Chính sách tiền tệ- ngân hàng.doc

Chính sách tiền tệ- ngân hàng

! Lời mở đầu

rong công cuộc đổi mới hiện nay, trên đất nước ta đang diễn ra sôi động quá trình phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa Điều đó đòi hỏi phải nghiên cứu một cách có hệ thống nhiều lĩnh vực hoạt động kinh tế theo cơ chế mới, trong đó một lĩnh vực có vị trí hết sức quan trọng được coi là huyết mạch trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững đó là lĩnh vực Tiền tệ - Ngân hàng

T

Ở nước ta, với tư cách là thiết chế đầu não của toàn bộ hệ thống tài chính và ngân hàng Ngân hàng Trung ương là cơ quan chủ chốt, thiết kế và vận hành các công cụ Chính sách tiền tệ phục vụ cho mục tiêu điều tiết vĩ mô trong từng thời kỳ Kinh nghiệm phát triển kinh tế của các nước đã chỉ ra rằng, mỗi bước thăng trầm của nền kinh tế đều có nguyên nhân sâu xa gắn liền với Chính sách tiền tệ và hoạt động của Hệû thống ngân hàng.

Với nhận thức trên, bằng những kiến thức tiếp nhận trong quá trình học tập cũng như nghiên cứu thêm một số tài liệu có liên quan, Em đã lựa chọn và đi sâu vào phân tích đề tài:

“CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ PHƯƠNG THỨC VẬN HÀNH CÁC CÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY ” làm đề án môn học năm 3 của mình Đề án gồm 2 phần chính :

PHẦN 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUỐC GIA

PHẦN 2 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

Dù đã cố gắng nhiều trên cơ sở nỗ lực của bản thân cũng như sự giúp đỡ tận tình của

Giáo viên hướng dẫn, ThS Trịnh Thị Trinh Song, do đề tài là một vấn đề lớn, trình độ hiểu biết

lại có hạn nên đề án cũng khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế nhất định.

Kính mong được sự chỉ bảo của thầy cô và ý kiến đóng góp của các bạn để nội dung đề án được hoàn t-hiện hơn.

PHẦN 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUỐC GIA

I KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

thống Chính sách Kinh tế của Nhà nước do Ngân hàng Trung Ương

ổn định tiền tệ giữ vững sức mua của đồng tiền và ổn định giá cả

.của hàng hóa

:

Theo nghĩa thông thường CSTT là Chính sách quan tâm đến khối

CSTT được đánh giá là hoàn hảo nếu

 Tốc độ lạm phát 1 : % - % 3

 Tăng trưởng kinh tế 3: % - % 5

 Thất nghiệp khoản 4 tổng lao động %

 Số dư trong cán cân thanh toán quốc tế chiếm 2 % - %3

trên GDP

2 Hình thức và đối tượng quản lý

Chính sách tiền tệ có 2 hình thức thể hiện cơ bản sau

 CSTT nới lỏng cung tiền tệ trở nên dồi dào thừa thải nhằm : ,

“quá nóng của nền kinh tế và chống lạm phát”

Đối tượng quản lý của CSTT : chính là khối tiền Theo quan niệm tiền tệ

của cơ chế thị trường thì tùy theo mục đích khác nhau mà phân chia tiền

theo nhiều phương thức tiêu chuẩn khác nhau

 Theo chức năng lưu thông tiền được thể hiện ở khối tiền mặt ,

bạc quỹ điều hành nghiệp vụ quỹ dự trữ của NHTW

Theo chức năng lưu thông và phương tiện thanh toán tiền được xác ,

định là khối tiền M1 = M những khoản tiền gởi không kỳ hạn bằng +

bản tệ

 Theo chức năng lưu thông thanh toán và cất trữ thì tiền tệ thể hiện bằng khối tiền M2 = M1 + những khoản tiền gởi có kỳ hạn bằng

1.1 Điều hòa khối lượng tiền tệ trong nền kinh tế - xã hội :

Như vậy thông qua cung ứng tiền trung ương và các phương tiện

,

Ơí ínhững nước công nghiệp phát triển các tiện ích ngân hàng được

cần thiết để cho việc thực thi Chính sách tiền tệ được hữu hiệu

1.3 Bảo vệ giá trị quốc nội của đồng tiền :

động sản xuất của các chủ thể kinh tế vẩn là điều mong mỏi

1.4 Đảm bảo giá trị quốc ngoại của đồng tiền :

