điểm chủ điểm thematic approach và đề cao các phơng pháp học tập tích cực chủTrên thực tế để có đợc kỹ năng nghe tiếng Anh thì ngời học ngoại ngữ phải cóquá trình luyện tập nghe thờng
Trang 1điểm chủ điểm ( thematic approach ) và đề cao các phơng pháp học tập tích cực chủ
Trên thực tế để có đợc kỹ năng nghe tiếng Anh thì ngời học ngoại ngữ phải cóquá trình luyện tập nghe thờng xuyên, lâu dài với những hình thức và nội dung nghekhác nhau Việc dạy và học nghe môn tiếng Anh tuy không còn mới mẽ nhng khó đốivới tất cả giáo viên và học sinh bậc THCS Theo chơng trình, SGK cũ thì tiết dạy nghekhông có Việc dạy nghe môn tiếng Anh mới chỉ đợc đa vào trong chơng trình, SGK từnăm học 2002- 2003
Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ phần nào giúp giáo viên dầnkhắc phục những khó khăn trên để tiến hành dạy nghe môn tiếng Anh có hiệu quả tốthơn, học sinh tích cực, chủ động trong việc tiếp thu, lĩnh hội kiến thức của bài học Đócũng là lý do mà tôi chọn đề tài này
II - Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, ngời thực hiện đề tài này cần phải thực hiện
các nhiệm vụ sau
Trang 21- Nghiên cứu các tài liệu hớng dẫn tiếng Anh, các kỹ thuật dạy nghe.
2- Thao giảng, dạy thử nghiệm
3- Dự giờ đồng nghiệp , trao đổi, rút kinh nghiệm
4- Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh để từ đó có sự điềuchỉnh, bổ sung hợp lý
III- Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài xoay quanh đề tài nghiên cứu giảng dạy và học tập môn nghe tiếng Anhcủa giáo viên và học sinh bậc THCS ở các lớp 6,7,8,9 truờng THCS Hồng Thủy Song
đối tợng nghiên cứu điển hình mà tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này là hai lớp 73 vàlớp 91
IV- Mục đích nghiên cứu :
Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp giáo viên
có đợc những kinh nghiệm sau:
1 Cách thức tổ chức một tiết dạy nghe có hiệu quả
2 Các bớc tiến hành một tiết dạy nghe có hiệu quả
3 Hớng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng và kỷ xảo nghe tiếngAnh
V- Ph ơng pháp nghiên cứu:
1 Phơng pháp quan sát: Ngời thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dựgiờ thăm lớp của đồng nghiệp
2 Phơng pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, đồng nghiệp
dự giờ ngời thực hiện đề tài, đồng nghiệp và ngời thực hiện đề tài tiến hành trao đổi,thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy
3 Phơng pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo từng mục
đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe
4 Phơng pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra đánh giá việc nắm nộidung bài học của học sinh
Trang 3B - Phần nội dungI/ cơ sở lý luận:
1- Mục đích dạy học:
Trang 4Mục đích của việc dạy ngoại ngữ không phải là cung cấp cho học sinh kiến thứccủa ngôn ngữ đó, mà mục đích cuối cùng của việc dạy ngoại ngữ nói chung, tiếng Anhnói riêng là dạy học sinh khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh Khả năng giao tiếp củahọc sinh thể hiện qua các kỹ năng: Nghe, Nói, Đọc, Viết Kỹ năng nghe tiếng Anh củahọc sinh đợc hình thành qua một quá trình học tập rèn luyện trong môi trờng Anh ngữ.Ngoài việc học tập ở trờng lớp, học sinh phải tự học tập rèn luyện nghe thông qua cáchình thức và các phơng thức khác nhau
Kỹ năng nghe là khả năng sử dụng kiến thức ngôn ngữ vào mục đích nghe hiểubằng tiếng Anh
2-Các yếu tố cơ bản trực tiếp tác động đến hiệu quả của tiết dạy nghe.
