicha (một lượt trà trà loãng)

và Koicha (một lượt trà đặc), nghi lễ này kéo dài trong vòng bốn tiếng đồng

hồ Trong Chakai (茶茶, trà hội) không bao gồm một bữa ăn nhẹ.

Thường những buổi tiệc trà được tổ chức để nghênh tiếp những vị

khách quý, hoặc trong những dịp đặc biệt như: Hanami (ngắm hoa anh đào

nở), thưởng ngoạn những đêm trăng rằm… song đôi khi chỉ đơn giản chỉ làdịp để họp mặt bạn bè người thân

Người chủ trì buổi Trà đạo, thường là những nghệ nhân, rất am hiểukhông chỉ là về Trà đạo, mà còn về những hình thức nghệ thuật khác, đượcgọi là Trà nhân hay Trà Tượng Trong bất kỳ trường hợp nào, Trà nhân luôngiữ cho tâm hồn bình tĩnh và hướng dẫn cuộc đàm thoại bằng cách khôngbao giờ để mất sự hòa hợp ở xung quanh Màu áo mặc, kiểu áo cắt, sự cânđối của cơ thể, dáng điệu đi đứng, tất cả đều thể hiện nhân cách của nghệthuật gia, vì hễ người nào không tự biết làm cho mình đẹp thì không cóquyền tới gần cái đẹp

2 Trà Đạo và Thiền

Nói đến Trà đạo, người ta thường nghĩ ngay đến Trung Quốc và NhậtBản, hai đất nước còn lưu giữ được nhiều giá trị cổ xưa Nhưng người TrungQuốc thích gọi nghệ thuật uống trà của họ là “kung-fu trà” hơn, còn cách gọi

“Trà đạo Trung Hoa” tuy không sai nhưng nội hàm không hoàn toàn đồngnhất Con người đến với chén trà bởi hai lý do: thứ nhất, thưởng thức mộtloại đồ uống ngon và bổ dưỡng; thứ hai, tự chiêm nghiệm bản thân qua chéntrà và cách uống trà Có thể nói, trong hai đất nước nổi tiếng về nghệ thuậtuống trà, Trung Quốc nghiêng nhiều về lý do thứ nhất, Nhật Bản nghiêngnhiều về lý do thứ hai Chính vì thế, nghệ thuật uống trà của người TrungHoa thích hợp với cách gọi “kung-fu trà” trong khi nghệ thuật uống trà củangười Nhật Bản phù hợp với hai chữ “trà đạo”

Trà đạo xuất phát từ cái duyên của các vị Thiền sư với chén trà Chính

vì nguyên nhân này, triết lý trong Trà đạo là triết lý Thiền

Trà đạo là biến thể của Đạo giáo Thiền, cũng như Đạo gia, là sự tônsùng “Tương Đối Tính” Người ta chỉ có thể thấu đạt Chân Lý nhờ đã lý giảiđược những sự vật tương phản Thiền cổ xúy mạnh cho cá nhân chủ nghĩa.Không có gì là thực tại cả, chỉ trừ những cái gì có liên quan đến công việccủa chính trí não ta Môn đồ Thiền gia mục đích chú trọng vào sự trực tiếpgiao cảm với tính chất bề trong của sự vật, coi những đồ phụ thuộc bề ngoàicủa sự vật là những mối trở ngại cho việc nhận thức sáng suốt Chân Lý

Người đi tìm sự hoàn bị có thể khám phá thấy ánh sáng nội tâm phản

xạ ngay ở trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của mình Như vậy, có biếtbao nhiêu vấn đề trọng đại được nêu ra trong lúc làm cỏ, gọt củ cải, hay phatrà Tất cả những lý tưởng của Trà Đạo là kết quả của quan niệm Thiền Gia

về mức cao siêu trọng đại bao hàm trong những sự việc bé nhỏ nhất xảy ra ởtrên đời

Khi pha trà, mọi động tác đều được làm một cách đầy ý thức, vừa làmvừa biết mình đang làm gì, tất cả tâm trí đều tập trung vào việc pha trà Khipha trà thì chỉ nghĩ đến pha trà, làm như pha trà không phải là để có trà màuống: pha trà chỉ là để pha trà Động tác pha trà được coi là quan trọng hơn

là kết quả việc pha trà (có một bình nước trà ngon) Khi pha trà, ta quánchiếu tâm mình, ta chính định, ta chính niệm, ta sống trọn vẹn với công việcpha trà, ta hưởng trọn vẹn cái giây phút an lạc, thanh thản, cái vui thú củaviệc pha trà Ta cảm nghiệm ngay chính lúc ấy cái tâm linh ta đang điềuđộng công việc pha trà