Tỷ giá hối đoái chịu sự tác động mạnh của khối dự trữ ngoại

tiêu kinh tế Mục tiêu kinh tế gồm có hai điểm chính sau đây

Tăng trưởng kinh tê ú trong đó có mục tiêu đạt đến mức nhân dụng ,

cao

Giảm thiểu những thăng trầm trong chu chuyển kinh tế

2.1 Mục tiêu tăng trưởng kinh tế

đẩy mạnh đầu tư sản xuất để thâm dụng nhân công

2.2 Giảm thiểu những thăng trầm trong chu chuyển kinh tế

III PHƯƠNG THỨC VẬN HÀNH CÁC CÔNG CỤ CỦA CSTT

đích điều hòa toàn bộ các luồng tiền tệ hoạt động tiền tệ và giá cả

sâu phân tích từng công cụ một

1.1 Thay đổi dự trữ bắt buộc đối với Ngân hàng trung gian

NHTW được giao quyền bắt buộc các NHTG phải ký gởi tại

khiển hệ thống ngân hàng tạo nên mối quan hệ lệ thuộc của NHTM

thấp NHTW muốn khuyến khích các NHTG mở rộng mức cho vay của

Nhìn chung DTBB là công cụ mang tính chất hành chính của NHTW

tiền tệ thực hiện yêu cầu của Chính sách tiền tệ

1.2 Thay đổi điều kiện và lãi suất chiết khấu

với nền kinh tê ú đồng thời qua đó cũng giảm hoặc tăng mức cung ứng

tiền tệ

đến việc tăng giảm khối tiền tệ một cách trực tiếp đối với ngân hàng

1.4 Kiểm soát tín dụng có chọn lọc (Selective Credit Controls)

nữa ngược lại ưu đãi những ngành hoạt động nào được xem như ưu

với một lãi suất ưu đãi là một đòn bẩy giúp thực hiện chính sách kinh

.tế của Nhà nước

vụ chuyên môn của đội ngũ cán bộ và đạo đức liêm khiết của họ

1.5 Thực hiện chính sách lãi suất

Khuyến khích tích lũy và sự trung gian tài chính

 Hướng các nguồn tài chính vào hoạt động có tỷ suất lợi nhuận

cao nhất

 Điều chỉnh cơ cấu thời hạn của các luồng tài chính có nghĩa là ,

phân định vốn ngắn hạn và vốn dài hạn

 Cho phép các tổ chức tài chính có sự chênh lệch lãi suất thích

,

lãi suất phù hợp nhằm điều tiết hoạt động tín dụng của NHTG từ đó

sẽ tác động đến mức tổng mức cung tiền trong lưu thông

1.6 Ấn định một biên vực bắt buộc trong cho vay

Aïp dụng đối với việc kinh doanh trên thị trường chứng khoán Trong

,kinh doanh chứng khoán người đầu tư thường sử dụng vốn tín dụng do

mở rộng thì hoạt động tín dụng sẽ bị thu hẹp và ngược lại

Ơ ínhững nước công nghiệp phát triển thị trường chứng khoán hoạt ,

soát tín dụng có chọn lọc áp dụng cho từng ngành hoạt động

1.7 Kiểm soát tín dụng tiêu dùng

,

Ơ ícác nước công nghiệp phát triển thường người ta hay khuyến

2 Vận dụng đối với khu vực tài chính tiền tệ đối ngoại

Ngân Hàng Trung ương thường được giao phó nhiệm vụ giao dịch với

hối thực hiện những nghiệp vụ liên quan tới cán cân thanh toán quốc

thay đổi Nói chung dự trữ ngoại hối được thành lập là do

 Do tích lũy của NHTW nguồn quỹ dự trữ của Ngân sách Nhà ,

tiếp sau đây

2.2 Thiết lập và điều tiết hoạt động của thị trường ngoại hối

Đối với Việt Nam nguyên tắc là áp dụng chính sách ngoại hối có

quản lý chặt Theo đó tất cả các tổ chức các cá nhân có ngoại tệ đều

,

phải bán cho ngân hàng được phép kinh doanh ngoại hối khi có nhu cầu

2.4 Tỷ giá hối đoái (hối suất)

,

nước ngoài thuận lợi hơn lượng ngoại tệ có khuynh hướng chuyển vào

trong nước khá hơn khối dự trử ngoại tệ có cơ hội gia tăng

,

Trong các trường hợp trên NHTW can thiệp để giữ cho tỷ giá hối

tệ đã bị thiếu hụt

PHẦN 2 CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ CỦA NHNN VIỆT NAM

A TÌNH HÌNH VẬN HÀNH CÁC C NG CU CHÍNHÔ Û

SÁCH TI ÖN TÊ Ệ