+ Tổ chức, điều khiển lớp học, phân bố thời gian hợp lý
+ Sử dụng thành thạo các phơng tiện, các đồ dùng dạy học phục vụ dạy nghe + Sáng tạo ra các đồ dùng dạy học phù hợp phục vụ cho tiết dạy
+ Truyền cảm, lôi cuốn, hấp dẫn học sinh
b- Phơng pháp - kỹ thuật dạy nghe (Listening Techniques)
Phơng pháp dạy nghe ( Listening techniques) đợc quy định bởi nội dung dạynghe, nói cách khác, nội dung bài dạy nghe chi phối việc lựa chọn, vận dụng phối hợpcác phơng pháp, các kỹ thuật dạy nghe Mỗi kỹ thuật dạy học phù hợp với một hìnhthức bài dạy cụ thể ( dạy ngữ pháp, dạy nói,dạy viết )
c- Các phơng tiện thiết bị đồ dùng dạy học phục vụ cho việc dạy nghe:
Trang 5- Việc sử dụng thiết bị tranh ảnh hỗ trợ cho dạy học đối với môn ngoại ngữ nóichung và tiếng Anh nói riêng đợc coi là một phơng tiện thể hiện một phần nội dungchính của SGK Trong tất cả đơn vị bài học chơng trình SGK mới phần nội dung củabài nghe đợc ghi trong băng cát sét còn SGK chỉ in các bài tập luyện nghe Muốn thựchiện tốt các bài luyện nghe này thì ngời học phải đợc nghe các nội dung bài học trongbăng Hơn thế nữa, thiết bị dạy học còn là phơng tiện tích cực trong việc đổi mới ph-
ơng pháp dạy học, thúc đẩy động cơ và gây hứng thú học tập
* Các thiết bị cần cho môn học:
- Máy thu phát băng cassette
- Máy ghi âm các bài đọc và nghe theo SGK
- Tranh ảnh minh hoạ nội dung bài học trong SGK
- Các tranh ảnh đồ dùng giáo viên tự tạo
d- Học sinh:
Trong mối tơng quan giữa cách dạy và cách học: Giáo viên là ngời tổ chức, điềukhiển học sinh tự chiếm lĩnh tri thức bằng chính những thao tác, những hành động trítuệ của riêng mình dới vai trò tổ chức điều khiển của giáo viên
Để tiết dạy nghe đợc tốt thì học sinh cần phải có những kỹ năng cần thiết trongviệc nghe hiểu bằng tiếng Anh
ơng trình, SGK mới
a- Về phía giáo viên:
- Bớc đầu đã tiếp cận sử dụng tơng đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trng - kỹthuật dạy nghe
Trang 6- Đã quen và chủ động với cách thức tổ chức một tiết dạy nghe
- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học
- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậynhiều tiết dạy nghe trở nên sinh động , có sức lôi cuốn và đạt hiệu quả cao
- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trìnhdạy nghe: băng đĩa hình máy cassette, đầu video, đèn chiếu
b- Về phía học sinh:
- Học sinh đã đợc quen dần với môn học nghe
- Nhiều học sinh đã nghe và nhận biết đợc giọng đọc, nói của ngời bản ngữ
- Phần lớn học sinh nghe đợc những bài nghe có nội dung đơn giản, vừa phảithực hiện đợc các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau khi nghe lần 3
- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập
2- Tồn tại:
a- Giáo viên:
Vẫn còn một số giáo viên gặp một só khó khăn nhất định trong việc thực hiệncác thao tác, kỹ thuật dạy nghe, trong việc lựa chọn các kỹ thuật cho phù hợp với từngtiết dạy, từng giai đoạn của tiết dạy.Còn ngại sử dụng hoặc sử dụng cha thành thạo đồdùng dạy học phục vụ cho tiết dạy nghe ( đài cassett, hình minh họa )
b- Học sinh:
- Động cơ để nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế
- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các thông tin đại chúng mà qua
đó có thể nghe tiếng Anh
- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, còn sợ bị mắc lỗi
- Môn nghe hiểu còn mới với các em, nhất là học sinh lớp 6,7
- Học sinh cha quen với tốc độ đọc, nói trong băng của ngời Anh
c- Phơng tiện đồ dùng dạy học:
Trang 7- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít, một số còn thiếu:tranh, ảnh, băng, đài casstte.