Khi uống trà cũng thế, uống một cách đầy ý thức, hưởng trọn vẹn cáihương vị thơm tho của trà, tâm linh tập trung trọn vẹn vào đó, thưởng thứccái thú vị đến với mình lúc đó mà không so sánh với cái vị trà mà mình uốnghôm trước Sống trọn vẹn giây phút hiện tại đến độ dường như lúc đó chỉbiết duy nhất có một việc, chỉ làm duy nhất có một việc là uống trà Đó lànhững giây phút siêu thoát, trong đó ta cảm thấy mình hoàn toàn không bịràng buộc bởi một điều gì khác Điều quan trọng là ta không để việc pha tràhay cái vị ngon của trà cuốn hút ta ra khỏi ý thức của ta, khiến ta miên mansuy nghĩ chạy theo ngoại vật mà quên mất chính ta, quên mất tâm của ta,khiến ta bị vong thân ngay lúc đó Phải hoàn toàn làm chủ ý thức mình, mộtcách tự nhiên không cần cố gắng: đó là kết quả của nhiều năm tu tập

Tất cả mọi việc, “đi đứng nằm ngồi gì cũng đều là Thiền hết” (Huệ

Năng) Thời gian đầu mới tu tập Thiền, người ta chỉ làm được trong ngày

một vài việc đầy tinh thần Thiền như thế thôi Nhưng dần dần số công việclàm được như thế tăng dần lên theo thời gian tu tập Và kết quả sẽ là nhữngchứng nghiệm tâm linh siêu việt mà người bình thường không bao giờ cảmnghiệm được Đó là cửa ngõ để bước qua một cách hiện hữu mới, một hiệnhữu thần bí, hiện hữu của một tâm linh nở hoa

Đó chính là ý nghĩa của triết lý Thiền trong Trà đạo: “vận dụng tâm

nhẫn nại, tâm lặng lẽ, tâm tĩnh giác, để mỗi người tự thông đạt đại đạo

và có sự cộng thông giữa con người với thế giới xung quanh”

Nho giáo và Phật giáo với tư tưởng sùng bái Tam Tôn, luôn luôn có ý

cố gắng đạt tới tương xứng tính Còn quan niệm về sự hoàn hảo của Đạo gia

và Thiền gia thì khác Họ nhấn mạnh về phương thức tìm kiếm trao dồi sựhoàn hảo hơn là chính sự hoàn hảo Cái đẹp chân thực, chỉ người nào, vềtinh thần đã hoàn thành được cái bất hoàn thành, mới khám phá ra được Vìvậy, Trà đạo rất đề cao sự bất tương xứng, từ những chén trà, ấm trà đến lốikiến trúc của Trà thất, cách bài trí nội thất và cảnh quang xung quanh Vìtương xứng tính không những biểu thị sự hoàn thành, mà cả sự lặp đi lặp lạimột hình một kiểu trùng nhau Tính cách đồng nhất không biến đổi bị coinhư là nguy hại cho sự tươi sáng của trí tưởng tượng

Trà Đạo tôn thờ cái Chưa hoàn hảo, vì đó là một nỗ lực để thực hiệnmột khả năng có thể trong sự đời không có thể, mà chúng ta gọi là cuộcsống Đây là một yêu cầu về tinh khiết, vì nó đòi hỏi thanh tịnh; đây là mộtđạo đức tiết kiệm, vì nó chứng minh cho chúng ta, hạnh phúc cuộc đời chủyếu là sự đơn giản hơn là sự phức tạp phiền toái và chi tiêu hoang phí; đây làmột thước đo tinh thần nhằm xác định vị trí của chúng ta trong vũ trụ.