CU A NHNN VIÍ ỆT NAM HIỆN NAY

I MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC

Mục tiêu chiến lược theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn

đẳng cho hoạt động của hệ thống Ngân hàng

II CÁC CÔNG CỤ ĐIỀU HÀNH CSTT HIỆN NAY

sức nhạy cảm trong nền kinh tế nó tác động đến mọi khâu của quá

thị trường thông qua việc tính toán bình quân các mức lãi suất huy động

, ,

hàng đã tạo điều kiện cho các quan hệ tín dụng lãi suất phát triển

.thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh giữa các TCTD

được hoạch định theo hướng tích cực nới lỏng từng bước hướng tới tự

hoá trong nền kinh tế tỷ giá hối đoái cần được điều hành một cách

,

linh hoạt phù hợp với cung cầu ngoại tệ nhằm khuyến khích xuất

nhắc bằng mệnh lệnh hành chính chênh lệch nhiều với tỷ giá thực tế

bước chuyển đổi khá căn bản về phương thức điều hành Cơ chế điều

toán còn phổ biến dẫn tới những ảnh hưởng khó lường đối với tỷ giá

hối đoái Khối lượng ngoại tệ trôi nổi ngoài hệ thống ngân hàng chưa

được kiểm soát còn rất lớn Bên cạnh đó các hệ thống văn bản hướng

để khắc phục các hạn chế trên năm 1995 công cụ dự trữ bắt buộc đã

.hiệu quả của các TCTD

Đến năm 2000 việc điều chỉnh tăng tỷ lệ DTBB đối với tiền gửi

trong việc điều tiết cung ứng tiền Cứ mỗi lần thay đổi lãi suất trần

quốc doanh được vay còn các NHTM cổ phần và cho nhánh Ngân hàng

.nước ngoài vẩn đứng ngoài cuộc

,

Trong năm 2002 bằng cách tiếp tục duy trì 2 phương thức giao dịch là

này Các NHTM cổ phần và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hầu như

hoạt Tốc độ tăng trưởng cung ứng vốn tại Nghiệp vụ thị trường mở

phù hợp thực tế đất nước cũng như xu hướng quốc tế

II MỘT SỐ GIẢI PHÁP

,

cứu sắp xếp lại các loại lãi suất của NHNN để đảm bảo mối quan hệ

chặt chẽ giữa các loại lãi suất của NHNN với nhau và với lãi suất thị

,

trường nghiên cứu lựa chọn lãi suất định hướng của NHNN cho phù

vốn khả dụng tạm thời đáp ứng nhu cầu khả năng thanh toán

Đối với lãi suất nghiệp vụ thị trường mở việc xác định lãi suất :

thị trường liên ngân hàng Để hình thành lãi suất thị trường mở theo

phương án trên nghiệp vụ thị trường mở cần được xây dựng theo hướng

trở thành công cụ chủ yếu trong điều hành Chính sách tiền tệ

 Để lãi suất thị trường đi vào thực tế ở Việt Nam phát huy tác ,

hướng quốc tế hoá trong giai đoạn tới đòi hỏi phải có những giải pháp

 Cần theo dõi phân tích diễn biến thị trường tài chính quốc tế một cách liên tục có hệ thống :

Với bài học kinh nghiệm của các nước trong khu vực trong cuộc

Nam đồng thời nới lỏng kiểm soát đối với các giao dịch vãng lai để từng

tháng chứ không nhất thiết muốn mở rộng tiền gửi là phải giảm dự

4 Giải pháp nâng cao hiệu qua hoạt động Nghiệp vụ thị trường mở

Để từng bước ổn định và đưa vào hoạt động nghiệp vụ thị trường mở thành công cụ chủ đạo trong việc thực hiện mục tiêu của Chính sách tiền tệ thì cần phải có những giải pháp:

 NHNN sớm trình quốc hội về việc sửa luật NHNN theo hướng

cho phép các chứng khoán dài hạn thời hạn 1 năm trở lên được giao

.dịch tại TTM

 Tiếp tục thực hiện có hiệu quả chương trình cơ cấu lại tổ

đổi mới của nền kinh tế thị trường

 Thúc đẩy hoạt động của các thị trường như thị trường tiền tệ :

động lực thúc đẩy hoạt động thị trường mở ngày càng phát triển

Đối với các tổ chức tín dụng :