- Chất lợng băng thâu cha tốt, giọng đọc còn cha rõ, tiếng ồn nhiều
d- Điều tra cụ thể:
Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận khối 7 và khối 9 Với ý thứcvừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành, rút kinhnghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã định hớng cho mình một kế hoạch và phơng pháp
cụ thể để chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh do lớp mình phụ trách Qua
điều tra, tôi đã nhận ra rằng hầu hết các em nắm từ vựng không chắc, kỹ năng nghe vàgiao tiếp bằng tiếng Anh còn hạn chế Kết quả điều tra cụ thể nh sau:
1- Lập kế hoạch cho một tiết dạy nghe:
a- Đối với giáo viên
Để một tiết dạy nghe đợc tốt thì ngời giáo viên cần thực hiện các bớc sau:
- Nghiên cứu các kỷ nội dung tiết dạy từ sách giáo khoa, sách giáo viên:
SGK, SGV là cơ sở quan trọng, để giáo viên hoạch định giảng dạy của mình chotiết học
Việc nghiên cứu kỹ SGK, SGV sẽ giúp cho giáo viên tổ chức, điều khiển tiết dạynghe đi đúng trọng tâm, trọng điểm; phân bố thời gian cho các bớc, các hoạt đông mộtcách khoa học
Trang 8- Nghiên cứu mục đích yêu cầu của tiết dạy:
Mục đích, yêu cầu của tiết dạy là đích mà cả giáo viên và học sinh cần phải đạt
đợc sau tiết dạy học Đối với tiết dạy nghe, thông thờng mục đích, yêu cầu của tiết dạy
là giúp học sinh luyện tập và phát triển các kỹ năng: Listening (nghe), Speaking (nói),Reading ( đọc), Writing (viết) ( trong đó kỹ năng nghe là chủ yếu), sau khi kết thúcphần nghe học sinh hiểu đợc nội dung chính của bài nghe và thực hiện một số yêu cầuhay bài tập ngôn ngữ nào đó
- Lựa chọn và phối hợp các kỹ thuật dạy nghe (Listening Techniques) một cáchlinh hoạt và phù hợp:
Việc lựa chọn kỹ thuật dạy nghe phải đợc xác định trên căn cứ là nội dung củatiết dạy, đặc điểm, năng lực của lớp học và các giai đoạn trong tiến trình dạy nghe gồm
có 3 giai đoạn: Giai đoạn trớc khi nghe (Pre-Listening), giai đoạn trong khi nghe (While-listening), giai đoạn luyện tập " Post- listening " Trong mỗi giai đoạn có các
kỹ thuật dạy nghe đặc trng phù hợp với từng giai đoạn đó
Sử dụng tốt các phơng tiện, đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy nghe:
* Sử dụng máy cassett:
+ Trớc khi thực hiện dạy học cần chuẩn bị máy tốt, băng rõ và pin dự phòng khimất điện
+Phải đảm bảo tính an toàn khi thao tác
+ Tuyệt đối không để học sinh tự ý sử dụng nếu cha đợc hớng dẫn
+ Xem xét sự cần thiết, hiệu quả mang lại, thời gian cụ thể cho từng công đoạn
* Sử dụng tranh minh hoạ:
+ Canh hình trong SGK:
Một trong những thế mạnh của bộ SGK biên soạn theo chơng trình mới là cónhiều tranh hình minh hoạ Việc tận dụng đến mức tối đa các tranh hình trong SGK đểgiúp học sinh hiểu bài học mới là việc cần chú trọng trong tất cả các bài học
Trang 9+Tranh hình minh họa: ( tự tạo hoặc mua ) để giới thiệu và luyện tập bài mới làyêu cầu bắt buộc Không yêu cầu hình minh họa phải đảm bảo tính thẩm mĩ cao, nhngphải có sự liên hệ thực tế gần gũi với nội dung bài học Nếu không có điều kiện mua thì
có thể phóng to tranh minh hoạ trong SGK
- Cần phải lên một giáo án hợp lý, khoa học
Giáo viên cần hoạch định rõ hoạt động của thầy, hoạt động của trò, thời gian chocác hoạt động, các yêu cầu của từng bài tập, các phơng án trả lời của học sinh
- Trao đổi, thảo luận về phơng án giảng dạy
Hiệu quả của tiết dạy nghe sẽ đợc nâng cao hơn nếu phơng án giảng dạy đợc đa
ra thảo luận cùng đồng nghiệp trớc khi dạy việc làm này không chỉ mang lại kết quảtích cực cho tiết dạy nghe mà kỹ năng khác cũng có kết quả nh vậy
b- Đối với học sinh
Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị tốt cho tiết học tới bằng cách:
- Ra hệ thống các câu hỏi gợi mở về bài mà các em sắp đợc học để học sinh cóthời gian suy nghĩ , tìm hiểu tài liệu
- Yêu cầu học sinh thực hiện một số bài tập liên quan đến nội dung tiết dạy nghe
mà đối với các tiết dạy kỹ năng khác cũng có kết quả nh vậy
- Khuyến khích, động viên học sinh tự tin, chủ động, sáng tạo nêu ra những vấn
đề, câu hỏi có liên quan đến nội dung bài dạy
2 Thực hiện tốt tiến trình dạy nghe
Đối với một tiết dạy ngữ pháp hay từ vựng, thông thờng trong tiến trình của tiếtdạy có 3 giai đoạn đó là: Presentation - Practie - Production Tiến trình của một tiết dạy
nghe cũng phải trải qua 3 giai đoạn: Pre Listening, While Listening, và Post Listening Tiến trình dạy học này không những giúp học sinh nắm hiểu bài mà còn
-giúp các em sử dụng kỹ năng nghe trong giao tiếp thực tế Song vấn đề tiên quyết làgiáo viên cần phải xác định rỏ ràng mục đích yêu cầu cầu của từng bài nghe cụ thể để
từ đó định hớng cho học sinh thực hiện tốt nhiệm vụ trong những giai đoạn tiếp theo
Trang 10a Pre - Listening: ( about 10 - minutes)
( True/ Frediction, Open Prediction, Ordering, Pre- Questions)
Là giai đoan giúp học sinh có định hớng, suy nghĩ về đề tài hay tình huống trớckhi học sinh nghe
- Giáo viên nên tạo tâm thế chuẩn bị làm bài nghe cho học sinh bằng cách dẫndắt gợi hỏi về chủ đề bài nghe, yêu cầu học sinh quan sát tranh, đọc từ và đoán xem các
em chuẩn bị nghe chủ đề gì, ai sắp nói với ai …
- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đoán sơ bộ về nội dungsắp nghe thông qua tranh hay tình huống bàI nghe.Có thể các em nói không chính xácvới nhĩng gì các em sắp nghe nhng vấn đề đặt ra là các em có hứng thú trớc khi nge
- Giáo viên giúp các em lờng trớc những khó khăn có thể gặp phảI về phát âmhay cấu trúc mới,các kiến thức nền…
- Cuối cùng giáo viên nói rõ cho họ sinh biết các em sẽ đợc nghe bao nhiêu lần
và hớng dẫn yêu cầu nhiệm vụ khi nghe ( chọn đúng, sai, trả lời câu hỏi…)
b While - Listening: (about 20 - minutes)
( Selecting, Deliberate Mistakes,Grids, Listen and Draw, Comprehension Questions)
Đây là giai đoạn mà ở đó học sinh có cơ hội luyện tập ở giai đoan này giáo viên