3 Vai trò của trà đạo trong đời sống người dân Nhật

Trong Trà đạo, người dân Nhật nói riêng và những người yêu thích tràđạo của Nhật nói chung nhận ra được nhiều sự giáo dục trong trà đạo, đó làđức tính giản dị, sự hồn nhiên và tác phong chững chạc.Và chúng ta cònthấy được qua Trà đạo,những đặc điểm đáng học tập của con người NhậtBản, đó là sự ngăn nắp, trọng kỉ luật và tuân thủ các quy chế xã hội Có thểnói: Trà đạo là một trong những nền tảng vun đắp tình cảm dân tộc trongtâm thức người Nhật

Trà đối với người Nhật được coi trọng hơn là sự lý tưởng hóa dùngmón đồ uống, trà là một tôn giáo của thuật sống Qua món đồ uống này, sựtinh khiết và thanh tao được tôn thờ Một nghi thức thiêng liêng mà chủnhân với tân khách nhân dịp đó cùng tiếp tay nhau để tạo nên cái hạnh phúctối cao trên cõi thế này

Trà thất được ví như khoảnh đất phì nhiêu trên sa mạc quạnh hiu buồn

tẻ của cõi đời mà khách lữ hành có thể gặp gỡ nhau ở đó để cùng nhau giảikhát trong nguồi suối chung của lòng ham chuộng thưởng thức nghệ thuật

Tính cách đơn giản và hoàn toàn thoát ra khỏi lối bình phàm của trà

đã làm cho nó thành một nơi trú ẩn để tránh những nỗi buồn phiền của thếgiới bên ngoài

Trà đạo bao gồm tất cả các yếu tố mang tính triết học Nhật Bản, nét

thẩm mỹ, và sự đan xen giữa bốn nguyên tắc cơ bản: wa-sự hài hòa (giữa con người và thiên nhiên), kei-sự tôn kính (đối với người khác), sei-sự tinh khiết (của tâm hồn) và jaku-sự yên tĩnh.

Trà đạo ngày càng phổ biến hơn ở Nhật Bản, rất nhiều cô gái trẻ dồntâm sức học tập trà đạo, tu nhân dưỡng tính để cuộc sống gia đình cũng nhưcuộc sống tinh thần phong phú và đẹp đẽ hơn

Chính tinh thần của Chanoyu, thể hiện cái đẹp của sự đơn giản và sựhài hòa với thiên nhiên, đã hun đúc nên truyền thống văn hóa của Nhật Bảnnày Hơn nữa, những nghi thức trong trà đạo đã cơ bản ảnh hưởng rất nhiềuđến phong cách của người Nhật

III – THƯỞNG THỨC TRÀ ĐẠO Ở NHẬT BẢN

Không một màu nào làm biến loạn sắc điệu của căn phòng, không mộttiếng động nào làm tao lộng tiết tấu của sự vật, không một cử chỉ nào làm sailạc giai điệu, không một lời nào phá ngang sự nhất trí của cảnh vật xungquanh, mọi động tác đều làm một cách đơn giản tự nhiên, đó là mục đích củatrà đạo.

1 Không gian thưởng trà:

Tất cả đại trà tượng đều là những nhà tu Thiền Tông và cố đem truyềntinh thần Thiền Tông vào những sự vật thện hữu ở đời Vì thế, Trà Thất cũngnhư tất cả các đồ dùng cần thiết cho trà thang, đều phản ánh rất nhiều giáo lýcủa Thiền

Yêu cầu về không gian thưởng trà của Chanoyu rất cao Để có thể tiếnhành những nghi thức Trà đạo đúng nghĩa, Chanoyu yêu cầu phải có mộtkhông gian thanh tịnh và hoài hòa với cảnh sắc thiên nhiên Đáp ứng nhữngtiêu chuẩn đó mà dần hình thành hai không gian thưởng trà chính, đó là tràviên và trà thất

1.1 Trà Viên: Là một khu

vườn được thiết kế phù hợp với

việc ngắm hoa, và thưởng thức trà

Trà viên đòi hỏi bố cục khu vườn

phải tinh tế, làm cho khu vườn vẫn

giữ được nét tự nhiên Trà viên là

nơi bạn có thể đắm chìm trong

cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng bên

ly trà ấm nồng

Trong Trà viên, mọi người

thường ngồi trên thảm cỏ trong

vườn để thưởng thức trà Hoa, Lư Trầm thường được đặt ở giữa chỗ ngồihọp nhóm của những người tham gia Trong vườn thì có các loài cây như:Hoa anh đào, hoa mai, hoa mơ, tùng, liễu Những loài cây này dễ tạo cảmhứng thi phú cho người xem trong quá trình đàm Đạo, đối ẩm Bên cạnh đó

là các hòn non bộ, những tảng đá lớn, chậu nước cũng được sắp xếp theo bốcục chặt chẽ, thể hiện sự cân đối Âm – Dương trong phong thủy

Trà viên thường không phổ biến bởi tính cầu kỳ của nó đòi hỏi cách bàytrí khu vườn thật khéo, làm sao cho khu vườn vẫn còn được nét tự nhiên đểngười tham gia Trà Đạo không có cảm giác bị rơi vào một cảnh giả do bàntay con người tạo ra

1.2 Trà thất : Là một căn phòng

nhỏ dành riêng cho việc uống trà, nó

còn được gọi là "nhà không" Nó có

kích thước rất nhỏ, nhỏ hơn cả những

nhà Nhật bé nhỏ nhất Kích thước của

Trà Thất chính thống là bốn chiếc chiếu

rưỡi, hoặc mười bộ vuông, thường làm

bằng tre hoặc tatami Kích thước này

được ấn định theo một đoạn trong Sutra

of Vikramadytia_Duy Ma Kinh

Đối với những gia đình bình thường, trà thất được đặt liền ngay ở trong

nhà chứ không được đặt riêng ở một nơi, được gọi là Kakoi

Đối với các gia đình khá giả, trà thất được xây trong vườn riêng của nhà,

gọi là Sukiya cùng với hai phòng khác Một phòng nối liền với trà thất, Midsuya, là nơi đặt than, bộ đồ trà và vòi nước Phòng còn lại là nơi nghỉ

ngơi của khách, phải cách hai phòng kia một khoảng nhất định

Trà thất làm ta nghĩ đến cái vô thường và trống rỗng của mọi sự Không

có một vẻ gì là chắc chắn hay cân đối trong lối kiến trúc, vì đối với Thiền, sựcân đối là chết, là thiếu tự nhiên, nó quá toàn bích không còn chỗ nào cho sựphát triển và đổi thay Điều thiết yếu là ngôi Trà thất phải hòa nhịp với cảnhvật chung quanh, tự nhiên như cây cối và những tảng đá Vật liệu dùng đểxây cất cũng cố ý làm ra vẻ thanh bần Tuy nhiên, tất cả những kiểu cách ấy

là cả một sự dụng tâm thâm thúy về mỹ thuật, và những bộ phận nhỏ nhặtcòn được làm kỹ lưỡng tỷ mỷ có lẽ hơn cả những đền đài dinh thự nguy ngatráng lệ nhất

Thường khi khách đến,

họ không được đến trực tiếp

ngay trà thất mà được đưa

roji_lối đi trong vườn nối

liền trì hợp với trà thất Roji

có ý định dùng để cắt đứt

hết mọi liên lạc với thế giới

bên ngoài, và để gây cho khách có một cảm giác lâng lâng, thư thái sẵn sàngđón nhận những thú vui hoàn toàn của duy mỹ chủ nghĩa trong Trà thất.Vườn trong khuôn viên của phòng trà mang nét độc đáo riêng biệt của tràđạo Những lối mòn yên tĩnh tạo cho khách cảm giác thanh bình yên ả Mỗimột thứ trong vườn đều mang một biểu tượng riêng Một vài cây thôngtượng trưng cho sự trường thọ Những cây tre thẳng đứng thể hiện cho sứcmạnh và sự phục hồi Một vài tảng đá xếp thẳng hàng làm cho người xemliên tưởng đến hình ảnh của một thác nước

Trên đường dẫn đến trà thất trong vườn, có một tảng đá lớn, mặt tảng đáđược khoét thành một cái chén đựng đầy nước từ một cành tre rót xuống, gọi

là Tsukubai Ở đây người ta "rửa tay" trước khi vào ngôi nhà nằm ở cuối conđường

Tsukubai

Chỗ đi vào trà thất là một cửa thấp được che bằng rèm, ai cũng phải cúimình cung kính bước vào phòng, trượng trưng cho sự khiêm tốn và để xóa đirào cản sang hèn trong xã hội, người võ sĩ thì phải để lại bên ngoài cây kiếmdài thể hiện không khí hòa bình.

Trái ngược với người Tây

phương, trong nhà thường

biến thành một bảo tàng viện,

Trà thất phải hoàn toàn trống

rỗng, ngoại trừ một vài thứ có

thể tân thời trưng bày để thỏa

mãn thị hiếu thẩm mỹ của chủ

nhà, nhưng phải hòa hợp và

tăng thêm giá trị vẻ đẹp cho

- Chabana là phong cách cắm hoa đơn giản mà thanh lịch của Trà đạo,

có nguồn gốc sâu xa từ việc nghi thức hóa Ikebana Phong cách của chabana

là không có bất kỳ qui tắc chính thức nào để trở thành chuẩn mực cho nghệthuật cắm hoa trong trà thất Hoa thể hiện tình cảm của chủ nhà trong mộtbuổi tiệc trà, khi cắm hoa cho một bữa tiệc trà, đầu tiên chủ nhà phải chọnhoa và lọ tương ứng Hoa trong phòng trà gợi được cho người ngắm cảmgiác như đang đứng giữa khu vườn tự nhiên

Hoa không được hái bừa bãi, mà phải thận trọng kén từng cành từngngọn, vừa hái vừa suy nghĩ tới việc phối hợp như thế nào, để không hái quá

số hoa tối cần. Hoa thường không được cắm cầu kỳ, màu sắc rực rỡ mà chỉ

là những cành hoa nhánh cỏ được lấy ngay trong vườn, cắm vào những lọhoa bằng gỗ hoặc bằng tre treo lơ lửng trên tường Thoạt nhìn vào tưởng rấtđơn sơ nhưng càng ngắm kỹ mới cảm nhận hết những nét tinh tế về thẩm mỹcủa chủ nhà

Có rất nhiều trường phái cắm hoa, nhưng không một lối cắm hoa nàokhông bao hàm ba nguyên lý, Nguyên Lý Chỉ Đạo là “Thiên”, Nguyên Lý

Tòng Thuộc là “Địa”, Nguyên Lý Điều Hòa là “nhân” Cắm hoa không theo

ba nguyên lý này đều bị coi là vô vị, không có sinh khí

Chabana

- Kakejiku có thể hiểu chỉ là một tấm vải trống trơn, nó có thể cuộnvào cất đi, hoặc mở ra để treo trên vách tường tokonoma Lúc thì gắn vàoKakejiku một bức tranh nhỏ, lúc khác một bức thư pháp hoặc là sự kết hợp

cả tranh và chữ (thư họa) Những nội dung khi xuất hiện trên Kakejikuthường mang ý nghĩa sâu xa

Khi bước vào một Trà thất, người ta thường quỳ và ngắm Tokonomamột lát, cũng để thưởng thức các vật được trưng bày Theo tinh thần Thiền-Zen chỉ khi chúng ta chú tâm đến những chi tiết nhỏ bé trong cuộc sống thìmới thấy vẻ đẹp trong những điều giản dị

Trong Tokonoma, các đạo cụ được xếp rất gọn gàng, hòa hợp theophong thủy và không bao giờ được đặt ở chính giữa, lọ hoa, lư trầm hay bất

kì thứ gì, vì sợ rằng nó sẽ chia Tokonoma thành hai khoảng đều nhau

Một gia đình truyền thống Nhật có nhiều cuộn giấy và các vật dụngkhác mà họ trưng bày ở tokonoma tùy từng mùa hoặc ngày lễ gần nhất

Trong Trà thất, các đồ vật được lựa chọn một cách cẩn thận để không

có một màu sắc hay một kiểu nào trùng nhau, giống nhau Nếu đã bày mộtbông hoa tươi thì không thể bày thêm một bức họa hoa Nếu đã dùng ấm đunnước hình tròn, thì bình đựng nước phải là hình có góc Một chén men đenkhông được đi đôi với một hộp trà sơn đen

Phòng trà không có ghế ngồi mà chỉ có chiếc bàn thấp, có chiều cao

độ khoảng 30 cm Người uống trà phải xếp bằng trên “Tọa cụ”, đây là loạinệm ngồi mà những người tọa thiền thường sử dụng Trên bàn trà được đặtmột lư đốt trầm bằng gốm đỏ, một cái đèn giấy kiểu Nhật chỉ đủ tỏa ánhsáng vừa đủ cho bàn trà “Trà cụ” được bày ra trên bàn gồm có: Ấm, chén,bình đựng trà, bình chuyên, bình hãm trà, bếp lò than, nồi châm trà, gáo phatrà, đồ gạt trà…

2 Dụng cụ dùng để pha trà:

Trà cụ, Dogu, một tiệc trà cơ bản nhất cũng cần đến rất nhiều loạidụng cụ khác nhau Liệt kê danh sách đầy đủ về các dụng cụ uống trà có thểviết thành một cuốn sách dày hàng vài trăm trang Dưới đây là một số Dogucần thiết:

- Mizusasi: bình đựng nước Mizusasi chứa nước sạch được bày biện

trong dougu-tatami, khi pha trà, nước trong Mizusasi được cho vào ấm đunnước để giữ nước nóng ở nhiệt độ nhất định

Mizusasi

- Kama: nồi đun nước Quai xách rời sẽ tháo ra khi vào buổi trà đạo.

Nước từ ấm sẽ được lấy ra bằng Hishaku để rót vào bát

Kama

- Lò đun: chỉ được đem ra sau khi chủ nhà chào khách Gồm hai loại:furo đem theo được, và ro được gắn cố định vào nền nhà để giữ ấm vào mùađông.

- Tetsubin: ấm đun nước Thường bằng gang, bên trong lòng Tetsubin

có tráng một lớp men như loại 'nonstick' để nước đun không bị ngái mùi kimloại Kích thước của Tetsubin khá đa dạng Tùy theo số người uống mà dungtích Tetsubin lớn nhỏ khác nhau

Tetsubin

- Bình pha trà: thường bằng đất nung màu đen hay nâu có cán cầm(khác với loại có quai, tuy nhiên đây cũng không phải là điều bắt buộc) Bình pha trà cũng có khi bằng kim khí rất nặng màu đen, có quai sách.Thường bình pha trà có dung tích khoảng 200 ml Bình này được dùng trongpha trà lá

- Natsume và Chaire: hộp đựng trà Làm từ gỗ sơn mài, cũng mang

những nét đặc trưng riêng của từng trà nhân giống như bát vậy

Nasume là một phong cách hộp trà được đặt tên theo một loại quả,

quả táo ta Thân hộp ngắn, nắp bằng, đáy hình tròn, thường được làm bằngchất liệu sơn mài hay gỗ thô

Chaire thì thân thường cao và mỏng (nhưng hình dáng thì rất đa

dạng) và có nắp bằng ngà voi, mặt dưới nắp bằng vàng lá Thân hộp Cha-irethường bằng chất liệu sứ, và thường được bảo quản bằng những chiếc túi vảilụa

Trà trước khi cho vào Natsume và Chaire phải được lọc cẩn thận đểkhông vón cục ảnh hưởng đến hương vị Trà trong natsume và Chaire đượctrình bày theo hình núi Phú Sỹ, vốn là biểu tượng của Nhật bản

- Kensui: Chậu đựng nước rửa khi pha trà, có thể làm bằng các chất

liệu như tre, gốm… Trong phòng trà luôn nằm ở vị trí sau để đảm bảo sạchsẽ

Kensui

- Chasen: cây đánh trà Dùng để đánh tan trà với nước sôi Được làm

bằng tre một cách công phu và cũng là một dụng cụ đặc trưng cho cách phatrà bát, hay trà bột Chasen mới và các tua tre phải đều, thì bát trà pha ra mới

ngon, đều và đẹp mắt Có hai loại Chasen mỏng và dày, được dùng trongtiệc trà loãng hay trà đặc Những Chasen cũ hay bị hỏng không đơn thuần sẽ

bị bỏ đi Mỗi năm một lần vào khoảng tháng Năm, người ta lại tổ chức lễrước những Chasen này lên đền rồi thực hiện nghi lễ hoả táng được gọi làchasen koyō, để thể hiện sự tôn kính đối với những vật được sử dụng trongtrà đạo

- Chasaku: thìa trà Chiếc

muỗng tre dài, một đầu uốn cong để

múc trà, dùng để múc trà từ hộp ra bát

Những thìa lớn hơn được dùng để múc

trà cho vào hộp trà ở Thuỷ toà- mizuya

hay còn gọi là khu chuẩn bị Giữa cán

chasaku là khấc tre, và người cầm

chasaku không được cầm quá khấc này,

để đảm bảo tính vệ sinh của trà Cũng

là một nét đặc trưng trong tính lễ nghi của Trà đạo Những màu và phongcách Chasaku khác nhau đực sử dụng trong các dòng phái trà đạo khác nhau(Omotesenke và Urasenke)

- Futaoki: Đi kèm shaku là futaoki, là dụng cụ kê nắp kama khi mở.