Mở rộng các lại hình kinh doanh dịch vụ như đấu thầu tín phiếu , ,

dụng linh hoạt và hiệu quả nguồn vốn kinh doanh

 Quan tâm và tạo điều kiện trong việc đào tạo cán bộ nâng cao ,

 Các tổ chức tín dụng cần mở rộng hơn nữa các loại hình kinh

điều kiện thuận lợi cho các TCTD tham gia

 Trên cơ sở duy trì các giấy tờ có giá như tín phiếu kho bạc tín ,

" "

phiếu NHN là hàng hoá cho các phiên giao dịch tại nghiệp vụ thị

,

trường mở từng bước mở rộng và đa dạng hoá các loại hàng hoá khác

như tín phiếu kỳ phiếu của các NHTM nhà nước

 Từng bước nâng cao chất lượng dự báo điều hành thị trường trên ,

trường tăng số thành viên tham gia thị trường

Một số giải pháp khác

 Cần tổ chức tuyên truyền tập huấn chi tiết đi vào từng nghiệp ,

 Cần nâng cao chất lượng dự báo điều hành theo thị trường trên ,

qua các công cụ Chính sách tiền tệ chủ yếu là công cụ gián tiếp như

Chính sự linh hoạt của nghiệp vụ TTM nên góp phần khắc phục

nghiệp vụ thị trường mở khi đáp ứng không đầy đủ đúng mức nhu cầu

VKD của các TCTD qua các phiên giao dịch Khi đó những TCTD này có

lẫn thứ cấp do đó không thể đáp ứng nhu cầu vốn khả dụng qua

cung cầu vốn liên ngân hàng từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu vay TCV và

mua bán giấy tờ có giá trên TTM Và ngược lại qua kết quả giao dịch

đặt của công cụ DTBB từng bước đổi mới phương thức quản lý của

vụ cho các nhu cầu thanh toán kinh doanh một cách có hiệu quả tránh

NHNN trong việc thực hiện nghiệp vụ TTM do đó sẽ có tác động làm

,

Vì vậy giải quyết tốt vấn đề này sẽ có ý nghĩa quan trọng thúc

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiền và hoạt động Ngân hàng - NXB Chính trị Quốc gia

Các nghiệp vụ Ngân hàng Thương mại - Chủ biên : GS - TS Lê Văn Tư

Chính sách tiền tệ và sự điều tiết vĩ mô của NHTW ở các nước Tư bản phát triển - NXB Chính trị Quốc gia

Hệ thống công cụ Chính sách tiền tệ quốc gia trong nền kinh tế thị trường - Nguyễn Võ Ngoạn

Tạp chí Ngân hàng các số 5–2002, 9–2002, 10–2002,12–2002, xuân 2003, 4–2003, 7–2003, 8–2003.

Thị trường Tài chính Tiền tệ các số 5–2002, 6–2002, 8–2002, 9–2002, 13–

! Lời kết

rong hơn 10 năm qua, cùng với quá trình chuyển đổi nền kinh tế và đổi mới hệ thống Ngân hàng Việt nam, cơ chế điều hành Chính sách tiền tệ của NHNN đã không ngừng đổi mới, góp phần đáng kể trong việc ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân cũng như ổn định hệ thống ngân hàng Trong điều kiện Thị trường tiền tệ còn kém phát triển, để kiểm soát và điều tiết tiền tệ, NHNN đã lựa chọn sử dụng các công trực tiếp, từng bước kết hợp với các công cụ gián tiếp Đặc biệt, bên cạnh việc sử dụng các công cụ CSTT theo thông lệ các nước như dự trữ bắt buộc, tái cấp vốn lãi suất và tỷ giá đã được sử dụng khá hiệu quả, góp phần đắt lực trong việc thực hiện các mục tiêu Chính sách tiền tệ.

T

Cùng với sự phát triển đi lên của nền kinh tế, Chính sách tiền tệ càng trở nên quan trọng đối với hoạt động của NHTW, vì vậy vấn đề nâng cao vai trò của NHTW trong việc xây dựng và thực thi CSTT có ý nghĩa quan trọng để góp phần đổi mới, hoàn thiện điều hành CSTT của NHTW trong thời gian tới

Đề án được hoàn thành với sự giúp đỡ tận tình của giáo viên hướng dẫn Tuy nhiên, do kiến thức về lý luận cũng như khả năng tìm hiểu còn hạn chế nên đề án không thể tránh khỏi sự thiếu sót, rất mong sự góp ý, phê bình của các Thầy cô, các bạn để những chuyên đề lần sau được hoàn chỉnh hơn.

Một lần nữa, em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, chỉ bảo của giáo viên hướng

dẫn, ThS TRỊNH THỊ TRINH đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt thời

gian hoàn thành đề án môn học này.

Đà Nẵng, ngày 05 tháng 08 năm 2003

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thế Anh

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN