DÃY ĐỒNG ĐẢNG, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP, CẤU TẠO.. Gv nên diễn tả cấu tạo đúng của benzen: hay Hs theo dõi các chú ý mà Gv cung cấp Hs nắm qui luật gọi tên của dẫn xuất benzen và các đồng ph
Trang 1CH3
1
2 3 4 5 6
CH3
BENZEN VÀ DÃY ĐỒNG ĐẲNG MỘT SỐ HIĐROCACBON THƠM KHÁC Bài mới:
A BENZEN VÀ ĐỒNG ĐẲNG.
I DÃY ĐỒNG ĐẢNG, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP, CẤU TẠO.
1 Dãy đồng đẳng của benzen
Benzen (C6H6) và các chất C8H10, C10H14 … lập thành một dãy đồng
đẳng của benzen có công thức tổng quát là: CnH2n-6 (n≥6)
2 Đồng phân, danh pháp.
Công thức
phân tử
Công thức cấu tạo Tên thông
thường
Tên thay thế
C8H10
CH3
CH3
o - Xilen 1,2 – đimetylbenzen
(o – đimetylbenzen)
CH3
CH3
m -
Xilen 1,3 – đimetylbenzen(m – đimetylbenzen)
CH3
(p – đimetylbenzen)
* Cấu tạo
hay
Danh pháp:
Tên hệ thống của benzen và đồng đẳng
Tên = nhóm ankyl (nhóm thế khác: NO 2 , COOH, halogenua, NH 2 …) + benzen
Đồng phân:
Cách viết đồng phân
CH3
1 2
3
4
5
6
CH3
CH3
Ví dụ: Viết các đồng phân của C9H12
CH2CH2CH3
Propylbenzen
CH CH3
CH3 Isopropylbenzen
CH2CH3
CH3 1- Etyl – 2 - metylbenzen
CH2CH3
CH3
1- Etyl – 4 - metylbenzen
CH2CH3
CH3
1- Etyl – 3 - metylbenzen
CH3
CH3 CH3
1,2,3 – trimetylbenzen
Hs lấy ví dụ cho dãy đồng đẳng và viết công thức tổng quát
Hs quan sát theo dõi sgk và gọi tên cho các ví dụ dưới đây
Gv nên diễn tả cấu tạo đúng của benzen: hay
Hs theo dõi các chú ý mà Gv cung cấp
Hs nắm qui luật gọi tên của dẫn xuất benzen và các đồng phân của benzem
Hs nhận xét khi nào thì xuất hiện đồng phân và goi tên các đồng phân đó
Viết các đồng phân và gọi tên của chất có ctpt: C9H12?
Hs lên viết các đồng phân và gọi tên
Gv hướng dẫn cách gọi tên các đồng phân
Hs lấy ví dụ rồi gọi tên các đồng phân
Trang 2CH3
CH3
1,2,4– trimetylbenzen
II Tính chất vật lí.
(sgk)
III Tính chất hóa học
1 Phản ứng thế
a) Thế nguyên tử H của vòng benzen
Phản ứng với halogen
Br2 Fe
Brombenzen Br
Đối với các đồng đẳng của benzen
Qui tắc thế:
Đối với nhóm chức chỉ có liên kết б thì chỉ thế ở vị trí 1,2 hoặc 1,4 còn
nhóm chức có liên kết π thì chỉ thế ở vị trí 1,3
Br2, Fe
CH 3
HBr
CH3
CH3 Br
Br
2 Bromtoluen (o Bromtoluen)
4 Bromtoluen (p Bromtoluen) ( 59 %)
(41%)
Nếu có bài tập: C6H6 + Br2→
Thì giải như sau:
Br
Br
Br2
Phản ứng với axit nitric
HNO3 H2SO4 d
NO2
H2O nitrobenzen
CH3
HNO3 d, H2SO4 d
CH3
CH3NO
2
NO2
nitrotoluen
nitrotoluen
2
4
o notrotoluen
p nitrotolue n Tương tự như với Br2
b) Phản ứng thế ở nhánh
Br2
CH2Br
HBr to
benzylbromua
2 Phản ứng cộng
a) Cộng hidro
Hs nêu tính chất từ sgk
Hs nên biết vị trí thế H ở nhánh và ở vòng
Riêng với toluen và các đồng đẳng chúng ta phải nắm qui tắc thế khi có sẵn nhóm thế
Gv hướng dẫn cho Hs biết phản ứng của benzen, toluen với dung dịch brom nguyên chất
Hs nắm qui tắc và lên viết các ví dụ
Hs gọi tên các sản phẩm tạo thành của phản ứng giữa toluen với dung dịch brom
Gv hướng dãn cho Hs làm bài tập hay gặp Nếu có bài tập: C6H6 + Br2 1:1
→ thì viết phản ứng nào và nếu không có tỉ lệ thì viết phản ứng nào
Gv hướng dẫn cho Hs viết sản phẩm của phản ứng
Lưu ý: còm sản phẩm nữa nếu có tỉ lệ phản ứng
Gv cho Hs biết phản ứng giữa toluen với HNO3 nên viết HNO3 ở dạng HONO2 để Hs dẽ phân biệt Lưu ý: còn sản phẩm
m-nitrobenzen nhưng phần trăm
chiếm rất nhỏ
Gv cho Hs lên viết sản phẩm của phản ứng
Trang 3H2 t o ,Ni
b) Cộng clo
Cl
Cl thuôc sâu 6.6.6
3 Phản ứng oxi hóa.
a) Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn
Benzen không có loại phản ứng này chỉ có toluen và các đồng đẳng
CH3
KMnO4
COOK
MnO2 KOH H2O
2
B MỘT VÀI HIĐROCACBON THƠM KHÁC
I STIREN
1 Cấu tạo và tính chất vật lí.
- Công thức phân tử: C8H8
- Công thức cấu tạ
CH=CH2
2 Tính chất hóa học
a) phản ứng với dung dịch brom
Br Br
b) Phản ứng với hidro
to, xt p,, CH2CH3
H2
to, xt p,,
CH2CH3
c) Phản ứng trùng hợp
CH=CH2
Stiren
CH CH2
Polistiren
to, xt p,,
n n
II NAPHTALEN
1 Cấu tạo và tính chất vật lí
- Công thức phân tử: C10H8
- Công thức cấu tạ
1
2 3 4
5
6
7
8
2 Tính chất hóa học
a) Phản ứng thế
Br2
xt to
Br
HBr
Hs nên dọc nội dung sgk
Thuốc sâu 6.6.6 trước đây có dùng nhưng ảnh hưởng môi trường nên giờ
dã cấm
Gv hướng dẫn Hs viết sản phẩm phản ứng
Gv hướng dân Hs công thức cấu tạo của stiren
Hs lên viết sản phẩm của phản ứng cộng giữa stiren với brom
Gv hướng dẫn cho Hs viết các sản phẩm của phản ứng cộng hidro
Gv hướng dẫn cho Hs viết sản phẩm của phản ứng trùng hợp
Gv cung cấp công thức phân tử của naphtalen
Gv hướng dẫn cho Hs biết công thức cấu tạo của naphtalen
Trang 4b) phản ứng cộng
HNO2
to
H2SO4
NO2
H2O
2H2
xt to
3H2
xt to
C ỨNG DỤNG CỦA MỘT SỐ HIĐROCACBON THƠM
Gv hướng dẫn cho Hs biết các phản ứng của naphtalen với các chất như:
Br2, HNO3, H2
Hs nêu một số ứng dụng trong sgk