Futaoki

- Hishaku: gáo Một chiếc gáo bằng trúc có một mấu nhỏ ở gần giữa

cán tay cầm dài để chuyên nước tinh khiết từ bình đựng nước vào ấm kimloại và chuyên nước từ ấm kim loại ra các bát trong những hội trà khác nhau.Những kiểu gáo khác nhau được dùng trong những buổi trà đạo khác nhau

và những mùa khác nhau Loại gáo lớn hơn được các vị khách dùng trongnghi thức tẩy uế trước khi bước vào phòng trà Các quy tắc sử dụng hishaku

đã tạo ra những nét hấp dẫn rất đặc trưng cho kiểu pha trà này, từ cách cầmdụng cụ, cách di chuyển đến tiếng nước róc rách chẩy từ shaku xuống báttrà

Hishaku

- Tana: những chiếc giá Tana rất đa dạng về kích cỡ, kiểu dáng, đặc

trưng và chất liệu, mỗi loại Tana đều có một tên riêng Chúng được đặt trướcmặt gia chủ trong phòng trà, một loạt các trà cụ khác nhau được bày bên trênhoặc sắp xếp trong những chiếc giá đó Chúng cũng được sử dụng theonhiều cách khác nhau trong những tiệc trà khác nhau

Daisu Kikou

Daisu được dùng trong những dịp đặc biệt như là lễ trà đầu năm mới.Kikkou (mai rùa) có ba ngăn kệ Hình dạng của ngăn thứ 2 là hình vỏtrai vào mùa xuân và sẽ được thay bằng hình trăng lưỡi liềm vào mùa thu

- Chakin: khăn lau Là một mảnh vải lanh, hoặc vải gai hình tam giác,

được dùng trong nghi thức lau bát trà Những kiểu khác nhau được sử dụngcho tuần trà khác nhau (trà loãng, trà đặc) Chakin luôn phải sạch và ẩm,nhưng không được ướt, và phải là màu trắng

- Fukusa: Fukusa mà một mảnh lụa hình vuông dùng trong nghi thức

lau muỗng trà và Natsume hay Cha-ire, và cũng dùng để lót tay khi cầm ấmhay nắp ấm cho khỏi nóng Fukusa đôi khi được những người khách dùng đểbảo vệ trà cụ khi họ nếm trà (Fukusa là một loại đặc biệt còn được gọi làkobukusa hay “fukusa nhỏ” Chúng được thêu dày hơn với nhiều mẫu hình,

và thông thường màu sắc thì tưới sáng hơn loại fukusa thông thường)

Fukusa

- Chawan: bát trà Có thể nói là thứ đặc trưng và giành được sự yêu

quý và quan trọng nhất của Trà đạo Chawan được làm bằng men, công phu,

tỉ mỉ và mỗi Chawan có những họa tiết độc đáo riêng Vì thế mà trong khilàm một buổi tiệc trà, không có hai Chawan giống nhau Các nghê nhân làmChawan cũng đưa chủ đề thiên nhiên, thời tiết vào trong tác phầm của mình,vậy nên có thể dùng Chawan phù hợp cho 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông

Mùa xuân: chawan có những hoa văn mùa xuân như hoa anh đào

Mùa hạ: là mùa nóng nên chawan có độ cao thấp hơn, miệng rộng hơnchawan mùa xuân để dễ thoát hơi nóng

Mùa thu: chawan có hình dạng giống chawan mùa xuân, có hoa văn đặctrưng cho mùa thu như lá phong, lá momizi

Mùa đông: là mùa lạnh nên chawan có độ dày và cao hơn các chawanmùa khác để giữ nóng lâu hơn Màu sắc của men cũng mang gam màu lạnh