đa ra các dạng bài tập, yêu cầu học sinh thực hiện Học sinh có thể mắc lỗi ở giai đoạnnày vì vậy giáo viên chú ý cần sữa lỗi cho học sinh và đa ra các phơng án trả lời đúng
Giáo viên bật băng hay đọc bài nghe 2 đến 3 lần ( nếu nội dung khó có thể chocác em nghe 4 lần ) Lần đầu gúp học sinh làm quen với bài nghe hiểu bao quoát nộidung bài nghe ( pendown ) Lần thứ hai nghe thông tin chính xác để hoàn thành bài tập.Lần thứ ba nghe và kiểm tra lại bài tập đã làm Mục tiêu chính của nghe hiểu là họcsinh nghe lấy nội dung chính hay lấy thông tin chi tiết đồng thời hiểu đợc thái độ quan
điểm của tác giả Do đó giáo viên cho học sinh nghe cả bài để họ nắm đợc ý chungcũng nh bố cục cả bài và làm bài tập, sau đó có thể cho nghe lại từng đoạn để nắm kết
Trang 11quả hoặc nghe lại những chổ khó để khẳng định đáp án Nên hạn chế cho học sinhnghe từng câu, hoặc từng từ một vì làm nh vậy sẽ khiến ngời học có thói quen phảI hiểunghĩa từng từ từng câu khi nghe.
c Post - Listening (at least 15 minutes)
( Roleplay, Recall the story, Write- it- up, Further practice )
- Đây là giai đoạn luyện tập sau khi nghe ở giai đoạn này học sinh sử dụng những kiếnthức, kỹ năng ngôn ngữ đã đợc luyện tập ở giai đoạn " While - Listening" vào các tìnhhuống giao tiếp thực tế, có ý nghĩa Sau khi nghe học sinh cần thực hiện một số bài tập nh: báo cáo trớc lớp hay trong nhóm về kết quả bài tập, các học sinh khác nghe cho ý kiến nhận xét hoặc chữa bài cho bạn Giáo viên cần phải kết hợp các kỹ năng khác để phát triển mở rộng thêm bài nghe nh recall, write-it-up, discussion
* - vận dụng phơng pháp đổi mới dạy nghe vào một tiết dạy cụ thể
Unit 3: Atrip to the countryside Period:17
Lesson 3: listen ( P 25 ) Planing:
Teaching:
Aims:
-Practice listening for specific information about Ba and his family’s trip
To their home village in the countryside
Cây đaSân bayTrạm xăngdầuBãi đỗ xe
Đờng quốc lộ 1
Trang 12? Match the English
words with their meaning
- example ( gas, oil )
*-Checkstress &
pronun-ciation
? Copy
b- Check vocab: R.O.R
2-Picture ordering predic
tion
*-set the scene:
Ba and his family took a
bus from their house in
the city to their home
Village in the
country-Parking lotHigway No1Gas stationBanyantree
- One by one of twogroups
-Guess the words
-Listen and repeat
-Copy down-Rewrite the words
Cöa hµngLuü treHåCÇu rång
Trang 13?Guess the order of the
pictures about their route
- Divide the class in to
two groups ( prepare
pictures for two groups
II- While listening:
*- Matching
-Hang the map 4- P25 on
the board
- Prepare nine wordcards
about the names of the
places
? Listen,match the words
-cards with the correct
places on the map
- Turn on the cassette
- Listen check their pre-diction ( pendown)
-Taking note - comparewith their partners
- Give the answers theyhear
-Match the names with
II- Picture ordering
( pictures )
III- Matching
( map 4- P25 )A- BanyantreeB- AirportC- Highway No1D- Dragon bridgeE- Gas stationF- Store
G- PondH- Bamboo forest I- Parking lot